Opublikowano dnia 39 wrzesnia 1962 r. 4l POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 46174 Sosnowieckie Odlemnie Staliiua*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Sosnowiec Polska J" ,11 ^ 15/04 W Sposób usuwania nadlewów na odlewach staliwnych Patent trwa. od dmSa 30 stycznia 1962 r. iNadlewy mia odlewach staliwnych usuwa sie przez obcinanie mechaniczne mai tokarkach- óbciiraairkach wzglednie na pilach, przez odci- nanie strumieniem tlenu, przez odtracanie na zimno pirzy uprzednim zastosowaniu pirzeponek oddzielajacych. Wszystkie wspomniane sposoby sa albo zbyt pracxxshloinnie ((usuwanie przeiz od¬ cinanie mechainliiczne) aflibo wymagajace do- diaitkowego zuzycia1 tlenu (odcdnainie struimie- niiieni tlenu) albo majace ograniczone zastoso¬ wanie (odtracanie nadlewów).Usuwanie nadlewów wedlug wynalazku po¬ legla na usuwaniu nadlewu bezposrednio po je¬ go skrzepnieciu przez reczne podlwazenie i wyry¬ wanie go za pomoca dnajga stalowego wzgled- nie przez odtracenie go przez udeirzenlie. Zasto¬ sowanie powyzszego sposobu usuwania nadle- x) Wlasciiaiel patentu oswiiadczyi, ze wspóltwór¬ cami wynalazku sa mgr inz. Piotr Dwowicz, m@r inz. Maurycy Wieczorek), Ryszard Mar gierowsIWi i Józef PaJilga. wów mozliwe jest przez wykonanie w miejscu polaczenia nadlewu z odlewem karbu przy równoczesnym obnizeniu wytrzymalosci staliwa w jego przekroju. Obnazenie wytrzymalcsci we wspomnianyim przekroju mozliwe jest przez utrzymanlLe wyzszej teimperaitury, co osiaga sie dzieki zastosowiainiu pierscieniowych wkladek z mafteriialu! egizotertmicznego podgrzewajacych przdkirój ktytyczny. Zastosowanie wkladek pod¬ grzewajacyeh umozliwia znaczne zawezenie przekroju bez obawy pozostania w odlewie jamy skurczowej. W celu unikniecia powstawa¬ nia w odlewie jamy skurczowej odlewy sta¬ liwne sa zaopatrywane w nadlewy, które raafr- stepnie musza byc od odlewu oddzielone. Usuh wanie nadlewu odbywa sie droga ich odcina¬ nia tlenem wzglednie droga odcinania mechBH nicznego. Istnieje równiez metoda odtracania nadlewu,. tzw. nadlewy latwo oddzielnie, przez, wykcmatiiie; w miejseiu \ polaczenia odfterou.?z madfr lewem kasfcu. Kosibr wykonmje sie pracz •• w*ozee nie do fopmy specjalnego rdzenia w ksztalcieplytki. Stasowanie powyzszego sposobu jest jedr nak ograniczone tylko dó pewnej wielkosci nad¬ lewów5, gldyz[przy stosunkowo malych nadlewach plytka niedostatecznie przegrzewa sie, powodu¬ jac wczesniejsze krzepniecie stali w przekroju przewezonym, uniemozliwiajac zasilanie odlewu przez caly czas jego krzepniecia, co w konse¬ kwencji doprowadza do pozostawiania) czesci jar my skurczonej w odlewie. Przy wiekszych natto- mdast odlewach odtracanie ich, które w kazdymi wypadku przeprowadza sie w temperaturach otoczenia na wiekszy przekrój. W proponowanym sposo¬ bie usuwania niadilewów wykorzystuje sie miska wyitazyimalosc stali w temperaturze pomiedzy liquiojus-solidus wzglednie bezposrednio poni¬ zej temperatury solidius. Azeby usuniecie nadr lewu odbylo, sie w miejscu jego polaczenia z odlewem wymasgane jest wykonanie w tym miejscu karbu. Sani sposób wykonania kairbu nie jest istotny, karb moze byc wykonany przez wlozenie specjalnego rdzenia, analogicznie jak w metodzie nadlewów latwo oddzielnych, wzglednie przez zawezenie srednicy nadlewu w miejscu jego polaczenia z odlewem. Koniecz*- nyin naitamdast wairunklem jest utrzymanie w miejscu przewezonyin wyzszej temperatury od temperatury bezposrednio przylegajacych warstw odlewu i nadlewu. Utrzymanie w wars¬ twie przewezonej wyzszej temperatury osiaga sde przez zalozenie w tym miejscu pierscienio¬ wych rdzeni z masy egzotermicznej. Cieplo reakcji egzotermicznych pozwala na utrzymai- nde stalli w zawezonym przekroju najdluzej w stanie plynnym, co zabezpiecza dobre zasila¬ nie odlewu przez caly okres jego krzepniecia.Poniewaz wytrzymalosc stali z obnizeniem temperatury wzrasta bardzo stromo w zakre¬ sie temperatur liauidus-solidus, nieznaczne na-! wet róznice w temperaturach warstw wywoluj ja znaczne róznice w ich wytrzymalosci. Stosu-1! jac zatem podigrzewanie przekroju .karbu obni¬ za sie w chwili krzepniecia jego wytrzymalosc, co umozliwia oderwanie nadlewu bezposrednio po jego skrzepnieciu bez wlozenia nadmiernego wysilku (przez lekkie uderzenie wzglednie wy¬ wazenie nadlewu dragiem zelaznym).Powyzszy sposób usuwania nadlewów zostal zastosowany przy odlewaniu kól do wózków kopalnianych. Pierscien podgrzewajacy moze byc stosowany zarówno na rdzeniu otoczonym przez nadlew (jak w przykladzie), jak równiez na zewnatrz nadlewu w miejscu karbu. 1887. RSW „Prasa0, Kielce Opis techniczny wynalazku zastanie podany na przykladzie zastosowania go do usuwania nadlewów na odlewach kól biegowych do wóa- ków kolejki waskotorowej. Na rysunku jest uwidoczniony nadlew 1 utworzony przez zmniejszenie srednicy nadlewu 1 w stosunku do srednicy piasty odlewu 2, karb 3, rdzen srodkowy 4 oraz wkladke podgrzewajaca 5.Wkladke podgrzewajaca 5 wykonuje sde z „Egzalu A" przy czym wkladki formuje sie jako osobne pierscienie, 'które po stwardndeciu wkladane sa do rdzenicy rdzenia srodkowego 4, przez co otrzymuje sie rdzen srodkowy wraz z zaformowana na nim wkladka podejrzewajaca 5. Do wykonania rdzenia srodkowego 4 zaleca^ na jest masa rdzeniowa na szkle wodnym. Zai- letami wynailazfcu sa: sprowadzenie do mini¬ mum pracochlonnosci usuwania nadlewu oraz zmniejszenie ciezaru nadlewu. PL