PL45387B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania no¬ wych pochodnych kwasu fenoksyoctowego o wzorze ogólnym (1), ich soli i czwartorze¬ dowych pochodnych amoniowych i srodków chwastobójczych, zawierajacych te zwiazki.We wzorze podanym (1) X oznacza atom chlorowca, Rx i R2 sa identyczne lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub chlorowca albo rodniki formylowy, alkilowe, hydroksyalkilowe lub nizsze alkoksymetylowe, to jest takie, których lancuch weglowodorowy sklada sie najwyzej z 3 atomów wegla, a R3 i R4 bedac identyczne lub rózne oznaczaja nizsze rod¬ niki alkilowe, badz tworza z atomem azotu rodnik heterocykliczny, jak piperydynowy, morfolinowy, pirolidynowy.Te nowe pochodne mozna otrzymac wedlug wynalazku przez kondensacje formolu i drugo- rzedowej aminy o wzorze (3) z podstawionym przy pierscieniu fenoksyacetamidem o wzorze (2), w którym X oznacza atom chlorowca, R\ i R\ sa atomami lub rodnikami identycz¬ nymi z Ki i R2, lub moga byc latwo zasta¬ pione przez te atomy lub rodniki.W celu przeprowadzenia tej kondensacji ogrzewa sie reagenty do temperatury 30—150°, najkorzystniej w srodowisku wodnym lub or¬ ganicznym, takim jak na przyklad etanol, toluen, czterohydrofuran.Nowe pochodne otrzymane tym sposobem mozna przeksztalcic zwyklymi metodami w addycyjne sole z kwasami i w czwartorzedowe pochodne amoniowe.Nowe pochodne kwasu fenoksyoctowego po¬ siadaja ciekawe wlasciwosci chwastobójcze.Pochodne te mozna stosowac w kazdej fi¬ zycznej postaci odpowiedniej dla stosowania substancji w akcji chwastobójczej. Uzywa sieJeb zazwyczaj w mieszaninie z co najmniej jednym rozcienczalnikiem. Mozna na przyklad stosowac je pod postacia wodnych roztworów lub emulsji. Przy stosowaniu ich w jednej z dwóch postaci cieklych uzywa sie na ogól produktów zwilzajacych, dyspergujacych Lub • emulgujacych o charakterze jonowym lub nie¬ jonowym, przy czym zwiazki niejonowe sa najkorzystniejsze ze wzgledu na ich niewrazli- wosc w stosunku do elektrolitów. Roztwory wodne mozna przygotowac w chwili uzycia przez rozpuszczenie produktów wedlug wy¬ nalazku, które moga juz znajdowac sie w for¬ mie koncentratu stalego lub cieklego. Emulsje nadajace sie do stosowania mozna przygoto¬ wywac przez rozcienczenie koncentratów da¬ jacych sie zemulgowac. Te ostatnie mozna otrzymac przez rozpuszczenie substancji czyn¬ nej w srodowisku dyspergujacym, zmiesza¬ nym ewentualnie z rozpuszczalnikiem organicz¬ nym, odpowiednim dla tego zwiazku i prze¬ widzianego stosowania.Do wytwarzania proszku mozna stosowac, ja¬ ko podstawe, obojetne srodki dyspergujace, mineralne lub organiczne, takie jak wapien, kaolin, talk, magnezyt palony, ziemia okrzem¬ kowa, fosforan trójwapniowy, siarczan sodowy, sproszkowany korek itp. Mieszanine mozna wytworzyc przez rozcieranie substancji czyn¬ nej z obojetna podstawa, lecz mozna równiez podstawe nasycac roztworem w lotnym roz¬ puszczalniku, który sie nastepnie odpedza.Nizej przytoczone przyklady wyjasniaja wy¬ nalazek bez ograniczania go.Przyklad I. Do 46,4 g 4-chlorofenoksyace- tamidu dodaje sie 42 cm3 wodnego roztworu 7,1 n dwumetyloaminy i 28 g wodnego roz- ' tworu formolu (325 g/l). W ciagu 6 godzin ogrzewa sie do temperatury 70° C. Mieszanine reakcyjna wylewa sie do mozdzierza, w któ¬ rym odbywa sie krystalizacja. Po oddzieleniu substancji stalej i przekrystalizowaniu w ete¬ rze naftowym otrzymuje sie 41,5 g 4-N-(dwu- metyloaminometylo)-ohlorofenoksyacetamidu o temperaturze topnienia 68° C.Przyklad II. Postepuje sie, jak w przy¬ kladzie I, lecz w miejsce dwumetyloaminy stosuje sie 32,1 cm» wodnego roztworu 10 n dwuetyloaminy. Po przekrystalizowaniu w ete¬ rze naftowym otrzymuje sie 64,7 g 4-N-(dwu- etyloaminoetylo)-chlorofenoksyacetamidu o tem¬ peraturze topnienia 66° C.Przyklad III. Do zawiesiny 55 g 2,4-dwu- chlorofenoksyacetamidu w 30,25 g wodnego roztworu dwumetyloaminy (371,5 g dwumetylo¬ aminy w 1000 g roztworuX wlewa sie 27,5 cm3 wodnego roztworu formolu (272 g/l), mieszajac energicznie. Nastepnie ogrzewa sie w ciagu 5 godzin do temperatury 70° C. Podczas ozie¬ biania krystalizuje substancje stala. Suszy sie ja, a nastepnie ekstrahuje na zimno 330 cm3 benzenu. Czesc nierozpuszczalna oddziela sie przez odsaczenie. Przesacz, po potraktowaniu weglem aktywowanym odparowuje sie, a po- zpstalosc, która wazy 62 g topnieje w tempe¬ raturze 88° C. Po przekrystalizowaniu w cy¬ kloheksanie otrzymuje sie produkt o tempe¬ raturze topniena 89—90° C. Analiza tego pro¬ duktu wykazuje, ze jest to 2, 4-N-(dwumetylo- aminometylo)-dwuchlorofenoksyacetamid..Przyklad IV. Do zawiesiny 110 g 2,4-dwu- chlorofenoksyacetamidu w 100 cm3 wody dodaje sie 43,6 g dwuetyloaminy i 56 cm3 30%-go wod¬ nego roztworu formolu. Po 6 godzinach ogrze¬ wania mieszanine reakcyjna wyciaga sie 50 cm3 benzenu. Po potraktowaniu weglem aktywowanym i odparowaniu rozpuszczalnika pozostaje osad (150 g), który po przekrystali¬ zowaniu w cykloheksanie daje 123 g 2,4-N- - (dwuetyloaminometylo)^dwuchlorofenoksyace- tamidu o temperaturze topnienia 75° C.Przykladi V. Do zawiesiny 55 g 2,4-dwu- chlorofenoksyacetamidu °w 100 cm3 wody do¬ daje sie 30,3 g dwu-n-propyloaminy i 28,3 cm3 30%-go roztworu formolu i ogrzewa w ciagu 10 godzin do temperatury 70° C. Po przepro¬ wadzanym traktowaniu, jak w przykladzie IV i po krystalizacji w benzenie otrzymuje sie 64 g 2,4-N (dwu-n-propyloaminometylo)-dwu- chlorofenoksyacetamiidu o temperaturze top¬ nienia 68° C.Przyklad VI. Do zawiesiny 55 g 2,4-dwu- chlorofenoksyacetamidu w 100 cm3 wody dodaje sie 21,3 g pirolidyny i 28,3 cm3 30%-go wodne¬ go roztworu aldehydu mrówkowego. Nastepnie ogrzewa sie w ciagu 6 godzin do temperatury 70° C. Utworzony osad wyciaga sie 400 cm3 benzenu. Po wysuszeniu nad siarczanem sodo¬ wym i odpedzeniu benzenu otrzymuje sie 72 g 2,4-N (pirolidynometylo)-dwuchlorofeno- ksyacetamidu, który po przekrystalizowaniu w benzenie topnieje w temperaturze 89—90° C.Przyklad VII. Postepuje sie, jak w przy¬ kladzie V, zastepujac 30,3 g dwu-n-propylo¬ aminy 26,1 g morfoliny.Otrzymuje sie, jako wynik koncowy 70 g 2, 4-N (morfolinometylo)-dwuchlorofenoksyace- tamidu o temperaturze topnienia 100° C. — 2 —Przyklad VIII. Do 100 g 2-metylo-4-chloro- fenoksyacetamidu dodaje sie 70 cm3 7,1 n roz¬ tworu wodnego dwumetyloaminy* a nastepnie 46,2 cm3 roztworu wodnego formolu (325 g/litr); Po 8 godzinach ogrzewania w temperaturze 70° C otrzymuje sie, postepujac, jak w przy¬ kladzie IV, 132,5 g 2-metylo-N-(dwumetyloami- nometylo)-4-chlorofenoksyacetamidu o tempe¬ raturze topnienia 50° C. Po przekrystalizowaniu w mieszaninie benzenu i eteru naftowego (1 + 1) otrzymuje sie 91,4 g poszukiwanego produktu o temperaturze topnienia 66° C.Przyklad IX. Do zawiesiny 50 g 2-metylo- -4-chlorofenoksyacetamidu w 32,1 cm3 wod¬ nego roztworu 10 n dwuetyloaminy dodaje sie 28 cm8 wodnego roztworu formolu (325 g/l).Po przeprowadzonej operacji, jak w przykla¬ dzie VI otrzymuje sie 69,5 g surowego pro¬ duktu, który po przekrystalizowaniu w eterze naftowym stanowi 49,3 g 2-metylo-N-(dwuety- loaminometyjcO)Hmetylo-4-ch|lorofenoiksyacetami- du o temperaturze topnienia 68,5° C.Przyklad X. Do zawiesiny 100 g 2-metylo- -4-chlorofenoksyacetamidu w 60 cm3 wody do¬ daje sie 56 cm3 aldehydu mrówkowego pod postacia wodnego roztworu (325 g/l) i 60,6 g dwu-n^propyloaminy, trzymajac mieszanine pod chlodnica zwrotna w ciagu 8 godzin. Po operacji przeprowadzonej, jak w przykladzie IV 1 przekrystalizowaniu w eterze naftowym otrzymuje sie 132 g 2-metylo-N-(dwu-n^pro- pyloaminotnetylo)-metyio-4-chlorofenoksyaceta- midu o temperaturze topnienia 75° C.Przyklad XI. Do roztworu 11 g 4-chloro- -N-(dwumetty tamidu w 50 cm3 acetonu dodaje sie 6,8 g jodku metylu i odstawia na noc. Po oddziele¬ niu rozpuszczalnika przez przesaczenie otrzy¬ muje sie 11,5 g jodometanolanu 4-chloro-N- -(dwumetylioaminometyljo)-fenoksyacetamidu o temperaturze topnienia 220° C.Przyklad XII. Do roztworu 18,3 g 2, 4-N- -(dwumetyloamincwrietylo) - dwuchlorofenoksy- acetamidu w 80 cm3 acetonu dodaje sie 8,7 g siarczanu metylu i miesza w ciagu 2 godzin.Tworzy sie 21,7 g bialego osadu o tempera¬ turze topnienia 159—160°C. Mozna go prze- krystalizowac w alkoholu etylowym. Analiza produktu wykazuje, ze jest to metylo siar¬ czan 2, 4-dwuohlorofeno'ksyacetamidometylo- trójmetyloamoniowy.Przyklad XIII. Do roztworu 18,3 g 2, 4-N- -(dwumetyloaminometyllo) - dwuchlorofenoksy- acetamidu w 80 cm3 acetonu, dodaje sie 10 g jodku metylu i miesza w ciagu 2 godzin.Powstaly osad oddziela sie przez odsaczenie, a po wysuszeniu topnieje w temperaturze 215° C i wazy 24 g. Produkt przekrystalizowuje sie w alkoholu etylowym. Analiza wykazala, ze jest to jodek 2, 4-dwuchlorofenoksyacetami- dometylotrójmetyloamoniowy.Przyklad XIV. Do roztworu 10 g 2-N-(dwu- metyloaminometylo) - metylo-4-chlorofenoksy- acetamidu w 45 cm3 acetonu dodaje sie 5,2 g siarczanu metylu. Wytracony osad odsacza sie i otrzymuje 10,5 g metylo siarcza¬ nu 2^metylo-4-chlorofenoksyacetamidometylo- trójmetyloamoniowego o temperaturze topnie¬ nia 153° C.Przyklad XV. 50 g produktu przygotowa¬ nego w sposób podany w przykladzie III roz¬ puszcza sie w 250 cm3 ksylenu i dodaje 20 g produktu kondensacji tlenku etyDenu z okty- lofenolem w stosunku 10 czasteczek tlenku etylenu na 1 czasteczke oktylofenolu. Otrzy¬ many w ten sposób roztwór rozciencza sie 100 litrami wody. Tak otrzymana emulsje stosuje sie do zwalczania szkodliwych chwas¬ tów przy uprawie zboza lub roslin zbozowych.Przyklad XVI. Do 250 g 2-N-(dwuetylo- aminometylo) - metylo-4-chlorofenoksyacetami- du doldaje sie 125 g produktu kondensacji 10 czasteczek tlenku etylenu z 1 czasteczka oktylofenolu i uzupelnia anizolem do litra.Otrzymany roztwór stosowany jest po roz¬ cienczeniu woda do odchwaszczania zbóz.Przyklad XVII. Postepuje sie, jak w przy¬ kladzie XVI, lecz stosuje zamiast 250 g 2-N- -(dwuetyloaminometylo) - metylo-4-chlorofeno- ksyacetamMu taka sama wagowa 2, 4-N-(dwu- e1j^ioamijwmetylo)-dwa^lorofenoksyacetamidu.Otrzymany roztwór stosuje sie do zwalczania chwastów szkodliwych dla uprawy zbóz, roz¬ cienczajac go woda w stosunku 400 cm1 roz¬ tworu na hektolitr wody.Przyklad XVIII. Do roztworu 75 g pro¬ duktu przygotowanego w sposób podany w przykladzie XII dodaje sie 20 g'produktu kon¬ densacji oktylofenolu z tlenkiem etylenu, w stosunku 10 czasteczek tlenku etylenu na czasteczke oktylofenolu i rozciencza 100 litra¬ mi wody. Otrzymany roztwór uzywa sie do zwalczania chwastów przy uprawie zbóz.Przyklad XIX. Rozciera sie na proszek 50 g produktu przygotowanego w sposób po¬ dany w przykladzie XII i 10 g dwuoktyJosulfo- bursztynianu sodowego. Otrzymany staly pre¬ parat mozna stosowac po rozcienczeniu woda — 3 —do niszczenia szkodliwej roslinnosci przy upra¬ wie zbóz.Produkty opisane w przykladach I—XIV lub mieszaniny gotowe do uzycia, zawierajace te produkty, których kilka rodzajów opisano w przykladach XV—XIX moga byc stosowane, ja¬ ko herbicydy w dawkach zaleznych od rodzaju roslin, które maja byc zniszczone i od zamie¬ rzonego efektu; biorac pod uwage te dwa czynniki, dobre wyniki daja dawki substancji czynnej w ilosci 0,5—2 kg na hektar. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania pochodnych kwasu fenoksyoctowego podstawionego przy piers¬ cieniu o ogólnym wzorze (1), w którym X oznacza atom chlorowca, Ki i R2 sa iden¬ tyczne lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub chlorowca, albo rodniki formylowe lub rodniki nizsze alkilowe, hydroksyalkilowe lub alkoksymetylowe, to jest takie, któ¬ rych lancuch weglowodorowy sklada sie naj¬ wyzej z 3 atomów wegla, a R3 i R4 bedac identyczne lub rózne oznaczaja nizsze rod¬ niki alkilowe lub tworza z atomem azotu rodnik heterocykliczny oraz ich soli i czwartorzedowych zwiazków amoniowych, znamienny tym, ze amid o wzorze ogólnym (2), w którym X oznacza atom chlorowca, R\ i R'2 sa atomami lufo rodnikami iden¬ tycznymi z Ri i R2 lub moga byc latwo droga wymiany zastapione przez te atomy lub rodniki, poddaje sie reakcji z drugo- rzedowa amina o wzorze (3) i ewentualnie otrzymane w ten sposób zwiazki przepro¬ wadza sie w ich sole lub czwartorzedowe zwiazki amoniowe.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako amine stosuje sie piperydyne, mor- foline lub pirolidyne.
3. 3. Srodki chwastobójcze, znamienne tym, ze zawieraja co najmniej jeden ze zwiazków otrzymywanych wedlug zastrz. 1—2. Socictc des Usines Chimiaues Rhóne — Poulenc Zastepcy: inz, Józef Felkner & mgr Wanda Modlibowska rzecznicy patentowi VZÓB 1 f ¦•+f», *M* | \ 1*41) ZG „Ruch" W-wa won. 12S9-61 B5 — W0 effc. icedu Patentowego PL