2 Opublikowano dnia 44 lutego 1962 r, £ mas * POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 45364 /i/as KI. 42 f,£ftr VEB Oschatzer Waagenfabrik*) Oschatz, Niemiecka Republika Demokratyczna Waga samoczynna Patent trwa od dnia 22 grudnia 1960 r.Wynalazek dotyczy wagi, a w szczególnosci wagi precyzyjnej, która z ukladu wahadlowego samoczynnie sonduje wlasny zestaw wlacza¬ nych odwazników, odpowiednio do kazdorazo¬ wo wazonej substancji, przy pomocy sterowa¬ nia elektrycznego, fotoelektrycznego lub elektronicznego az do najwyzszego dopuszczal¬ nego obciazenia wagi.Wagi tego rodzaju pozadane sa szczególnie w nowoczesnych laboratoriach, które przepro¬ wadzaja masowe ilosci seryjnych badan w celu ciaglego i bezposredniego nadzoru produkcji, co zmusza je do automatyzacjd procesu nad¬ zorczego i uwalnia od zatrudniania duzej licz¬ by personelu.Samoczynne wagi precyzyjne sa juz znane.Dotychczas próbowano umieszczac liczne belki (wagowe) obok siebie lub nad soba, przy czym kazda belka przeznaczona jest dla innej deka- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wynalazku jest Heinz Tablack. dy odwazników i jest zaopatrzona w zestyki, tak ze odpowiednio do wartosci wazonej masy substancji, na podstawie zamkniecia sie .odpo¬ wiednich zestyków, moga byc uzyte tylko wla¬ sciwe belki wagowe.Takie urzadzenie nie daje tej czulosci, jakiej zada sie od wagi precyzyjnej, a jednoczesnie jest niezwykle skomplikowane pod wzgledem konstrukcyjnym.Próbowano rozpoczynac sondowanie wlacza¬ nych odwazników od najwiekszej dekady, a nastepnie przelaczac sie kolejno na coraz to mniejsze dekady. Wymagalo to jednak zawsze kolejnego badania calego zestawu wlaczanych odwazników przy jakimkolwiek wazeniu, rów¬ niez w tym przypadku, gdy wartosc masy wa¬ zonej substancji byla mala. Oprócz tego, takie urzadzenie uniemozliwia zastosowanie nachy? lenia belki do podzialu najmniejszego wlacza¬ nego odwaznika na dalsze dekady o mniej¬ szych wartosciach masy, takze istota wagi precyzyjnej ulega zniweczeniu*Inne samoczynne wagi precyzyjne pracuja w oparciu tylko o pochylenie belki. Bardzo male momertty obrotowe belki moga byc ba¬ dane kolejno mechanicznie, fotoelektrycznie lub elektronicznie, a otrzymane wartosci vsa proporcjonalriie do wartosci wazonych mas.Wagi tego rodzaju nie maja zestawów wlacza¬ nych odwazników, a tym samym maja stosun¬ kowo maly zakres wazenia.Zadaniem wynalazku jest stworzenie wagi, która w szerokim zakresie wazenia umozliwia samoczynnie bardzo dokladne okreslenie masy, przy czym tylko czegc dekad wlaczanych od¬ wazników jest badana samoczynnie, a pochy¬ lenie belki jest wykorzystane do dalszego, okreslenia mniejszych dekad* Ponadto- zada¬ niem wynalazku jest skrócenie czasów wazenia.Wedlug wynalazku osiaga sie to w ten spo¬ sób, ze do badania (sondazu) wlaczanych od¬ wazników wykorzystuje sie zalete zasady pod¬ stawiania odwazników, a stopniowana rama slizgowa sluzy podczas sondazu do zdejmowania z wieszaka poszczególnych wlaczanych odwaz¬ ników az do pierwszego przekroczenia wyrów¬ nania ciezarów, przy czym po zakonczonym przebiegu sondowania (badania) z wieszaka zo¬ staje zdjety dodatkowy odwaznik, który po ukonczonym sondazu powrotnym dodany zo¬ staje do konstrukcji w celu spowodowania po¬ chylenia belki dla podzialu najmniejszego wla¬ czanego odwaznika na mniejsze wartosci, a organ wlaczajacy steruje przekaznikami dzwigni ciagnacych, które zapobiegaja ponow¬ nemu nakladaniu poszczególnych wlaczanych odwazników na wieszak, w czasie przebiegu sondazu powrotnego.Na rysunku uwidoczniona jest zasada wy¬ nalazku.Na fig. 1 przedstawiona jest budowa wagi precyzyjnej w ustawieniu przed rozpoczeciem wazenia, a na fig. 2 — ta sama waga po ukon¬ czonym wazeniu.Belka 1 zaopatrzona jest, zgodnie z zasada podstawiania, w ciezar równowazacy 2, oraz W pryzmat srodkowy 3 i w pryzmat koncowy 3 a. Wieszak 4, polozony obracalnie na pryz¬ macie koncowym 3 a, ma umieszczony na so¬ bie, na listwach odwaznikowych 6, zestaw wlaczanych odwazników 5, lacznie z odwazni¬ kiem dodatkowym 5z, nie nalezacym do wla-? sciwego zestawu, oraz szalke 7.Belka 1 moze byc odblokowana za pomoca dzwigni wlaczajacej 8, walu wlaczajacego 9, odpowiedniej krzywki wlaczajace! tik drazka 11, ze sprezyna naciskajaca lla, oraz za pomo¬ ca wahadla 12 z podpora 13 belki i z podpora¬ mi 13a wieszaka. Ponizej szalki na wazona substancje, umieszczony jest czuly przelacznik wahadlowy 14, sprzezony w razie potrzeby z mieywidoczniowym tlumikiem. Przelacznik wahadlowy 14 sklada sie z lekkiej dzwigni wiacaajacei Ha znajdujacej sie w obojetnym stanie równowagi, oraz z drazka wlaczajacego 1® umocowanego do dzwigara 25 szalki, który fto» drazek stosownie do polozenia belki moze zamknac zestyk 14b biegu wprzód lub zestyk 14c biegu wstecz.Mameat obrotowy dzwigni wlaczajacej 14a maze bye nastawiany i moze by£ dobrany pro¬ porcjonalnie do momentu obrotowego belki, co powoduje pochylenie belki dla podzialu naj¬ mniejszego wlaczonego odwaznika na rnniejsze wartosci. Przy zerowym polozeniu wagi, ramie wlaczajace 14a znajduje sie bardzo blisko ze¬ styku 14c biegu wstecz, ale "go nie zamyka. Po nalozeniu wazonej substancji 17, której masa równa jest wartosci masy najmniejszego od¬ waznika, waga wychyla sie calkowicie, a ramie wlaczajace 14a przemieszcza sie bardzo blisko zestyku 14a (biegu wprzód, ale równiez go nie zamyka. Wychylenie dzwigni wlaczajacej 14a, odpowiadajace wartosci masy substancji 17, lezy w zakresie nachylenia wagi, przy czym zarówno zestyk 14b biegu w przód jak i zestyk 14c biegu wstecz pozostaja niezamkniete.Jezeli wartosc masy wazonej substancji jest wieksza niz masa najmniejszego wlaczanego odwaznika, to zakres nachylenia belki zostaje przekroczony i zestyk 14b biegu wprzód zostaje zamkniety. Przez zamkniecie zestyku 14h prze¬ kaznik nawrotowy 20 zostaje przylaczony po stronie 20a biegu wprzód do zródla pradu 2& Za pomoca kotwicy 2Qh zostaje zamkniety ze¬ styk 20c, który przylacza silnik. 21 równiez do zródla pradu 18. Silnik 21 przesuwa do przodu za posrednictwem, przekladni 23 pret gwinto¬ wany 24, który porusza do góry stopniowana rame slizgowa 26, za posrednictwem dzwigni 25 zawieszonej w punkcie 25by przy cz$i» otwiera sie zestyk 20d ii zapobiega zadzialaniu przekaznika 28 sterujacego nachylenie. Jedno¬ czesnie, zgodnie z kierunkiem obrotu silnika 21 porusza sie, za posrednictwem przekladni przesiawczej* wal slimakowy 23by którego sli¬ mak 22g przesuwa umocowane na kole slima¬ kowym wlaczajace ramie 22b sondy przez- zestyki sondy 22.W omawianym przykladzie, przy roajwczj- naniu wazenia, zestaw wlaczanych odwazników — 2 —znajduje sie na wieszaku. Jako wyposazenie przewidziane sa dwie dekady, kazda skladaja¬ ca sie z 9 pojedynczych wlaczanych odwazni¬ ków 5a, 5b, oraz jedna dekada z pojedynczym wlaczanym odwaznikiem 5c. Dodatkowo na wieszaku jest umieszczony odwaznik dodatkowy 5z, posiadajacy wartosc masy jednego z poje¬ dynczych wlaczanych odwazników z dekady 5a, której .odwazniki sa najmniejsze.Dzieki stopniom jakie posiada rama slizgowa 26 moze ona przy przesuwie do góry zdejmo¬ wac kolejno z wieszaka pojedyncze odwazniki od 5a do 5c, odpowiednio do wartosci masy wazonej substancji. Rama slizgowa nie moze natomiast zdjac z wieszaka dodatkowego od¬ waznika 5z. Proporcjonalnie do zdejmowania z wieszaka odwazników 5a, 5b, 5c obraca sie ramie wlaczajace 22b sondy, którego mostek stykowy 22c osiaga w tym saimym czasie ze¬ styk 22h 1 D, dla którego pierwszy stopien stopniowanej ramy slizgowej 2b podnosi z wie¬ szaka pojedynczy odwaznik 5a nr 1. Tak jak kazdy stopien jest przyporzadkowany okreslo¬ nemu pojedynczemu odwaznikowi, tak kazde¬ mu pojedynczemu odwaznikowi przyporzadko¬ wany jest na sondzie 22 jeden zestyk od 22b 1 D do 22b 3. Zestyki na sondzie umiesz¬ czone sa równiez dekadami.Przebieg zdejmowania odwazników, jaki ma miejsce podczas biegu wprzód silnika 21, zo¬ staje zakonczony, gdy z wieszaka 4 zdjeta zo¬ stanie taka ilosc pojedynczych odwazników 5a, 5b, 5c, ze ich wartosc jest wieksza od war¬ tosci masy substancji 17.W omawianym przykladzie przyjmuje sie, ze maksymalne obciazenie wagi wynosi okolo 200g. Wyposazenie w odwazniki przedstawia sie wtedy nastepujaco: 9 sztuk pojedynczych odwazników 5a pierw¬ szej dekady, razem 9 g 9 sztuk pojedynczych odwazników 5b dru¬ giej dekady, razem 90 g 1 pojedynczy odwaznik 5c trzeciej dekady o wadze 100 g Ciezar równowazacy 2 równowazy równiez odwaznik dodatkowy 5z tak, ze ciezar ten dziala z niezmienna wartoscia masy 200 g.Jezeli przyjmiemy, ze substancja 17 posiada wartosc masy 137,64 g to bieg wprzód zostanie zakonczony, gdy stopniowana rama slizgowa dokona zdjecia pierwszej i drugiej dekady wlaczanych odwazników, co daje lacznie 99 g, oraz rozpocznie zdejmowanie pojedynczego od¬ waznika 5c trzeciej dekady o masie 100 g. Sto¬ sownie do przyjetej wartosci, bedziemy mieli wtedy nastepujacy uklad sil: Masie substancji 17 i odwaznika dodatkowe¬ go 5z, której wartosc wynosi lacznie 138,64 g, przeciwdziala ciezar równowazacy 200 g. Od¬ pada styk 14b biegu wprzód. Z sila równa 200 g — 138,64 g postepuje caly wieszak 4 ra¬ zem z drazkiem laczacym 16, za podniesionym pojedynczym odwaznikiem z dekady 5c który z ta sama sila powoduje sztywne polaczenie pomiedzy stopniowana rama slizgowa i wiesza¬ kiem. Wskutek tego styk 14b biegu wprzód otwiera przelacznik nawrotowy 20, tak ze stro¬ na biegu wprzód 20a zostaje odlaczona i przez otwarcie zestyku 20c silnik konczy obracanie sie do przodu. Zestyk 20d 'Zostaje zamkniety, a tym samym i obwód pradowy cewki 28a przekaznika 28, sterujacego nachyleniem, gdyz ramie wlaczajace 22b sondy obrócilo sie i jego mostek stykowy 22f zaniknal styki 22a. Po przyciagnieciu kotwicy 28b przekaznika 28 sterujacego nachyleniem, uruchomione zostaje ciagadlo 28c, które za posrednictwem dzwigni odwaznikowej 29 i widel odwaznikowych 29a zdejmuje odwaznik dodatkowy 5z z wieszaka 4 tak, ze wartosc po stronie wieszaka zmienia sie z 138,64 g na 137,64 g.Z drugiej -strony, po ukonczeniu biegu wprzód zamkniety zostaje obwód pradowy przekaznika 32 wlaczajacego sprzeglo poprzez zestyk 20d, zestyk 20e, styki 22n i mostek ze- stykowy 22e. Zestyki 32c i 32d zostana zamk¬ niete.Zestyk 32c zamyka obwód pradowy dla ele¬ ktromagnesu 33a przekaznika 33 wlaczajacego sprzeglo, przez co zamyka sie obwód wstepne¬ go elektromagnesu 31b przekaznika 31 z opóz¬ nionym dzialaniem. Jednoczesnie zestyk 32d zamyka obwód pradowy dla przekaznika na¬ wrotowego 20) przez co przyciagnieta izosttaje kotwica 20g, a zestyk 20h zostaje zamkniety.Silnik 21 zmienia wtedy kierunek obrotów (bieg wstecz). Kotwica 33b przekaznika 33 wla¬ czajacego sprzeglo przestawia przesuwane kolo zebate 23c przekladni 23. Chwyta ono za kolo mimosrodowe 23g. Przekaznik 31 o opóznionym dzialaniu przylacza swym stykiem 31c glówny luk wlaczajacy 22i sondy do zródla pradu 1S.Po stronie biegu wstecznego 20f przekaznika nawrotowego 20 zamyka sie obwód pradowy dla wstecznego biegu silnika 21t i odlacza sie elektromagnes 32a przekaznika 33 wlaczajace¬ go sprzeglo. Kazdemu pojedynczemu odwazni¬ kowi 5a, $o, 5c przyporzadkowany jest prze-%kaznik 30 dzwigni ciagnacej. Na rysunku dla uproszczenia uwidoczniony jest tylko jeden taki przekaznik. Luk zestykowy 22m wlaczenia wstepnego na sondzie 22 jest przylaczony do zródla pradu 18 i za pomoca odpowiedniego polozenia ramienia wlaczajacego 22b sondy mostka zestykowego 22d i zestyku 22 1 3 D po¬ woduje przylaczenie dekadami napiecia do ele¬ ktromagnesów 30a przekazników 30 dzwigni ciagnacych. Drugi biegun zródla pradu 28 wla¬ czany jest przez glówny luk stykowy 22i sondy 22 za posrednictwem mostka stykowego 22c i zestyku 22h 3D, do tego przekaznika dzwoni ciagnacych, który wedlug polozenia ramienia wlaczajacego 22b sondy jest przyporzadkowa¬ ny pojedynczemu odwaznikowi 5c. Natychmiast kotwica 30b przekaznika dzwigni ciagnacej wsuwa swa powierzchnie klinowa 30c pod ra¬ me 30d dzwigni. Rama ta znajduje sie ponad wszystkimi przekaznikami 30 dzwigni ciagna¬ cych. Silnik 21 obracajacy sie wstecz obraca mimosród 23ff wskutek czego rama 30d dzwi¬ gni doznaje momentu obrotowego wokól punk- tutu 30f za pomoca prowadnika 30g. Ten mo¬ ment obrotowy dziala na dzwignie ciagnaca 30h, która jest polaczona z ciagadlem 35 i ciagnie dzwignie odwaznikowa 29b nalezaca do pojedynczego wlaczanego odwaznika 5c, przez co odwaznik, za pomoca widel odwazni- kowych 29c, zostaje oddalony od wieszaka 4 tak daleko, ze nie moze on byc przez ten wie¬ szak ponownie osiagniety. Dzwignia ciagnaca 30h w swym najnizszym polozeniu zostaje za¬ blokowana, gdy dzwignia katowa 30%, umoco¬ wana obrotowo przy dzwigni ciagnacej 30h i napinana przez plaska sprezyne 30j, zapada w rame blokujaca 301 siegajaca ponad wszystkie przekazniki 30 dzwigni ciagnacych, za pomoca umieszczonej na stale listwy napinajacej 30k.Zdjecie pojedynczego odwaznika 5c z wiesza¬ ka 4 jest wskazywane przez mechanizm liczacy 34, gdyz elektromagnes 34a mechaniz¬ mu liczacego 34 3 D otrzymuje impuls z glów¬ nego luku stykowego 22% sondy, poprzez mostek stykowy 22d i styk 22k 3 D, przy czym przy¬ ciagniecie kotwicy 34b mechanizmu liczacego wywoluje obrót elementu liczacego 34e za po¬ moca zapadki blokujacej 34c i elementu blo¬ kujacego 34d, co z kolei powoduje ukazanie sie wartosci (cyfrowej) w okienku 34f.Równiez pod wplywem dzialania glównego luku stykowego 22i sondy zamkniety zostaje obwód pradowy elektromagnesu dodatkowego 3^d przelacznika oprózniajacego 31 za posred¬ nictwem mostka stykowego 22c i zestyku 22j 3 D, który jest polaczony ze stykami 22j 2 D i 22j 1 D. Wskutek tego kotwica opózniajaca 3la jest przytrzymywana przez dwa elektroma¬ gnesy. Po jednym obiegu kola mimosrodowego 23g rama 30d dzwigni ciagnacych przyjmuje po¬ nownie swoje polazenie wyjsciowe, a trzpien zwalniajacy 23%, za posrednictwem drazka zwalniajacego 32e, zwalnia zestyki 32c i 32d.Kotwica sprezynowa 33c przestawia przeklad¬ nie 23 tak, ze odtad silnik 21 dziala w kierun¬ ku wstecznym na stopniowana rame slizgowa i na ramie wlaczajace sondy. Strona biegu wstecznego 20f przekaznika nawrotowego 20 jest wlaczona w obwód pradowy za posred¬ nictwem zestyku 14c dla biegu wstecznego przelacznika wahadlowego 14, a nie jak do¬ tychczas przez zestyk 32d. Podczas zdejmowa¬ nia pojedynczego odwaznika 5c z wieszaka 4 wieszak 4 podaza z sila 61,36 g za odwaznikiem 5c tak dlugo, az obrót belki 1 zostanie zatrzy-r many przez zderzak nie uwidoczniowy na ry¬ sunku. W tym polozeniu dzwignia wlaczajaca 14a zamyka zestyk 14c biegu wstecznego tak, ze bieg wsteczny trwa nadal bez przerwy. Na skutek otwarcia styków 32c odpada elektro¬ magnes wstepny 31b. Zestyk 31c pozostaje zamkniety tak dlugo, az biegnace wstecz ramie wlaczajace 22b sondy opusci na mostku zesty- kowym 22c zestyk 22j 3 D, wskutek czego od¬ pada kotwica opózniajaca 3la i glówny luk stykowy 22% zostaje wylaczony z obwodu pra¬ dowego.Odpowiednio do przyjetego przykladu naste¬ puje niezaklócony bieg wstecz do drugiej de¬ kady. Mostek stykowy 22d osiaga styk 221 2 D i wlacza do zródla pradu 18 wszystkie prze¬ kazniki 30 dzwigni ciagnacych, drugiej dekady.Stopniowana rama slizgowa 26 porusza sie na¬ dal do dolu i umieszcza pojedyncze odwazniki 5b drugiej dekady na wieszaku 4. Przy nalo¬ zeniu pojedynczego odwaznika 5b Nr 9 zmienia sie dotychczasowa wartosc masy po stronie wieszaka ze 137,64 g na 147,64 g, co nie wywo¬ luje zadnej zmiany w polozeniu belki, a tym samym w ukladzie ze styku 14c, tak, ze silnik 21 utrzymuje sie wstecz. Na wieszak 4 zostaja umieszczone bez zaklócen pojedyncze odwaz¬ niki 5b drugiej dekady od Nr 9 do Nr 4.Przy rozpoczynajacym sie ponownym nalo¬ zeniu pojedynczego odwaznika 5b Nr 3 drugiej dekady wartosc masy po stronie wieszaka przekracza granice 200 g. Belka 1 z chwila rozpoczecia sie nakladania uzyskuje momentobrotowy* który wywoluje rozlaczenie ze sty¬ ku 24c biegu wstecznego i przerywa w ten sposób obwód pradowy w przekazniku nawro¬ towym po jego stronie 20f dla biegu wstecz¬ nego. Po odpadnieciu kotwicy 20g biegu wstecznego styk 20e dolacza przekaznik 32 wy¬ laczajacy sprzeglo i stad okreslony jest sposób dzialania juz opisanych przekazników oraz sondy 22. Mostek stykowy 22c i zwierajacy luk mostkowy 22p dolaczaja do zródla pradu 28 przekazniki 30 dzwigni ciagnacych od Nr 3 do Nr 1 drugiej dekady. Przynalezne dzwignie ciagnace 30h zostaja uchwycone przez listwe 30d ramy dzwigni ciagnacych, a pozostale trzy pojedyncze odwazniki 5b drugiej dekady zo¬ staje oddalone od wieszaka 4 tak daleko, ze sa dla tego wieszaka wiecej nieosiagalne. Belka osiaga swój zderzak, ajwskutek tego zestyk 14c biegu wstecz zwalnia zestyk 32d sila 200 g — 197,64 g = 2,36 g. Podczas dalszego biegu wstecz wlaczajacego ramienia 22b sondy me¬ chanizm liczacy 34 2 D otrzymuje z glównego luku stykowego 22% trzy impulsy pradowe na podstawie pracy przelacznika opózniajacego 31, który tak dlugo opóznia polaczenie glównego luku zestykowego 22% ze zródlem pradu 18, az ramie wlaczajace 22b sondy opusci druga de¬ kade. W odpowiednim okienku mechanizmu liczacego pojawi sie wartosc 3.Po ukonczonym biegu wstecz ponad druga dekada nastepuje bieg wstecz ponad pierwsza dekada. Styk 22 1 D wlacza do zródla pradu 18 przekazniki 30 dzwigni ciagnacych pierwszej dekady, tak ze moze teraz nastapic nakladanie wlaczanych odwazników 5a Nr 9 i Nr 8 pierw¬ szej dekady.Pojedynczy odwaznik 5a Nr 7 pierwszej de¬ kady powoduje ponownie przekroczenie grani-* cy 200 g po stronie wieszaka, a tym samym zwolnienie zestyku 14c. Przerwa w przelaczni¬ ku nawrotowym 20 wywoluje za posrednic¬ twem zestyku 20e dzialanie przekazników i son¬ dy. Pozostale odwazniki 5a pierwszej dekady zostaja zdjete i belka 2 przesuwa sie az do zderzaka. Z sila 0,35 g zostaje zamkniety styk 24c l bieg wstecz konczy sie. Mechanizm licza¬ cy 34 1 D otrzymuje siedem impulsów prado¬ wych, a w odpowiednim okienku mechanizmu licznikowego 34 ukazuje sie wartosc 7. Luk stykowy 22c i mostek stykowy 22g sondy 22 wylaczaja bieg wstecz. Wylaczenie biegu wstecz stanowi czynnik bezpieczenstwa dla wylaczenia sondazu wlaczanych odwazników. W omawia¬ nym przykladzie bieg wstecz wylacza sie przez ponowne nalozenie odwaznika dodatkowego 5z.Gdy wlaczajaca ramie 22b sondy opusci wszyst¬ kie zestyki sondy 22, to obwód pradowy dla przekaznika 28 nachylenia belki zostanie przer¬ wany przez luki stykowe 22a i mostek styko¬ wy 22f.Przy ponownym nalozeniu dodatkowego od¬ waznika 5z otwiera sie styk 14c i belka 2 ustawia sie w zakresie nachylenia dla 1 g- 0,36g+0,64g.Gdy wazenie jest zakonczone, to sterowanie automatyczne wylacza sie przez obrót wstecz dzwigni wlaczajacej 8 a belka 2 zostaje jedno¬ czesnie zatrzymana. Po zdlecfri wazonej sub¬ stancji 27 z szalki 7 nie mozna odrazu przysta¬ pic do sondazu odwazników dla innej substan¬ cji. Nalezy przed tym wlaczane odwazniki 5 umiescic ponownie na wieszaku 4, a mecha¬ nizm liczacy 34 musi dla wszystkich dekad wskazywac wartosc zero. Wystarczy do tego odwrotny obrót dzwigni wlaczajacej 8. Na wale wlaczajacym 9 jest umieszczona druga krzyw¬ ka, krzywka kasujaca 36, do której przylega listwa kasujaca 30m mocno zwiazana z rama blokujaca 301. Krzywka kasujaca 36 ma z jed¬ nej strony wzgledem walu wlaczajacego 9 przebieg zaokraglony tak, ze przy obrocie dzwigni wlaczajacej 8 w polozenie sondowania listwa kasujaca 30m ne jest poruszana. Z dru¬ giej strony krzywka kasujaca 36 posiada zmniejszajaca sie krzywizne tak, ze przy obro¬ cie dzwigni wlaczajacej 8 w kierunku odwrot¬ nym listwa kasujaca 30m porusza sie w kie¬ runku walu wlaczajacego 9. Podnosi sie przez to sama blokujaca 30 1, a wszystkie dzwignie ciagnace 30h znajdujace sie w tej ramie po¬ ruszaja sie w tym samym kierunku, az do zde¬ rzaka umieszczonego przy dzwigniach 29 od¬ wazników. Dzwignie katowe 3®i pozbawione zostaja nacisku blokujacego i odpadaja wla¬ snym ciezarem tak, ze wlaczane odwazniki 5 znajduja sie ponownie na wieszaku 4.Przy krzywce kasujacej 36 moze byc umiesz¬ czony drazek pociagowy, który przy obrocie walu wlaczajacego w polozenie kasujace po¬ ciaga za haki 34g blokady zwrotnej i wyciaga je z zebów elementów blokujacych 34d, co po¬ woduje, ze elementy liczace 34e wracaja do swych polozen wyjsciowych pod wplywem sprezyn ciagnacych 34h.Przy uzywaniu wagi samoczynnej nalezy sie liczyc z tym, ze waga moze zostac przeciazo¬ na. Poniewaz dla takich ciezarów nie ma mo¬ zliwosci okreslenia masy, na sondzie 22 5 —umieszczone ta dodatkowo dwa zestyki 22r i 22%. Zestyk 22r podlaczony jest do zródla pradu 18, a zestyk 22s polaczony jest z elektro¬ magnesem 19a przekaznika 19 dzialajacego w przypadku przeciagania. Przy przeciazaniu zestyk 14b biegu wprzód w przelaczniku wa¬ hadlowym 14 nie jest rozlaczany. Wlaczajace ramie 225 sondy przebiega ponad omawianymi dotychczas zestykami wybiegajac poza nie tak, ze mostek zestykowy 22c zamyka zestyki 22r i 22s. W ten sposób przekaznik 19 dzialajacy przy przeciazeniu zostaje wlaczony w obwód pradowy, który odlacza w przekazniku na- wrotnym 20 strone 20a biegu wprzód, a wlacza strone 20f biegu wstecz. Zestyk 14b biegu wprzód powoduje teraz bieg wstecz silnika 21.Poniewaz w tym przypadku nie ma przerwy zestyków w przelaczniku wahadlowym 14 nie pracuja wiec inne przekazniki oraz sonda 22.Nastepuje calkowity bieg wstecz tak, ze wszystkie wlaczane odwazniki 5 przenosza sie ponownie na wieszak 4. Bieg wstecz konczy sie wraz z rozlaczeniem polaczenia luków zesty- kowych 22c przez mostek zestykowy 22g. Me¬ chanizm liczacy równiez nie zostaje poruszony.Azeby mozna bylo rozpoznac, ze na szalce 7 znajduje sie (zbyt wielki ciezar, zestyk 19f wla¬ cza sygnal ostrzegawczy 37. Przekaznik 19, którego elektromagnes 19a zostaje natychmiast odlaczony, gdy rozpoczyna sie bieg wstecz, po¬ zostawia swa kotwice 19b w zestykach i moze byc odlaczony tylko mechanicznie przez ruch kasujacy dzwigni wlaczajacej 8. Taki ruch ka¬ sujacy musi nastapic gdyz przy wlaczonym przekazniku 19, dzialajacym w przypadku przeciazenia sterowanie automatyczne nie be¬ dzie dzialac. PL