Opublikowano dnia 12 maja 1961 r. feKAJ i!-3 POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44406 KI. 12 i,3t- Instytut NaiDOzóu; Sztucznych*) Tarnów, Polska Sposób oczyszczania roztworu kwasu fosforowego Patent trwa od dnia 17 grudnia 1959 r.Przez rozklad fosforytów lub apatytów kwa¬ sem azotowym otrzymuje sie roztwór kwasu fo¬ sforowego zanieczyszczony róznymi skladnikami tych mineralów. Najtrudniejsze do usuniecia jest zanieczyszczenie fluorem. Znane sa rózne sposoby usuwania fluoru np. za pomoca azota¬ nu sodowego, chlorku sodowego, szkla wodnego itp. Jednakze stopien usuniecia fluoru przy ich zastosowaniu nie przekracza 70°/o pierwotnej zawartosci fluoru. Do pewnych celów, jak np. do produkcji ortofosforanu dwuwapniowego sto¬ sowanego jako dodatek do paszy, odfluorowa-. nie kwasu powinno byc posuniete znacznie da¬ lej, aby wytracony z niego fosforan zawieral nie wiecej niz setne czesci procentu fluoru.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa prof. dr inz. Tadeusz Stobiecki, doc. dr inz. Witold Mazgaj, mgr inz.Kazimierz Baran, mgr Józef Kwiecien i mgr inz.Waclaw Bielecki.Przyczyna malej skutecznosci oczyszczania przez wprowadzenie kationów sodowych polega na tym, ze wytracany fluorokrzemian sodowy jest zwiazkiem stosunkowo niezbyt trudno rozpusz¬ czalnym. Znacznie mniejsza rozpuszczalnosc po¬ siada fluorokrzemian potasowy. Jednakze, jak wykazala praktyka, dodawanie zwiazków pota¬ sowych daje wyniki odfluorowania jeszcze gor¬ sze niz dodawanie zwiazków sodowych.Wynalazek opiera sie na stwierdzeniu, ze w roztworze zawierajacym azotan potasowy i azo¬ tan wapniowy istnieja sole podwójne, które przy dostatecznym stezeniu i dostatecznej ilosci jonów wapniowych calkowicie blokuja jony potasowe, uniemozliwiajac wytracenie z tego roztworu malo rozpuszczalnych soli potasowych. Analo¬ giczne podwójne sole sodowo-wapniowe nie istnieja. Fakt ten wyjasnia przyczyne znanego niepowodzenia przy próbach odfluorowania roz¬ tworu mineralów fosforowych w kwasie azoto¬ wym przez dodawanie zwiazków* potasowych.Sposób wedlug wynalazku polega na traktowa¬ niu azotanem potasowym roztworu otrzymanego przez rozklad mineralów fosforowych kwasem azotowym po* UJrzedn{m usunieciu z tego roz¬ tworu soli. wapniowych. Mala rozpuszczalnosc fluorokrzemianu^ potasowego zostaje wówczas nalezycie wykorzystana i pozwala na prawie calkowite usuniecie fluoru z roztworu. Sole wa¬ pniowe mozna usunac w dowolny znany sposób, np. przez wprowadzanie jonów kwasu siarkowe¬ go w celu wytracenia siarczanu wapniowego, lub przez wymrazanie, badz tez przez polaczenie tych obu sposobów, np. wymrozenie w celu wy¬ krystalizowania uwodnionego azotanu wapnio¬ wego i w miare potrzeby dodatkowe usuniecie jonów wapinia w postaci siarczanu.Przyklad. 1,000 kg apatytu Kola poddano dzialaniu 1375 kg kwasu azotowego w przelicze¬ niu na 100Vo o stezeniu 45°/o. Otrzymany roz¬ twór oziebiono do tempexatury -^, 20°, przy której wydzielily sie krysztaly uwodnionego azo-' tanu wapniowego, w ilosci okolo 1100 kg w przeliczeniu na Ca(N03)2. Do roztworu otrzyma¬ nego po oddzieleniu azotanu wapnia dodano 250 kg azotanu potasu w temperaturze pokojowej.Wytracony fluorokrzemian potasu odsaczono.Otrzymano przy tym roztwór kwasu fosforowe¬ go o zawartosci okolo 390 kg PtO*, w którym zawartosc fluoru wynosila zaledwie 8°/o pier¬ wotnej zawartosci, to jest okolo 1,3 g F w li¬ trze. PL PL