Opis wydano drukiem dnia 1 pazdziernika 1963 r! BIBLIOTEK- j Patentowego POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44397 KI. 21 c, 35/02 Instytut Elektrotechniki*) Warszawa, Polska Komora lukowa, oporowa do wylaczników Patent trwa od dnia 21 wrzesnia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest komora lukowa, oporowa do laczników, a w szczególnosci do laczników pradu stalego, charakteryzujaca sie wstepnym ograniczeniem pradu luku przez wtracanie w obwód oporników. Po ograniczeniu pradu ostateczne zgaszenie luku odbywa sie na rozkach za wstepna czescia komory. Opor¬ niki ograniczajace sa wlaczane przez luk za posrednictwem specjalnych elektrod umiesz¬ czonych w wstepnej czesci komory lukowej.Luki przejsciowe miedzy tymi elektrodami sa 'gaszone za pomoca wewnetrznych komór ga¬ szacych.Dotychczasowe rozwiazania komór lukowych do gaszenia luku elektrycznego, zwlaszcza pra¬ du stalego do napiec wyzszych od 1000 V, oparto na wydluzaniu luku przez stosowanie pola magnetycznego wydmuchowego oraz róz- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa mg inz. Kazimierz Lisowski i inz.Tadeusz Przybylo. nego rodzaju przegród podluznych i poprzecz¬ nych w celu powiekszenia drogi i gradientu napiecia luku. Komory lukowe z przegrodami podluznymi sa duze, oraz przy wylaczaniu zwarc powoduja powstawanie duzych przepiec.Duze przepiecia oraz wymiary cechuja równiez komory z przegrodami poprzecznymi, na któ¬ rych sa umieszczone dodatkowe wewnetrzne rozki opalne, sluzace do dzielenia luku na czesci i zwijania go w solenoid lub w petle.Dokladniejszego omówienia wymaga znana ko¬ mora skrzynkowa, która nad glównymi rozkami opalnymi jest podzielona poprzecznie do drogi luku przegrodami luko-odpornymi, na których rozpieto tasme oporowa o okreslonych wy¬ miarach i wartosciach oporu. Luk po zejsciu ze styków wylacznika dostaje sie na rozki opalne, a nastepnie na poprzeczne przegrody z tasma oporowa: Tasme umieszczono tak, zeby luk przesuwajac sie po niej do góry wtracal plynnie te opornosc w obwód zwarcia, poczy¬ najac od najmniejszej wartosci. Tasmy oporo- ¦*we w1 tej komorze stanowia wiec dodatkowe oporowe rozki opalne, z którymi luk styka sie bezposrednio. Rozwiazanie powyzsze usuwa wa¬ de wystep»owania duzych'przepiec, jednak nie zmniejsza istotnie wymiarów gabarytowych.Wyzej opisanych wad nie posiada komora lukowa oporowa, bedaca przedmiotem wyna¬ lazku. Przede wszystkim wedlug tej zasady dzialania mozna zbudowac komore o malych wymiarach gabarytowych, w niektórych przy¬ padkach kilkakrotnie mniejsza od obecnie sto¬ sowanych. Równiez do wazniejszych zalet na¬ jezy zaliczyc pewnosc w dzialaniu oraz prak¬ tycznie bezprzepieciowe wylaczanie zwarc. Za¬ sade dzialania komory lukowej, oporowej do laczników, a zwlaszcza do wylaczników pradu stalego, która jest przedmiotem wynalazku, mozna ogólnie przedstawic jak na fig. 1. Ko¬ mora jest podzielona na dwa obszary. Pierw¬ szym z nich jest obszar oporowego ogranicza¬ nia pradu, gdzie oporniki o okreslonej war¬ tosci oporu czyimego skupionego Ri, R2, R3, ...Rk sa przylaczone do styków 5 i 6, oraz do umieszczonych w srodku przestrzeni lukowej elektrod przejsciowych 4, miedzy którymi, wew¬ natrz ulozone sa komory gaszace wewnetrzne 2.Drugim jest obszar gaszenia luku na rozkach 1, w którym luk elektryczny gasi sie jak w zwyklych komorach skrzynkowych. Po za¬ dzialaniu lacznika powstajacy luk elektrycz¬ ny a przesuwa sie po elektrodach przejscio¬ wych 4 pod wplywem sil powstajacych od od¬ dzialywania pola magnetycznego pradu luku, przyjmujac kolejne polozenia a, b, c, d, e. Temu przesuwaniu sie luku po elektrodach 4 stoja na przeszkodzie przerwy, w których najpierw podlaczona jest opornosc rzeczywista R±, Rq, pózniej R2, R5; R3, R4 itd. W pierwszej chwili, wtracony do obwodu opornik jest zwarty przez luk czesciowy, którego palenie podtrzymywane jest przez spadek napiecia na tym oporniku, a wiec wlaczenie opornika w obwód moze na¬ stapic dopiero po zgaszeniu luku czesciowego na przerwach. Do tego celu zastosowano wew¬ netrzne komory gaszace 2, które sa umieszczo¬ ne miedzy elektrodami 4 i stykami lacznika 5 i 6. Komory te gasza luk elektryczny tak jak wszelkie znane komory, z ta róznica, ze sa one odpowiednio zmniejszone i umieszczone wew¬ natrz komory glównej w obszarze ograniczania 'pradu. Sposób gaszenia luków czesciowych w tych komorach moze byc rózny i zalezy od typu komór i srodka napedowego luku. Kierunek "ruchu luku zalezy od kierunku oddzialywania srodka napedowego. Przy sprawdzaniu tej kon¬ cepcji zastosowano proste azbestowo-cemento¬ we komory typu skrzynkowego z okreslona szerokoscia szczeliny. Do rozciagania luku po¬ sluzono sie silami magnetycznymi i powstaja¬ cymi od oddzialywania natezenia pola magne¬ tycznego pradu luku. Kierunek ruchu luku jest skierowany jak przedstawiaja na fig. 1 i fig. 2 Wektory F zgodnie ze znana regula lewej reki.Gdy luk elektryczny zawedruje na koniec ostat¬ niej przerwy w szereg z nim znajduje sie juz znaczna opornosc, a wiec osiaga sie znaczne ograniczenie pradu, co w rezultacie bardzo ulatwia wylaczanie zwarcia w drugim obsza¬ rze gaszenia luku. Linia przerywana 3 ozna¬ czono powierzchnie ograniczajaca przestrzen lukowa. Wedlug tej ogólnej zasady dzialania skonstruowane jest przykladowe rozwiazanie szczególne przedstawione na fig. 2. Oporniki Ki, R2, R3 .. Rk ze schematu na fig. 1 maja tu postac cewek oporowo wydmuchowych Cr, C2, C3 ... Ck wykonanych z materialu oporo¬ wego, które w obwodzie elektrycznym sa opo¬ rami rzeczywistymi skupionymi, a w obowodzie magnetycznym komory sluza do wytwarzania pola magnetycznego wydmuchowego. Komora tego typu moze byc wykonana jako jedno lub wi el opr zerwowa. PL