Przedmiotem niniejszego wynalazku jest zwiekszenie si¬ ly maki do wysokosci otrzymywanej do¬ tychczas zapomoca ,,ulepszaczy" lub che¬ micznego traktowania, a nawet powyzej tej wysokosci, bez stosowania jednak wzgle¬ dem traktowanego zboza jakichkolwiek che- mikalij.Okazuje sie mianowicie, ze gdy pszeni¬ ca lub maka traktowana jest w temperatu¬ rze, w granicach 49°C do 82° C, to trakto¬ wanie to moze byc prowadzone przez pe¬ wien przeciag czasu (dluzszy w tempera¬ turach nizszych i krótszy w temperaturachwysokich) bez j akiegokolwiek dostrzegal¬ nego polepszenia sie ,,sily" wymielonej z \ tej ^zeni^n^kif W^wypadku naprzyklad pszenicy W temperatifrze 55°C ^ostrzec mozna w otrzymanej mace bardzo niewielki wzrost (zaledwie dostrzegalny), gdy psze¬ nica traktowana byla w ciagu szesciu go¬ dzin. Gdy jednak traktowanie to trwalo dluzej, to mialy miejsce znaczne zmiany, które spowodowaly w wytworzonej mace o wiele wieksza ,,moc". Najwiekszy pod tym wzgledem skutek osiaga sie w granicach 24 godzin i w stwierdzonej powyzej tempe¬ raturze.W temperaturze zas 63°C, po jedinogo- dzinnem traktowaniu nie osiaga sie zazwy¬ czaj dostrzegalnego wzrostu sily otrzyma¬ nej maki, ale przy traktowaniu pszenicy przez szesc godzin otrzymuje sie znaczne polepszenie ^sily".Stosownie do niniejszego wynalazku, proces traktowania ziarna pszenicy polega na poddawaniu ziarna dzialaniu tempera¬ tury lezacej w przyblizeniu w granicach od 49°C do 82°Cf w przeciagu czasu dluzsze¬ go od czasu opisanego powyzej, w ciagu którego nie otrzymuje sie znaczniejiszego wzrostu sily wytworzonej maki.Stosownie do dalszych cech wynalazku, proces traktowania pszenicy w postaci ziar¬ na polega na poddaniu jej dzialaniu tem¬ peratury w granicach w przyblizeniu od 49° do 82°C, w przeciagu 6 do 8 godzin, przy 62°C lub przez dwie godziny przy 66°C, to jest dluzszego czasu od opisanego powyzej pierwotnego w ciagu którego nie Otrzymuje sie wyraznego zwiekszenia sily wytworzonej majki.Dalsza cecha wynalazku jest pewien proces zapomoca którego traktuje sie make w celu polepszenia jej „sily-1 polegajacej na ogrzewaniu m^ki w warunkach nie sprzyjajacych utlenianiu i to przy tempe¬ raturze w granicach w przyblizeniu od 49°C do 82°C, w przeciagu czasu (np. przez 12 do 16 godzin przy 63°C lub przez 1 godzi¬ ne przy 79°C) dluzszego od opisanego po¬ wyzej pierwotnego, w ciagu którego nie o- trzymuje sie wyraznego zwiekszenia sily m^ki.Przy traktowaniu dluzej niz przez pe¬ wien okreslony czas przekonano sie, ze kle- iwo, zawarte w wytworzonem ciescie, nie wytrzymuje próby zmywania, to jest, jezeli ciasto otrzymane z tej maki wlozy sie do wody na jedna godzine i nastepnie prze¬ mywa je w biezacej wodzie, to klej wymy¬ wa sie wraz z krochmalem, nie pozostawia¬ jac nic po sobie. Z ogrzanej w ten -sposób maki nie mozna wypiekac dobrego chleba bez uprzedniego zmieszania jej z maka nie- traktowana i przekonano sie, ze po takiem zmieszaniu otrzymuje sie dobre rezultaty.Najlepiej jednak jezeli przeciag czasu traktowania jest krótszy od czasu, któr^ przy stosowanej temperaturze spowoduje, ze kltej zawarty w wytworzonem ciescie nie bedzie wytrzymywal próby zmywania, opi^ sanej powyzej.Dobrze jest gdy temperatura w tym wy¬ padku nie przekracza 93°.Ogrzewanie moze byc wykonywane przy rozmaitem cisnieniu, lecz najlepiej nie mniejszem od cisnienia atmosferycznego.Ogrzewanie materjalu odbywa sie naij lepiej w warunkach, wylaczajacych mozliwosc przeciagu powietrza przez lub ponad masa traktowanej pszenicy.Jednoczesnie pozadane jest^ w wy¬ padku pszenicy, zeby ona byla ogrzewana w warunkach, które pozwalaja na swobod¬ ne ulatnianie sie z pszenicy wyparowywa¬ nej wilgoci. Jezeli przy traktowaniu psze¬ nicy zastosowane sa warunki utrudniajace ulatnianie sie pary, to zanim pszenica zo¬ stanie wysuszona, nastepuje dzialanie, któ¬ re moze byc nazwane „naparowywaniem" (duszeniem), t. j. ciepla pszenica otrzymu¬ je kapiel w cieplem i wilgotnem powietrzu, W rezultacie otrzymuje sie wzrost sily, lecz jednoczesnie moze sie nieco zmienic smak majri. Zdarza sie tQ w szczególnosci wtedy,gdy do giszenicy dodano wilgoci w sposób, stosowany w zwyklych przygotowawczych procesach. Wobec tego najlepiej jest trak¬ towac pszenice w jej naturalnych warun¬ kach bez jakiegokolwiek przedwstepnego dodawania do niej wilgoci.. Dzieki uzyciu suchej pszenicy, lub pozwalajac odparowac i ulotnic sie wilgoci, unika sie „naparowy¬ wania" pszenicy, a przez to osiaga sie znacz¬ ny wzrost sily wytworzonej potem maki bez psucia jej smaku.Pszenica bywa zazwyczaj przygotowy¬ wana do mielenia zapomoca nawilzania lub mycia po uprzedniem jej ogrzewaniu. Przy¬ gotowanie to czyli ladowanie moze byc wy¬ konane jednym ze znanych sposobów.Procent odparowanej wilgoci w trakcie ogrzewania pszenicy zmienia sie odpowied¬ nio do jej gatunku i do warunków trakto¬ wania. Tak wiec, w pewnym wypadku pszenica, zawierajaca 13% wilgoci, po o- grzewaniu w temperaturze 54°C przez 24 godziny, posiada potem zawartosc wilgoci zredukowana od 6 do 7%, i w ciagu tego czasu maka osiaga pozadana zwiekszona „sile". W innym wypadku ogrzewanie wy¬ woluje jedynie zmniejszenie wilgoci z 14V2% do nieco ponizej 12%. Jeszcze inna pszenica traci wilgoc w ciagu traktowania z 14y2% az do zawartosci 8V2% tylko.Pszenica australijska o 10V2% wilgotnosci zmniejsza swa wilgotnosc jedynie o %%, osiagajac jednak jednoczesnie slwietne po¬ lepszenie. Nie odparowanie wywoluje wiec wzrost mocy, lecz zalezy ona tylko od wy¬ padku.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiono na zalaczonych rysunkach: Fig. 1 wyobraza schematycznie jedna z postao przyrzadu, który moze byc uzyty do traktowania pszenicy w postaci ziarna.Fig. 2 — przyrzad do traktowania maki, zapewniajacy ciaglosc procesu.Przyrzad uwidoczniony na fig. 1 zawie¬ ra górna, stalowa, cylindryczna komore 10, skladajaca .sie z dwóch sekcyj. Kazda sekcja posiada dwie przegrody 11, 12, w których osadzona jest wiazka rur 13. Rury 13 sa o- twarte w obu swych koncach. Szczytowe konce sa prawie na równi z, górna plyta 12, lecz dolne konce wysuwaja sie na kilka ca¬ li ponizej dolnej plyty 11. Naprzeciw wy¬ sunietych ku dolowi czesci rur 13 znajdu¬ ja sie wyciagowe otwory 14, utworzone w scianie powloki. Powloka pokryta jest az¬ bestem celem utrzymywania ciepla.Powyzej górnej wiazki rur, powloka 10 przedluza sie, tworzac zbiornik 15, a po¬ miedzy górna i dolna wiazka rur utworzona jest przestrzen 16. Ponizej zas dolnej wiaz¬ ki znajduje sie, przedziurawiona równole- glemi szparami, plyta 17. Druga plyta 18, .zaopatrzona w takie same szpary, przesu¬ wa sie przy plycie 17 w ten sposób, zeby w chwili, gdy szpary w obu plytach majda sie na jednej linji, powstalo wolne przejscie dla pszenicy, i zeby przy lekkiem przesu¬ nieciu plyty 18 nabok, przejscie to zamyka¬ lo sie.Ponizej plyty 18 znajduje sie druga po¬ wloka 19, stanowiaca komore traktowania, zaopatrzona na dnie w plyty regulacyjne 20, 21 podobne do plyt 17, 18. Ponizaj ply¬ ty 21 jest zbiornik 22, z którego pszenica przenosi sie zapomoca podnosnika 23 do o- chladzajaceij rury 24. Rura ochladzajaca 24 posiada zwykla konstrukcje. Ochladza¬ nie uskutecznia sie zapomoca przepuszcza¬ nia strumienia chlodnego powietrza przez slup opuszczajacego sie ziarna. Wewnatrz zbiornika 15 znajduje sie lej regulujacy 25, otwarty od dolu i zawieszony na wahaja- cem sie ramieniu 26, polapzonem, w jaki¬ kolwiek dogodny sposób, z kazda z dzwi¬ gni 27, 28, poruszajacych plyty 18, 21, co moze byc potrzebne do wykonania ponizej opisanej operacji.Jest równiez urzadzenie zapewniajace krazenie cieplej wody w rurach 13, znajdu¬ jacych sie w przestrzeni pomiedzy plytami U, 12, przyczem ciepla woda wchodzi do ich konca przez rurke 29, a wychodzi przez — 3 —rurke 30, tworzac obieg cieplej krazacej wody ogrzewanej, przez ogrzewacz 31.Szczególy urzadzenia tego obiegu moga miec budowe dowolna. Najlepiej jest za¬ stosowac do cieplej wody regulacje termo¬ statyczna oraz urzadzenie do tloczenia cie¬ plej wody pod cisnieniem, w wypadku za¬ stosowania dla wody temperatury wyzszej od 100»C.W czasie dzialania przyrzadu, pszenica wsypywana jest w sposób ciagly do leja 25, z którego przesypuje sie do zbiornika 15, a nastepnie przechodzi nadól przez rury 13 az do zasunietej poczatkowo regulujacej plyty 17. Rury 13 i lezaca ponizej nich przestrzen zapelniaja sie calkowicie pszeni¬ ca, a zbiornik 15 napelnia sie równiez az do wysokosci dna leja 25, tworzac z psze¬ nicy ksztalt stozkowego wzgórza, wskutek czego lej .zatyka sie poczem zkcliei naste¬ puje napelnianie leja 25. W czasie tej po¬ czatkowej operacji, dzwignia 26 jest pola¬ czona czynnie z. dzwignia 27 plyty 18. W czasie przebywania pszenicy w powloce 10 przyrzadu, pszenica ogrzewa sie. Nasypy- wanie pszenicy do leja 25 trwa dotad, do¬ póki waga pszenicy w leju nie jest dosta¬ teczna do przezwyciezenia podpory, utwo¬ rzonej przez stozek pszenicy w zbiorniku 15, a gdy to nastapi lej 25 opada nagle, rozsypujac pszenice na wszystkie strony wewnatrz zbiornika i jednoczesnie otwiera przejscie dla pszenicy przez plyty 17, 18 zapomoca dzwigni 26, 27, Ogrzana pszenica zaczyna przesypywac sie z wnetrza powloki 10 do dolnej komory traktowania 19, gdzie nagromadza sie na plycie 20, której otwory zamkniete sa przez plyte 21, Z chwila przesypywania sie psze¬ nicy przez plyte 17, poziom w zbiorniku 15 opada, lej 25 opróznia sie i staje sie obec¬ nie dostatecznie lekkim, aby podniesc sie pod wplywem dzwigni 27 tak, iz otwory w plycie 18 zamykaja sie ponownie.Dzialanie rozpoczyna sie wiec na nowo i trwa dopóki komora 19 nie napelni sie calkowicie ogrzana pszenica. Dzwignia 26 laczy sie wówczas z dzwignia 28, a plyta 17 zostaje nastawiona w ten sposób, zeby mo¬ gla byc stale otwarta. Dzialanie trwa potem nadal, a perjodyczne przesypywanie sie pszenicy przez plyte 20 wytwarza wolne miejsce do wprowadzenia nowych porcyj pszenicy do zbiornika 15. Szybkosc wsypy¬ wania do leja 25 jest tak uregulowana, zeby czas, zuzyty na przejscie pszenicy przez przyrzad, wystarczal do jej nagrzania. Zro¬ zumiale jest, ze w komorze 19 pszenica traci bardzo malo ciepla. Jak tylko pszeni¬ ca przesypie sie przez plyte 20, to natych¬ miast przechodzi do ochladzajacej rury 24, gdzie jej temperatura zmniejsza sie, zapo¬ biegajac przez to dalszemu doplywowi cie¬ pla.Rózne rodzaje pszenicy wymagaja róz¬ nych stopni traktowania. Najlepsze warun¬ ki dla kazdego rodzaju pszenicy mozna z latwoscia okreslic zapomoca praktycznej próby, przyczem ponizej podane sa liczne przyklady.Wielkosc osiagalnego ulepszenia zmienia sie równiez wraz z cechami pszeni¬ cy. Pszenica angielska „Maniteba", „Pla- tes", pszenica australijska i pszenica rosyj¬ ska moga byc znacznie ulepszone. Pszenica indyjska i perska nie daja sie naogól ule¬ pszyc zapomoca traktowania cieplem. Prze¬ ciag czasu traktowania zalezy do pewnego stopnia od przewodnictwa ciepla, jaka wy¬ kazuje traktowana pszenica. Pszenica, po¬ siadajaca naturalna lub sztuczna wilgoc jest lepszym przewodnikiem anizeli sucha i w kazdej z poszczególnych temperatur moze wymagac krótszego czasu traktowa¬ nia.Próbujac make wymielona z ,,Manite- ba", „Plates" i z pszenicy australijskiej, znaleziono, ze zwiekszenie ilosci wody po¬ chlonietej przez majke, przy przerabianiu jej na ciasto do próbnego wypieku, wyno¬ silo: 60 kwart na worek maki nietraktowa- nej (wobec 64 kwart na worek traktowa¬ nej) przy jednakowej pierwotnej wilgptnor — 4 —sci maki w obu wypadkach. Ulepszenie o- siagniete wskutek uzycia chemicznych ule- pszaczy bylo mniejsze. Jednoczesnie, cia¬ sto z majki otrzymanej z pszenicy potrakto¬ wanej cieplnie bylo bardziej elastyczne i dawalo doskonalsze i lepiej wyrosniete bo¬ chenki. Rezultaty powyzsze osiagnieto dzie¬ ki obrobieniu pszenicy w przyrzadzie uwi¬ docznionym na rysunkach, utrzymujac tem¬ perature w powloce od 65 do 82° C. Psze¬ nica wyladowana byla z drugiej komory 19 przy 77° C po dwugodzinnem przebywaniu w przyrzadzie.Nastepujaca tablica podaje okresy cza¬ su, potrzebne do wywolania maksymalnego ulepszenia pewnej próbki angielskiej psze¬ nicy w róznych temperaturach i pokazuje równiez zmiany czasu wraz z tempera¬ tura. ¦ ; ¦ ; 45° C 5 dni (120 godzin) 49° C 3-4 dni (72—96 godzin) 63° C 6—8 godzin 68° C 2 godziny.Maka zrobiona z pszenicy ogrzewanej przez 6 godzin przy 74* C nie nadawala sie, jak sie przekonano, do wypieku chleba, lecz po zmieszaniu jej z majka nietraktowa- na, w stosunku. 1:6, otrzymano mieszanine o wiekszej sile, anizeli z maki nietraktowa- mej, uzytej oddzielnie. Inna pszenica an¬ gielska wymaga zasadniczo innego trakto¬ wania.Podobne zmiany czasu, wywolane trak¬ towaniem w róznych temperaturach, maja równiez miejsce w wypadku innych rodza¬ jów pszenicy, ale podane wielkosci zmie¬ niaja isie jednak wraz z poszczególnemu ga¬ tunkami pszenicy.Traktowanie majki moze byc wykonane zapomoca umiesziczeniia jej w odpowiedniej komorze zamknietej i zanurzenia jej w cie¬ plej wodzie. Komory te moga byc prosto¬ katne i niewielkich wymiarów, np. nie wie¬ cej od 1% cala od przedtniej do tylnej scianki tak* aby cieplo moglo przenikac szybko do maki, gdyz maka jest zlym prze¬ wodnikiem ciepla. Komora w tych warun¬ kach zanurzona w wodzie o temperaturze 82° C osiagnie w ciagu 25 minut posrodku temperature 56° C, przyczem srednia tem¬ peratura maki wynosic bedzie 74° C Dobre rezultaty osiagniete zostaly z majki wymielonej z angielskiej pszenicy zmieszanej z inna pszenica, przy ogrzewa¬ niu jej w opisanych powyzej komorach w ciagu nastepujacych okresów czasu: 49° C 57° C przez 4 dni 56° C przez 24 godziny 63° C 64° C przez 12—16 godzin 71° C przez 1%—2 godzin 79° C przez 45^-50 minut 82° C przez 25 minut.Podane tu temperatury sa temperatura¬ mi kapieli wodnej.Ogrzewajac make do 79° C przez 2V2 godziny doprowadza sie ja do stanu, w któ¬ rym jej wlasnosci niezbedne do wypieku sa calkowicie zniweczone, co osiaga sie rów¬ niez przez ogrzewanie do 71° C przez 6—7 godzin, przyczem z maki tej nie mozna juz wytworzyc ciasta bez dodania riietraktowa- nej maki, jak to wyzej oipisano.W czasie traktowania maka traci okolo 2 % wilgoci, co moze byc powetowane w ra¬ zie potrzeby przez odpowiednie spryskiwa¬ nie. Make potraktowana ochladza sie w ce¬ lu powstrzymania dzialania ciepla i wzru¬ sza sie w celu usuniecia malych zlepków, które mogly sie utworzyc wewnatrz maki.W czasie wzruszania majri zlepki rozisypu- ja sie.Przyrzad uwidoczniony na fig. 2 moze byc uzyty do wykonywania tego procesu w sposób ciagly.Majka przechodzi przez cylindryczny przewód 40 otoczony plaszczem wodnym 41, posiadajacym otwór wejsciowy dla cie¬ plej wody 42 i odplywowy 43. Maka wsy- — 5 —pyiwatóa jest przez lej 44 i nastepnie prze¬ suwana jelst przez przewód! zapomoca obra¬ cajacego sie slimaka 45. Przy koncu prze¬ wodu maka wysypuje sile przez otwór spu¬ stowy do skrzyni 46, gdzie pozostaje przez, czas potrzebny do ukonczenia traktowania, a wkoncu zostaje przeniesiona zapomoca przenosnika 47 do spustowego zbiornika 48.Wymiary skrzynki 46 sa tak oblibzone, azeby maka, wchodzac do tej skrzyni i opuszczajac ja z ta sama szybkoscia, pozo¬ stawala wewnatrz takowej w ciajgu potrzeb¬ nego czasu i azeby zawlsze byla peflWa.Przenosnik 47 moze byc systemu „Re- dlera".Temperatura plaszcza wodnego moze byc regulowana zapomoca termostatu.Majka, przygotowana w powyzszy spo¬ sób, posiada ulepszona znacznie sile jak równiez zwiekszona zdolnosc do pochla¬ niania wody, i to w stopniu wiekszym, ani¬ zeli to mogloby byc przypisywane odparo¬ waniu' wody, imajacemu miejsce w ciagu procesu.Maki (gorszego gatunku, a .mianowicie maki otrzymywane z gorszego przemialu i maki odsiane, zawierajace stosunkowo du¬ za ilosc kleju posledniego gatunku, ule¬ pszaja sie zapomoca tego procesu lepiej anizeli „maki patentowe",, Termin „maka" uzyty zostal w tym opisie jako termin okreslajacy towary mly¬ narskie znane pod nazwami: krupczatka, poslednia maka i razowa, jako okreslenie obejmujace faktycznie wszelkie gatunki towarów zbozowych, po zmieleniu ziarna w taki sposób, aby wnetrze jego zostalo obnazone. PL