RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43822 Carl Joachim Plótner Bremen — St. Magnus, Niemiecka Republika Federalna KI. ID l, 2/01 4<3C ^U Sposób wytwarzania wykladziny kamiennej, zwlaszcza wykladziny ulicznej, wytrzymalej na scieranie oraz ksztaltki kamienne, sluzqce jako kamien bru¬ kowy i kraweznikowy Patent trwa od dnia 6 pazdziernika 1958 r.Wynalazek dotyczy sposobu wytwarzania wy¬ kladziny kamiennej, zwlaszcza wykladziny ulicznej z materialów trudno scieralnych, na przyklad betonu.Podstawa wynalazku jest stwierdzenie, ze fabrycznie wytwarzana scieralna na przyklad okladzina uliczna, daje sie wytwarzac znacz¬ nie lepszej jakosci, anizeli produkowana na miejscu budowy i ze mozna ja ulozyc w do¬ wolnie duzych plaszczyznach na przygotowa¬ nym podlozu, na przyklad na bituminach lub zaprawach smolowych w krótkim czasie i bez dluzszych przerw komunikacyjnych.Wada dotychczasowego ukladania plyt beto¬ nowych jest takze to, ze w przypadkach uszko¬ dzen konieczne jest dlugotrwale odnawianie duzych plaszczyzn pokrywy. W przedmiocie wynalazku obciazenia naciskowe wystepuja¬ ce na plytach utworzonych ze scieralnych ma¬ terialów, zostaja przekazane elastycznie na podloze, dzieki czemu skutecznie zniesione zo¬ staja przeciazenia kamieni.Zasada wynalazku polega na tym, ze plyty okladzinowe utworzone z cial scieralnych, na przyklad plyty betonowe, zostaja nalozone naj¬ lepiej razem na podatna podkladke, na przy¬ klad folie metalowa, tworzywo sztuczne, tka¬ nine stalowa lub podobne. Z podkladka ta zostaja mocno zlaczone, tworzac tym samym warstwy plyt z laczacymi sie ze soba szcze¬ linami, po czym po wykonaniu ich w fabryce zostaja razem z elastyczna podkladka ulozo¬ ne obok siebie w wiekszych jednostkach na podlozu, a nastepnie po ulozeniu plyt z folii, szczeliny miedzy nimi zastaja zalane elastyczna masa.Reasumujac to, nowa odporna na scieranie okladzina ma nastepujace zalety: 1) Poniewazscieralna wytwarzana jest fabrycznie w jed¬ nakowych kontrolowanych warunkach, mozna osiagnac znacznie lepsza jej Jakosc, anizeli na raitócu budowy; 2) szybkie -tikladanie na do- wokne duzych plaszczyznach cial scieralnych elastycznie ze soba polaczonych; 3) dzieki wspomnianej w punkcie 2 elastycznosci, mozli¬ we jest gladkie ulozenie scieralnej warstwy, która zostaje polaczona przez wypelnienie szczelin dopiero po jej ulozeniu; 4) wymagane ewentualnie naprawy warstwy scieralnej moz¬ na przeprowadzic w bardzo krótkim czasie przez zdjecie i nowe ulozenie dowolnie duzych powierzchni, bez koniecznosci kosztownego urzadzania placu budowy.Dzieki wynalazkowi wytworzony zostal ka¬ mien brukowy, który przez ulozenie polaczo¬ nych kamieni umozliwil uzyskanie polaczonej pokrywy jezdnej. Uzyskano przy tym pewna elastycznosc poszczególnych szeregów kamieni brukowych, tak ze wystepujace w czasie prze¬ jazdu sily posuwu zostaja dobrze rozlozone i nie moga- powstac zadne pekniecia kamieni na skutek przeciazenia. Znane sa juz kamie¬ nie brukowe o profilach podwójnego T lub tez w ksztalcie Z.Dzieki takim ksztaltom kamieni utworzony zostal uklad zazebien, przy którym w kazdym szeregu lub warstwie zabezpieczane sa one przed przesuwem poprzecznym, a poza tym uzyskuje sie zwarta plyte. Okazalo sie jednak, ze przy wszystkich zazebieniach lub zahacze- niach kamieni, ulozonych szeregowo lub obok siebie, wystepuja bardzo latwo pekniecia lub przelamania kamieni .Nowy ksztalt kamieni brukowych usuwa te wady, poniewaz unika sie sztywnego zahacze¬ nia wzglednie ich zaczepienia.Wynalazek polega takze na tym, ze do srod¬ ka sluzacej jako kamien brukowy ksztaltki, dolaczone sa przesuniete wzgledem siebie pod katem rozwartym koncówki, i kazda £ nich po¬ siada mniejsza powierzchnie anizeli podstawa srodkowa, na przyklad powierzchnie o polowe od niej mniejsza i ze prostokatne równolegle do siebie przebiegajace plaszczyzny czolowe koncówek tworza katy proste z ich bocznymi sciankami ograniczajacymi. Dolaczajaca sie z jednej strony do podstawy srodkowej dluga powierzchnia, moze wynosic okolo dwie dlu¬ gosci sciany bocznej czesci podstawy srodko¬ wej, a z drugiej strony dolaczajaca krótsza powierzchnia winna miec okolo jedna trzecia lub mniej dlugosci sciany podstawy srodkowej.Kamienie. ulozone wedlug wynalazku ieza stykajac sie w kazdym szeregu swymi po¬ wierzchniami czolowymi, podczas gdy z ka¬ mieni przyleglych rzedów sa one zaklinowane.Dzieki temu uzyskana zostaje pewna elastycz¬ nosc kazdego szeregu kamieni pokrywy ulicz¬ nej, bez mozliwosci wystepowania dzialania sil lamiacych.Wedlug wynalazku dzieki odpowiedniemu ksztaltowi poszczególnych kamieni, przy cis¬ nieniach wystepujacych w kierunku jazdy, wzglednie kierunku drogi, nie sa tak latwo wystawione na niebezpieczenstwo pekniecia lub odlamania krawedzi, lecz znosza razem si¬ ly dzialajace na cisnienie lub rozciaganie.Wszystkie uderzenia, sily tarcia, cisnienia tlo¬ czace, rozciagajace lub przesuwajace, zostaja równomiernie przeniesione na inne kamienie przez poprzecznie do kierunku drogi lezace plaszczyzny. Nastepujace jedna za druga war¬ stwy kamieni zabezpieczaja sie wzajemnie przed przesunieciem poprzecznym i dlatego w obrebie warstw uzyskane zostaje wyrów¬ nanie cisnienia. Dzieki temu, ze kazdy z two¬ rzacych pokrywe uliczna ulozonych w polacze¬ niu kamieni laczy sie z dwoma kamieniami, dopuszczalne jest przy wystepujacych silach poprzecznych przeciazenie lub tez pewne prze¬ suniecia wzgledem siebie, inaczej mówiac zo¬ staje uzyskana pewna elastycznosc pokrywy ulicznej.Celem wynalazku jest takze utworzenie dla podanych pokryw uWcznych pokryw brzegowych, przy czym nie trzeba ukladac na brzegu uli¬ cy w szeregach zadnych kamieni wypelniaja¬ cych.Nowe jest to, ze ksztaltka brzegowa z wy¬ stajacym przedluzeniem jest utworzona z jed¬ nego kawalka i wypelnia szczeline w zespole miedzy dwoma ulozonymi w szereg kamie¬ niami.Takze specjalne wykonanie kamieni krawez¬ nikowych jest nowe ,i korzystne.Dzieki wynalazkowi mozna do tego rodzaju pokryw ulicznych, utworzonych z ulozonych w zespole kamieni brukowych, latwo wytwa¬ rzac krawezniki, przy czym kamienie krawez¬ nikowe sa zabezpieczone przez kamienie bru¬ kowe przeciw bocznemu przesunieciu.Wynalazek jest przedstawiony przykladowo w wiekszej liczbie wykonan na rysunkach, z których fig, 1 pirzedstawia przekrój przez pokrywe uliczna, utworzona z ksztaltem two¬ rzacych obramowanie zespolu kamieni kra¬ weznikowych, fig. 2 — w przekroju forme — 2 —ramowa do wytwarzania okladziny z kamieni brukowych, ulozonych na folii, fig. -.3. — rzut poziomy na fig. 2, fig, 4 — w przekroju elas¬ tyczna podkladke wraz z polaczona z nia ply¬ ta, wykazujaca . szczeliny miedzy kamieniami, fig. 5 — w przekroju poprzecznym — forme z elastyczna podkladka utworzona z przepusz¬ czalnej tkaniny, fig. 6 — przekrój poprzeczny podkladki chropowatej na dolnej powierzchni, fig. 7 — w rzucie poziomym plyte z elastycz¬ na podkladka i naniesionymi w zespole ka¬ mieniami brukowymi wedlug fig. 9, fig. 8. — w wiekszej sakli kamienie wedlug fig. 9 ulo¬ zone w zespole z kraweznikiem o specjalnym wykonaniu, fig, 9 — w wiekszej skali, sluzaca jako kamien brukowy ksztaltke w specjalnym wykonaniu, dzieki czemu przy ulozeniu w zes¬ pole ksztaltki zostaja zebato zablokowane, fig. 10 — w perspektywie znacznie wyzszy, a wiec glebiej ukladany kamien kraweznikowy, a fig. 11 — grubsza anizeli kamien brukowy ksztalt¬ ke kraweznikowa, jednakze z przedluzeniem dopasowanym do grubosci kamieni brukowych i siegajacym miedzy szeregi zespolu, Pokrywa uliczna jest utworzona przez sze¬ regowo w zespole ulozone kamienie brukowe 1Q. Na brzegu ulicy umieszczone sa w celu zakonczenia zespolu ksztaltki kraweznikowe 11, które moga byc celowo wyzsze w grubosci, anizeli kamienie brukowe aby uzyskac w ten sposób dobre zwiazanie z podlozem (fig. 1).Na fig. 2 przedstawiono w przekroju po¬ przecznym, a na fig. 3 w rzucie poziomym na¬ kladanie na elastyczna podkladke 13, na przy¬ klad na folie metalowa, tworzywa sztucznego, tkaniny metalowej lub tp. sztywnej podkladki 12 za pomoca znanej, a nie przedstawionej na rysunku prasy wibracyjnej. Rama formy 14 prasy wibracyjnej jest nakladana nastepnie na podkladke 12. Rama formy, odpowiednio do pozadanego ksztaltu plyt okladzinowych, jest zaopatrzona w listewki dzielace 15 w ten sposób, ze powstaja pojedyncze pudelka 16, w których zostaja wykonywane kamienie. Na¬ stepnie w znany sposób nastepuje napelnienie pudelek 16 masa kamienna 17, a zwlaszcza betonem, przy cz^m moze byc przewidziane uz¬ brojenie metalowe uprzednio ulozone w pudel¬ kach 16, Do napelniania pudelek 16 masa kamienna 17; stosuje sie skrzynie przesuwana w znany sposób, zaopatrzona w-. lej napelniajacy i po¬ ruszana ponad poddana jednoczesnie wibra¬ cjom forme. Po napelnieniu masa kamienna 11 stosuje sie skrzynie przesuwana w znany w znany sposób sprasowana pod duzym ce¬ nieniem do zadanej grubosci, oznaczonej na fig. 2 przykladowo linia przerywana 17a, za pomoca umieszczonych na prasie wibracyjnej stempli 18, zaznaczonych na fig. 2 linia prze¬ rywana, dzieki czemu nastepuje polaczenie z folia. W pewnych przypadkach mcga tu byc stosowane specjalne srodki klejace, gdy na¬ wilzanie masy betonowej nie wystarcza, by zapewnic mocne polaczenie z folia 13.W ten sposób powstaja, jak to przedstawio- no na fig. 4, polaczone za pomoca elastycznej podkladki 13 wykazujace w ten sposób miedzy utworzonymi kamieniami 19 szczeliny 20 elas¬ tyczne warstwy plyt, ukladane po fabrycz¬ nym ich wykonaniu na miejscu budowy wraz z elastyczna podkladka 13 na podlozu ulicz¬ nym w wiekszych jednostkach obok siebie, po czym po ulozeniu warstw plyt szczeliny 20 wystepujace miedzy kamieniami 19 zostaja za¬ lane elastyczna masa.Kazdorazowo po . wytworzeniu, elastycznej warstwy plyt, jak to przedstawiono na fig. 4, po wysunieciu jej razem ze sztywna podklad¬ ka 13 z maszyny wibracyjnej, gotowa warst¬ wa zcstaje zdjeta i ulozona w stos az do chwili transportu na miejsce budowy.Na fig. 3 przedstawiono przykladowo zasto¬ sowanie prostokatnych podkladek 12 lub form 14. Na fig. 2 przedstawiano poza tym prze-? gródki 15 tworzace w formach 14 prasy wibra¬ cyjnej szczeliny miedzy kamieniami, które nie siegaja do górnej powierzchni elastycznej pod¬ kladki 13, dzieki temu kamienie po ich utwo¬ rzeniu, polaczone sa ze soba cienka warstwa, znajdujaca sie ponad elastyczna podkladka 13.Jak przedstawiono schematycznie w prze¬ kroju poprzecznym na fig. 5, elastyczna pod¬ kladka 13 jest utworzona najlepiej przez prze¬ puszczalna tkanine, to znaczy, ze tkanina ta jest na przyklad dziurkowana. Masa betOnO- wa przenika wówczas w otwory podkladki tkaninowej podczas wytwarzania i wiazania sie kamieni na prasie wibracyjnej, a takze dzieki ruchowi drgajacemu form 12 i 14, tak* ze zo¬ staje w niej zaczopowana. Dzieki temu naste¬ puje specjalnie korzystne polaczenie pomiedzy kamieniami i elastyczna folia.Na fig. 6 przedstawiono elastyczna podklad¬ ke 13 zaopatrzona na dolnej powierzchni w wy¬ stajace chropowatosci w ksztalcie nasadek 21, na przyklad zeber, brodawek lub tp., dzieci czemu folia 13a zostaje przy ukladaniu zakot¬ wiczona w podlozu 22, na przyklad plaska, piasku smolowego, bituminu lub tp. — 3 —Na fig. 7 przedstawiono przykladowo w rzu¬ cie poziomym czesciowo urwana podkladke 12, na która nalozono elastyczna warstwe 13 i po jej utworzenia zakotwiczano, na przyklad za pomoca betonu, kamienie 19 w ksztalcie przed¬ stawionym przykladowo na fig. 8 i 9.Na fig. 9 ksztaltka 19 jest przedstawiona w wiekszej skali niz na fig. 8.^ Na fig. 8 przedstawiono specjalnie uksztal¬ towane kamienie kraweznikowe 23, rozciaga¬ jace sie na dwa ulozone w zespole szeregi ka¬ mieni utworzonych z ksztaltek 19.Uformowany kamien brukowy 19 (fig. 8 i 9) sklada sie ze skosnej czesci srodkowej 24, któ¬ rej powierzchnia jest utworzona przez równo- Teglobok o ostrych i rozwartych katach. Na fig. 8 zaznaczono te czesc srodkowa 24 na jed¬ nym kamieniu za pomoca linii przerywa¬ nych 25.Grubosc kamienia moze byc dowolna i miec takze specjalny ksztalt plyty lub tez, jak po¬ kazano na rysunku — ksztalt bloku.Dó czesci srodkowej 24 dolaczaj a sie pod kaiami rozwartymi widziane w rzucie pozio¬ mym przesuniete wzgledem siebie zakoncze¬ nia 26, 27, które posiadaja mniejsza powierzch¬ nie, anizeli Czesc srodkowa 24, na przyklad powierzchnie o polowe od niej mniejsza.Zakonczenia 26, 21 sa ograniczone prosto¬ padlymi powierzchniami czolowymi 28, które przebiegaja wzgledem siebie prostokatnie i ró¬ wnolegle. Powierzchnie czolowe 28 tworza ka¬ ty proste z bocznymi plaszczyznami ogranicza¬ jacymi 29, 30 zakonczen 26, 27.Zakonczenia w wykonaniu przedstawionych na fig. 9 posiadaja plaszczyzny ograniczajace 29, 30 o róznej dlugosci. Z jednej strony na przyklad dluga powierzchnia 29 posiada prze¬ widziana dlugosc wynoszaca okolo dwóch trze¬ cich dlugosci bocznej sciany czesci srodkowej, z drugiej zas. strony krótsza powierzchnia 30 posiada dlugosc wynoszaca jedna trzecia lub mniej dlugosci sciany czesci srodkowej. A wiec rzut, poziomy zakonczen przedstawia trapez.Jak: wynika z fig. 8 dla utworzenia na¬ wierzchni ulicznej kamienie zostaja ulozone w zespole w ten sposób, ze kazdorazowo do dlugiej sciany bocznej czesci srodkowej 24 do¬ laczaja sie zarówno dluga sciana boczna 24, jak i krótka sciana boczna 30 róznych w zes¬ pole ulozonych kamieni, które przedstawiono przykladowo za pomoca zakreskowanych ka¬ mieni na fig; 8. Powierzchnie czolowe kamie¬ ni 28 przylegaja do siebie.Umieszczone w zespole ksztaltki, jak to wy¬ nika z fig; 8, sa tym samym ulozone szere¬ gowo i odwrotnie wzgledem siebie.Kamienie te posiadaja w kierunku wzdluz¬ nym A, nawierzchni licowej, która odpowia¬ da kierunkowi jazdy, znaczne rozszerzenie przekroju B, przy czym dzieki rozwartokatne- mu przyleganiu zakonczen, sa zabezpieczone przed peknieciem (fig. 8).Katy rozwarte kamieni moga byc w pew¬ nych wypadkach w wiekszym lub mniejszym stopniu utworzone przez luki.Do utworzenia zakonczenia zespolu plyty ulicznej sluza kamienie kraweznikowe 23. Sie¬ gaja one swym przedluzeniem 23ol w szczeli¬ ne, która jest utworzona miedzy dwoma szere¬ gowo w zespole ulozonymi kamieniami bruko¬ wymi 19, przy dwóch kamiennych ksztaltach brukowych 19, umieszczonych w dwóch szere¬ gach kamieni brukowych.Przedluzenie 23a jest dopasowane do zygza¬ kowatego ksztaltu k&mieni 19 i dzieki temu jest zabezpieczone przed bocznym przesunie¬ ciem w przypadku przejezdzania przy brzegu nawierzchni ulicznej. Zabezpieczenie to, zwie¬ kszone zostaje dzieki temu, ze ksztaltki kra¬ weznikowe 23 sa grubsze w kierunku wyso¬ kosci, anizeli kamienie brukowe 19, co jest przedstawione na fig. 1.Dodatkowo ksztaltki kraweznikowe 23 sa zabezpieczone nawzajem ppzeciw bocznemu przesunieciu jeszcze tym, ze zahaczaja o siebie jak pióro o wpust. W tym celu ksztaltka kra¬ weznikowa 23. posiada na jednej powierzchni bocznej wystajace zebro 32, a na przeciwle¬ glej powierzchni bocznej rowek 33 (fig. 8 i 10).Na fig. 11 przedstawiono ksztaltke krawez¬ nikowa 23, która moze byc w kierunku piono¬ wym wykonana czesciowo jako grubsza, ani¬ zeli kamien brukowy 11 i ze przedluzenie 23a ksztaltki kraweznikowej 23, siegajace w spo¬ sób dopasowany w szczeline miedzy szeregi kamieni brukowych, moze posiadac mniej wie¬ cej te sama grubosc, co kamien brukowy 19. PL