Opublikowano dnia 25 maja 1960 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 43227 KI. 22 i, 4 Centralne Laboratorium Przemyslu Rybnego*) Gdynia, Polska Sposób wytwarzania kleju z luski rybiej Patent trwa od dnia 1 wrzesnia 1959 r.Wedlug znanych dotychczas sposobów w pro¬ cesie wytwarzania kleju z luski rybiej na su¬ rowiec dziala sie roztworem kwasu solnego o stezeniu 0,5 — 1%, po czym tak przygotowa¬ ny surowiec rozkleja sie w wodzie. Pierwszy war otrzymuje sie w temperaturze 65°C, drugi i nastepne przy wyzszej az do 85° C. Polaczo¬ ne roztwory otrzymane z poszczególnych wa¬ rów nastepnie zageszcza sie w wyparce próz¬ niowej do zadanej koncentracji i dodaje srod¬ ków konserwujacych. Zageszczony i zakonser¬ wowany roztwór po oziebieniu stanowi klej tak zwany „galareta". Wymagania stawiane tego rodzaju klejom okreslaja dla wyzszego gatunku zawartosc 45% suchej substancji, a dla drugiego gatunku 33%.Te znane sposoby wytwarzania klgju z luski rybiej sa kosztowne z uwagi na duze zuzycie *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Jerzy Majewski i An¬ toni Michniewicz. energii cieplnej, potrzebnej do odparowywania duzych ilosci wody zawartej w roztworach kle¬ jowych o stosunkowo niskiej koncentracji oraz ze wzgledu na znaczne zuzycie wody chlodza¬ cej do skroplenia odparowywanej wody. Dal¬ szym ujemnym czynnikiem tej klasycznej me¬ tody jest wysoki koszt prózniowej aparatury wyparnej. Otrzymywane kleje wykazuja mier¬ ne wlasciwosci, co zwiazane jest z fizyko• chemicznymi warunkami procesu niezabezpie- czajacymi przed zmianami obnizajacymi jakosc kleju.Dzieki zastosowaniu wynalazku mozna wy¬ twarzac kleje o zadanej koncentracji w posta¬ ci „galaret" z pominieciem urzadzen wypar- nych i powszechnie stosowanego sposobu za¬ geszczania roztworów klejowych polegajacego na usunieciu nadmiaru wody przez odparowa¬ nie, przy czym otrzymywane kleje charaktery¬ zuja sie wyzsza jakoscia niz kleje uzyskiwane dotychczasowym sposobem. Stwierdzono miano¬ wicie, ze substancja klejowa (glutyna) w roz-tworze przy niskich stezeniach latwiej ulega procesowi hydrolizy anizeli przy wiekszych stezeniach, co oczywiscie ujemnie wplywa na jakosc kleju.Wynalazek oparty jest na tym stwierdzeniu i polega na rozklejaniu surowca i zageszcza¬ niu roztworu klejowego jednoczesnie w bate¬ rii koncentratów na drodze stopniowego wzbo¬ gacania roztworu w substancje klejowa az do osiagniecia pozadanego stezenia. W procesie tym doprowadza sie goraca wode do pierwsze¬ go ewentualnie i do drugiego koncentratora wypelnionego luska rybia, przy czym uzyska¬ ny roztwór kleju o niskim stezeniu kieruje sie stopniowo do kolejnych koncentratorów wypel¬ nionych luska rybia. W koncentratorach tych nastepuje dalsze wzbogacenie roztworu w sub^ stancje klejowa. Z koncentratora, w którym osiaga sie najwyzsze pozadane stezenie odpro¬ wadza sie roztwór, który po zakonserwowaniu stanowi klej rybny. Proces prowadzi sie w tem¬ peraturze 90 — 98° C. Zmiana roztworów w koncentratorach i odprowadzenie roztworu zageszczonego nastepuje co 1 — 1,5 godziny.Do procesu stosuje sie luske rybia wstepnie przygotowana, najkorzystniej luske, która zo¬ stala wyplukana w wodzie i poddana dzialaniu roztworu kwasu solnego, najkorzystniej roz¬ tworu 2%-owego w takiej ilosci, by koncowa wartosc pH po jednogodzinnym periodycznym mieszaniu wynosila 5,5 — 6, a w koncu wy¬ plukana w wodzie az do uzyskania wartosci pH = 7. Nizej podany przyklad wyjasnia blizej istote wynalazku.Przyklad. Baterie skladajaca sie z osmiu koncentratorów zaladowuje sie do 60% pojemnosci koncentratora luska rybia wstepnie przygotowana przez traktowanie roztworem I kwasu solnego. Nastepnie do koncentratora pierwszego i drugiego wprowadza sie goraca wode w takiej ilosci, aby calkowicie pokrywa¬ la powierzchnie luski. Zawartosc ogrzewa sie do temperatury 90 — 98° C i po uplywie okolo 45 — 60 minut, to znaczy po uplywie czasu, w którym do roztworu przechodzi okolo 12% suchej substancji, roztwór z pierwszego kon¬ centratora przelewa sie do trzeciego koncen¬ tratora a brakujaca ilosc roztworu uzupelnia sie z drugiego koncentratora. Do pierwszego koncentratora z pozostaloscia doprowadza sie wode w takiej ilosci jaka byla doprowadzona po raz pierwszy. Proces ten powtarza sie tak Wzór jednoraz. stoi. Zakl. Graf. — WG. dlugo, az bateria bedzie wypelniona roztworem klejowym o stezeniu odpowiednio wzrastaja¬ cym, przy czym w koncentratorze koncowym osiagnie sie zadana konceatracje. Uzyskany klej z koncowego koncentratora zlewa sie de opakowania handlowego, w którym dodaje sie konserwanty zabezpieczajacego produkt praed zepsuciem. Z pierwszego koncentratora usuwa sie wylugowana luske i ponownie napelnia go przygotowana swieza luska. Do drugiego kon¬ centratora dodaje sie goraca wode i tak kolej¬ no, przy czym ostatnim koncentratorem z któ¬ rego otrzymuje sie gotowy produkt bedzie te¬ raz koncentrator pierwszy, do którego wprowa¬ dza sie roztwór z ósmego koncentratora. Tak postepujac po kazdym opróznieniu ostatniego koncentratora staje sie ono przedostatnim, a drugi z kolei pierwszym. Uklad ten przypo¬ mina prace typowej baterii dyfuzyjnej w cu¬ krownictwie. PL