PL42895B1 - - Google Patents

Description

W poszukiwaniu nowych krystalizujacych czwartorzedowych soli amoniowych, któreby laczyly dobre wlasciwosci chemiczne i fizycz¬ ne z dobrym dzialaniem dezynfekcyjnym i by¬ ly latwe do otrzymania, znaleziono nowa gru¬ pe nie opisanych dotychczas zwiazków.Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwa¬ rzania tych nowych czwartorzedowych soli amoniowych, odpowiadajacych wzorowi ogól¬ nemu: C00R2 CH •W/?,), We wzorze tym Ri oznacza prostolancucho- wa reszte weglowa o 10 — 16 atomach wegla, Ri oznacza reszte alkilowa o 1 — 4 atomach wegla lub reszte arylowa, ewentualnie podr stawiona w pierscieniu benzenowym, R» ozna¬ cza reszte alkilowa o 1 — 4 atomach weglan najkorzystniej metyl, a X oznacza atonv chlo¬ rowca, np. brom.Wedlug wynalazku te nowe §olev ampniowe wytwarza sie np. w ten sposób,; ze estry o wzorze ogólnym Ri.CH.COO R?, w,.-którym X Ri, Rt i X maja znaczenie podane wyzej, pod¬ daje sie reakcji z niskoczasteczkówa trójalkl- loamina, najkorzystniej trójmetyloamina, w obecnosci odpowiedniego rozpuszczalnika orga¬ nicznego, np. etanolu, w zamknietym naczyniu reakcyjnym w temperaturze pokojowej. W tych warunkach czwartorzedowa sól tworzy sie w ciagu kilku dni. Reakcje mozna korzystnie przyspieszyc i zwiekszyc ogólna wydajnosc, jesli mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w na¬ czyniu cisnieniowym do temperatury okolo 40 — 50° C. Produkt reakcji w postaci stalej zól¬ tawej masy oddziela sie przez odsysanie, prze¬ mywa acetonem lub octanem etylu i ewentu¬ alnie oczyszcza przez przekrystalizowanie W acetonie lub octanie etylu.Otrzymane w ten sposób czwartorzedowe so¬ le amoniowe maja postac bezbarwnych lub sla-bd Joltawjreh, bezwo&nych substancji, rozpn-* szczajacych sie bardzo dobrze w wodzie i wy¬ kazujacych * ostre temperatury topnienia. Sub¬ stancje te nie tylko w stanie stalym, ale rów¬ niez w roztworach wodnych sc; odporne na cieplo, do ^temperatury 130° C, przez szereg go¬ dzin. Wykazuja one bardzo dobre dzialanie bakteriostatyczne i bakteriobójcze (wspólczyn¬ nik fenolowy okolo 400 — 700), sa stosunkowo malo toksyczne (LD50 = 30 mg/kg, mysz) i nie sa drazniace. Podobnie do innych zwiazków z czwartorzedowym rdzeniem amoniowym oznaczaja sie one dobrym dzialaniem powierz¬ chniowo czynnym i moga znalezc zastosowanie, jako srodki dezynfekcyjne we wszystkich dzie¬ dzinach lecznictwa.Przyklad I. 5 g estru etylowego kwasu a-bromostearowego (Auwers, Bernhardi, Chem.Ber. 24, 2227, 1891) rozpuszcza sie w 8 cm3 30%-wego etanolowego roztworu trójmetyloa- miny i roztwór pozostawia w zamknietym na¬ czyniu reakcyjnym w temperaturze pokojowej.Po kilku dniach wytraca sie czwartorzedowa sól amoniowa w postaci krystalicznej. Odsysa sie ja i przemywa niewielka iloscia etanolu i eteru. Po przekrystalizowaniu w mieszaninie acetonu i chloroformu otrzymuje sie produkt w postaci bezbarwnych krysztalków o tempe¬ raturze topnienia 155° C. Przez zageszczenie lu¬ gu macierzystego uzyskuje sie produkt dru¬ giego rzutu, który mozna oczyscic w ten sam sposób. Jesli z lugu macierzystego nie wydzie¬ laja sie krysztaly, odparowuje sie go do sucha, rozpuszcza pozostalosc w wodzie i roztwór wy¬ trzasa z eterem. Resztki czwartorzedowej soli amoniowej przechodza przy tym do roztworu wodnego. Nieprzereagowany ester etylowy kwasu a-bromostearowego odzyskuje sie przez odparowanie oddzielonej warstwy eterowej.Ogólna wydajnosc krystalicznej czwartorzedo¬ wej soli amoniowej wynosi 1,5 g.Przyklad II. Bromek a -karbobutoksy- luidecylotrójmetyloamoniowy. 35 g estru butylowego kwasu a -bromolaury- nowego (C. H. Kao, Khao-Yuan Ma, J. Chem Soe. 1931, 2046) rozpuszcza sie w 100 cm3 19%- owego etanolowego roztworu trójmetyloami- ny i roztwór pozostawia w zamknietym naczy¬ niu reakcyjnym w temperaturze pokojowej.Po kilku dniach wydziela sie niewielka ilosc krystalicznej substancji, która sie odsacza.Przesacz zageszcza sie pod zmniejszonym cis¬ nieniem. Stala pozostalosc rozciera sie z mie¬ szanina etanolu i eteru (1:10), odsysa czesc nierozpuszczalna i przemywa ja kilkakrotnie ta sama mieszanina rozpuszczalników. Przez trzykrotne powtórzenie tej operacji uzyskuje sie lacznie 26 g krystalicznej czwartorzedowej soli amoniowej o temperaturze topnienia 128° C.Pólstala pozostalosc otrzymana przez odparo¬ wanie ostatniego przesaczu rozpuszcza sie w 20 cm3 wody i roztwór wytrzasa trzykrotnie z eterem. Z zageszczonego wodnego roztworu mozna wydzielic jeszcze dalsze 1,5 g soli amo¬ niowej. Wyciag eterowy zawiera nieprzereago¬ wany ester butylowy kwasu a -bromolauryno¬ wego.Przyklad III. Bromek a -karbofenoksy- pentadecylotrójmetyloamoniowy. 5 g estru fenylowego kwasu a-bromopalmi- tynowego rozpuszcza sie w 15 cm3 15°/o-owego etanolowego roztworu trójmetyloaminy i roz¬ twór pozostawia przez kilka dni w temperatu¬ rze pokojowej. Wydzielona czwartorzedowa sól amoniowa (430 mg) odsysa sie i lug macierzy¬ sty odparowuje do sucha. Po potraktowaniu pozostalosci acetonem uzyskuje sie dalsze 1,86 g krystalicznego produktu wykazujacego te sa¬ ma temperature topnienia, co produkt pierw¬ szy. Oczyszczony produkt topnieje w tempera¬ turze 156° C.Przyklad IV. Krystaliczna mieszanina czwartorzedowych soli amoniowych ze steary¬ ny. 5 g mieszaniny estrów etylowych kwasów a-bromostearowego i a-bromopalmitynowego, powstajacej przez estryfikowanie bromowanej w polozeniu a mieszaniny kwasów tluszczo¬ wych, stanowiacej stearyne, rozpuszcza sie w 8 cm3 30°/o-owego etanolowego roztworu trój¬ metyloaminy. Wydzielona po 8 dniach miesza¬ nine odpowiednich czwartorzedowych soli amo¬ niowych odsysa sie i przemywa acetonem.Otrzymuje sie 1,45 g produktu I-go rzutu o tem¬ peraturze topnienia 150° C. Z odparowanego do sucha lugu macierzystego wydziela sie po do¬ daniu acetonu produkt II-go rzutu, o tempera¬ turze topnienia 145—148° C.Przyklad V. Bromek a -karboetoksyun- decylotrójmetyloamoniowy. 32,2 g estru etylowego kwasu a-bromolaury- nowego rozpuszcza sie w 100 cm3 19%-owego etanolowego roztworu trójmetyloaminy. Po kil¬ ku dniach mieszanine reakcyjna przerabia sie tak, jak w przykladzie II. Otrzymuje sie 25,75 g krystalicznej czwartorzedowej soli amoniowej o temperaturze topnienia 144 — 146° C. Przez -2-regeneracje odzyskuje sie 5,6 g nieprzereagowa- nego estru etylowego kwasu « -bromolauryno¬ wego.Przyklad VI. Metobromek estru 3-me- tyló-4-chlorofenylowego kwasu a -dwumetylo- aminopalmitynowego. 5 g estru 3-metylo-4-chlorofenylowego kwa¬ su a-bromopalmitynowego rozpuszcza sie w mieszaninie 5 cm3 33°/o-owego etanolowego roztworu trójmetyloaminy i 5 cm3 chloroformu.Po 3 dniach ester przechodzi do roztworu, a po dalszych 5 dniach mieszanine reakcyjna odpa¬ rowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem na la¬ zni wodnej. Pozostalosc rozpuszcza sie w wo¬ dzie (roztwór A) i roztwór wytrzasa z eterem.Przez odparowanie roztworu eterowego osuszo¬ nego siarczanem sodowym odzyskuje sie 3,6 g estru wyjsciowego. Z roztworu A wyosabnia sie odpowiednia czwartorzedowa sól amoniowa przez odbarwienie weglem aktywnym, odparo¬ wanie do sucha i zadanie pozostalosci aceto¬ nem. Otrzymuje sie bezbarwna krystaliczna substancje o temperaturze* topnienia 156° C. Po przekrystalizowaniu w acetonie temperatura topnienia wynosi 158° C.Przyklad VII. Bromek a -karboetoksy- pentadecylotrójmetyloamoniowy. 73,45 g estru etylowego kwasu a -bromopal- mitynowego rozpuszcza sie w 82 crn8 29%-owego etanolowego roztworu trójmetyloaminy i roz¬ twór pozostawia w ciagu 14 dni w temperatu¬ rze pokojowej. Mieszanina reakcyjna krzepnie na stala krystaliczna mase, która odsysa sie po dodaniu ewentualnie malej ilosci acetonu.Otrzymuje sie 43 g produktu I rzutu. Z lugu macierzystego po zageszczeniu wydziela sie pro¬ dukt II-go rzutu (14,5 g), a z drugiego lugu ma¬ cierzystego, po dodaniu octanu etylu, produkt III-go rzutu (5,7 g). Z ostatniego lugu macie¬ rzystego mozna po rozpuszczeniu w wodzie od¬ zyskac nieprzereagowany ester wyjsciowy przez ekstrakcje eterem, z wydajnoscia 10,7 g. Ogólna wydajnosc surowego produktu wynosi 85,6%.Po przekrystalizowaniu polaczonych produk¬ tów w mieszaninie etanolu i octanu etylu (wydajnosc krystalizacji 72,7°/o) otrzymuje sie czwartorzedowa sól amoniowa o temperaturze topnienia 157—160° C. Otrzymany bromek a -karboetoksypentadecylotrójmetyloamoniowy ma postac bezbarwnej i bezwonnej substancji bardzo dobrze rozpuszczajacej sie w wodzie. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania nowych czwartorzedo¬ wych soli amoniowych o wzorze ogólnym w którym Ri oznacza prostolancuchowa reszte weglowa o 10 — 16 atomach wegla, K2 oznacza reszte alkilowa o 1 — 4 atomach wegla lub resz¬ te arylowa, która moze byc ewentualnie pod¬ stawiona w pierscieniu benzenowym, Rt ozna¬ cza reszte alkilowa o 1 — 4 atomach wegla, najkorzystniej metyl, a X oznacza atom chlo¬ rowca, np. brom, znamienny tym, ze niskocza- steczkowa trójalkiloamina, najkorzystniej trój- metyloamina, dziala sie na estry o wzorze ogól¬ nym: R^CH-COOR, X w którym Ki, Rt i X maja znaczenie jak wyzej. SPOFA, spojene farmaceuticke z a v o d y, narodni podnik Zastepca: Mgr Józef Kaminski, rzecznik patentowy Bltk 3259 25.11.59 r. 100 B-5 PL