Opublikowano dnia 2 kwietnia 1959 r. y*iy< & a POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITE) LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 41806 Biuro Projektóiu Urzadzen Przemyslu Hutniczego *) Gliwice, Polska Tc, 7/* 1, 49 h, n Ol Mechanizm przerywajqcy giecie w wyginarce luków Patent trwa od dnia 26 czerwca 1957 r.Przedmiotem wynalazku jest mechanizm prze¬ rywajacy giecie w maszynie do giecia luków.Maszyna ta, zwana dalej wyginarka luków, sluzy do wyginania prostych odcinków ksztal¬ towników (profili) metalowych w ten sposób, ze ksztalt przekroju poprzecznego pozostaje bez zmiany, a os podluzna zostaje zamieniona z li¬ nii prostej na odcinek kola o pozadanym pro¬ mieniu.Mechanizm wedlug wynalazku sluzy do przer¬ wania giecia bez zatrzymywania maszyny, w ce¬ lu otrzymywania luku (odcinka kola) zakonczo¬ nego odcinkiem prostym.Na rysunku uwidoczniono przykladowo roz¬ wiazanie mechanizmu wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia ten mechanizm w prze¬ kroju pionowym, fig. 2 — w przekroju wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 3 — schemat mechaniz¬ mu dotychczasowego i fig. 4 — schemat mecha¬ nizmu wedlug wynalazku.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa inz. Andrzej Zielinski i Krzysztof Gibas.Wyginarka luków (fig. 3) wygina ksztaltow¬ nik 19 w ten sposób, ze przepuszcza go miedzy trzema krazkami 17, 18. Krazki maja profil, do¬ pasowany do profilu ksztaltownika u sa wy¬ mienne zaleznie od ksztaltu profilu wyginane¬ go ksztaltownika. Krazki 17 sa napedzane i nie przesuwne, natomiast krazek 18 jest nie nape¬ dzany i przesuwny. Ustawienie krazka 18 de¬ cyduje o wielkosci promienia luku wyginanego.Giecie preta 19 nastepuje wskutek trzypunkto- wego nacisku, jaki na niego wywieraja wymie¬ nione trzy krazki. Wyginanie ma charakter ciagly.Pret przepuszczony miedzy trzema krazkami zostaje wygiety na calej dlugosci. Jezeli jest po¬ zadane, azeby pret byil czesciowo wygiety ,a czesciowo prosty, mailezy pfzenrwac giecie w od¬ powiednim momencie. Przerwanie giecia uzys¬ kuje sie przez odsuniecie krazka 18, Krazek 18 mozna odsunac zatrzymujac przedtem krazki 17, a wiec zatrzymujac przebieg giecia.Przedmiotem wynalazku jest mechanizm po¬ zwalajacy na przerwanie giecia bez zatrzyma¬ nia krazków 17, co daje wieksza wydajnosc ma-szyny 1 pozwala iia mechaniczne wyrzucenie wygietego preta z maszyny, co dotychczas bylo wykonywane recznie. Uzywany dotychczas me¬ chanizm uwidoczniony na lig. 3 sklada sie z kulaka 24, który podtrzymuje drag 21. Krazek 1$ z obudowa 20 jest osadzony przesuwnie w prowadnicach korpusu i opiera sie za posred¬ nictwem tego draga na kulaku 24. Obracajac kulak 24 wstecz umozliwia sie cofniecie draga 21 i krazka 18 o taki skok, który eliminuje pro¬ ces giecia. Kulak jest osadzony na wale slimacz¬ nicy 25 napedzanej stale biegnacym silnikiem elektrycznym 28, Silnik w momencie obracania kulaka jest laczony z przekladnia slimakowa za pomoca sprzegla elektromagnetycznego 27.Hamulec 26 zatrzymuje kulak w polozeniu ro¬ boczym lub przeciwleglym. Hamulec i sprze¬ glo sa sterowane wylacznikiem krancowym, umieszczonym przy kulaku. Gdy hamulec ha¬ muje, sprzeglo jest rozlaczone lub odwrotnie.Wada dotychczasowego sposobu odsuwania krazka gnacego (fig. 3) jest trudna do ustale¬ nia szybkosc obracania sie kulaka. Jezeli ku¬ lak obraca sie szybko, to nie mozna zatrzymac go dokladnie w pozycji najwiekszego odsunie¬ cia krazka dociskowego. Jezeli kulak obraca sie powoli to odsuwanie krazka dociskowego trwa za dlugo i nie pozwala na szybkie giecie, co zmniejsza wydajnosc maszyny.Inna wada jest trudna do uzyskania doklad¬ nosc ustawiania kulaka w pozycji najwiekszego odsuniecia krazka dociskowego za pomoca sa¬ mego hamulca. (Dodatkowe urzadzenia zapadko¬ we komplikuja bardzo urzadzenie). Jezeli ku¬ lak zatrzyma sie przed najwiekszym odsunie¬ ciem, to ze wzgledu na bardzo duze sily od¬ ksztalcania materialu, nie da sie go przeprowa¬ dzic, przez pumkit najwiekszego odsuniecia. Je¬ zeli natomiast kulak zatrzyma sie za najwiek¬ szym odsunieoiem, to róznica ta wplywa na zmiane promienia giecia oraz powoduje samo¬ czynne odsuwanie sie krazka gnacego wskutek powstalego momentu gnacego, którego hamulec nie jest w stanie utrzymac.Celem wynalazku jest stworzenie prostego me¬ chanizmu przerywajacego giecie, który umozliwi natychmiastowe odsuniecie draga 1 (fig. 1) o pe¬ wien nastawny skok.W mechanizmie przerywajacym giecie wedlug wynalazku wykorzystano sile odksztalcania ma¬ terialu do odsuwania krazka.W urzadzeniu wedlug wynalazku (fig. 4) kra¬ zek 18 jest przesuwany dwoma ruchami, a mia¬ nowicie ruchem przesuwanym ciaglym i skoko¬ wym. Ruch przesuwny (fig. 3 i 4) sluzy do na¬ stawiania promienia giecia. Odbywa sie on w ten sposób, ze slimacznica 22, znajdujaca sie w kor¬ pusie wyginarki, ciagnie srube 23, zamocowana w korpusie 29, niosacym na sobie caly mechanizm skokowego odsuwania krazka 18. Korpus 29 su¬ wa sie w prowadnicach w korpusie wyginarki i poprzez kulak 24 i drag 21 przesuwa oprawe krazka 18 w korpusie wyginarki. A wiec nacisk odksztalcania jest przenoszony z krazka 18 na korpus wyginarki nastepujaca droga: drag 21, kulak 24, korpus 29, sruba 23 i slimacznica 22.Ruch skokowy sluzy do odsuniecia krazka 18 o pewna odleglosc w celu szybkiego przerwania giecia. Mozna co prawda przesuwac giecie przez zatrzymanie i odwrócenie ruchu przesuwowego, ale odsuwanie tym sposobem jest za wolne. Po¬ za tym trudne byloby dokladne ustawianie kraz¬ ka 18 z powrotem na te sama wielkosc promienia.Uklad sklada sie z draga 1, (fig. 1) przenosza¬ cego sile PI na krazek 2, zamocowany obrotowo na sworzniu 3, który razem z krazkiem 2 wyko¬ nuje ruch wahadlowy dookola osi 5, do której przymocowane sa one ramionami 4. Os 5 jest ulozyskowana w korpusie 6. Drugim punktem podparcia krazka 2 jest krazek 7 zamocowany za pomoca sworznia 8 w suwaku 9. Suwak wyko¬ nuje ruch posuwisty i jest prowadzony w kor¬ pusie 6. Swoboda suwaka jest ograniczona z jed¬ nej strony krazkiem 2 z drugiej strony zasuwka 10. Rozklad duzej sily PI jest uwidoczniony na fig. 1. Wskutek ustawienia krazka 2 za pomoca suwaka 9 tak, ze miedzy kierunkiem dzialania sily PI i osia 5 powstaje mimosród, uzyskuje sie rozklad sily PI na sily P2 i P3 w ten sposób, ze sila P3 jest kilkakrotnie mniejsza od sily P2.Sile P2 przejmuje korpus 6 poprzez os 5, która jest w nim ulozyskowana. Sile. P3 przejmuje kra¬ zek 7. Tu nastepuje drugi rozklad sil. Sila P3 rozklada sie na sile P4, naciskajaca na korpus 6 i sile P5, równolegla do ruchu suwaka 9 i na¬ ciskajaca na zasuwke 10.Odsuniecie zasuwki 10 przez podniesienie jej luzownikiem lub recznie powoduje zachwianie równowagi ukladu. Pod wplywem sily PI uklad przemieszcza sie i pozwala na przesuniecie dra¬ ga 1 o pewien skok, który powoduje ustanie dzia¬ lania sily PI. Krazek 2 posuwany przez drag 1 opuszcza sie na dól (fig. 1). Suwak 9 hamowany sprezyna srubowa 11 posuwa sie w prawo. Czesc energii kinetycznej suwaka zostaje zuzyta na napiecie sprezyny srubowej 11, reszte przejmuje zderzak 12 i korpus 6.Napieta sprezyna srubowa U przesuwa caly uklad do polozenia poczatkowego, które ustalone jest zderzakiem 14. Zasuwka 10 zapada i pozwala — 3 —na ponowne przylozenie do draga 1 sily PI. Roz¬ klad sily PI i rozklad sily P3 sa zalezne od wiel¬ kosci mimosrodu i kata (fig. 1). Obie wielkosci mozna regulowac gruboscia wkladki 13. Przy zmniejszeniu jej grubosci sila P5 rosnie, przy zwiekszeniu maleje. Zmiana grubosci wkladki wymaga przesuniecia zderzaka 14. Mozliwosc zmiany rozkladu sil pozwala na zastosowanie mechanizmu do mniejszej sily PI bez obawy zaistnienia samohamownosci (P5 = T = tarcie suwaka) lub na zastosowanie do wiekszej sily PI bez zwiekszenia sily P5.Mechanizm wedlug wynalazku ma zastosowa¬ nie w wyginarce luków, gnacej z materialu pro¬ stego, gdy tylko czesc dlugosci materialu ma byc zgieta, a reszta ma pozostac prosta. Sila odksztal¬ cania materialu jest w tym przypadku sila PI (fig. 1) przenoszona z krazka gnacego na drag 1.W momencie, w którym chce sie przerwac giecie materialu usuwa sie zasuwke 10. Wtedy naste¬ puje szybkie odsuniecie krazka gnacego od od¬ ksztalconego materialu, przerwanie giecia i wy¬ rzucenie zgietego materialu bez zatrzymywania obrotu krazków 17. wahliwie na osi (5) za pomoca wahacza (4) i podparty krazkiem (7) w ten sposób, iz os równolegla do osi draga (1), przechodzaca przez os krazka (2) nie przecina sie z osia osi (5) tworzac mimosród, a krazek (7), za¬ mocowany w podpartym zasuwka (10) su¬ waku (9), moze odsuwac sie pod wplywem dzialania jednej z rozlozonych sil razem z nim w kierunku równoleglym do osi draga (2), pozwalajac na opuszczenie sie krazka (2) po luku kola, zakreslonego wahaczem (4) oraz na przesuniecie sie draga (1) o pewien skok. 2. Mechanizm przerywajacy giecie wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze posiada wy¬ mienna wkladke (13), której grubosc decy¬ duje o wielkosci sily (P5), równoleglej do osi suwaka. 3. Mechanizm przerywajacy giecie wedlug zastrz. 1 lub 2, znamienny tym, ze posiada sprezyne srubowa (11), dzialajaca amortyzu- jaco na suwak (9) i przesuwajaca suwak i krazki w polozenie okreslone zderzakiem (14). PL