Wynalazek dotyczy epicykloidalnej przekladni zmianowej do rowerów, zaopatrzonej w srod¬ kowe kolo zebate, satelity, jarzma i wieniec zebaty. Przekladnia zmianowa tego rodzaju obejmuje takze sprzegla zapadkowe, zlozone z zapadek sprzeganych z kolami zapadkowymi, z których pierwsze sprzeglo znajduje sie mie¬ dzy wiencem zebatym a napedzajacym narza¬ dem np. piasta, a drugie sprzeglo miedzy jarz¬ mem i piasta oraz zawiera przesuwny narzad nastawczy sluzacy do laczenia napedowej czesci sprzeglowej z jarzmem badz z wiencem zeba¬ tym, przy czym dodatkowo przewidziane sa narzady sterownicze w celu wylaczenia wspom¬ nianego pierwszego sprzegla w okreslonym po¬ lozeniu przesuwnego narzadu nastawczego, przy zachowaniu sprzezenia napedowej czesci sprze¬ glowej z wiencem zebatym. Takie piasty sa znane i przekladnia epicykloidalna moze byc pojedyncza albo moze obejmowac dwa lub wiecej sprzezonych zestawów przekladniowych.Wspólna cecha takich piast jest alternatywny sprzeg z urzadzeniem do wylaczania sprzegla zapadkowego wienca zebatego.Ze wzgledu na wyglad zewnetrzny i ciezar jest pozadane, aby srednica piasty byla jak najmniejsza. O wymiarach i wadze takich piast decyduja glównie wzgledy wytrzymalosciowe, a nie srednice -samych przekladni zebatych* Czesc sprzeglowa winna byc dostatecznie duza w celu przeniesienia momentu obrotowego a jej wielkosc decyduje z kolei o wymiarach obu¬ dowy, w której sa osadzone sprzegla zapadko¬ we stosowane zwykle w takich piastach.Celem wynalazku jest wprowadzenie do tego rodzaju piast ulepszonego mechanizmu zapad¬ kowego zapewniajacego wystarczajaca wytrzy-, malosc przy mniejszych wymiarach i wadze dotychczasowych piast.Dalszym celem wynalazku jest opracowanie prostego mechanizmu do wylaczenia w znanym celu sprzegla zapadkowego przy uzyciu inne-go sprzegla dla innego stosunku przekladni bez potrzeby wyrównywania obrotów narzadu na- stawczego i sprzegu.Istota wynalazku polega na tym, ze sprzeglo miedzy wiencem zebatym a tulejowa piasta zawiera pojedynczy pierscien sprzeglowy z okreslonymi narzadami sprzeglowymi, które wspólpracuja z narzadami sprzeglowymi wien¬ ca zebatego i tulejowej piasty, przy czym piers¬ cien sprzeglowy jest osadzony przesuwnie w ce¬ lu wylaczenia jednego zestawu narzadów sprze¬ glowych.Dalsza cecha wynalazku jest to, ze podczas, gdy jeden zestaw narzadów sprzeglowych po¬ zostaje w czynnym wspóldzialaniu, inny zestaw jest wylaczony.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w kilku postaciach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny trzybie- gowej piasty wedlug wynalazku, przy czym po¬ nad linia osiowa uwidoczniono jedno poloze¬ nie czesci skladowych, a pod ta linia — inne polozenie tych czesci, fig. 2 — przekrój wzdluz Unii A — A wedlug fig. 1, fig. 3 — szczegól zebów zapadkowych na wiencu zebatym i na prawym pierscieniu zapadkowym, fig. 4 — prze¬ krój podluzny trzybiegowej piasty wzdluz linii 4 — 4 wedlug fig. 5 i w sposób przedstawiony na fig. 1, fig. 5 — przekrój wzdluz linii 5 — 5 Wedlug fig. 4, fig. 6 — przekrój wzdluz linii 6 —-6 wedlug fig/ 4, fig. 7 — niezupelny widok szczególu jednej czesci z fig. 4, fig. 8 — prze¬ krój podluzny podobny do fig. 4 wzdluz li¬ nii 8 — 8 wedlug fig. 9, uwidaczniajacy prawy koniec odmiany konstrukcyjnej, fig. 9 — prze¬ krój poprzeczny wzdluz linii 9 — 9 wedlug fig. 8, a fig. 10 — szczególowy widok czesci z fig. 8.Jak przedstawiono na fig. 1 — 3 piasta wielobiegowa wedlug jednej postaci wynalazku zawiera os 2 i srodkowe koio zebate la wy¬ konane z jednej czesci. Z( tym srodkowym ko¬ lem zebatym 1-a zazebiaja sie satelity 2 osa¬ dzone na czopach 3a jarzma 3. Jarzmo 3 jest osadzone na osi 1 i dociskane do srodkowego kola zebatego za pomoca pierscienia sprezy¬ stego 4. Wystepy 3b jarzma 3 wystaja poza czopy 3a tworzac kly posiadajace na swym zewnetrznym obwodzie rowek, w którym jest osadzony pierscien sprezysty 2a ustalajacy sa¬ telity 2 na czopach. Wieniec zebaty 5 zazebia sie z satelitami 2.Na wewnetrznej czesci przedluzenia 5a wienca zebatego znajduja sie zaczepy 5b, a na jego koncu zeby zapadkowe Sc. Jarzmo 3 posiada przedluzenie 3c na którym sa naciete szczeli¬ ny 3d. Na przedluzeniu 3c jest osadzony piers¬ cien 6, który moze przesuwac sie poosiowo na¬ ciskany sprezyna 7, przy czym wewnetrzne zaczepy 6a zmuszaja ten pierscien do obrotu wraz z jarzmem 3. Przednia czesc pierscienia jest zaopatrzona w zeby zapadkowe 6b, które zazebiaja sie z wspólpracujacymi zebami 8a na narzadzie lozyskowym.Narzad lozyskowy 8 jest wkrecony na gwint 9a oslony piasty 9 i obraca sie na kulkach 10 toczacych ^ sie na innym narzadzie lozysko¬ wym 22, który jest wkrecony na osi 2. Do dru¬ giego konca oslony piasty w miejscu 9b jest wkrecony inny narzad lozyskowy 22, toczacy sie na kulkach 23, które prowadzone sa na torze uksztaltowanym na napedowej czesci sprzeglowej 14. Napedowa czesc sprzeglowa 14 obraca sie na innych kulkach 15, które tocza sie na narzadzie lozyskowym 26 wkreconym na os 2. Wewnatrz narzadu 12 znajduje sie pierscien 17, obracajacy sie swobodnie lub przesuwajacy sie poosiowo na napedowej czesci sprzeglowej 14. Jest on zaopatrzony na swym wewnetrznym obwodzie w zaczepy 17a, które wspóldzialaja ze szczelinami 12a narzadu 12, tak iz pierscien 17 jest'zmuszony do obracania sie wraz z narzadem 12. Pierscien 27 na swej czolowej stronie jest ponadto zaopatrzony w ze¬ by zapadkowe 175, które wspóldzialaja z ze¬ bami 5c wienca 5 pod dzialaniem sprezyny 18.Na osi 2 jest osadzona tulejka 19 zaopatrzona w klin 20, który moze przesuwac sie swobodnie poosiowo w rowku Ib. Do klina jest zamoco¬ wany pret 21, umieszczony w otworze 2c osi 2.Na tulei 19 jest osadzony narzad sprzeglowy 22, który normalnie jest dociskany w lewo za po¬ moca podkladki 23 i sprezyny 24, dopóki pret nastawczy 21 nie zostanie przesuniety dziala¬ niem z zewnatrz. Narzad sprzeglowy 22 posia¬ da wystajace wystepy 22a wchodzace do szcze¬ lin 14a napedowej czesci sprzeglowej 14 tak, iz narzad sprzeglowy 22 jest zmuszony do obra¬ cania sie z czescia 24 i moze przesuwac sie poosiowo. Na napedowej czesci sprzeglowej 14 jest osadzone kolo lancuchowe 25 w rowkach 14b i zabezpieczone za pomoca podkladek 26 i pierscienia sprezystego 27.Przekladnia wedlug fig. 1 — 3 posiada trzy biegi: do jazdy z duza predkoscia, z srednia i mala predkoscia.~ Do jazdy z duza predkoscia np. po równinie, na pret nastawczy4 22 nie dziala z zewnatrz zadna sila. W tym przypadku sprezyna 24 wy¬ pycha pret nastawczy 22 zupelnie na lewo. Ta- - ? -kie polozenie n|e jest uwidocznione na fig; 1 jednak moze byc latwo wyjasnione. Gdy pret nastawczy znajdzie sie w swym lewym polo¬ zeniu, nastepuje sprzegniecie napedowej czesci sprzeglowej 14 z jarzmem 3 przez zazebienie sie narzadu sprzeglowego 22 z wystepami 3b.W przekladni epicykloidalnej tego rodzaju naj¬ szybciej obracajaca sie czescia jest wieniec ze¬ baty 5.Na wieniec zebaty 5 jest przenoszony naped z kola lancuchowego 25, napedowej czesci sprze¬ glowej 14 i jarzma 3 za posrednictwem sateli¬ tów 2. Z wienca zebatego 5 naped jest przeno¬ szony na pierscien 17 za posrednictwem zebów 5c i 17b i nastepnie na oslone piasty 9 przez wspóldzialanie zaczepów ITa z szczelinami 12a czesci 12. Na piascie 9 jest zamocowane jak zwykle kolo rowerowe. Opisany zestaw prze¬ kladniowy zapewnia uzyskanie najwiekszej ~ predkosci. Poniewaz jarzmo 3 obraca sie wol¬ niej od oslony piasty 9, przeto zeby zapadko¬ we 8a narzadu lozyskowego 8 przeskakuja po zebach zapadkowych 66 pierscienia 6, który obraca sie z jarzmem 3. Znaczenie tych zebów zapadkowych podane bedzie ponizej przy opi¬ sywaniu trzeciego biegu.W przypadku zaistnienia potrzeby jazdy ze sred¬ nia predkoscia przy malym oporze jazdy, uru¬ chamia sie nie uwidocznione na rysunku ciegno, które przesuwa narzad nastawczy 21 o Jeden stopien w prawo do polozenia uwidocznionego na fig. 1 pod linia osiowa. Jak widac, w tym przypadku zazebiaja sie wystepy 22a narzadu sprzeglowego 22 z zaczepami 5b wienca zeba¬ tego 5. Zatem moment obrotowy jest przeno¬ szony teraz z kola lancuchowego 25 za posred¬ nictwem napedowej czesci sprzeglowej 14, czes¬ ci 22, 22a i 56 na wieniec zebaty 5 skad w opi¬ sany juz sposób przez czesci 5c, 1Tb, 17a, 12a i 12 bezposrednio na oslone piasty 9. W opisa¬ nym srodkowym polozeniu narzadu nastaw- czego 21 przekladnia planetowa jest wiec wy¬ laczona i praktycznie biorac nastepuje bez¬ posrednie przeniesienie z kola lancuchowego 25 na oslone piasty 9. Podobnie jak w poprzednim przypadku, takze teraz zeby zapadkowe 8a i Sb przemieszczaja sie wzgledem siebie.W celu uzyskania najmniejszej przekladni, pokonujac opór sprezyny 24 przesuwa sie na¬ rzad nastawczy 21 zupelnie w prawo, do polo¬ zenia uwidocznionego na fig. 1 nad linia osio¬ wa. W czasie tego przesuwu klin zabierake- wy 20 przesuwa takze czesc sprzeglowa 22 w prawo, przy czym czesc ta pokonujac opór sprezyny 18 przesuwa pierscien 17 w prawo wylaczajac zeby 5a i 1Tb. W tym; przypadku moment obrotowy z kola lancuchowego 25 je&t przenoszony na wieniec zebaty i za posrednic¬ twem napedowej czesci sprzeglowej 14, czesci 22, 22a i 5b i nastepnie przez satelity 2 na jarzmo3. ; .Na skutek rozlaczenia zebów 5a i J7b, oelana piasty 9 pozostaje poczatkowo w spoczynku.Obracajace sie zgodnie z opisanym przeniesie¬ niem jarzmo 3 zmusza do obrotu pierscien f, którego zeby zapadkowe 6b zazebiaja sie-* ze¬ bami 8a przenoszac naped przez: czesc lozysko¬ wa 8 na oslone piasty 9. W ten sposób otrzy¬ muje sie przekladnie zmniejszajaca. .Uwidoczniona na fig. 4—7 trzy-biegowa przekladnia zmianowa posiada wiele takich sa¬ mych czesci jak na fig. 1—3 przy czym maja one te same oznaczenia. Przekladnia posiada - stale os 1 na której jest naciete zebate kolo srodkowe. Z tym kolem zebatym zazebiaja sie satelity 2 osadzone na czopach 3a jarzma, 3.Jarzmo 3 jest osadzone obrotowo na wysta¬ jacym kolnierzu id. Czopy 3a wystaja: poza satelity 2 tworzac napedowe wystepy. Na prze¬ dluzonych czopach 3a jest osadzony pierscien 2b utrzymujacy satelity 2 w swych lozyskach.Przekladnie planetowa uzupelnia wieniec ze¬ baty 5. Przedluzenie wienca zebatego- 5 jest naciete, tworzac do wewnatrz skierowane za¬ czepy 5d i zaczepy czolowe Se. Jarzmo 3 posia¬ da takze przedluzenie 3ef zaopatrzone w za¬ padki 3f, które wspóldzialaja z zebami zapad¬ kowymi 8-0 czolowej pokrywy $, wkreconej w miejscu 9a do oslony piasty 9, która ojbraca sie na kulkach 10 na czesci lozyskowej. Jl wkreconej na os i, na drugim koncu oslony piasty 9* W miejscu 9b jest wkrecona inna pokrywka czolowa 12 ulozyskowana na kub¬ kach 13 toczacych sie na napedowej czesci sprzeglowej 14, która jest osadzona na innych kulkach 15 toczacych sie na narzadzie lozys¬ kowym 16 wkreconym na os I. Wewnatrz po¬ krywki czolowej 12 jest osadzony przesuwnie i obrotowo na napedowej czesci sprzeglowej A4 pierscien 17c zaopatrzony w wystepy i7d umieszczone we wnekach 17e, Pierscien 27c jest zaopatrzony dodatkowo w wylaczone czo¬ lowe wystepy 17g stanowiace zeby sprzeglowe.Pierscien 27c jest dociskany w jednym kie¬ runku (na lewo, fig. 4) za pomoca sprezyny 18 wspóldzialajacej z podkladka 18-a, która sluzy równoczesnie do utrzymywania wystepów Ud we wlasciwych wnekach. Wystepy lid. zaze¬ biaja sie z zebami 12a pokrywki cwlowej J£.Na osi i jest psadzona; tuleja 19 zaopatrzonaw klin M, który moze sie przesuwac swobodnie osiowo w szczelinie 16 przy czym do klina osio¬ wego 20 jest wkrecony pret nastawczy umiesz¬ czony w osiowym otworze Ic osi 2. Na tulei 29 jest osadzona czesc sprzeglowa 22, która do¬ ciska sprezyna 24 za posrednictwem podkladki 23 w lewo (fig. 4) czyli w kierunku przeciw¬ nym oddzialywania sily przylozonej do pre¬ ta 21. Czesc sprzeglowa 22 jest wyposazona w wystepy obwodowe 22a, wystajace przez Otwory ponfiedzy wystepami pakowymi 14a napedowej czesci sprzeglowej 14, tak, iz czesc Sprzeglowa 22 musi obracac sie z czescia 14 majac jednoczesnie mozliwosc poosiowego prze¬ suwu. Wystepy 22a umieszczone na obwodzie moga sie zazebiac ;z wewnetrznymi zaczepa¬ mi 5df Na napedowej czesci sprzeglowej 14 jest osadzone na wieloklinie 245 kolo lancucho¬ we 25, które jest zabezpieczone podkladka 26 i pierscieniem sprezystym 27.Pierscien 27c jest zaopatrzony w pierscienio¬ we wglebienia stanowiace powierzchnie czolo¬ wa 27/, która moze zazebiac sie z wystepami czolowymi 22a.Przekladnia wedlug fig. 4 ^ 7 posiada takze • trzy biegi. W ogólnosci dzialanie tej przekladni jest podobne dó wyzej opisanego. Ponizej dla wszystkich trzech biegów podaje sie w skrócie dzialanie wspólpracujacych ze soba czesci prze¬ kladni.Przy przekladni zwiekszajacej pret 21 znaj¬ duje sie takze w swym krancowym lewym po¬ lozeniu. Wymuszone przez to polozenie czesci sprzeglowej 22 jest uwidocznione na fig. 4 linia kreskowa. Przenoszenie napedu nastepuje zatem przez nastepujace czesci konstrukcyjne: kolo lancuchowe 25, napedowa czesc sprzeglowa 14, Czesc sprzeglowa 22, czopy 3a, jarzmo 3, wie¬ niec zebaty 5, zeby Se, zeby 27gr, pierscien 27c, zapadki 2Td, zeby zapadkowe 12a i stad za posrednictwem czesci lozyskowej 12 na oslone piasty 9. Oddzialywujaca przy tym na piers¬ cien 17c sprezyna 18 przesuwa go w lewo utrzy¬ mujac w zazebieniu zeby 17g i 5e. To przelo¬ zenie jest najwieksze.Na drugiej stronie przekladni, jak juz uprzed¬ nio opisano zeby zapadkowe 8a przeskakuja na zapadkach 3f.W srodkowym polozeniu preta 21 cala prze¬ kladnia planetowa jest znów wylaczona. To polozenie jest uwidocznione w dolnej czesci fig. 4. Moment obrotowy z kola lancuchowego 25 jest przenoszony za posrednictwem napedowej czesci sprzeglowej 14, czesci sprzeglowej 22, zebów 22a i 5d na wieniec zebaty 5 i dalej jak opisano powyzej za posrednictwem czesci 5e, 17g, 17c, 17d, 12d, 12 na oslone piasty 9.Takie jest bezposrednie przeniesienie momentu obrotowego.Dla uzyskania najwolniejszego biegu nalezy przesunac pret 21 w krancowe prawe poloze¬ nie. Przesuwa sie przy tym w prawo czesc 22, która jest polaczona z pretem '22 za pomoca klina zabierakowego 20, przy czym czesc ta pokpnujac opór sprezyny 28 przesuwa piers¬ cien 27c w prawo wylaczajac zeby 5a i 17b, jak uwidoczniono w górnej czesci fig. 4. Mo¬ ment obrotowy z kola lancuchowego 25 jest przenoszony wiec przez napedowa czesc sprze¬ glowa 14, czesc 22, zeby 22a i 5d na wieniec zebaty 5 z którego dalsze przeniesienie mo¬ mentu obrotowego nastepuje przez satelity 2 na jarzmo 3 i za posrednictwem zapadek 3f i zebów zapadkowych 8a czesci 8 na oslone piasty 9 i tym samym na kolo jezdne.Dalsza odmiana wynalazku jest przedstawio¬ na na fig. 8 — 10. Uklad czesci jest w zasa¬ dzie taki sam jak na fig. 4 — 7. Na podstawie dotychczasowego opisu sposób dzialania tej od¬ miany jest oczywisty. Takze i w tym przy¬ padku istnieja trzy biegi. Zamiast pierscienia 27c jest zastosowany pierscien zaczepowy 28 wyposazony w wystepy 28a (fig. 9) wspóldzia¬ lajace ze szczelinami, utworzonymi miedzy wy¬ stajacymi zaczepami 29a pierscienia 29, tak iz pierscien obraca sie zawsze z wiencem zebatym lecz moze przesuwac sie w nim poosiowo.W wystepach 28a znajduja sie lozyska zapadko¬ we 28b z zapadkami 30, które moga zazebiac sie z krótkimi zebami zapadkowymi 31a czesci lozyskowej 31. Wylaczenie zapadek 30 z zebów zapadkowych 31a nastepuje przez boczne prze¬ suniecie zapadek. Dzialanie przekladni jest ta¬ kie same jak w poprzednich przykladach. Prze¬ kladnia zwiekszajaca nie jest przedstawiona, naped bezposredni jest przedstawiony ponizej linii osiowej, a przekladnia zmniejszajaca po¬ wyzej linii osiowej, W przypadku przekladni zwiekszajacej; mo¬ ment obrotowy z lancuchowego kola 25 jest przenoszony na jarzmo 3 i dalej przez prze¬ kladnie planetowa i wieniec zebaty 5, pierscien zapadkowy 28, zapadki 30, zeby 31a na czesc lozyskowa 12 i tym samym na oslone piasty 9.Przy bezposrednim napedzie, przekladnia pla¬ netowa jest wylaczona. Naped przebiega z czes¬ ci 25 przez czesc 22 na wieniec 5 1 dalej przez czesci 28, 30, 3la na czesci 12 19.Przy przekladni zmniejszajacej nastepuje po¬ nownie wylaczenie odpowiednich czesci miedzy -— i "¦wiencem 5 i czescia lozyskowa 12. Przeniesie¬ nie momentu obrotowego nastepuje zatem z wienca zebatego 5 przez przekladnie plane- towa i przez nie przedstawione polaczenie za¬ padkowe na oslone piasty 9.W innej odmianie przekladni, osiowe sprzeglo zapadkowe uwidocznione na lewej stronie fig. 1 i skladajace sie z czesci 3, 6 i 8, moze byc zastapione przez promieniowe zapadki sprzezo¬ ne z kolem zapadkowym, poniewaz istnieje dostatecznie duzo miejsca na umieszczenie te¬ go typu sprzegla. PL