Opublikowano dnia 1 kwietnia 1958 r.T &SUMrM Ar ^m^L o i r. 5k 5 ;rz*du Pa+c* ntowego j POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40991 VEB Volkswerft Stralsund Stralsund, Niemiecka Republika Demokratyczna KI. &is?3gm Pionowy trzon rozporowy z plywakami Patent trwa od dnia 29 marca 1956 r.Wynalazek dotyczy pionowego trzonu rozpo¬ rowego z plywakami, który wykazuje "duza sta¬ tecznosc statyczna i dynamiczna przy malym oporze wleczenia i moze byc zastosowany za¬ równo w rybolówstwie dennym, jak i przypo¬ wierzchniowym oraz do celów ratownictwa.Znane sa tazomy rozporowe, których ksztalt w przekroju jest prostokatny, zakrzywiony lub oplywowy i w których znajduja sie plywaki, dajace wypór do 12%. Takie trzony rozporowe stosuje sie przede wszystkim w rybolówstwie dennym. Maja one ksztalt prostokatny i sa wle¬ czone znaczna czescia swego ciezaru po dnie morskim, przy czym dynamiczne dzialanie roz¬ porowe jest zwiekszone przez poprzeczny po¬ suw trzonu po dmie. W przypadku gdy trzony rozporowe, swym dluzszym wymiarem leza po¬ ziomo na dnie, dynamiczna sila rozporowa jest mniejsza niz sila rozporowa, wywolana przez tarcie o dno. Pionowe trzony rozporowe posia¬ daja wprawdzie lepsze dynamiczne dzialanie rozporowe jednak równiez slizgaja sie wieksza czescia swego ciezaru po dnie morskim. Oby¬ dwie konstrukcje maja te wade, ze moga byc uzywane tylko na plaskim dnie morskim pozba¬ wionym przeszkód, gdyz w przeciwnym razie moze grozic zaczepienie, które doprowadziloby do utraty sprzetu. Oprócz tego wskutek prze¬ orania dna podczas polowu zdarza sie nie tyl¬ ko zgniecenie ryb, ale takze ulega zniszczeniu ich obszar zycia i rozmnazania sie. Poza tym prady poprzeczne lub zmiany kierunku jazdy wlokacego statku moga latwo spowodowac prze¬ wrócenie trzonu rozporowego, co wymaga wy¬ ciagania na powierzchnie calego wloka. Wsku¬ tek bocznego posuwu trzonu rozporowego po dnie morskim opór wleczenia zawsze jest znacz¬ ny.Pionowe trzony rozporowe sa równiez uzy¬ wane w rybolówstwie niekiedy jako plywajace trzony rozporowe, które dzieki odpowiedniemu skróceniu lin holowniczych nie dotykaja dna, --%jetftfc i«h statecznosc nie jest wówczas pewna, I S9e$ mE^ja sklonnosc do przewracania sie, zwllszcza pod\ wplywem pradów poprzecznych ,! l i zmian kursu statku, a przy zmianach pred- v kosci statku nie unosza sie spokojnie.Pionowy trzon rozporowy z plywakami "we¬ dlug wynalazku usuwa wymienione wady w ten sposób, ze ciezar wlasny trzonu rozporowe¬ go jest zmniejszony lub zrównowazony przez umieszczone na nim plywaki, wykonane lub wydzielone najlepiej jako«oslony naciekowa w górnej czesci pionowego trzonu rozporowego i sa wykonane w ksztalcie wyporowego czlonu oplywowego lub tez w ksztalcie oplywowych skrzydel nosnych, tak iz dla uzyskania duzej statecznosci statycznej i dynamicznej srodek ciezkosci jest polozony mozliwie daleko, w od¬ leglosci co najmniej 15% wysokosci trzonu roz¬ porowego pod srodkiem ciezkosci jego ksztaltu, co osiaga sie w ten sposób, ze trzon rozporowy ma ksztalt wydluzonego trójkata, którego wierz¬ cholek jest zwrócony do dna morskiego, wsku¬ tek czego zmniejsza sie opór tarcia, a ponadto, wskutek umieszczenia plywaka w górnej *ze- rokiej czesci trzonu rozporowego, punkt ciez¬ kosci ksztaltu zostaje przesuniety w góre.Dla zwiekszenia sily rozporowej i zmniejsze¬ nia oporu wleczenia, jak równiez dla zwieksze¬ nia wytrzymalosci na sciskanie trzon rozporo¬ wy wedlug wynalazku posiada amny skadinad profil oplywowy lub krzywy, którego os srod¬ kowa posiada wygiecie w ksztalcie litery S.Na rysunku fig. 1 przedstawia widok trzonu rozporowego z nalozonym plywakiem, #g. 2*~- przekrój schematyczny trzonu rozporowego, a fig. 3 -T- równiez przekrój schematyczny innego trzonu rozporowego. Z trzonem rozporowym 1, jest polaczony edlaezalnie plywak 2 a na prze¬ ciwleglym koncu trzonu rozporowego 1 w eto- sunku do plywaka 2, jest umocowany sztywno ciezar 3, wykonany w postaci plozy. Punkty zaczepiania 4 liny na trzonie rozporowym 1, sa polozone tak, ze srodek sily rozporowej lezy na linii liny wlócznej 6, przy czym srodek sily roz¬ porowej 7 znajduje sie w tym przypadku po¬ wyzej srodka ciezkosci 8 zespolonego trzonu rozporowego lecz w jego poblizu. Cyfca 9 ozna¬ cza srodek ciezkosci ksztaltu zespolonego trzo¬ nu rozporowego, a liczba 10 oznacza, liny siecio¬ we, przyczepione do trzonu rozoprowego 1.Fig. 2 przedstawia wygiecie profilowe trzonu rozporowego 1 z krawedzia naplywowa i sply¬ wowa 1£, fig. 3 zas plywak 2 z krawedzia na¬ plywowa 13 i splywowa 14 o podobnie uksztal¬ towanym profilu.Dzialanie urzadzenia opisano ponizej. Trzon rozporowy opuszcza sie w dowolnym polozeniu, przy czym nastepuje jego samorzutne naprosto- wanie, a wskutek jazdy statku rozpoczyna sie dzialanie rozporowe trzonu. Sama predkosc jaz¬ dy statku nie odgrywa zadnej roli. Nastawienie trzonu rozporowego na wysokosc unoszenia po¬ nad dnem morskim odbywa sie w zwykly spo¬ sób przez wyregulowanie dlugosci liny holow¬ niczej. Dzieki rozmieszczeniu srodków ciezkosci wedlug wynalazku i dzieki odciazeniu górne czesci trzonu rozporowego statecznosc plywania trzonu jest tak wielka, iz nagle zmiany kursu wlokacego statku lub prady poprzeczne nie po¬ woduja zderzenia sie dwóch trzonów rozporo¬ wych uzywanych przy polowie ryb. Tak samo przy zetknieciu sie trzonów rozporowych z dnem wystepuja podobne korzystne wlasciwosci. PL