Znane sa napedy cienie, w których prze¬ niesienie sily pomiedzy pcHwierzchnianii cier- nemi odbywa sie zapomoca pewnej ilosci czesci toczacych sie. Napedy te maja zasto¬ sowanie najczesciej do walów wspólosio¬ wych, rzadziej do walów równoleglych lub przecinajacych sie. Jako czesci toczace sie uzywaja najczesciej kulki1, walce beczkowa¬ te, walce zwyczajne, stozki pojedyncze, podwójne i wszelkie inne ciala obrotowe.Okazalo si^ jednak, ze przenoszenie si¬ ly obwodowej, zapomoca czesci toczacych sie, na obejmujaca je klatke jest polaczone z trudnosciami. Gdy klatka jest zwyczajna jednolita, to trudno uzyskac równomierne i duze powierzchnie przylegania dla wszyst¬ kich czesci' toczacych sie. Proponowane wal¬ ki posrednie osaidzone w klatce i stykajace sie z czesciami toczacemi sie — w tym wy¬ padku najczesciej z kulkami — sa zlozo¬ ne i drogie, bo posrednie walki musza byc zrobione z doskonalego materjahl, aby je kulki nie miazdzyly.Niniejszy wynalazek umozliwia dobre i równomierne przyleganie wszystkich czesci tpczacych sie do klatki, przez zastosowanie wkladek z odpowiedniego materjalu, które dostosowuja sie dobrze do ksztaltu czesci toczacych sie i samoczynnie nastawiaja sie w klatce.Na rysuiiku fig. 1 przedstawia czescio¬ wy przekrój takiego napedu, a fig. 2 — u- widacznia te sama czesc napedu w widoku zgóry, przyczem zewnetrzny pierscien bie¬ gowy jest zdjety, aby pokazac klatke z cze¬ sciami toczacemi sie i pierscien wewnetrzny.Na fijg* J oznacza 1 wewnetrzny pier¬ scien lozyskowy, 2 — zewnetrzny pierscien, 3—czesci toczace sie, które naprzyfcladmaja tu ksztalt beczkowaty, 9 oznacza poprzecz¬ ki klatki, 4, 5, 6, 7 i 8 wkladki, przylegaja¬ ce do walków 5 i osadzone ruchomo wi klat¬ ce 9.Na fig. 1 pokazano rózne sposoby rucho¬ mego osadzenia wkladek. Wkladka 4 jest osadzona zapomoca kulistego wystepu 12, wiec moze sie swobodnie obracac we wszyst¬ kich kierunkach. Wkladka 5 jest osadzona przegubowo i przesuiwalnie zapomoca cy¬ lindrycznej powierzchni 13. Kuliste lub cy¬ lindryczne powierzchnie moga tez miec wiekszy promien niz przedstawiono w 6 (na fig, 1 i 2), tylko wtedy trzeba za[pobiecf aze¬ by wkladka nie obracala sie z czescia to¬ czaca sie, co mozna uskutecznic zapomoca czopa 10.Wkladki moga tez byc przesuwalne we wszystkich kierunkach jak 7, albo tez moga wahac okolo jakiegokolwiek punktti lub krawedzi jak 8.Przez odpowiednie uksztaltowanie po¬ wierzchni przylegania do czesci toczacych sie i stosowne podparcie wkladek mozna u- zyskac klinowa warstwe smaru w miejscu 11 (fig. 1), przez co zmniejsza sie tarcie miedzy czescia toczaca sie a wkladka (po¬ dobnie jak w znanych lozyskach stopowych Michella).Fig. 3 przedstawia przekrój poprzeczny, a fig. 4—przekrój podluzny odmiany wyko¬ nania. Klatka sklada sie z szeregu osi 16, które sa osadzone w tarczy 14 osadzonej na wale 18. Okolo tych osi obracaja sie wklad¬ ki 4 i moga sie przesuwac wzdluz osi 16.Jako czesci toczace sie zastosowano tu ku¬ le 3. Wkladki 4 posiadaja po kazdej stro¬ nie kuliste wglebienia, do których przylega¬ ja kuliki gdy przenosza sile. Jezeli chodzi o wytworzenie klinowej warstwy smaru, szczególnie w czasie obrotu kulek w jednym kierunku, np. w kierunku strzalki, to mozna zastosowac taki uklad,, ze kierunek cisnie¬ nia kulki na wkladke przechodzi obok pre¬ ta 16* Jezeli kierunek obrotu jest taki jak zaznaczono na fig. 3, a wewnetrzny pier¬ scien jest napedowy, to dla wytworzenia warstwy klinowej smaru trzeba, zeby kie¬ runek cisnienia kuli 3 przechodzil obok pre¬ ta 16 od wewnatrz i w tym celu fcs na któ¬ rej obraca sie kula przestawiono znacznie nazewnatrz (figi. 3).Jezeli naped ma sluzyc tylko do jedne¬ go kierunku obrotu i sily, to wkladka 25 (fig. 3) moze byc jednostronna. Na fig. 4 przedstawiono kulista powierzchnie przyle¬ gania wkladki w widoku zprzodu, a lezaca przed nia kulka 4 jest zaznaczona tylko li- nja kreskowana.Wkladki, o ile sa odpowiednio uksztal¬ towane, moga tez sluzyc do prowadzenia czesci toczacych sie, o ile sam tor ich biegu nie zabezpiecza od zataczania sie na boki, albo tez mozna je tak uksztaltowac, zeby nie mogly spadac z swych osi.Fig. 5 i 6 przedstawiaja takie wykonanie w widoku zgótry i zboku. / oznacza wewnetrzny pierscien biego¬ wy, 2—pierscien zewnetrzny, 3 oznacza cze¬ sci toczace sie, które moga byc walcami, 16— osie, na których sa osadzone obrotowo i przesuwailnie wkladki 4. Na fig. 6 przedsta¬ wiono po lewej stronie wkladke 4 w prze¬ kroju, a po prawej stronie wklaidke 4 w wi¬ doku.Jak widac na fig. 6, wkladki 4 zachodza za czolowe powierzchnie czesci toczacych sie i zabezpieczaja je od zataczania sie na strony. Czolowe powierzchnie czesci tocza¬ cych pokazane sa na rysunku jako po¬ wierzchnie plaskie, lecz mozna nadac im ksztalt inny (stozkowy, kulisty lub inny).Tak samo i wkladki moga miec inne ksztalty niz na rysunku; mozna je wykonac inaiczej, nie wychodzac poza obreb wyna* lazku. Mozna tez polaczyc obydwa wymie¬ nione wykonania, np. wedlug oznaczen 5 i 7 na fig. 1^ o ile w tern zachodzi potrzeba.Wykonanie wkladek moze byc bardzorozmaite. Wkladki jak 4 (na fig, 3) moga byc jednolite z bialego' metalu, lub z bronzu odlane, albo tez moga byc wylane tylko po¬ wierzchnie przylegajace do kul i otwory dla osi na których wkladki sa osadzone.Gdy powierzchnie przylegania do kul sa obciazone bardzo silnie, to smar mozna doprowadzac przez otwory wykonane we wkladkach, a klatka moze otrzymywac smar zapomoca znanego smarowania tlocznego'. PL