PL40420B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 25 stycznia 1958 r.POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40420 KI. 8m, 9 Laboratorium Kolorystyczne*) Warszawa, Polska Sposób barwienia welny i innych wlókien bialkowych i poliamidowych barwnikami kwasowo-chromowymi Patent trwa od dnia 30 marca 1957 r.Znany jest sposób barwienia welny barwni¬ kami kwasowo-chromowymi, polegajacy na na¬ stepczym chromowaniu barwników, obecnych we wlóknie, po wyczerpaniu kapieli farbiar- skiej. Chromowanie nastepcze odbywa sie w temperaturze bliskiej 100°C w kapieli, zawie¬ rajacej dwuchromian sodowy, potasowy lub amonowy oraz kwas siarkowy, mrówkowy lub octowy; chromowanie trwa zazwyczaj 45—60 minut. W wyniku tego zabiegu otrzymuje sie we wlóknie wybitnie trwale kompleksy uzyt¬ kowe barwników z chromem. Sposób nastep¬ czego chromowania, jakkolwiek szeroko stoso¬ wany, ma te powazna wade, ze wskutek zna¬ nych wlasciwosci utleniajacych jonu chromia- nowego i dwuchromianowego, wiele barwni¬ ków kwasowo-chromowych ulega czesciowemu utlenieniu tworzac produkty, nie majace juz wlasnosci barwników. Stwierdzono, ze straty przez utlenienie wielu barwników kwasowo- chromowych wystepuja nawet przy prawidlowo *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wyna¬ lazku jest doc. inz. mgr Kazimierz Muszkat. prowadzonym chromowaniu nastepczym i siegaja 30—45% barwnika uzytego do barwienia, a przy barwieniu welny karbonizowanej dochodza na¬ wet do 60%. Otrzymane wybarwienia sa slabsze, niz by to wynikalo z ilosci barwnika, uzytego do barwienia, gdyz utrzymanie jednakowego natezenia barwy w poszczególnych partiach barwionego materialu nastrecza wielkie trud¬ nosci. Szczególnie trudne jest utrzymanie jed¬ nolitosci odcieni przy stosowaniu mieszanek barwników kwasowo-chromowych o róznym stopniu wrazliwosci na dzialanie utleniajace dwuchromianu.W dawnym zaprawowym sposobie barwienia welny, polegajacym na poprzedzajacej barwie¬ nie obróbce wlókna, zakwaszonego roztworem dwuchromianu i gatowaniu w tym roztworze, az do osiagniecia redukcji chromu szesciowar¬ tosciowego, kosztem wiazania cystynowego ke- ratyny welny, straty barwnika przez utlenianie sa oczywiscie wykluczone. Pomimo tej zalety, sposób zaprawowy od kilkudziesieciu lat wy¬ szedl z uzycia jako nieekonomiczny, poniewaz redukcja chromu szesciowartosciowego zaab^/ sorbowanego przez welne wymagala co naj¬ mniej póltoragodzinnego gotowania. Nawet i tak dlugie gotowanie fcylo czesto niewystarczajace, gdyz do zakonczenia redukcji (juz w tempera¬ turze pokojowej) trzeba bylo dodatkowo czekac 24 godziny, co nadmiernie przedluzalo, cykl pro¬ dukcyjny. Wprawdzie z mysla o przyspieszeniu redukcji proponowano dodawac do kapieli za¬ prawiajacej takich substancji jak kwas mleko¬ wy, mrówkowy, winowy lub szczawiowy (CL.Bird, The Theory and Practice of Wool Dyeing, II ed. Soc D. Cal., Bradford 1951, str. 86), ale byly one nieskuteczne, poniewaz — jak to ostat¬ nio wykazal J. P. Gaunt (Journ, of the Soc. of Dyers and Colourists, 70, 46, 1954) — chrom szesciowartosciowy w stezeniach stosowanych w praktyce nie ulega pod wplywem tych kwa¬ sów wlasciwej redukcji.Wedlug wynalazku, jezeli poddac wlókno 15- minutowemu gotowaniu w roztworze wodnym dwuchromianu zakwaszonym kwasem siarko¬ wym, mrówkowym lub octowym do pH 3 — 4, przez co osiaga sie w tym czasie niemal calko¬ wita absorpcje jonów Cr207", CfO/' i HCr04, przez wlókno, a nastepnie dodac do tegoz roz¬ tworu skutecznego „zewnetrznego" srodka re¬ dukujacego, np. tiosiarczanu sodowego, wów¬ czas, po dalszym 15-minutowym gotowaniu za¬ chodzi calkowita redukcja chromu szesciowar¬ tosciowego do trójwartosciowego, zwiazanego z wlóknem. Stwierdzono, ze caly proces za¬ prawiania wlókna chromem wykonany sposo¬ bem wedlug wynalazku trwa zaledwie 30 minut.Równiez stwierdzono, ze gdy do tej samej kapieli dodac odpowiednia ilosc barwnika kwa- sowoKihróinówegó i dalej gotowac az do Wy¬ czerpania kapieli, to wywolanie kompleksu barwnika z chromam we wlóknie trwa okolo 45 minut, to znaczy nie dluzej niz proces Chro¬ mowania nastepczego.Sposób barwienia wedlug wynalazku ma te wyzszosc nad dawnym sposobem nastepczego chromowania, ze wyklucza mozliwosc utleniania sie barwników, a nad sposobem zaprawowym, ze pozwala skrócic czas zaprawiania co naj¬ mniej trzykrotnie.Dalsza zaleta jest calkowita powtarzalnosc na. tezenia barwy wybarwien i powtarzalnosc od¬ cieni oraz mniejsze oslabienie wlókna na sku¬ tek krótszego okresu gotowania, niz sposobem zaprawowym.Trwalosci wybarwien otrzymywanych sposo¬ bem wedlug wynalazku sa równorzedne, a cze¬ sto lepsze niz osiagane dotychczasowymi sposo¬ bami.Jako „zewnetrzny" srodek redukujacy moga byc stosowane* prócz tiosiarczanu, równiez inne sole o wzorze ogólnym Me2S%Os lub MeHsxOy gdzie x = 1 lub 2, a Me oznacza Na, K lub NH4.Sposób wedlug wynalazku moze byc stoso¬ wany do barwienia wszelkich wlókien bialko¬ wych i poliamidowych.Przyklad. 100 kg welny zanurza sie do kapieli zawierajacej 2000 litrów wody, 2,5 kg kwasu siarkowego (d = 1,84) i 0,8 kg dwu¬ chromianu sodowego. Kapiel ogrzewa sie do wrzenia i gotuje w ciagu 15 mi.iut. Nastepnie do kapieli dodaje sie roztwór 2 kg tiosiarczanu sodowego i gotuje przez dalsze 15 minut. Po ochlodzeniu kapieli do temperatury 40°C dodaje sie roztwór 4 kg barwnika kwasowo-chromo- wego, ogrzewa sie do wrzenia i gotuje przez 45 minut. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób barwienia welny i innych wló¬ kien bialkowych i poliamidowych barwni¬ kami kwasowo-chromowymi, znamienny tym, ze barwi sie wlókna zawierajace juz chrom trójwartosciowy, wytworzony przez redukcje zaabsorbowanych przez wlókno jonów chromu szesciowartosciowego za po¬ moca srodków redukujacych, którymi sa sole typu M^2S%Ot lub MeHs%Ov gdzie x = 1 lub 2, a Me oznacza Na, K lub NHr Laboratorium Kolorystyczne Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych GEGraf. 2095-100 H. PL