1 Opublikowano dnia 16 listopada 195? r.BIBLIOTEKA, POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 40239 VEB Leuna-Werke „Walter Ulbricht" Leuna, Niemiecka Republika Demokratyczna Sposób otrzymywania smól mioszanych zo smól fenolowych Patent trwa od dnia 31 pazdziernika 1955 r.KI. 22\X 7/01 W literaturze bardzo malo znajduje sie wzmianek o smole fenolowej, która nazywa sie równiez smola karbolowa, krezolowa lub zy¬ wica krezolowa. Stanowi ona pozostalosc po destylacji surowego krezolu, posiada tempera¬ ture topnienia 60*—80°, ma silny zapach kre¬ zolu, jest barwy czarnobrunatnej i stosuje sie ja do wytwarzania srodków powlokowych.Smoly fenolowe sa rozpuszczalne w wodzie i z tego powoda nie nadaja sie wprost jako srodki powlokowe. Zwlaszcza dobrze rozpusz¬ czaja sie smoly otrzymywane przy destylacji surowych olejów fenolowych, pochodzacych z przerobu wegla brunatnego, poniewaz te su¬ rowe oleje fenolowe na skutek sposobu ich otrzymywania, zawieraja nieco alkaliów. Jed¬ nakze J smoly fenolowe nie zawierajace alka¬ liów, a pochodzace z takich surowych olejów fenolowych, które otrzymano ze scieków za¬ wierajacych fenol za pomoca lotnych rozpusz¬ czalników, sa aczkolwiek w mniejszym stopniu równiez rozpuszczalne w wodzie. To ostatnie dotyczy takze smól fenolowych z wegla ka¬ miennego.Poniewaz smoly fenolowe na skutek coraz wiekszego rozwoju przemyslu fenolowego otrzy¬ muje sie w coraz wiekszych ilosciach, nie bra¬ kowalo prób znalezienia dla nich lepszej mo¬ zliwosci zastosowania. Tak np. proponowano pozostalosc po destylacji skladajaca sie z mie¬ szaniny smoly fenolowej i oleju antracenowe¬ go stosowac jako dodatek do flotacyjnych ole¬ jów weglowych. W tym przypadku rozpuszczal¬ nosc smól fenolowych w wodzie nie jest ich cecha ujemna.Zastosowanie to jednak w swoim zakresie jest ograniczone, tak ze jeszcze duze ilosci smoly fenolowej nie sa wykorzystane.Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzy¬ mywania smól mieszanych ze smól fenolowych polegajacy na dodawaniu do nich dodatkowe¬ go materialu w wysokim stopniu obnizajacego rozpuszczalnosc smoly fenolowej w wodzie, dzieki czemu nadaje sie ona do stosowania ja¬ ko srodek powlokowy i do podobnego zasto¬ sowania. Stwierdzono bowiem, ze smoly z we¬ gla brunatnego, smoly generatorowe, kwasne zywice pochodzace z rafinacji olejów mineral¬ nych, zwlaszcza z rafinacji poddawanych re¬ generacji olejów smarowych, posiadaja wlas-ciwosc; nadzwyczajnego . zmniejszania rozpusz¬ czalnosci smól fenolowych w wodzie. Jedno¬ rodne mieszaniny smoly fenolowej i jednego z tych skladników w ilosci 1—3 czesci smoly fenolowej na 1 czesc domieszki, moga pozo- stawac przez dluzszy czas w wodzie bez zmia¬ ny zabarwienia jej, podczas gdy sama smola fenolowa juz po krótkim czasie barwi wóde na charakterystyczny kolor czerwbno-brunat- ny, który wskazuje.na rozpuszczanie sie w niej fenolu.Szczególnie korzystne wyniki osiaga sie sto¬ sujac smoly fenolowe otrzymywane przez dal¬ sza destylacje takich pozostalosci destylacyj¬ nych z otrzymywania fenolu, do których do¬ dano uprzednio kwasów mineralnych lub kwa¬ sów odpadkowych w ilosci na przyklad 2—5°/o lub kwasnych olejów w ilosci na przyklad 20^-30%* Jako kwasne Oleje- nadaja, sie do te^ go celu zwlaszcza pozostalosci z rafinacji fe¬ nolu Gotowy, produkt otrzymuje sie przez zmie¬ szanie smoly fenolowej z okreslona iloscia domieszki w temperaturze przekraczajacej o okolo 10°—60° temperature mieknienia smo¬ ly fenolowej i umieszczenie otrzymanej masy w odpowiedniej formie. Jezeli temperatura mieknienia domieszki jest wyzsza od tempe¬ ratury mieknienia smoly fenolowej to miesza¬ nine te podgrzewa sie o 10°—60° ponad tem¬ perature mieknienia domieszki.Ilosciowe stosunki obydwu skladników zale¬ za od temperatury mieknienia smoly fenolo¬ wej, jak i od temperatury mieknienia jaka ma miec smola mieszana.Doprowadzenie smoly mieszanej do pozada¬ nej temperatury mieknienia mozna przepro¬ wadzic szczególnie prosto w ten sposób, ze pozostalosc destylacyjna z otrzymywania fe¬ nolu, traktuje sie stezonym kwasem siarkowym w ilosci 2—5°/o kwasnymi olejami w ilosci 20—30%, zwlaszcza pozostalosciami z rafinacji fenolu, po czym miesza sie ja z okolo 25—50 domieszki i te mieszanine destyluje. Zaleznie od ilosci odbieranego destylatu mozna otrzy¬ mac smole miekka, normalna lub tez twarda.Przy wytwarzaniu smoly miekkiej mozna pro¬ wadzic destylacje pod cisnieniem atmosferycz¬ nym, do wytwarzania smoly twardej korzyst¬ niej jest stosowac destylacje w prózni.Mieszane smoly wytwarzane sposobem we¬ dlug wynalazku mozna stosowac jako srodki powlokowe, jako podklady do mas klejacych, jako podklady do farb ochronnych na budo¬ wach i podobne.Przyklad I. 50 czesci wagowych smoly fenolowej o temperaturze mieknienia 115V otrzymanej z pozostalosci destylacyjnej pocho¬ dzacej z przerobu surowych olejów fenolowych otrzymanych ze scieków przy wytlewamiu we¬ gla brunatnego i smolowych olejów srednich z, wegla brunatnego, stapia sie z 50 czesciami wagowymi kwasnej zywicy pochodzacej z re¬ generacji oleju smarowego, w temperaturze okolo 125°—135°, dokladnie miesza i nastepnie wlewa do formy blaszanej.Otrzymuje sie smole mieszana o temperatu¬ rze mieknienia 48°i Podczas gdy*z nietrakto- wanej smoly fenolowej przy zetknieciu z woda bardzo szybko przechodza do roztworu fenole i woda zabarwia sie na kolor ciemno-czerwo- no-brazowy, — otrzymana wedlug opisanego sposobu smola moze pozostawac przez dluzszy okres czasu w wodzie bez wystapienia dostrze¬ galnego zabarwienia wody.Przyklad II. 60 czesci wagowych smo¬ ly fenolowej o temperaturze mieknien/a 48°, otrzymanej przez odpedzenie 40°/e destylatu z pozostalosci destylacyjnej zadanej 3,3*/o-ami 97°/o-owego kwasu siarkowego, pochodzacej z przerobu surowych olejów fenolowych otrzy¬ manych z wód z wytlewania wegla brunatnego i smolowych olejów srednich z wegla brunatne¬ go, stapia sie z 4 czesciami wagowymi smoly, z wegla brunatnego o temperaturze mieknie¬ nia 94°, w temperaturze okolo 130°—15QJ, mie¬ sza dokladnie i nastepnie wlewa do formy, Otrzymana smola mieszana wykazuje tempe¬ rature mieknienia 55°, wlozona do wody, nawet po dluzszym okresie czasu nie barwi jej.Przyklad III. 70 czesci wagowych smo¬ ly fenolowej o temperaturze mieknienia 76° otrzymanej przez odpedzenie 50*/o destylatu z pozostalosci destylacyjnej potraktowanej 3,3°/o-mi 97°/o-owego kwasu siarkowego, pocho¬ dzacej z przerobu surowych olejów fenolowych otrzymanych z wód wytlewania wegla brunat¬ nego i smolowych olejów srednich z wegla bru¬ natnego, stapia sie z 30 czesciami wagowymi kwasnej zywicy, pochodzacej z rafinacji rege¬ nerowanych olejów smarowych, w temperatu¬ rze 120°, dokladnie miesza i nastepnie wylewa na plyty. Otrzymuje sie smole mieszana o tem¬ peraturze mieknienia 50°.Przez zmieszanie w podobny sposób 50 czesci wagowych smoly fenolowej i 50 czesci wagowych kwasnej zywicy otrzymuje sie smo-; le mieszana o temperaturze mieknienia 63°.Podczas gdy ze smoly fenolowej pochodzacej z nie poddawanej obróbce pozostalosci desty-lacyjnej, przy zetknieciu z woda juz po krót¬ kim czasie fenole przechodza do roztworu, za¬ barwiajac wode na ciemno-czerwono-brunatny kolor, to woda w której znajjduje sie nawet przez kilka dni smola mieszana otrzymana we¬ dlug podanego przykladu pozostaje bezbarwna i klarowna.Przyklad IV. 1 kg pozostalosci desty¬ lacyjnej otrzymanej przy przerobie surowych olejów fenolowych otrzymanych sposobem Kop- pers^ miesza sie dobrze w temperaturze 80° z 0,4 kg kwasnej zywicy otrzymywanej z rafina¬ cji regenerowanych olejów smarowych i mie¬ szanine te destyluje w prózni pod cisnieniem okolo 100 mm Hg.Po oddestylowaniu z mieszaniny 400 cm* de¬ stylatu, przerywa sie proces i pozostalosc de¬ stylacyjna wylewa do formy. Otrzymana tym sposobem smoTa mieszana wykazuje temperatu¬ re mieknienia 44°.Aby otrzymac smole mieszana o temperatu¬ rze mieknienia 70° trzeba oddestylowac 500 cm8 destylatu.Obie smoly sa praktycznie nierozpuszczalne w wodzie. PL