PL39554B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano dnia 25 lutego 1957 r, £ 2Of/'s/oS POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 39554 KI. 29 b, 3/70 American Patents Corporation Panama, Republika Panamska Sposób rozciqgania sztucznych nici z ciol bialkowych Patent trwa od dnia 15 kwietnia 1953 r.Wynalazek dotyczy wytwarzania sztucznych nici i wlókien z nierozpuszczalnych w wodzie kulistych cial bialkowych. Zwlaszcza wedlug wynalazku stosuje sie ciala bialkowe oznaczane jako proteiny fosforowe, gluboliny, prolaminy, to jest kazeine, mleka odtluszczonego krowiego i owczego, jak równiez ciala bialkowe nasion i owoców i otrzymane z nich maki, zawierajace ciala bialkowe mniej lub wiecej obfitujace w azot, jak np. proteiny otrzymywane z orzesz¬ ków ziemnych, ryzu, nasion bawelny i nasion podobnych, ziarn soji i innych straczkowych.Przedmiot glówny wynalazku stanowi rozcia¬ ganie sztucznych nici z cial bialkowych w celu osiagniecia zwiekszonej wytrzymalosci w stanie suchym i mokrym. Dalsze szczególy wynalazku sa zawarte w ponizej podanym opisie.Sposób rozciagania sztucznych nici podczas ich wytwarzania w celu podwyzszenia ich wy¬ trzymalosci jest. juz znany. Zwlaszcza znane jest rozciaganie nici otrzymywanych z roztworu ce¬ lulozy w samej kapieli przedzalniczej lub po wyjsciu z niej. Dalej znane jest rozciaganie na zimno otrzymywanych przez stopienie i przedze¬ nie syntetycznych polimerów Unijnych, np. ny¬ lonu w celu podwyzszenia wytrzymalosci. Wresz¬ cie znane jest wedlug patentu amerykanskiego Nr 2 338 916 rozciaganie nici sztucznych z ka¬ zeiny polaczonych w tasme bez konca po opusz¬ czeniu kapieli przedzalniczej w celu zmniejsze¬ nia ich grubosci. Przedzie sie np. nitke o grubos- cr'3 cfenierów i rozciaga je natychmiast po opusz¬ czeniu kapieli przedzalniczej o 50% przez co gru¬ bosc nici obniza sie z trzech do dwóch denie- rów. Nastepnie tasme z nici przepuszcza sie przez kapiel utwardzajaca, utrzymujac ja w stanie napietym przez kilka minut przez co zapobiega sie skurczeniu nici po rozcieciu je na peczki, Podczas jednak gdy wlókna sztuczne celulo¬ zowe np. z wiskozy przy rozciaganiu przeprowa¬ dzonym bezposrednio po ich osadzeniu moga zwiekszyc swa wytrzymalosc o 100°/o i wiecej to sztuczne wlókna bialkowe w przeciwienstwie do nich po opuszczeniu kapieli przedzalniczej sa miekkie i calkowicie zdepolimeryzowane. Wsku¬ tek tego przy rozciaganiu tego rodzaju wlókienotrzymuje sie teti wynik, iz sa one wprawdzie ciensze lecz nie wykazuja zwiekszonej wytrzy- malosci. Znana jest rzecza ze wytrzymalosc tego rodzaju sztucznych wlókien bialkowych mozna zwiekszyc nieznacznie przez traktowanie ich roz¬ tworem aldehydu mrówkowego, skoro je po przeprowadzeniu w stan rozpuszczamy poddac rozciaganiu np. o 1009/o i utrzymywac w na¬ pieciu w ciagu okolo pól godziny. Tego.rodzaju sposób jest jednak, pomijajac juz, iz prowadzi on tylko do nieznacznego polepszenia, nie na¬ daje sie do wytwarzania na skale wielkoprzemy¬ slowa i w rzeczywistosci nie -byl on wprowa¬ dzony do praktyki. „ Ponadto jest rzecza znana, ze rozciaganie wló¬ kien sztucznych za pomoca walka obracajacego sie z pewna okreslona predkoscia obwodowa i drugiego walka obracajacego sie z predkoscia obwodowa wieksza o tyle iz odpowiada ona za¬ danemu procentowemu stopniowi rozciagania ni¬ ci. Na przyklad nici rozciaga sie z walka obra¬ cajacego sie z predkoscia obwodowa 50 m/na mi¬ nute na walek obracajacy sie z predkoscia ob¬ wodowa 100 m/na minute, przy czym w ciagu krótkiego czasu rozciagania przy przechodzeniu z jednego walka na drugi osiaga sie rozciaga¬ nie o 100%, to jest Wydluzenie nici do podwój¬ nej ich dlugosci przed rozciaganiem. Tego rcidzaju niezwykle szybki sposób rozciagania, jak to ma miejsce na ogól na przyklad przy rozciaganiu nici sztucznych z wiskozy prowadzi do dobre¬ go wyniku pod wzgledem wytrzymalosci. Jesli jednak taki sam szybki sposób zastosowac do nici sztucznych .z bialka, wówczas nie otrzymuje sie wcale lub co najwyzej tylko male nieznacz¬ ne podwyzszenie wytrzymalosci.Nadspodziewanie wykryto jednak wedlug wy¬ nalazku, ze mozna osiagnac dobra wytrzymalosc, poddajac wiazke nici sztucznych z cial bialko¬ wych wyprzedzonych z jednej lub wiecej dysz wzrastajacemu bardzo powoli i stopniowo roz¬ ciaganiu na walkach, przy czym to stopniowo zwiekszajace sie rozciaganie przeprowadza sie naprzemian za pomoca jednego lub wiecej trak- towan kapielami zawierajacymi sole przy obfi¬ tym i stalym spryskiwaniu nici, które mozna w tych kapielach zanurzyc, najkorzystniej przy przechodzeniu zwojów po dolnych czesciach ce¬ wek rozciagajacych.Dalsze jeszcze lepsze wyniki osiaga sie przez traktowanie nici podczas wzrastajacego stale rozciagania kapielami soli piklujacych jak to zastrzezono pod N 4816 w Mailand. Mozna jed¬ nak równiez stosowac inne kapiele do traktowa¬ nia nici z bialka, do których w celu osiagniecia ^ lepszych wyników dodano -substancji rozpusz¬ czalnych dzialajacych na ciala bialkowe polime¬ ryzujaco, kondensujaco i/lub utwardzajaco (na¬ wet gdy substancje te nie przeprowadzaja bialek w stan rozpuszczalny) jak np. roslinne lub syntetyczne garbniki i/lub sole chromowe, cyrko¬ nowe, glinowe i/lub inne sdle lub substancje o dzialaniu podobnym. Stale wzrastajace roz¬ ciaganie nici przebiega przy tym równolegle i jednoczesnie z postepujacym naprzód, proce¬ sem polimeryzacji czasteczek bialka.Rozciaganie i polimeryzacja przyspiesza sie przez wiecej lub mniej podwyzszona tempera¬ ture kapieli solnych, a mianowicie w zaleznosci od róznych rodzajów uzytych cial bialkowych, wskutek czego podczas rozciagania wywoluje sie latwo plastycznosc nici.Rozciaganie nici z celulozy lub syntetycznych Unijnych polimerów prowadzi do dobrych wy¬ ników, pomimo, ze jest ono przeprowadzane bardzo szybko za pomoca dwóch obracajacych sie z rózna szybkoscia walków, natomiast przy niciach z bialka najlepsza wytrzymalosc osiaga sie, rozciagajac je mozliwie powoli bez ich roz¬ rywania, wskutek czego osiaga sie powolne sliz¬ ganie sie czasteczek i otrzymanie calkowicie budowy linijnej, unika sie jakiegokolwiek badz zaklócenia* Prostolinijna budowe czasteczek bez wzajemnego zaklócania ulatwia sie bardzo nie tylko przez powolne i stopniowe rozciaganie, lecz równiez przez jednoczesne dzialanie poli¬ meryzujace kapieli solnych i stosowanie pod¬ wyzszonej temperatury, przy czym jednak roz¬ ciaganie nalezy rozpoczynac juz w temperatu¬ rze nizszej. Zachowujac wspomniane cechy zna¬ mionujace wynalazek osiaga sie przy niciach z bialka wytrzymalosc jakiej nigdy nie otrzy¬ mano przy nasladowaniu zwyklych sposobów wytwarzania nici sztucznych z celulozy lub z li- nijnych syntetycznych polimerów.Wynalazek nie wymaga okreslonej mechanicz¬ nej aparatury rozciagajacej, musi jednak apa¬ ratura stosowana do przeprowadzania wyna¬ lazku umozliwiac powolne stopniowo wzrastaja¬ ce rozciaganie w celu umozliwienia najmniej¬ szym czasteczkom tworzacym kuliste czasteczki bialka budowe linijna i wydluzenie nici o 1000*/o i wiecej w zaleznosci od rodzaju uzytych cial bialkowych i od rodzaju uzytych kapieli' solnych jak równiez od predkosci wychodzenia nici z ka¬ pieli przedzalniczej. Czas trwania rozciagania i jednoczesnego traktowania kapielami silnymi winien wynosic najkorzystniej nie mniej niz jed¬ na minute, moze on jednak byc przedluzonyw celu iisiafiBiaria mozliwie nsjlepssTcfe cyni¬ ków do 20—25 i wiecej minut Wynalazek objasnia w szczególach za pomoca zalaczonych Tysjunków, które jednak przytoczono jedynie tytulem przykladu lecz nie w celu ogra¬ niczenia przedmiotu wynalazku.Fig. 1 przedstawia schematycznie i w widoku perspektywicznym pierwsza postac wykonania aparatury przedzalniczej o wzrastajacym stale rozciaganiu- Fig. 2, 3 i 4 przedstawiaja szczególy walków jozciagajacych, lig. 5 — odmienna apa¬ rature. Fig. 6, 7 i 8 przedstawiaja dalsze odmia¬ ny w.widoku perspektywicznym i w przekroju.Fig. 9 i 10 przedstawiaja inne ksztalty wykona¬ nia walków rozciagajacych.Przyklad w powolaniu sie na fig. 1. Wiazka nici S otrzymana przez przedzenie roztworu bial¬ ka za pomoca dyszy przedzalniczej o 10 do 1600 otworach wyciaga sie z kapieli przedzalniczej 12, nawija zwojami na dwa stozkowe walki 14 i 15 i nastepnie przepuszcza przez rynienke 16 prze- pluktwaaa przez dysze 18 w celu pierwszego traktowania. Nastepnie wiazke nici nawija sie «a dwie lub wiecej par walków M — 21 i 22 —2& Walki te sa osadzone jednym koncem w odpowiednich przyrzadach np. w trzymaku 24 wzglednie 25, psrirzas <{pdf drugi koniec ale jest osadzony, gdy* korzystniej jest aby walki te obracaly sie swobodnie.Osie stezkawych mdWw M i 23 sa masmme tt^dem oM sfassjidt jaskówM iM $i§. 2 i a i nachyksie skosnie tak, iz zwoje nici ukladaja sse stopmowo wzdhcz obu cewek. Lozyska M i 27 skosnych walków zi i 23 sa zemkurane najkorzystniej tak, iz polozenie skosne tych wal¬ ków w celu nastawiania ddleglosci P miedzy zwo¬ jami mozna latwo zmniejszac lub powiekszac.Nasezy anikac aby zwoje md przy nawijaniu okladaly sie zbyt bttsk* siebie, gslyi w tym imypssTia powstaje sdfisespiecBBnstwo wzajem¬ nego stykania i splatania, nalezy jednak zapo¬ biec, aby zwoje te nie ukladaly sie zbfi daleko od siebie, gdyz przez to irantejszyiofcy sie wy¬ korzystanie rozporzadzalnej przestrzeni; ponadto szkodziloby to równiez najkorzystniej tylko po¬ woli wzrastajacemu rozciaganiu i czasowi trak¬ towania solami. To traktowanie kapielami prze¬ prowadza sie na jednym lub obu walkach lub na jednej lub na wiecej parach walków tak, iz nici sa bez przerwy zwilzane ciecza badz przez natryskiwanie, badz przez zanurzanie w cieczy kipieli znajdujacymi sie w wannach 34 i 36 pod walkami stozkowymi rozciagajacymi 21 i 23. nici, to jest na drodze miedzy stozkowymi wal¬ kami M—t5 i 20—21 moze posiadac tesspe- rature 2&— 49*, nastepnie temperature podnosi sie do otP i przy ostatnim przejsciu nici do 80—38* i wiecej.Zamiast pojedynczego traktowania kapiela mozna stosowac równiez dwie i wiecej kapiele, ewentualnie o róznym stezeniu soli w zaleznosci od wyzszego lub nizszego stopnia polimeryza¬ cji lub odwodnienia lub tez przy róznym skla¬ dzie od kapieli do kapieli. Walki rozciagowe 20a, 21a, 22a» 23a (fig. 4) w miejscach gdzie konczy sie nawijanie wiazki nici S moga czesciowo konczyc sie powierzchnia cylindryczna 38 — 39, w celu unikniecia dalszego rozciagania, jednakze nalezy miec na uwadze, azeby wiazka nici, w celu zapobiezenia skurczeniu sie, byla napieta.Przy tym ostatnim stadium pracy traktowanie goracymi kapielami solnymi mozna przerwac i pozwolic wiazce nici stygnac lub nawet w ce¬ lu przyspieszenia ochladzania mozna zastosowac chlodna kapiel solna. Dlugosc par walków 20-^2i i 22 — 23 i ich stozkowosc dobiera sie tak, iz rozciaganie nici wynosi conajmniej 12Ó0*/», liczac w stosunku do pierwotnej dlugosci, przy jedno¬ czesnym z rozciaganiem przeprowadzonym trak¬ towaniem solami, trwajacym co "najmniej 20 mi¬ nut, a najkorzystniej" 25—30 minut.Najlepsze wyniki osiaga sie za pomoca takich walków, .które ograniczaja rozciaganie kazdego ze zwojów nawinietych na oba stozkowe walki do dwóch i mniej promili, liczac na dlugosc kaz¬ dego ze zwojów nawinietych na walki stozkowe.Jak uwidoczniono na lig. 2 i 3 walki moga posiadac rózna srednice o ile ich predkosci ob¬ wodowe sa calkowicie zsynchronizowane. Walki te moga *byc umieszczone jeden nad drugim w róznych odleglosciach od siebie. Najkorzyst* niej skosnie ustawione walki 21 wzglednie 23 sa •umieszczone ptowyzej walków 20, wzglednie 22. len srednica moze np. wynosic polowe lub iez byc jeszcze mniejsza niz Srednica nizej umiesz¬ czonych waftków 20 wzglednie 22. Predkoisc wy¬ ciagania nici opuszczajacych kapiel przedzamicza moze sie wahac w szerokich granicach, np. po¬ czynajac od okolo 6 m do powyzej 100 nr na minute. Wici biegna natychmiast po opuszczeniu kapieli przedzalniczej 12 poprzez walki rozcia¬ gajace. Jak Widac na fig. 5 korzystniej jest jed¬ nak nawinac je uprzednio na cylindryczna pare walków jtfb—15b po tym jak przeszly one przez wodzik 40 nici. Nastepuje fci pierwsze plukanie nici za pomoca dyszy 42 kapiela solna, lecz bez ~3 —rozciagania lub polaczone tylko z nieznacznym rozciaganiem, przy czym w tym ostatnim przy¬ padku stasuje sie walce stozkowe jak na lig. 1 14—15. Nic S prowadzi sie nastepnie przez ryn¬ ne 16b przez która przeplywa ciecz kapieli solnej wyplywajaca z dyszy 18b i która jest wlaczona miedzy pare walków 14b — 15b i pary walków stozkowych 20-^21 i 22 —23 w celu stale zwie¬ kszajacego sie rozciagania przy traktowaniu ka¬ piela.W ten sposób nici sa stale zwilzane przez ciecz kapieli i rynny w tym celu moga byc umieszczo¬ ne stale miedzy poszczególnymi parami walków, jak to uwidoczniono na róznych figurach.Stale wzrastajace rozciaganie nici przy jedno¬ czesnym traktowaniu kapiela solna mozna prze¬ prowadzic zamiast na jednej parze bardzo dlu¬ gich walków na dwóch parach alei krótszych walków, przy czym osiaga sie takie same wyni¬ ki. Ilosc rozciagowych walków mozna wreszcie równiez powiekszyc jesli sie chce osiagnac wska¬ zane powyzej rozciaganie i jesli czas trwania traktowania wiazki nici chce sie przedluzyc.Jak wynika z fig. 6, 7, 8 zamiast jednej wiazki nici S z jednej jedynej dyszy przedzalniczej moz¬ na polaczyc wiazki nici dwóch lub wiecej dysz przedzalniczych, jednak korzystniej jest to lacze¬ nie prowadzic niezbyt daleko, gdyz przy laczeniu zbyt duzej ilosci wiazek nici, traktowanie ka¬ piela solna trzeba by znacznie przedluzyc, aby wedlug opisanego sposobu mozna bylo osiagnac najlepsze wyniki. Jesli sie chce przeprowadzic wzrastajace stale rozciaganie i jednoczesne trak¬ towanie wszystkich wiazek nici przedzarki np. o 100 dyszach przedzalniczych z których kazda zawiera 1600 otworów, to w tym przypadku prowadzi sie prace tak, jak wynika z fig. 7.Stosuje sia wówczas jedna lub wiecej par wal¬ ków stozkowych o bardzo duzej dlugosci 22c—23c i osadza je najkorzystniej na podpór¬ kach 25c (fig. 7). Podpórki te sa umieszczone przy obu koncach walków i sa zbudowane tak mocno, iz wytrzymuja daleko idace naprezenie spowodowane przez powolne wzrastajace stale rozciaganie 100 wiazek nici polaczonych w jed¬ na tasme S, gdy ta nawija sie powoli w posta¬ ci zwojów na opisanych powyzej walkach stoz¬ kowych, przy jednoczesnym traktowaniu jej cie¬ czami i to badz przez natryskiwanie lub przez zanurzanie w wannach 34c i 36c jak opisano po¬ wyzej.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega jak uwidoczniono na fig. 9 i 10, na tym, ze rozciaganie nici przeprowadza sie • jeszcze wol¬ niej, przerywajac stozkowatosc walków 20d—2Jd przez umieszczone miedzy nimi powierzchnie cy¬ lindryczne 44—45 i 46—47 (fig. 9), a mianowicie tak, ze nici S po pierwszym rozciaganiu przy nawijaniu na stozkowa czesc moga (jesli mozna sie tak wyrazic) wypoczac przez nawijanie sie na czesc cylindryczna walków rozciagowych, gdzie sa utrzymywane tylko w stanie napietym. Mozna jednak stosowac równiez walki rozciagajace o od¬ cinkach 44e — 45e wzglednie 46e^4Te, które wykazuja mniejsza, lecz przebiegajaca w kierun¬ ku przeciwnym stozkowatosc, wskutek czego na¬ stepuje pewne skurczenie sie nici, zanim prze¬ prowadzi sie dalsze wzrastajace stale rozciaga¬ nie nici na dalszych powierzchniach stozkowych 20'e, 21'e, wspomniane odcinki powierzchni Wal¬ ków o ksztalcie stozkowym, O kierunkach stoz¬ kowych przeciwnych sobie mozna w zaleznos¬ ci od zadanych efektów stosowac dowolnie.Dalsza postac wykonania sposobu wedlug fig, 6 i 7 polega na stosowaniu na przemian stozkowych par walków 20c—21c i dalsze} pa¬ ry walków cylindrycznych 3tfc-^39c, albo od¬ miennie od tego wedlug fig. 8 na stosowaniu na- przemian pary walków stozkowych 20f—21f. i pa¬ ry walków o stozkówatosci przebiegajacej w kierunku przeciwnym 50—51 w celu osiagnie¬ cia poprzectefe opisanych wyników.PcWyzej opisane stozkowe i/lub . cylindrycz ne walki rozciagowe moga byc wyposazone w urzadzenia grzejne. Na przyklad walki mo¬ ga byc zaopatrzone w wydrazenia w których krazy czynnik ogrzewajacy na przyklad woda, para, powietrze. Walki rozciagowe moga byc .wyposazone w urzadzenia termoelektryczne.* Mozna równiez, jak to latwo zrozumiec, tem¬ perature walków rozciagowych regulowac za pomoca termostatów i urzadzen podobnych.Po przeprowadzonym rozciaganiu nici mozna je pociac na odcinki o zadanej dlugosci, prze¬ prowadzic w stan nierozpuszczalny, wykonczyc i wysuszyc. . . * ^ '¦ W celu osiagniecia mozliwie najwyzszej wy¬ trzymalosci zaleca sie nici rozciagniete przepro¬ wadzic w stan nierozpuszczalny przed rozci¬ naniem w peczkach. Przy tym mozna stosowac dowolny sposób przeprowadzania w stan nieroz¬ puszczalny tasmy bez konca utworzonej z nici bialkowych, na przyklad aldehydem mrówko¬ wym lub substancjami dzialajacymi podobnie.Tasma przeprowadzona. w stan nierozpuszczalny poddaje sie dalszemu stale Wzrastajacemu roz¬ ciaganiu i/lub podczas albo po przemyciu wo¬ da lub wodnymi roztworami soli. — 4 —Nastepnie nici w postaci tasmy bez konca su¬ szy sie lub, co jest bardziej wskazane, uprzednio rozcina na odcinki o zadanej dlugosci a nastep¬ nie suszy.Wyniki osiagniete wedlug wynalazku niniej¬ szego znacznie przewyzszaja wyniki osiagniete za pomoca jakiegokolwiek badz innego sposo¬ bu rozciagania nici bialkowych.Wynalazek nie wyklucza dodatku aldehydu mrówkowego do kapieli do traktowania nici pod¬ czas wzrastajacego stale rozciagania. Tego ro¬ dzaju dodatek jest jednak w celu osiagniecia zwiekszonej wytrzymalosci niekoniecznie nie¬ zbedny. Jest to o tyle doniosle, iz ulatniajacy sie aldehyd mrówkowy czyni prace dla robotni¬ ków bardzo nieprzyjemna, niebezpieczna i szko¬ dliwa dla zdrowia.Wynalazek nie ogranicza sie do przytoczonego przykladu lecz obejmuje wszelkie odmiany spo¬ sobu stanowiace uzupelnienie przedmiotu wyna¬ lazku. PL

Claims (5)

1. Zastrzezenia patentowe 4. Sposób wzrastajacego stale rozciagania nici z cial bialkowych, znamienny tym, ze nici z jednej lub wiecej dysz przedzalniczych po opuszczeniu kapieli przedzalniczej nawija sie w postaci zwojów na co najmniej jedna pare walków stozkowych, z których jedna jest umieszczona skosnie wzgledem osi drugiego walka w celu osiagniecia dajacego sie regu¬ lowac postepujacego nawijania zwojami i po¬ woli wzrastajacego rozciagania nici w zalez¬ nosci od stozkowatosci i dlugosci walków, przy czym nici podczas wzrastajacego roz¬ ciagania traktuje sie wodnymi roztworami soli o temperaturach powyzej 20°.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do kapieli zawierajacych sole sluzacych do traktowania nici podczas wzrastajacego stale rozciagania dodaje sie co najmniej substan¬ cji z gtupy roslinnych lub syntetycznych garbników i/lub rozpuszczalnych scli chromo¬ wych, cyrkonowych, glinowych lub dzialaja¬ cych podobnie. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze temperatury kapieli solnych sluzacych do traktowania podczas wzrastajacego stale roz¬ ciagania podnosi sie z 20 na 98°. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, 2, 3 znamienny tym, ze wzrastajace stale rozciaganie nici przery¬ wa sie od czasu do czasu i w miedzyczasie nici utrzymuje sie tylko w stanie napietym i/lub poddaje nieznacznemu kurczeniu zanim zostana poddane dalszemu rozciaganiu. 5. Sposób wedlug zastrz. 1—4, znamienny tym, ze juz poddane wzrastajacemu rozciaganiu ni¬ ci przeprowadza sie w stan nierozpuszczalny a nastepnie przed, podczas lub po przemyciu woda lub roztworami soli poddaje sie ponow¬ nie wzrastajacemu stale rozciaganiu. American Patent s Corporation Zastepca: Kolegium Rzeczników PatentowychD© opisu patentowego »r 39554 Ark. 1Do opisu patentowego nr 39554 Ark. 2Do opisu patentowego nr 39554 Ark.

3 Wzór jednoraz.

CWD*ke, zarn. 457/PL/ke, Czst. zara. 2S42 3.12.56, 100 egz.

Al pism. ki, 3, B-t5? PL