Opublikowano dnia 10 maja 1956 ''-.i::*-:^ Pate nf owego E POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38762 KI. 80 a, 37 Krosnienskie Zaklady Ceramiki Budóiul^nej Przedsiebiorstwo Panstwowe Wyodrebnione *) Polanka, Polska Pólsamoczynny ucinacz do wyrobów ceramicznych Patent trwa od dnia 17 stycznia 1955 r.Przedmiotem wynalazku jest pólsamoczynny ucinacz do wyrobów ceramicznych, którego na¬ rzad tnacy w postaci sierpa jest uruchamiany za posrednictwem sprzegla sprzezonego z hamul¬ cem, wlaczanego za pomoca przekladni zebatej, trzech krzywek i prostego ukladu dzwigniowe- go-reguiujacych prace narzadu tnacego.Podobne znane urzadzenia, jakkolwiek posia¬ daja czesci skladowe tego samego rodzaju, jed¬ nak w ilosci niewspólmiernie wiekszej niz w przypadku ucinacza wedlug wynalazku. Sa one przeto bardziej skomplikowane i nie gwarantu¬ ja równomiernosci ciec, przy czym duza ilosc czesci skladowych sprzyja czestemu zacinaniu sie i unieruchamianiu maszyny oraz utrudnia naprawe uszkodzenia.Ucinacz wedlug wynalazku dzieki swej sto- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca¬ mi wynalazku sa Józef Podsiadlo i Tadeusz Ga¬ lazka. sunkowo prostej konstrukcji, wlasciwego zesta¬ wu czesci skladowych, oraz zastosowaniu odpo¬ wiednich prostych narzadów zabezpieczajacych, calkowicie usuwa powyzsze niedogodnosci i gwa¬ rantuje osiagniecie zamierzonego celu. Znamien¬ nym jest zwlaszcza fakt, ze w urzadzeniu we¬ dlug wynalazku mozliwa jest prosta regulacja bebna odmierzajacego do 31 mm oraz ustalanie dlugosci ciec narzadu tnacego w zakresie od 35 mm do 2240 z regulacja do jednego milime¬ tra dla róznego rodzaju wyrobów ceramicznych.Ucinacz wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny mechanizmu ucinacza, fig. 2 — prze¬ krój poprzeczny mechanizmu ucinacza, fig. 3 — widok z boku (rzut boczny) ucinacza widziany od strony przeciwnej od mechanizmu ucinacza, fig. 4 — widok z góry (rzut poaiomy ucinacza), fig. 5 — widok z przodu (rzut pionowy) ucinacza, fig. 6 — schemat ucinacza z pasmem gliny i ustnikiem, a fig. 7— nastawny beben odmierza-jaey z czesciowym przekrojem w widoku z przo¬ du i zboku. ;,' ' Mechanizm napedowy ucinacza uwidoczniony na fig. 1 i 2 nadaje sierpowi tnacemu ruch obro¬ towy przerywany wokól osi walka sierpa o kat 45° od poziomu i z powrotem, zsynchronizowany z posuwem pasma gliny oraz ruch posuwisto- zwrotny w kierunku prostopadlym do plaszczyz¬ ny ciecia.Poniewaz sierp jest zamocowany na walku sierpa, dlatego caly opis dzialania mechanizmu ucinacza sprowadza sie do opisu, który w tresci swojej uwypukli te momenty dzialania mecha¬ nizmu ucinacza, które nadaja walkowi sierpa ruch zlozony a mianowicie: ruch obrotowy prze¬ rywany o kat 45° oraz ruch posuwisto-zwrotny.Mechanizm ucinacza jest napedzany silnikiem elektrycznym 163 (fig. 3) o mocy 1 KM i 960 obr/mdn umocowanym na desce wspornikowej 160 (fig. 4).Moment obrotowy silnika jest przenoszony za pomoca dwu pasków klinowych na kolo 70 (fig. 1) osadzone na koncu walka napedowego 89, na którym zaklinowane jest kólko zebate 91, wspól¬ pracujace z pochwa sprzegla 46 i powodujace tym samym obracanie sie tej ostatniej.W uwidocznionym,na rysunku polozeniu sprze¬ gla, w ruchu znajduja sie: walek napedowy 89, kola stozkowe 92 i 93, kolo zebate 91, oraz po¬ chwa 46 sprzegla, które moze luzno obracac sie w lozysku 96 utrzymujacym walek 86 sprzegla.Jezeli w obracajaca sie pochwe 46 sprzegla wcisnie sie dysk 47 sprzegla zaklinowany na walku 86, wówczas walek 86 wykona obrót do¬ okola swojej osi wprawiajac tym samym w ruch obrotowy korbe 40, umocowana na koncu tego walka, która z kolei za pomoca sworznia 39 oraz korbowodu 38, sworznia 18 — wprawia w ruch korbe 34, umocowana na walku 6 sierpa ii tym samym wprawia w ruch walek sierpa na koncu którego od strony przeciwnej do korby 34 za¬ mocowany jest sierp tnacy 165 (fig. 3, 4).Jak widac na fig. 2 ramie korby 40 zamoco¬ wanej na walku 86 sprzegla 46, 47 jest mniej¬ sze od ramienia korby 34 zamocowanej na wal¬ ku 6 sierpa 165, dlatego tez przy pelnym obro¬ cie korby 40 korba 34 wykona ruch wokól osi walka 6, o pewien kat w danym przypadku 45°, co bylo pierwotnym zalozeniem.Na poczatku opisu powiedziano, ze ruch sier¬ pa musi byc zsynchronizowany z posuwem pas¬ ma gliny 176 i dlatego ruchy sterujace ucinacza, tj. wlaczanie i wylaczanie sprzegla w odpowied¬ niej chwili, oraz ruch posuwisto-zwrotny walka 6 i sierpa 165 sterowane sa przez pasmo gliny 176 wysuwajace sie z ustnika prasy.Pasmo gliny 176 posuwa sie po pasie gumo¬ wym 133 (fig. 3) napietym na dwu bebnach 135 i 162, przy czym beben 162 jest skonstruowany w ten sposób, ze mozna nastawiac jego sredni¬ ce w granicach w zaleznosci od potrzeby. W przykladowym wykonaniu w zakresie 31 mm.Nastawienie srednicy, jak uwidoczniono na fig. 7 dokonuje sie przez odkrecenie wkretów 181 z wsporników 178 i ustalenie listew 180 przez do¬ krecenie rozpieraczy 179, które posiadaja na swoim obwodzie stozkowe scianki przez dokre¬ cenie ich do wsporników 178 zwiekszaja sredni¬ ce bebna.Pasmo gliny 176 przesuwajac sie po pasie gu¬ mowym 133, na skutek tarcia wprawia w ruch obrotowy beben 162 i 135. Beben 162 zaklino¬ wany jest na walku 144, na koncu którego zamo¬ cowane jest kolo zebate 25 przykrecone sruba 26 (fig. 1), przeto obraca sie jednoczesnie kólko 25.Kolo zebate 25 napedza z kolei zazebione z nim kolo 23 osadzone na tulejce, na której zaklino¬ wana jest krzywka 21, oraz kolo 65 zaklinowa¬ ne na tulejce 66, na której osadzone sa dwie krzywki zapadkowe 29 i 30 wprawiajace w ruch dzwignie 31 i 68.Jezeli krzywka 29, obracajac sie dojdzie do polozenia., w którym zab 28 spadnie z jej garbu, wówczas sprezyna 74 pociagnie w dól dzwignie 31, która za pomoca jarzemka 82 powoduje wla¬ czenie sprzegla (wciska dysk 47 sprzegla w po¬ chwe 46 sprzegla) powodujac tym .samym ruch obrotowy sierpa o kat 45° w sposób wyzej opi¬ sany.W tym samym momencie kiedy zostaje wpra¬ wiona w ruch dzwignia 31, równiez dzwignia, 68 spada z garbka krzywki 30 i wychylajac sie wo¬ kól osi 67 zwalnia za pomoca chwytaka 78 i ja¬ rzemka 64 docisk do krzywki 79, osadzonej prze¬ suwnie na wieloklinde walka 86, na skutek cze¬ go krzywka 79 zostaje odepchnieta przez spre¬ zyne 80 do polozenia, w którym garbek tej krzywki podejdzie pod odpychacz 60. Wszystko to dzieje sie w czasie obrotu walka 86, gdyz dzwignia 31 wlaczone zostalo sprzeglo 46, 47.Krzywka 79, obracajac sie podnosi ku górze odpychacz 60, który polaczony sworzniem 27 z dzwignia 31, wylacza tym samym sprzeglo 46, 47, po czym z kolei krzywka 30, obracajac sie po¬ woduje za pomoca dzwigni 68, chwytaka 78 i ja¬ rzemka 64, odsuniecie krzywki 79 spod odpy- chacza 60, by ten przy wlaczeniu sprzegla mógl opasc na dól. Opisane wyzej dzialanie powta¬ rza sie, tj. wlacza sie i wylacza sprzegla 46, 47 2 -powodujac tym samym ruch obrotowy sierpa o kat 45«.Poniewaz ruchome czesci mechanizmu jak wa¬ lek, sprzegla, korby i sierp itd. posiadaja pewna mase, a zatem przy ruchu obrotowym uzyskuja przyspieszenie, przeto moze sie zdarzyc, a ra¬ czej mialoby to miejsce przy kazdym wylacze¬ niu sprzegla, ze sierp mimo wylaczenia sprze¬ gla, tj. wycisniecia dysku 47, z pochwy 46 sprze¬ gla, nie zatrzymalby sie, a cialby dalej, na sku¬ tek uzyskanego uprzednio przyspieszenia.*W celu unikniecia powyzszego zjawiska dysk 47 sprzegla, po wycisnieciu go z pochwy 46 sprzegla, zostaje wcisniety w hamulec 48 sprze¬ gla osadzony nieruchomo w uchwycie 57 ha¬ mulca, przez co mozliwe jest zatrzymanie sie sierpa w pozadanej chwili i polozeniu.W szczególnych przypadkach moze sie zda¬ rzyc, ze na skutek wytarcia sie sprzegla, przy¬ padkowego zaoliwienia, lub na skutek innych nieprzewidzianych przyczyn, mimo zachowania wyzej wymienionych ostroznosci sierp nde za¬ trzyma sie po ucieciu cegly, dlatego w celu za¬ pewnienia zupelnej pewnosci prawidlowego cie¬ cia, zastosowano dodatkowo ryglowe urzadzenie, zabezpieczajace przed podobna ewentualnoscia.Dzialanie tego urzadzenia polega na tym, ze na wyciety na obwodzie dysku 47 sprzega zab za¬ skakuje w odpowiedniej chwili pazur zatrzasku, wypychany sprezyna. Tak opisane zabezpiecze¬ nie gwarantuje calkowicie zatrzymanie sie sier¬ pa we wlasciwej chwili.Jak wspomniano na wstejpie, wlaczanie i wy¬ laczanie sprzegla dokonuje sie za pomoca pasa gumowego, bebna, przekladni zebatej, krzywek i dzwigni.Moze sie zdarzyc, ze w zaleznosci od rodzaju gliny, jej nawilzenia itp. — tarcie miedzy pas¬ mem gliny 176, a pasem 133 jest zbyt male i wówczas nastepuje poslizg pasma gliny 176 po pasie 133 Slizganie sie pasma gliny 176 po pasie 135 po¬ woduje nierównomierne ucinanie cegly. By tego uniknac zastosowano mechanizm pomocniczy, zapewniajacy wlascdwe laczenie sprzegla 46, 47.Mechanizm ten uruchamiany jest przez walek napedowy 89 za posrednictwem przekladni zeba¬ tych kól stozkowych 92, 93 i walka 101 (fig. 1, 2, 3), na którego koncu jest zaklinowane kólko pasowe 174. Kólko to napedza za pomoca prze¬ kladni pasowej 121 kolo pasowe 145, które be¬ dac zaklinowane na jednym walku z bebnem 135 tym samym napedza beben 135, a raczej poma¬ ga mu ede- obracac w momentach kiedy pasmo gliny 176 z przyczyn wyzej opisanych slizga sie po pasie 133.Napinanie pasa przekladni pasowej 121 powo¬ duje krazek 125 ulozyskowany na jednym kon¬ cu dwuramiennej dzwigni 124 obciazonej na drugim koncu ciezarkiem 126.Dotychczas opisano mechanizm powodujacy ruch obrotowy sierpa o kat 45° oraz urzadzenia zabezpieczajace przed ewentualnym nieprawi¬ dlowym cieciem.Jednak jak zaznaczono na wstepie sierp'musi posiadac ruch zlozony, a mianowicie: ruch obro¬ towy o kat 45° tam i z powrotem oraz ruch po¬ suwisto-zwrotny w kierunku prostopadlym do. plaszczyzny ciecia.Jak juz powiedziano kolo zebate 25 jest na¬ pedzane od pasma gliny, gdyz jest zaklinowane na wspólnym walku 144, z bebnem nastawnym 162.Kolo zebate 25 zazebia sie z kolem zebatym 23, które osadzone jest nderuchomo z krzywka 21 na wspólnej tulei obracajacej sie na sworzniu 22 Krzywka obracajac sie powoduje wychylanie sie sprzezonej z nia dzwigni 20 wokól osi 71.Dzwignia 20 jest polaczona sruba 16 z ciegnem, skladajacym sie z nastawiacza 15 zabezpieczo¬ nego nakretka 14 i popychacza 10 polaczonego sruba 8 z chwytakiem 9, zacisnietym srubami 7 na walku 6. Wychylanie sie dzwigni 20 powo¬ duje ruch posuwisto-zwrotny ciegna i tym sa¬ mym walka 6 wraz z osadzonym na tym walku sierpem 165. , Nalezy zaznaczyc, ze ruch posuwisto-zwrotny sierpa nie moze odbywac sie przypadkowo i na dowolnej dlugosci, wszystko to zalezy od pired- kosci posuwu pasma gliny oraz od predkosci ciecia sierpa.Ruch posuwisto-zwrotny winien sie zaczynac o ulamek sekundy wczesniej od chwili rozpo- czecda ciecia przez sierp i konczyc sie po po¬ wrocie sierpa do punktu martwego, po ucieciu cegly, przy czym predkosc tego ruchu w kie¬ runku pasma gliny winna byc zgodna z posu¬ wem pasma gliny, z tego powodu, by sierp po ucieciu cegly w drodze powrotnej do punktu martwego nie powodowal obrywania rogów cegly.Rozpoczecie ruchu posuwdsto-zwrotnego sier¬ pa daje sie regulowac przez odpowiednie na¬ stawianie krzywki. Dlugosc drogi poruszajace¬ go sie ciegna reguluje sie przez wydluzanie lub skracanie ciegna, za pomoca wkrecanego na cde- gno nastawiacza 15 oraz przez ustawianie dlu¬ gosci ramienia dzwigni 20 za pomoca sruby 16. - 3Ucinacz wedlug wynalazku jest przystosowa¬ ny do ciecia cegly pelnej i dziurawki. Jest rze¬ cza znana, ze przy dziurawce podluznej pasmo gliny 176 jest ciete na trzy poszczególne pasma, biegnace obok siebie, w zwiazku z tyra, ilosc ciec sierpa przypadajaca na jednostke dlugosci pasma gliny, w przypadku ciecia cegly pelnej jest cztery razy wieksza, anizeli przy cieciu ce¬ gly dziurawki podluznej.Poniewaz wlaczanie i wylaczanie sprzegla 46, 47, jak tez nadawanie sierpowi ruchu posuwtisto- zwrotnego sterowane jest pasmem gliny, poprzez kola zebate 25, 23, 65 krzywki 21, 29, 30, przeto przy przystosowywaniu ucinacza do ciecia ce¬ gly pelnej, wzglednie dziurawki nalezy zmienic wyzej wymienione narzady, przy czym w przy¬ padku ciecia cegly dziurawki podluznej prze¬ kladnia kól 25, 23 i 65 wynosi 2:1, krzywka 21 jest zbudowana z pólkola, oraz krzywej zblizo¬ nej do elipsy, zas krzywki 29 i 30 posiadaja po jednym gairbku (fig. 1).Przy cieciu cegly peftiej przekladnia kól 25, 23, 65 wynosi 1 :4, krzywka 21 jest zbudowana w postaci pelnej elipsy, zas krzywki 29, 30 maja dwa garbki Konstrukcja ucinacza jest tak pomyslana, ze wszystkie czesci, które nalezy zmienic przy prze¬ stawianiu ucinacza z ciecia dziurawki na cegle pelna daja sie bez wiekszych trudnosci wy¬ mienic.Do srodka mechanizmu ucinacza w czasie pra¬ cy, przez otwór w obudowie, którym wychodzi walek sierpa moglaby sde dostawac woda z gli¬ na, powodujac niepozadane skutki, dlatego tez otwór ten zostal zabezpieczony mieszkiem skó¬ rzanym 2, który jest przymocowany po stronie wiekszego obwodu do obudowy ucinacza pierscie¬ niem 4 i wkretami 1, zas po drugiej stronie przy¬ twierdzony jest do pierscienia 3, który osadzo¬ ny jest obrotowo na walku 6 (fig. 1, 6).Obszar pracy sierpa 165 zaopatrzonego w na¬ rzad tnacy 166 jest zabezpieczony oslona 164 przymocowana do obudowy ucinacza srubama 172i Mechanizm ucinacza pokazany na fig. 1 i 2 umieszczony jest w skrzyni o wymiarach 360 X: 750 ix 1.120 mm.Skrzynia ta jest zbudowana w ten sposób, ze jedna boczna jej sciana od strony ramy wykona¬ na jest w formie plyty zeliwnej 100, grubosci 20 mm (fig. 6, 2); do tej plyty przytwierdzony jest caly mechanizm ucinacza, przedstawiony na fig. 1 i 2; dno tej skrzyni wykonane jest rów¬ niez w formie plyty zeliwnej, grubosci 20 mm, pozostale zas sciany skrzyni wykonane sa z bla¬ chy grubosci 3 do 5 mm i przyspawane do szkie¬ letu obudowy wykonanego z katowników 39X35 mm. Sciana 105 skrzyni jest wykonana w po¬ staci drzwi, które umozliwiaja dostep do wne¬ trza mechanizmu, cala zas skrzynia, wraz z me¬ chanizmem przymocowana jest za pomoca srub 173 do dwu ram nosnych 171.Ramy nosne zakonczone sa srubami nastaw- czymi 130, które pozwalaja na ustawianie ucina¬ cza w poziomie, oraz na regulowanie jego wy¬ sokosci1 w pewnych granicach.Do ram nosnych 171 przytwierdzone sa zawia¬ sowo nogi 169 ramy, zas do tych nóg równiez zawiasowo przytwierdzona jest rama 137 uci¬ nacza. , W ramie 137 ucinacza ulozyskowane sa w lo¬ zyskach 142 i 115 bebny 135 i 162, na których napiety jest pas np. gumowy 133.Poniewaz pas 133 pod ciezarem pasma gliny 176 wyginalby sie ku dolowi, powodujac tym samym znieksztalcenie tego pasma gliny, przeto miedzy bebnami 135, 162 jest on podparty za pomoca pieciu walków 113 ulozyskowanych na re¬ gulowanych nakielkach cementowanych 112 osa¬ dzonych w ramce 114, która mozna obnizac lub podnosic za pomoca srub 111 (fig. 3 i 4). Pas gu¬ mowy podczas pracy naciaga sie, dlatego odle¬ glosc osi bebnów 135 i 162 daje sie nastawiac.Dzieje sie to w ten sposób, ze lozysika 115, w których ulozyskowany jest beben 135 moga sie przesuwac po prowadnicach, przyspawanych do ramy ucinacza.Przesuwanie tego, a co za tym idzie napina¬ nie pasa 135, dokonuje sie za pomoca dwóch ciegien 120, ramienia 117 i 118 dzwigni obciazo¬ nych ciezarkiem 119 (fig. 3).Pasmo gliny 176, poza pasem gumowym 133 musi sie na pozostalych czesciach ucanacza sliz¬ gac np. na mostku 146 (fig. 3, 4), który lacznie z sierpem wykonuje za kazdym ucieciem cegly ruch posuwisto-zwrotny, dlatego tez do wspor¬ nika nawadniajacego 116 doprowadzona jest wo¬ da, która zmniejsza wspólczynnik tarcia miedzy pasmem gliny 176 a mostkiem 146.Mostek 146 zabezpiecza cegle przed obrywa¬ niem sie krawedzi w chwili ucinania cegly.Ucinane cegly sa z kolei unoszone przez wó¬ zek podawczy na blache slizgowa 157 (fig. 4).Wózek podawczy sklada sie z korpusu wózka 150, widelek 152, w których ulozyskowane sa kólka pasowe 139, na które, jak równiez na kól¬ ka 148, zaklinowane na walku 147, napdete sa dwa paski. Walek 147 i kolo 175 napedzane sa za pomoca paska klinowego 122 kólka 174 przez walek 101 mechanizmu pomocniczego. Pasek klinowy 122 napinany jest krazkiem 127 osadzo-nym na dzwigni 12T obciazonej ciezarkiem 128.Predkosc posuwania sie pasków napietych na kólka 148 i 139 musi byc wieksza od predkosci pasma gliny 176 z tego powodu, by wózek po- dawczy mógl w pore porywac uciete cegly na blache slizgowa 157, skad cegly sa zabierane i podawane przez obsluge na wózki transpor¬ towe. PL