Opublikowano dnia 20 grudnia 1955 r. **}**f/< POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 38303 Toivo Kalervo Ketonen Lieksa, Finlandia KI. 38 a, 9/Oi Urzqdzenie prowadnicze do ciecia dluiyc pilq o ruchu posuwiilo-xwrolnym Patent trwa od dnia 18 czerwca 1954 r.Wynalazek dotyczy ulepszenia urzadzenia pro- wadniczego pily uzywanej do wzdluznego ciecia dluzyc.Przy cieciu dluzyc pilami o ruchu posuwisto zwrotnym, do odpowiedniego prowadzenia prak¬ tykowane jest uzywanie prowadzen kolanko¬ wych opierajacych sie o przeciwne strony dlu¬ zycy. Prawie bez wyjatku kolanka te opieraja sie na obydwóch bokach dluzycy z taka sama sila, z czego wynika, ze dluzyca jest cieta prze¬ waznie równolegle do jej rdzenia. Powoduje to wytwarzanie jednego lub dwóch kawalków zrzynów i. niskiego gatunku belek lub desek z obydwóch stron dluzycy, a w przypadku gdy jak to zwykle bywa dluzyca ma duzo mniejsza srednice na wierzcholku niz u podstawy, ilosc zrzyn i straconych desek moze byc ekonomicz¬ nie dosyc znaczna.Celem zmniejszenia straty na zrzyny i odpad¬ ki i zmniejszenia zbieznosci drewna rdzeniowe¬ go, wynalazek przewiduje urzadzenie prowad¬ nicze, w kórym uzyte sa dwa kola prowadnicze zamiast dotychczasowych prowadników kolan¬ kowych. Ucisk wytwarzany przez te kola pro¬ wadnicze na boki dluzycy moze byc regulowany w prosty sposób tak, aby cisnienie na bok pro¬ sty czy lepszy dlyzycy bylo wieksze niz na bok gorszy czy bardziej nierówny i ucisk ten moze byc dowolnie zmieniany na kazdy bok dluzycy.W ten sposób mozna ciac dluzyce zasadniczo równolegle do jej lepszego boku, ale urzadzenie to moze byc równiez uzyte przy wyrównaniu ucisku na obydwie przeciwne strony dluzycy dla ciecia równoleglego do jej rdzenia.Wynalazek dotyczy urzadzenia prowadniczego do ciecia dluzyc, pila o ruchu posuwisto zwrot¬ nym i obejmuje dwa kola prowadnicze z regu¬ lacja docisku do przeciwnych stron dluzycy, ich osie, dwa obciazone drazki dzwigniowe do za¬ mocowania do dolnych konców powyzszych osi i tworzacych razem z osiami dzwignie kolanko¬ wa oraz szereg bloków nastawczych.Nowosc urzadzenia wedlug wynalazku polega glównie na tym, ze kazdy drazek dzwigniowy posiada wlasny ciezarek zwisajacy z wolnego kpnca drazka i ze ciecie dluzyc moze byc przezzmiane tych ciezarków przeprowadzane równo¬ legle do któregokolwiek z dwóch boków dluzy¬ cy lub, jezeli to jest wskazane równolegle do rdzenia czy osi dluzycy. ^ fszalety urzadzenia prowadniczego wedlug wynalazku sa latwe do .stwierdzenia wedlug opisu sporzadzonego na podstawie schematycz¬ nego rysunku. Nskysunku cyfra 1 przedstawia przecierana dluzyce, 2- dwa kola nalezace do urza¬ dzenia prowadniczego 3 — dwie osie kól pro¬ wadniczych, 4 — tuleje osi, 5 — drazki dzwig¬ niowe przystosowane do zamocowania do dol¬ nych konców osi koi wtaki sposób, aby tworzyly one razem z tymi osiami dzwignie kolankowe, 6 — ciezarki i 7 — bloki nastawcze.Stosownie do tego, urzadzenie prowadnicze wedlug wynalazku obejmuje dwa kola prowad¬ nicze 2 z osiami 3 przystosowanymi do zamoco¬ wania do wózka za pomoca tulei 4 tak, zeby osie te a wiec takze zamocowane na nich kola prowadnicze 2 mogly wychylac sie na tulejach 4 w pozycje o kacie zmiennym np. od 15® do 30» w plaszczyznie pod katem prostym do plasz¬ czyzny przechodzacej przez wzdluzna os dlu¬ zycy.Poza tym urzadzenie prowadnicze wedlug wynalazku obejmuje dwa drazki dzwigniowe 5 przystosowane do zamocowania dolnych kon¬ ców osi 3 tak, aby kazdy drazek wraz z odnosna osia tworzyl sztywna najlepiej mniej wiecej prostokatna dzwignie kolankowa. W ten sposób drazki dzwigniowe 5 i osie 3 moga uczestniczyc w wspomnianym powyzej ruchu wychylnym obracajac sie o ten sam kat Poza tym urzadzenie prowadnicze wedlug wy¬ nalazku zawiera dwa ciezarki 6 zwisajace z wolnych konców drazków dzwigniowych 5, wywierajace za pomoca dzwigni kolankowych, odpowiadajace ich ciezarowi cisnienie na dlu¬ zyce ustawiona do przetarcia. Jezeli ciezarki 6 na obydwóch drazkach dzwigniowych 5 sa rów¬ ne, równiez i uciski ich na boki dluzycy beda równe. Odwrotnie, jezeli jeden z ciezarków 6 jest wiekszy anizeli drugi, ten pierwszy oczy¬ wiscie bedzie wywieral wiekszy ucisk na od¬ nosna strone dluzycy niz ten drugi.Dla zwiekszenia skutecznosci urzadzenia pro¬ wadniczego, mozna je zaopatrzyc w pare . kól kolczastych zaopatrzonych w wyzej opisane urzadzenie, ustawionych za pilami, jak najbli¬ zej do ich krawedzi tylnych. Podczas gdy te prowadnicze kola kolczaste dociskaja zrzyny i deski odpadowe do srodkowych czesci dluzy¬ cy, sluza one jednoczesnie do usuwania zrzyn i desek odpadowych z pod pily, przez co proces ciecia mozna prowadzic bez trudnosci i bez przerw. Dlugotrwale próby wykazaly, ze takie kola kolczaste zmniejszaja przerwy i ilosc cza¬ stek przylegajacych do pily o okolo 80*/*.Dla powiekszenia katowej uchylnosci kól pro¬ wadniczych, która w niektórych przypadkach moze byc potrzebna, kat miedzy osiami 3 i drazkami dzwigniowymi 5 moze byc troche rozwarty czyli troche wiekszy niz wyzej wspom¬ niany kat 90°.Dla wygody w cieciu dluzyc o róznej sredni¬ cy, urzadzenie prowadnicze wedlug wynalazku posiada szereg latwo odejmowalnych i wymien¬ nych bloków nastawczych (klinów zeliwnych) róznej wysokosci. Te bloki nastawcze sluza do ustawienia ich w srodku miedzy tulejami\A pod drazkami dzwigniowymi 5, celem ustawienia; uchylnosci drazków 5 i osi 3 przy ustawianiu wzgledem siebie kól prowadniczych 2 dla dlu¬ zyc o srednicy od 10 cm do 65 cm i zbieznosci w odstepach od 5 mm do 25 mm.W razie pracy, gdy przecierana dluzyca zo¬ stanie ulozona miedzy kolami prowadniczymi, beda one dzieki uchylnemu zamocowaniu roz¬ chodzic sie przy zwiekszaniu sie srednicy dlu¬ zycy \i schodzic sie przy zmniejszaniu sie jej srednicy tak, by kola prowadnicze sciskaly sil¬ nie dluzyce z boków niezaleznie od zmian w je) srednicy. Jezeli ciezarki sa niejednakowe np. 40 kg i 50 kg, kazdy na wolnym koncu odnosne¬ go drazka, ciecie bedzie sie odbywac równolegle do boku uciskanego silniej. Przeciwnie, jezeli ciezarki na obydwóch drazkach sa tej samej wielkosci, decie bedzie sie odbywac równolegle do rdzenia czy linii srodkowej dluzycy.Próby przeprowadzane z urzadzeniem pro- wadniczym wedlug wynalazku w ciagu dluzsze¬ go czasu w jednym z duzych tartaków w Fin¬ landii stwierdzaja, ze przy niejednakowej wiel¬ kosci ciezarków 6 produkcja wykazuje powazne zmniejszenie sie zrzyn i desek odpadowych to jest wtedy, gdy ciecie jest prowadzone równo¬ legle do jednego z boków dluzycy, anizeli w przypadku, gdy ciecie jest prowadzone równo¬ legli do rdzenia. Pierwszy z wyzej wymienio¬ nych sposobów okazal sie conajmniej o 5°/« do 10°/o bardziej korzystny anizeli ten ostatni, wo¬ bec czego ma duze znaczenie ekonomiczne przy przecieraniu duzych ilosci drewna.Rozumie sie, ze w ramach wynalazku moga byc dokonywane zmiany w wielkosci, postaci i ustawieniu czesci pokazanych przykladowo na rysunku z wykorzystaniem wyzej opisanych za¬ sad wynalazku. PL