Warszawa, dnia 5 listopada 1955 i\ B I B L ! O T I" K A ; Ld3iVfi| ^o^6jco POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr38254 KI. 8 m, 13 VEB Thiiringisches Kunstfaserwerk 9iWilhelm Pieck" Schwarza Rudolstadt, Niemiecka Republika Demokratyczna Sposób precyzyjnego barwienia w celu osiagniecia równomiernych odcieni barwnych i urzadzenie do wykonywania tego sposobu Patent trwa od dnia 11 czerwca 1954 r.Utrafienie prawidlowego odcienia barwy na- ogól zalezy w praktyce od doswiadczenia odnos¬ nego farbiarza, który przygotowuje kapiel far- biarska, oddzielnie dla kazdej partii towaru, przy czym. polega on na swym wiecej lub mniej wycwi¬ czonym oku. Przy tego rodzaju sposobie pracy jest rzecza niemozliwa zabarwic równomiernie z ca¬ la pewnoscia nawet dwóch partii towaru. Aby wybarwic równomiernie dostatecznie wielkie ilosci towaru, jakie stosuje sie w przemysle, nalezalo by stosowac odpowiednio wielkie apa¬ raty, które pomiescily by zadane ilosci towa¬ ru przeznaczone do barwienia. Bylo by to nie tylko rzecza kosztowna ze wzgledu na prze¬ strzen zajmowana przez aparaty, lecz równiez i nieekonomiczna pod wzgledem technicznym.Aparaty moga jednak posiadac wymiary odpo¬ wiednio mniejsze jezeli barwienie bedzie sie przeprowadzac precezyjnie. Tego rodzaju bar¬ wienie precezyjne jest wprost konieczne równiez ze wzgledu na barwienie w temperaturze wyz¬ szej coraz czesciej stosowanej, zwlaszcza do no¬ wych wlókien syntetycznych.Sposób wedlug wynalazku umozliwia równo¬ czesnie wybarwienie dowolnie duzej ilosci par¬ tii towaru przez okresowe barwienie poszcze¬ gólnych partii a to dzieki temu, ze przede wszy¬ stkim przygotowuje sie podstawowa kapiel far- biarska wraz ze wszystkimi dodatkami dla ca¬ lej ilosci przeznaczonego do barwienia towaru i z tej kapieli pobiera sie nastepnie, za kazdym razem scisle obliczona i odmierzona czesc po¬ trzebna do wybarwienia wzietej z partii duzej, nastawia sie ja na odpowiednia temperature potrzebna dla kapieli i doprowadza tak przygo¬ towana kapiel do zetkniecia z towarem przezna¬ czonym do barwienia.Do przeprowadzenia tego sposobu stosuje sie aparature nadajaca sie zarówno do celów labo¬ ratoryjnych jak i do uzytku w przemysle wiel¬ kim. Sklada sie ona najkorzystniej z odpornego na cisnienie zbiornika farbierskiego zaopatrzo¬ nego w termostat i aparaty kontrolujace do mierzenia temperatury, cisnienia, wartosci PH i stezenia kapieli, przed którym to zbiornikiem jest wlaczony jeden lub wiecej dajacych sieogrzewac zbiorników zaopatrzonych w miesza¬ dlo i urzadzenie dozujace (dawkujace) do wytwa¬ rzania i przygotowywania podstawowej kapieli farbierskiej. Do celów przemyslowych sprzet moze byc zbudowany w ten sposób, iz kilka zbiorników farbierskich zasila sie z wlaczonego przed nimi urzadzenia zawierajacego zapas cie¬ czy farbierskiej. Osiaga sie te korzysc, iz moz¬ na jednoczesnie obok siebie barwic równomier¬ nie wieksze partie towaru lub taka sama par¬ tie w czasie krótszym.Sprzet mozna wytwarzac z tworzywa odpor¬ nego na cisnienie i dzialanie kwasu np. ze stali, tworzywa ceramicznego itd. Do celów laborato¬ ryjnych zaleca sie sprzet ze szkla odpornego w temperaturze wrzenia cieczy, dzieki czemu mozna jednoczesnie obserwowac stale caly przebieg.W tej postaci wykonania nadaje sie on zwlaszcza do systematycznego studiowania i przeprowa¬ dzania w praktyce barwienia w temperaturze wysokiej w przypadku, gdy z powodu braku niezbednej aparatury jest ono jeszcze nie usta¬ lone. Ponadto mozna sprzet ten stosowac jako sprzet kontrolny w przemysle wielkim. Ze wzgledu na wykonanie sprzetu ze szkla wcho¬ dzi w gre zbiornik w ksztalcie gruszki, chociez mo¬ ga byc uzyte z powodzeniem inne ksztalty zbior¬ nika. Towarmozna wprowadzac do zbiornika far- bierskiego w sposób dowolny za pomoca zwy¬ kle stosowanej aparatury. W gre wchodza wszelkiego rodzaju wyroby wlókiennicze z wló¬ kien naturalnych lub syntetycznych w postaci luznego lub przedzonego tworzywa wlóknistego w ksztalcie wstegi lub tez jako towar gotowy.Sposób dzialania urzadzenia opisano ponizej w powolaniu sie na zalaczony przy niniejszym rysunek.W zbiorniku 1 umieszcza sie podstawowa ka¬ piel farbierska wraz ze wszystkimi dodatkami niezbednymi do wykonania barwienia jednej i tej samej partii towaru. Mieszadlo 2 sluzy do wytwarzania i utrzymywania cieczy farbierskiej w stanie cieczy jednorodnej. Za pomoca cylindra pomiarowego 4 ze zbiornika 1 za pomoca prze¬ wodu 3 doprowadza sie do zbiornika 5 doklad¬ nie obliczona ilosc barwnika niezbedna do wy- barwienia poszczególnych portii towaru, z któ¬ rego wytwarza sie potrzebna ilosc kapieli far¬ bierskiej i ogrzewa do zadanej temperatury. Po napelnieniu kotla 6 towarem podlegajacym bar¬ wieniu przepompowuje sie don za pomoca pom¬ py 7 przygotowana kapiel farbierska ze zbior¬ nika 5 i po zamknieciu pokrywy przeprowadza barwienie w temperaturze zadanej równiez i powyzej 100°, utrzymujac kapiel w obiegu.Temperature cieczy osiagnieta za pomoca jakie¬ gokolwiek urzadzenia grzejnego 8 utrzymuje sie na poziomie stalym za pomoca termostatu 9.Termometr kontrolujacy 10 korzystnie jest za¬ opatrzyc w urzadzenie zapisujace lOa w celu rejestrowania temperatury kapieli po przejsciu jej przez kociol farbierski. Dzieki temu jest rze¬ cza mozliwa utrzymywanie jednego i tego samego wzrostu temperatury od jednego do drugiego przygotowania kapieli. Kolorimetr 11 umozliwia stale wyczerpywanie kapieli farbierskiej przez wykorzystanie diagramu lla. Za pomoca mier¬ nika 12 wartosci ph kontroluje sie stale steze¬ nie jonów wodorowych. Jest rzecza korzystna zaopatrzyc go równiez w urzadzenie zapisujace 12a. Manometr 13 mierzy panujace w kotle cis¬ nienie.Przewód 3a uwidoczniony linia przerywana z przyrzadem dozujacym 4a przedstawia od¬ mienna mozliwosc doprowadzania podstawowej cieczy farbierskiej, wedlug której rezygnuje sie ze stosowania drugiego zbiornika 5. W tego ro¬ dzaju urzadzeniu podstawowa ciecz farbierska doplywa w ilosci scisle odmierzonej po przez przyrzad dozujacy do zbiornika farbiarskiego, w zbiorniku tym rozciencza sie ja do potrzeb¬ nego stezenia i doprowadza do odpowiedniej temperatury wejsciowej, po czym dopiero dzia¬ la sie nia na towar przeznaczony do barwienia.Urzadzenie to jest wprawdzie prostsze, wykazu¬ je jednak te niedogodnosc, iz poszczególne pa¬ rtie towaru mozna wprowadzic do aparatu do¬ piero po calkowitym przygotowaniu kapieli far¬ bierskiej, podczas gdy w urzadzeniu o dwóch i wiecej zbiornikach wlaczonych przyrzadzanie kapieli dla nastepnej partii towaru mozna prze¬ prowadzic juz w zbiorniku zapasowym 5 w cza¬ sie gdy w kotle 6 odbywa sie barwienie. Zbior¬ niki 6a i 6b oznaczone na rysunku linia kresko¬ wana tworza serie zbiorników farbierskich za¬ silanych jednoczesnie przez wlaczony przed ni¬ mi zbiornik z zapasowa kapiela.Rozumie sie, ze opisane urzadzenie mozna sto¬ sowac równiez do barwienia szczególnego, wy¬ magajacego kilku stadii np. do barwienia naf- tolowego, uzywajac w tym celu zamiast jedne¬ go podstawowego roztworu farbierskiego dwóch i wiecej takich roztworów, którymi zasila sie zbiornik farbierski po przez wlaczone przed nim naczynie. Dotyczy to równiez przypadku, gdy po wybarwieniu towar nalezy poddac obróbce dodatkowej. W tym przypadku obok podstawo¬ wego roztworu farbierskiego przyrzadza sie ze - 2 -srodków sluzacych do obróbki dodatkowej pod¬ stawowy roztwór, który doprowadza sie do na¬ czynia farbierskiego w sposób opisany powyzej.Dzieki opisanemu sposobowi za pomoca odpo¬ wiedniej aparatury istnieje mozliwosc wykona¬ nia precezyjnego barwienia okresowego na je¬ dnakowy odcien poszczególnych partii towaru tworzacych wielka partie towaru o równomier¬ nym zabarwieniu. Jako sprzet laboratoryjny urzadzenie umozliwia dobra kontrole sposobu barwienia w przemysle wielkim. Dla celów nau¬ kowych sposób ten stanowi zblizona do praktyki metode badania, której zalety w po¬ równaniu do laboratoryjnego barwienia za pomoca kubków daja sie z latwoscia stwierdzic. Urzadzenie umozliwia badanie nie tylko najrozmaitszych sposobów barwienia, lecz mozna równiez wykonywac precezyjne krzywe ciagnienia wszelkiego rodzaju barwni¬ ków na wlókno. PL