Przy wytwarzaniu liniowych wysokospolime- ryzowanych produktów, np. poliestrów, polia¬ midów ild., powstajace produkty zawieraja pew¬ na ilosc monomerów, które utrudniaja dalsza przeróbke otrzymanych produktów. I tak, przy kondensacji kwasu 6-aminoheksanowego lub przy polimeryzacji kaprolaktamu pozostaje pewna czesc, okolo 10 — 11%, rozpuszczalna w wodzie i niskospolimeryzowana. Przy poli- kondenslacji estru tereftalowego z glikolem etylenowym pozostaja reszty nadmiaru glikolu, którego usuniecie sprawia trudnosci.Nisko czasteczkowe reszty laktamowe, usuwa¬ no dotychczas przez ekstrakcje woda mas polia¬ midowych ochlodzonych i rozdrobnionych. Proces ten wykazuje te niedogodnosc, iz produkt poli¬ meryzacji po ekstrakcji musi byc suszony, co *) Wlasciciel paten/tu oswiftKtayl, z# twfcca wy¬ nalazku jest idr Herman Ludewig. jest rzecza uciazliwa, przy czym jakosc krajanki ulega pogorszeniu na skutek powierzchniowego utleniania, poza tym w celu odzyskania lakta¬ mu nalezy odparowac duze ilosci wody.Stwierdzono, ze powyzsze niedogodnosci moz¬ na usunac, a ponadto uniknac .potrzeby przepro¬ wadzania ekstrakcji poliamidów, iskoro spolimer ryzowany stop, wytworzony jak zwykle, zawie¬ rajacy nadmiar monomerów zostanie przedmu¬ chany mocnym strumieniem przegrzanej pary wodnej. Przedmuchiwianie to ma ten skutek, iz monomery, jak równiez i obecna jeszcze w sto¬ pie woda zostaja porwane przez pare i w ten sposób usuniete ze stopu. Traktowanie to wedlug wynalariku moze byc (przeprowadzone natych,-: miast po polimeryzacji Jub kondensacji, po uiwo-r rzeniu sie polimery. Przedmuchiwania nie najezy rozpoczynac zbyt wczesnie, aby nieusunac skladr nJków niezbednych do tworzenia sie polimer^ i w ten isposób nie przeszkodzic w osiagnieci^'stanu wysokospolimeryzowanego. Mozna jednak wytwof^oila |y-4spof$b zwykly ^ajapke, po po- ndwnyjg jlf sjl^jjbig^iu prae&^rfceizerjiem, trak¬ towac istrurni^nieim paiyj^botoey Przed prze-* dzeniem -nalezy w celu f]dokladnego usuniecia rozproszonych w stopie pecherzyków pary wod¬ nej przeprowadzic jego uspokojenie i odgazowa- nie. Czas potrzebny na przeprowadzenie tych czynnosci, nie powinien byc zbyt dlugi, aby nie mogly powstac ponownie monomery. Przeby¬ wanie stopu w tym stanie nie powinno na ogól irwac dluzej niz 15 ¦— 30 minut. ¦ . ' . Sposób wedlug wynalazku daje sie zastosowac ze szczególna korzyscia do uproszczonego ciagle¬ go sposobu wytwatrzania i przedzenia poliami¬ dów z kaprolaktamu, poniewaz w jednym za¬ biegu roboczym naijpierw polimeryzuje sie, na¬ stepnie przedmuchuje ispolimeryzowany stop stru- mienieni pary wodnej, a nastepnie po odgazo- "waiMu-"«*:op ten poddaje przedzeniu. W taki sam spcisob mozna równiez wytwarzac poliamidowy jedwab, który dotychczas byl wytwarzany tylko w sposób nieciagly, gdyz nie mozna bylo cmi- nac ekstrakcji krajanki w sposób ciagly.- Czas trwania traktowania strumieniem pary moze sie wahac w zaleznosci od ilosci pary przedmuchiwanej przez stop. Czas obróbki po¬ winien byc dobrany, tak aby nie byl zbyt krótki i ustala sie go najkorzysfaiiej za pomoca prób.Strumien musi byc przedmuchiwany przez strop bardzo mocno, aby osiagnac dzialanie wedlug wynalazku, przy czym jest rzecza zupelnie obo¬ jetna, czy jest on staly, czy tez ulega waha¬ niom. Usuwanie monomerów moze byc przy¬ spieszone dzieki ternu, ze zabieg wedlug wyna¬ lazku przeprowadza sie pod cisnieniem zmniej¬ szonym.Stosowana w sposobie wedlug wynalazku para musi byc tak goraca, aby mie powodowala krzep¬ niecia stopu. Okazalo sie rzecza korzystna ogrze¬ wanie jej do 200 — 300°C.Przedmuchiwana przez stop pare wodna, za¬ wierajaca monomery, mozna chwytac zpowrótem i przerabiac. To odzyskiwanie korzystnie jest przeprowadzic w ten sposób, aby para wodna byla w obiegu kolowym.Po przedmuchaniu przez stop para przegrzana (powraca poprzez chlodnice zpowrótem do kotla w którym sie wytwarza. Podczas, gdy woda zo^ staje ponownie odparowana i para skierowana do stopu'w celu jego przedmuchania, monomery (pozostaja w kotle i tam sie gromadza. Odzyska¬ cie ich ijest wiec mozliwe i latwe w sposób znany.Stapianie i przedzenie produktów polimeryza¬ cji przeprowadza sie przy stalym cisnieniu pary, - aby zapewnic produktom crowncmierna wilgot- ^noscV i ^.uniknac depolimeryzacji polimerów w .temperaturze przedzenia. Przy tego (rodzaju trak¬ towaniu ni£ nastepuje jednak usuwanie nad¬ miaru mononlferów. W tym celu bowiem naleza¬ loby przegrzany strumien pary wodnej prze¬ dmuchiwac przez stop bardzo energicznie, jak to ma miejsce wedlug wynalazku. Przy tego ro¬ dzaju zabiegu w przeciwienstwie do znanych spo- sdbów'nie osiaga sje wilgoci, lecz stop ten zostaje uwolniony od monomerów, lacznie z woda.Nastepujace przyklady objasniaja blizej wy¬ nalazek.Przyklad T. W autoklawie zaopatrzonym i w mieszadlo i ogirzewanym na tasmie z dwu¬ fenylem ogrzewa sie, bez dostepu powietrza, 11,3 kg kaprolaktanu (100 moli), 1 litr wody . i 30 g lodowatego kwasu octowego (0,5 mola) w ciagu'jednej .godziny do 250 j— 260 CC.Cisnienie w autoklawie utrzymuje sie przez regulowanie cisnienia pary na poziomie 10 atm.Nastepnie pare usuwa sie calkowicie i natych¬ miast, lub po kilkugodzinnym odstaniu w tem¬ peraturze 260°C przez skondensowany step prze¬ puszcza .sie, mieszajac energicznie, silny stru¬ mien pary wodnej przegrzanej do 270 —280°C i po 3-4 godzinnym przedmuchiwaniu stop przeT prowadza sie w celu uspokojenia i odgazowania do malego kotla znajdujacego sie nad gtowica przedzalnicza, pozostawia tam 10 — 30 minut po czym przedzie, jak zwykle w postaci nici, pecz¬ ków, lub tasm. Wysoko spolimeryzowany pro¬ dukt, wykazuje lepkosc wzgledna 2,15 (mierzona w jednopirocentowym roztworze stezonego H2SO4) i zawiera £,5.% skladników rozpuszczalnych w wodzie. 7% laktamu i dwulakitamu, usuwa sie przez traktowanie para wodna.Przyklad II. Otrzymana w sposób zwykly przez polimeryzacje kaprolaktamu w autoklawie krajanke poliamidowa"stapia sie bez uprzedniej ekstrakcji w. glowicach maszyn przedzalniczych, w których ipoH^ogrzewanym rusztem sa umiesz¬ czone doprowadzone z zewnatrz rury, z których wyplywa stale przegrzana do 2Bft—280°C para wodna i fllrzeplywa przez stop. Ubogi w laktam stop -&oplfywa bez przerywania procesu pyzedmu- ch^ania poprzez''strefe uspokajajaca do pamp . przedzalniczych;.; Wyprzedzone nici wyfleazuja Ita¬ ka sama zawartosc rozpuszczalnego w /wodzie ekstraktu, jak i nici wytworzone z krajanki wy-ekstrahowanej w sposób zwykly, bez uzycia pary. ! Przyklad III. Poliamid niekrajany otrzy¬ mamy przez polikondenisacje kwasu adypincwego i heksameitylenodwuaminy z dodatkiem 10 —20% kajprolaktamu stapia sie przed przedzeniem w sposób znany. Przez stop przedmuchuje sie w ciagu godziny silny strumien pary wodnej.Zdolnosc przedzenia obrobionego iw ten sposób sitopu odipowiada stepowi wytworzonemu wedlug przykladuII-go. « | P r z y k l a d IV. Stop spolimeryzowanego |ka- prolaktamu, wytworzonego w sposób ciagly jak zwykle, z dodatkiem 1/400 mola kwasu octowe¬ go jako stabilizatora, wprowadza sie do kotla, w którego dnie znajduja sie drobne dysze przez które wyplywa przegrzana do 270°C para wodna.Para wodna unosi z soba ze stopu, zawierajacego 10—no/0 rozpuszczalnych w wodzie skladników, 6 — 7% zwiazków ulatniajacych sie z para wod¬ na tak, iz w stopie poliamidowym o lepkosci 2,4, który opuszcza kociol, znajduje sie tylko 3 — 4% dajacych sie aktrahowac woda nielotnych- z para wodna skladników. v Przyklad V. Z równych czesci estru dwu- metylowego kwasu tereftalowego i glikolu ety¬ lenowego oraz Na jako katalizatora wytwarza sie przez ogrzewanie do 200 — 240 °C produkt kondensacji wstepnej, który zawiera jeszcze nadmiar glikolu. Glikol ten usuwa sie, przed¬ muchujac pare wodna przez stopiony produkt kondensacji wstepnej. Lepkosc podwyzsza sie i otrzymuje sie poliester, który daje sie wy¬ ciagnac [w* postaci nitek.Przyklad VI. Przez ciagla kondensacje lak¬ tamu kwasu aminokapronowego przy uzyciu 3% wody i 1/400 mola kwasu octowego, liczac na laktam, otrzymuje sie jak zwylkle |stop poli¬ meru zawierajacy 10 — 11% rozpuszczalnych w wodzie i niskospolimeryzowanych skladników.Stop doprowadza sie do ogrzanego do 260 — 280°C zbiornika, w którym znajduje sie urza¬ dzenie prysznicowe, przez które przepuszcza sie przegrzana do 280°C pare [wodna. Pare w«dna wytwarza sie w 'kotle ogrzewanym jelektryczno- scia lub gazem. Z kotla para plynie przez prze- grzewacz oraz przez izolowana rure zaopatrzo¬ na w pret grzejny, a stad do urzadzenia pryszni¬ cowego znajdujacego sie w stopie. Para ze stopu odpedza laktam i, dwulaktam. Przez stop prze¬ puszcza sie pare w sposób ciagly w ciagu okolo jednej godziny. Po traktowaniu para stop prze¬ plywa w celu uspokojenia i odgazowania, ito jest w celu usuniecia pecherzyków pary, do malego kotla umieszczonego nad glowica przedzalnicza, z której przedzie sie go w sposób ciagly w po¬ staci nitek. Uspokojenie i odgazowanie trwa¬ jace 10 — 30 minut mozna przeprowadzic bez¬ posrednio w strefie znajdujacej sie pod urza¬ dzeniem prysznicowym. W jkotle parowym gro¬ madzi sie laktam, gdyz nie jest on lotny z prze¬ grzana para wodna. Gdy osiagnie sie okreslone stezenie, (np. 20 — 30%) roztwór usuwa sie w spo¬ sób ciagly lub przerywany, albo wymienia na swieza wode. Roztwór odparowuje sie i z po¬ zostalosci otrzymuje sie zpowrotem w sposób ciagly znany kaprolaktaim.Przyklad VII. Krajanke otrzymana z wy¬ soko spolimeryzowanego kaprolaktamu, wytwo¬ rzona jak zwykle w autoklawie lub w sposób ciagly wygotowuje sie z woda do otrzymania ekstraktu 0,5% i wyekstrahowana krajanke sta¬ pia na (ruszcie przedzalniczym. Otrzymany w ten sposób stop traktuje sie przegrzana para wodna, jak w przykladzie VI, wskutek czego usuwa sie utworzony przy stapianiu laktam. Stop po prze¬ dzeniu daje nici zawierajace tylko cfcolo 1% rozpuszczalnych w wodzie skladników, podczas gdy nici przedzone z wysuszonej krajanki, bez , traktowania para, zawieraja w zaleznosci od czasu przebywania w gaszczu znajdujacym sie pod rusztem przedzalniczym, 2 — 6% rozpuszczal¬ nych w wodzie skladników, które trzeba usunac przez pranie. x ' -. PL