PL37821B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób garbowa¬ nia skór rybich róznych gatunków zarówno swiezych, jak i konserwowanych.Sposób wedlug wynalazku polega na odpo¬ wiednim przygotowaniu okreslonego gatunku skór w warsztacie mokrym przez wapniowanie w kapielach wapniacych, nie zawierajacych srodków zaostrzajacych, na zastosowaniu do ka¬ pieli wytrawiajacej preparatów otrzymywanych z wnetrznosci ryb morskich (dorsz, makrela), na wyeliminowaniu kapieli piklujacej, na nastep¬ nym dzialaniu zasadowych soli chromowych w rozcienczonych roztworach brzeczek garbuja¬ cych lub garbników roslinnych, albo garbników roslinnych z dodatkiem syntetycznym i w kon¬ cowej fazie na odpowiednim do garbowania traktowaniu skór w procesie wykanczania.Do garbowania sposobem wedlug wynalazku stosuje sie oddzielnie skóry swieze i konserwo¬ wane. Koniecznym jest wyselekcjonowanie skór wedlug gatunków, a w obrebie gatunku wedlug wielkosci.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórca wy¬ nalazku jest dr mgr Piotr Trzesinski.Przed rozpoczeciem moczenia wybiera sie w magazynie partie skór jednego sortymentu, otrzepuje z nadmiaru soli i poddaje moczeniu.Czas trwania namoku skór zalezy od tego czy mokna one w wodzie biezacoj, czy tez co pewien czas zmienianej. W wodzie biezacej wy¬ starczy moczyc: skóry male i srednie 4 — 6 godz., duze 6 — 8 godz. W wodzie stojacej zmienianej 2 — 3-krotnie dluzej.Optymalna temperatura namoku jest okolo + 15°C.Po namoczeniu, skóry rozwiesza sie na draz¬ kach lub rozklada na kracie w celu ocieknie¬ cia. Po uplywie godziny ustala sie, ich ciezar, który jest podstawa do obliczenia ilosci wap¬ na potrzebnego do sporzadzenia kapieli wap- niacej.Usuwanie luski ze skór sposobem wedlug wy¬ nalazku dokonuje sie przez wapnienie w roz¬ tworach sporzadzonych z 3 — 5% technicznego wapna palonego z dodatkiem 0,1—0,3% tech¬ nicznego chlorku wapnia, bez dodatku srodków zaostrzajacych jak np. siarczek sodu czy arsenu.W zastosowaniu do wapnienia skór rybich do¬ datek tych srodków zaostrzajacych okazal sie niebejyjiejcznym, gdfz i skóry Ulegaly zniszcze- Wapnienie skór rybich przeprowadza sie w nastepujacy sposób. Na 2 — 3 godziny przed ukonczeniem moczenia rozpuszcza sie gaszone wapno w 3-krotnej w stosunku do ciezaru skór ilosci wody, dodaje chlorku wapnia, dobrze miesza i zanurza odwazone skóry.Czas wapnienia wynosi: dla skór malych i srednich 10—12 godzin, dla duzych i grubszych — 16 — 24, dla skór z ryb plaskich z polowów dalekomorskich — 36 — 48 godz. Optymalna temperatura wapnienia dla wszystkich rodza¬ jów skór Po ukonczeniu wapnienia usuwa sie ze skór luske za pomoca plaskich szczotek stalowych.W tym celu rozciaga sie skóre na okraglaku z drewna i -pociaga szczotka umiarkowanie na¬ ciskajac w kierunku od ogona ku czesci od glo¬ wowej (pod luske po calej skórze, a po tym splukuje woda. Po usunieciu luski wygladza sic strone licowa (luskowa) drewnianym mlotkiem z nazebicna powierzchnia, ale pociagajac te¬ raz w kierunku odwrotnym to jest od czesci odglowowej do ogonowej. Operacja ta ma na celu wyrównanie torebek luskowych, co w kon¬ cowym efekcie po wyprawieniu daje jednolity i równomierny rysunek lica.Oczyszczone jak wyzej skóry plucze sie w biezacej wodzie. Czas plukania wynosi: dla skór malych i srednich 5 — '6 godzin, dla du¬ zych i grubszych 10 — 12 godzin. Wyplukane skóry wyklada sie na drazki lub drewniana krate do ociekniecia.Wytrawianie skór rybich za pomoca pow¬ szechnie uzywanych w garbarstwie preparatów typu „oroponu" nie daje zadowalajacych rezul¬ tatów. Zastosowanie natomiast preparatów otrzymywanych z niektórych wnetrznosci ryb morskich jak np. z wyrostków pylorycznych dorsza lub makreli tak zwanych „iryboiponów" daje pozadany wynik — skóry po wyprawieniu posiadaja odpowiednia miekkosc, pulchnosc i ciagliwosc.Wytrawianie przeprowadza sie w kapieli skla¬ dajacej sie z 3-krotnej w stosunku do ciezaru skór ilosci wody zalkalizowanej za pomoca amoniaku do PH = 7—8 i „ryboponu" rozpusz¬ czonego osobno w niewielkiej ilosci cieplej wo¬ dy (37 — 40 °C). W zaleznosci od grubosci skór stosuje sie nastepujace ilosci „ryboponu": dla skór malych i srednich 0,5—1,0%, dla duzych 1,0—l,20/o, dla skór z .ryb plaskich z Morza Pólnocnego 1,3—1,5% w stosunku do ciezaru skór. Skóry przeznaczone do garbowania ro¬ slinnego wytrawia sie silniej, zwiekszajac od¬ powiednio do grubosci skór podane wyzej ilo¬ sci „ryboponu" o 1/4—1/2. Czas wytrawiania w temperaturze pokojowej wynosi 16 — 18 go¬ dzin.Wytrawione skóry plucze sie w ciagu 15 — 30 minut i po ocieknieciu poddaje garbowaniu.W sposobie wedlug wynalazku skóry rybie nie poddaje sie piklowaniu.Garbowanie chromowe systemem jednokapie- lowym polega na dzialaniu zasadowych soli chromowych w rozcienczonym roztworze brzeczki, zawierajacej 5% NaCl w stosunku do ilosci wody uzytej do garbowania.Brzeczke chromowa sporzadza sie w znany sposób przez redukcje na goraco zakwaszonego kwasem siarkowym roztworu dwuchromianu so¬ du lub potasu za pomoca cukru lub melasy.Ilosc dwuchromianu sodu lub potasu wynosi 3 — 4%. Garbowanie wykonuje sie w nastepu¬ jacy sposób. Do 5%-go roztworu soli w ilosci 3-krotnej w stosunku do ciezaru skór znajduja¬ cego sie w bebnie wrzuca sie skóry i obraca 15 — 20 minut. Przygotowany roztwór soli za¬ sadowej chromu dodaje sie malymi porcjami przez rure stanowiaca os bebna w ciagu 4 — 5 godzin w czasie jego obrotów. Po uplywie tego czasu dodaje sie rozpuszczonego weglanu sodu w ilosci 0,5% w stosunku do ciezaru skór i o- braca jeszcze 1/2 godziny. Skóry po wyjeciu z bebna rozprostowuje sie, uklada na drazkach i pozostawia do nastepnego dnia w celu zwia¬ zania garbnika.Stosujac garbowanie roslinne brzeczke roslin¬ na nastawia sie w nastepujacy sposób. Do na¬ czynia wlewa sie 5-krotna w stosunku do cie¬ zaru skór ilosc wody, dodaje niewielka ilosc osobno rozpuszczonego stezonego roztworu garbnika roslinnego i zanurza skóry. Pozostaly roztwór garbnika dodaje sie stopniowo co 2—3 godziny tak, by cala jego ilosc dodac w ciagu 36 godzin dla skór cienszych i w ciagu 48 go¬ dzin dla skór grubszych. Wygarbowane skóry pozostawia sie na kilka godzin ulozone na draz¬ kach, a nastepnie plucze. Ilosc garbnika roslin¬ nego w postaci suchego ekstraktu wynosi 10 — 16% ciezaru skór.Garbowanie roslinne z dodatkiem garbników syntetycznych wykonuje sie podobnie, jak wy¬ zej, zastepujac czesciowo (3 — 5%) garbnik ro- sHnny preparatem syntetycznym np. rotanina.Rotanine dodaje sie do wody przeznaczonej na brzeczke na poczatku garbowania. — 2 —Wykanczanie skór wygarbowanych solami chromu polega na wstepnym plukaniu, odkwa¬ szaniu, barwieniu i tluszczeniu.Odkwaszanie wykonuje sie w wodzie ogrza¬ nej do temperatury 30 — 35 °C, uzytej w ilosci lV2-krotnej w stosunku do ciezaru skór, do któ¬ rej dodano 1,5% weglanu jednosodowego (Na HCOs) lub 2% boraksu (N2B^07 . 10H2O) w stosunku do ciezaru skór. Po zobojetnieniu skóry plucze sie i poddaje barwieniu.Najlepszy efekt barwienia uzyskuje sie. przy uzyciu barwników kwasnych w kapieli zakwa¬ szonej kwasem (mrówkowym przy pH = 4—5.Barwienie wykonuje sie w bebnie rotacyjnym lub odpowiedno pojemnym naczyniu emaliowa¬ nym. Ilosc wody wynosi 250% ciezaru skór a barwnika w zaleznosci od pozadanego stopnia zabarwienia 0,3 — 0,8% (w stosunku do cieza¬ ru golca). Zabarwione skóry poddaje sie^tlusz- czeniu (lub natluszczaniu) w tej samej kapieli barwiacej.Do tluszczenia uzywac mozna sulfonowanego tranu, sulfonowanego oleju rycynowego lub mieszaniny obydwu. Niezbedna ilosc tluszczu dla skór dorszowych wynosi 4,5 — 5% w stosunku do ich ciezaru. W czasie tluszczenia utrzymuje sie temperature 30—35°C. Po tluszczeniu plu¬ cze sie skóry 'krótko. Wyplukane skóry wykla¬ da sie na kozly do ociekniecia a po tym roz¬ klada plasko do wyschniecia.Wysuszone po natluszczeniu skóry nawilza sie w trocinachj zmiekcza mechanicznie i nabija na deski do wyschniecia.Do apreturowania skór rybich nie nadaja sie uzywane powszechnie farby kryjace, gdyz kry¬ ja one charakterystyczny dla nich rysunek lica.Najlepszy efekt osiaga sie stosujac specjalna paste sporzadzona z wosku syntetycznego, stea¬ ryny i odpowiedniego rozpuszczalnika. Po wy¬ schnieciu przeciera sie liczko miekka szczotka do polysku. Wysoki polysk uzyskuje sie przez nalozenie warstwy lakieru nitrocelulozowego.Wykanczanie skór garbowania roslinnego jest mniej skomplikowane, jesli pozostawia sie je w naturalnym zabarwieniu. W tym przypadku skóry po wyplukaniu w wodzie poddaje sie na¬ tluszczaniu w stanie mokrym za pomoca miesza¬ niny tranu niesulfonowanego z tranem sulfono¬ wanym (25% HtHOa) w stosunku jak 3:1. Dalsze czynnosci to jest suszenie, nawilzanie,, roz¬ miekczanie mechanicznie i tym podobne sa takie same jak przy skórach garbowania chro¬ mowego.Skóry garbowania roslinnego barwi sie. po uprzednim wybieleniu w dwu kolejno po sobie nastepujacych kapielach. Do pierwszej alkalicz¬ nej uzywa sie 0,1 — 0,2% roztworu boraksu w 2-krotnej w stosunku do ciezaru skór ilosci wo¬ dy w ciagu 10 minut. P6 oplukaniu przenosi sie skóry do drugiej kapieli, kwasnej, w tej samej co wyzej ilosci wody, zawierajacej 0,1 — 0,2% kwasu szczawiowego. Po wyplukaniu barwi sie skóry w osobnej kapieli. Do barwienia uzyc mozna barwników kwasnych, bezposrednicH lub zasadowych. Barwniki kwasne i zasadowe wy¬ magaja niewielkiego dodatku kwasu, najlepiej mrówkowego. Przed •barwieniem barwnikami za¬ sadowymi poddaje sie skóry dzialaniu rozcien¬ czonego roztworu alunu chromowego. Zabar¬ wione skóry po oplukaniu natluszcza sie tak samo jak skóry garbowania roslinnego niebar- wione. Ostateczne wykonczenie jest równiez ta¬ kie same jak przy skórach garbowania chromo¬ wego. x- )/ PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób garbowania skór rybich przy uzyciu soli chromowych, garbników roslinnych lub garbników roslinnych z dodatkiem garbników syntetycznych (rotanin), znamienny tym, ze skó¬ ry namoczone poddaje sie wapnieniu za pomoca roztworów wapna z dodatkiem chlorku wapnia z wyeliminowaniem srodków zaostrzajacych, takich, jak siarczek sodu lub arsenu, a nastep¬ nie wytrawia je za pomoca preparatów, uzys¬ kanych z wnetrznosci ryb morskich „rybopo- nów", bedacych produktami odpadkowymi przy patroszeniu dorsza lub makreli, po czym pomi¬ jajac proces piklowania poddaje sie je gar¬ bowaniu w rozcienczonych roztwarach brzeczki chromowej, lub garbnikach roslinnych i podda¬ je dalszej przeróbce znanymi sposobami stoso¬ wanymi przy garbowaniu skór. Morski Instytut Rybacki PL