Wynalazek dotyczy obróbki tkanin skladaja¬ cych sie calkowicie lub czesciowo z regenerowa¬ nej celulozy.Zadaniem wynalazku jest uzyskanie takich tkanin skladajacych sie calkowicie lub czescio¬ wo z regenerowanej celulozy, przy których po¬ trzeba prasowania lub maglowania ich po za¬ moczeniu lub wypraniu jest mniejsza niz przy odpowiadajacych im wyrobach, nie obrobionych sposobem wedlug wynalazku.W celu otrzymania takich tkanin zachodzi po¬ trzeba odpowiedniej ich obróbki by nabraly zdol¬ nosci do utraty w stanie mokrym sladów zgnie¬ cen zatrzymywanych przez nie w stanie su¬ chym, przy zwyklym uzytkowaniu oraz by ich odpornosc na zatrzymywanie w stanie mokrym sladów zgniecen, któreby pozostaly po wysusze¬ niu, byla zwiekszona.W dalszym ciagu pierwsza z tych wlasciwosci bedzie okreslona jako „wlasciwosc wygladzania sie", druga zas jako „wlasciwosc odpornosci na zgniecenie na mokro".Znane sa sposoby, które poza powyzszymi wla¬ sciwosciami nadaja tkaninom jeszcze wlasciwosc odpornosci na zgniecenie na sucho, która to wlasciwosc nadaje sie tkaninom za pomoca obra¬ biania produktami kondensacji, dajacej masy termoutwardzalne lub aldehydami.Wiadomo, ze dobre efekty odpornosci na zgnie¬ cenie na sucho uzyskuje sie jedynie wówczas, gdy tkaniny te zawieraja okreslone ilosci wy¬ mienionych substancji. Wiadomo równiez, ze ob¬ rabianie takimi substancjami daje tkaninom do¬ datkowe wlasciwosci takie, jak zmniejszona sklonnosc do pecznienia, polepszenie wytrzyma¬ losci na rozciaganie w stanie mokrym i zmniej¬ szone wchlanianie wody, i te wlasciwosci takodniesieniu do wody.Efekt utrwalania wlasciwosci w odniesieniu do wody moze istniec razem z wlasciwoscia od¬ pornosci na zgniecenie na sucho, mozna jednak równiez otrzymac ten efekt bez odpornosci i*a zgniecenie na sucho przez uzycie niewieSiiBh ilosci substancji, które dopiero tiz^te w w^fkr- szych ilosciach nadaja wlasciwosc odpornosci fóa zgniecenie na sucho.Zupelnie niespodziewanie stwierdzono, ze za¬ stosowanie mAEfch Kosci wymiehS^hycli Mach¬ ników polepsza wlasciwosc odpornosci na zgnie¬ cenie na mokro, nadane tkaninfom dztalariieiiL samego tylko czynnika s{^czJhiajace|o, draz fSb male ilosci odczynników daja lepsza odpornosc na zgniecenie na mokro, niz minimalne ilosci potrzebne do nadania odpornosci na zgniecenie na sucho. (Nieoczekiwanym bylo równiez stwier¬ dzenie, ze odpornosc na zgniecenie na mokro mozna nadawac stosujac male ilosci takich od¬ czynników, które w wiekszej ilosci nie powo¬ duja odpornosci na zgniecenie na sucho.W dalszym ciagu opisu -stosuje Ws Wrbtk „*vifta- sciwosc utrwalania sie" na okreslenie w*a&nwo- sci nadanej wyrobom przez obrabianie ich pro¬ duktami zywicznymi lub aldehydami, powodu¬ jacymi efekt utrwalenia na zgniecenie na mo¬ kro, lecz me nadajarymi odpornosci-*fe gfettt&e- nfe Yia slicho. Np. "przy stosowaniu aldehydu mrówkowego wiadomo, ze odpornosci na zgnleftefcie-,*fc %U&0 f^hfeJJa ^ najmniej 2 — 3% utrwalonego ^aldehydu mrów¬ kowego, podczas gdy do osiagniecia efelctu utrwalenia potrzeba go znacznie mniej, np. 0,5— l°/t. Podobnie stwierdzono, ze do nadania pew- formaldehydowej, podczas W? «wttc^*t$sci**- we utrwalenie mozna uzyskac stosujac 3% tej zywicy. \ Sposobem w©dlug wynalazku nadaje sie tka¬ ninom wytworzonym calkowicie lub czesciowo z iregdnerowanej celulozy wlasciwosc wygladza¬ nia sie oraz Odpornosc na zgniecenie na mokro przez obrabianie ich srodkiem speczniajacym regenerowana celuloze, £rzy czym tkahiiiy 'tókie posiaidaja *fr\#hiez wlascrwo&Hitrwala^iia^Jl^ dana pfrzez Obrabianie produktami zywicznymi lub ald^ydalni.W przypadku gdy dana tkanma hfe j^st wy¬ tworzona wylacznie z regenerowanej c&lultfzy musi ona zawierac wiecej niz 50% naWft tej celulozy. Najlepiej jednak gdy skla&a "sie biia cr.lkcwicie lub w znacznej czesci (tzn., ze zawie¬ ra powyzej 80V» na wage) z celulozy regenero¬ wanej. Wynalazek przewiduje równiez sposób nadawania tkaninom skladajacym sie calkowicie lub 'czesciowo z regenerowanej celulozy i od¬ znaczajacym sie wlasciwosciami wygladzania sie, ornosci lania sie, Isiory to sposób polega na obrabianiu tej tkaniny -substancja speczniajaca regenerowa¬ na celuloze w takich warunkach koncentracji, 'cfzasu, temperatury i przebiegu czynnosci, ze tka¬ nina uzyskuje wlasciwosci wygladzania sie i od¬ prawicW <^iede*iirte ^^ Obróbka ma¬ jaca na celu utrwalenie Wahiny najlepiej na- stepcie po obrabianiu jej czynnikiem specznia- Sposób wedlug wynalazku najlepiej stosuje sie do wiskozowego sztucznego jedwabiu, acz¬ kolwiek mozna tez stosowac go do sztucznego jedwabiu amoniakalno-miedziowego. wlasciwosc wygladzania sie tkanin obrabia¬ nych sposobem wedlug wynalazku mozna^najle¬ piej obserwowac zawiesiwszy pionowo"kawal su¬ chej tkaniny, która zatrzymala slady zgniecenia, letótó *m&te&frs& % Ntodia i oswietliwszy ja ^w4a#em ^padajacym z punktowego lub szczeli¬ nowego zródla swiatla pod malym katem 20—30°) wzgledem powierzchni tkaniny. W przy¬ padku tkaniny wzorzystej korzystnie jest stoso- iwc r»Hdtlo 'hulluijilltoiMb i.irtrtj, gkdiUne zawie¬ sza sie i apifcikuje jeiynie w celu ulatwienia otóelwacji, mo^^ Ta WwteTh Calkiem zwT^aJ- Do ;cqlto*pawpm4j ^werwacji tkanine moz¬ na sfaldowac i prasowac miedzy plytami tak dlugo, dopóki nabyte slady fald nie pozostana wyraznie widoczne po zdjeciu plyt wowanie tkanin oswietlonych w wy**0 fybd, *»«» JfóWftlez *to«*w*c pei& *Wer- ifcfctóji WMUiHWi tiftfttn **okry*h<8b ItiibgMMtife ^iadOw lMtfrslasz«hla^^jmy*W!?&LWfr*tt- saeiflU, a %m W«5^^o*tó«hi,w& idarfa 4kL- ni^a 5eUt^«p^f^B tfa LgttiwwtfeJia móktoWrtm- zamtónM *iiB&jswjgo wjtiaLtfdcu. W tym ^»hi mokre tkaniny tatom **% * wa**tp*fe ttklwfta rriie^ l^fekiml J^^Wltti i poddaje .pra^w^ftiiu ' w mnu mmmmtnsk%&Nfa&&& *tfe mm* fald.Tfeatiiny ó1JralJ4toeli|«iBd»wn msm& Ini t^zna^aj^ sie ^SwIUez *fl tKfc&ia tftftpito- i l0 W£2Wm «Miotó^ ^ortteiii ciagania sie skoro tylko sa tAMOfefcwe 4 «*oftte- nic^l^b ScJSgftiia Wfe.-fc chwila iyy*^«^. -2-m<&tes& w ***** w *Nti% mSmmk Jifct e&aflaaa tkafiÓRy ebcalshajie aoasobfim wedlutf w$^a*tei*D*e jes* sj^lfe«^ w Uwaina* ^pb^Jh dujaca^bf si$ w. lWHtfltt i jpt Igpfc lp#fci$L nac- s&rimawam W tJlSWWy Q^b*a»£ w tfania su- cfcapft lAMa, si% ^ #t^|, tylfcfc ifszczap od tkaain. 9ftR^lBMy v^l^i^. W$**& sie* ze W^Wws^ w <*8teftu j^%awB^na. $ jecjnje- r4w» ¥*«&*«»wsfcutphi T#*Waniai»a t#©4& a wy- gte&ft&te m % oQEpm#A im ^|fec k*%wiazac sa * wel*Q^m n 4$<9&§fe Kcjfeoss 1jfc8#ii3t ofera^j^^ sc^»obeca we- sie w tajeni, sto^iu skoeo tyl|jfc mfaaa, *m*- aiafr **% jjisfe W&fa*am: * w#fc*3H$a ja, w* n c^$fl& JpHWpe^i- w^ka$ro fe**in{^ kfó?* naiPr^lowi poswoljcno to schnac w*J*e lOMPri^im, w#fci«fr wsk^afc T^chlawania wefej, PUK* c*3Fffc fac;pi spfl^b* s*vwl$fi)# wydluzaja, sie "Ml^iatefc tego tkaniny wykottafte z tefciob wjo&ten rozciagaja sie pra^ samirsesiu. w wodzie* ts* zs*acz$ zwiek¬ szaja $mia wwwz<&nia ^y$uazcv% sie, te wla£eiw zmian w?pi&*w^ Wiele wlókie** arwtaszoza w&kaa *m&rjmewa» n-e, takie jak wlókna a T^BCT^wg&fci eetejozy, poddane »aPfelwti^ rcfceiiigaja «|e mmmt lat¬ wiej, gd# sa ja&el^ n|fc gdy aa w$|^ Jednakze spontafaewa* ic^ag&tó*, m, $ hltam ippom* niano wyfcej, ws*fc|uifc tew: z*sta***&*ia. jaki*-* gckolwiefc aewnefr»neg* »WTo,jfww iedipiia pod wplywem starannego BawiQcaw«iaiJka»4»y.Zmiany wymia*6w, kt^m pelgaja tkaniny obrabiane WMfttoem we<^g wowkwku piTsy za¬ moczeniu i sefciiieciifc *óini« $|e oaihe^H^ift o^ V»s^©mnial3w^ wy^ri wwian, iatoa ide^j^ WE?~ kl© tteniao^ m# tylko diatego, z* tkawiy t ciagaja sie priy itamoea^niu i k«re*a sia pr^ry s«ltn!eeitit, Hac f<(SfWsu«K ^atego, ie te *Hty$|gr «ft powtanalliit.Wielkosc Bitentani^negjp Fom^ania «e wy- k.asyw#iegQ prze? tkaniny obfafeia^® apjcjsofeem wynalazten mo^ wyno*i6 nffc ^ ^- 3P°A Jjfeio- pantofel na igniectm© na s^^.a i |iaje|y m^dlzy iwymi riww^ tyl 4&lgftfe* i %e^|^; ^rt^ien, rtKtapaju INr^edzy i aft?igstiligp t|ca#ii^;, fak ftp. mektóre tJwniiy sHJft^J*^^ mi naglych wM? M<9» wi$Hf»z^w©ff5 9fti|^negi je^w^tel tka¬ nych na krosnie z maszynka iWatemm ^^- 1 O^ffiffiM, iW/^SI1^^^ o* ^PfeT^ lgcz;»)^e4 ^trwaie^ieni^ te ciaganie, sie p& naj^cz^niu.Znane, sj?Qlykaite w hiandju tk;anin^ ? wisko¬ zowego szt^CZAego, je4^abi.vi! wykazuja nieznacz¬ ne spontaniczne rozciaganie sie przy caljkowjf tym zamaczjeniu.. Jednakze zadna z, tych tkanin nie ppsia^a zdoinpsci; wygladzania sie y^r takim stopniu,, jak tkaniny obrabiane sposofeeni we¬ dlug w^aalazku.Spontaniczna rozciaganie, sie tkanin obrabia¬ nych sposobem wedlug wynalazku, wynikajace z w^-dtuzania sie wlókien przy namoczeniu^ mo¬ ze byc wywolane przegriyowaniern w czasteczce wlókna lub* calkowitym zwolnieniem naprezen podczas uprzednich obrzek (przedzenie, cewie- nie, przeciaganie i. tkanie) pod dzi^feniem czyn¬ nika speczniajacego uzytego do naAawanjia tka¬ ninie, zd^Jtoofe;i wygladzania sie i odpornosci na zgniecenie na mokro. Mozliwe równiez ze wla¬ sciwosci wygladzania sie i odpornosci na zgnie¬ cenie na, mofcro sa wywolaAe powstawaniem miejscowych PÓzm'c w polozeniu czasteczek lub \y stanie* n#prez,enia nici i wlókien.Obrabianie tkanin z regenerowanej celulozy c^nnjkami speczniajaoymi takjmi jak zrace za¬ sady, w celu uzyskiwania lepszej apretury, jest jako takie, znane, Jednakze dzialanie czynnika specmajacego mw tyc wedlug niniejszego wy¬ nalazl bardzo sijne, aczjfeoiwiek nie tak silne, by* pcw^PW-aJo rozpuszczenie regenerowanej ce¬ lulozy lub dawalo sztywne tkaniny. WiacVmo,-£e stopien dzialania czynnika speczniajacego na re¬ generowana celuloze zaiezy od natury czynnika si^c^niaiaceg^ jego stezenia i temperatury w ja¬ kiej uskutecznia sie obróbke. W celu wykoncze¬ nia 1&anin obff^lrianych sposobem wedlug wyna- lazfe^ n^Jecy st^annie* Cjobrac wzajemny stosu¬ nek tych czynników. Tym niemniej obrabianie §Bp4Jqi«n speczniajacym, aczkolwiek nie powin¬ no usztywniac tkaniny, winno siegac gleboko i nie moze byc jedynie powierzchownym.Erzy stosowaniu wodnych roztworów zracych Z£sa4, które sa iLajbardziei odpowiednimi srod¬ kami speczniajacymi do celów niniejszego wy¬ nalazku, nalezy wziac pqd uwage ze roztwory rozcienczone sa stosunkowo lagodne w dziala¬ niu, natomiast bardziej stezone roztwory moga powodowac sztywnosc tkaniny, a roztwory o po¬ srednim stezeniu moga rozpuscic regenerowana celuloze. Efekt obróbki wodnymi roztworami zracych «as3g cwiefefza «j.e WW zastosowaniu dluzsizege ezasu obrabiania, a ponadto zaleza, on od temperatyry i ^teaenia zasady.Nale% je^H odróznie obc^o4zic sie z tka- *%-ninami przy obrabianiu ich srodkami specznia¬ jacymi sposobem wedlug wynalazku w celu na¬ dania im zdolnosci wygladzania sie i odpornosci na zgniecenie na mokro, przy czym podczas obra¬ biania nalezy jak najmniej naprezac nici lub tkaniny.Podczas obrabiania mozna kontrolowac dzia¬ lanie wodnych roztworów zracych zasad w zna¬ ny sposób, dodajac do roztworu inne elektrolity takie, jak obojetne sole alkoholi lub srodki zwil¬ zajace, co jest korzystne przy stosowaniu wod¬ nych roztworów o posrednim stezeniu, w celu unikniecia rozpuszczania regenerowanej celulo¬ zy i stworzenia wiekszego stopnia bezpieczen¬ stwa podczas obrabiania. Nalezy tez dolozyc wie¬ le starania w dokladnym wyplukaniu srodka speczniajacego w celu unikniecia pozostawienia go w tkaninie w takim stezeniu i przez taki okres czasu, któreby mogly spowodowac uszko¬ dzenie tkaniny.Trzeba tez unikac stosowania tkanin zawie¬ rajacych ukryte slady zgniecen. Pewne tkaniny wydaja sie w stanie suchym gladkie i miekkie, natomiast po namoczeniu wykazuja slady zgnie¬ cen; o tych tkaninach mówi sie, ze zawieraja ukryte slady zgniecen. Slady zgniecen wycho¬ dza spontanicznie z ukrytych sladów zgniecen podczas moczenia nawet wówczas, gdy tkanina nie. jest odksztalcona jakakolwiek sila zewnetrz¬ na, jak np. przez gniecenie. Takie slady zgnie¬ cen pozostana w tkaninie podczas i po suszeniu, a nawet gdy zostana usuniete przez prasowanie zelazkiem lub miedzy plytami, ukaza sie one ponownie przy nastepnym zmoczeniu tkaniny.Ukryte slady zgniecen nie koniecznie zostaja zni¬ szczone w przypadku obrabiania tkaniny srod¬ kiem speczniajacym w celu nadania im zdolno¬ sci wygladzania sie i odpornosci na gniecenie sie na mokro.Poniewaz wynalazek ma na celu wykonczenie tkanin, które po praniu potrzebowaly by mniej¬ szego prasowania i maglowania, wazne jest, by nie zawieraly one ukrytych sladów zgniecen.W przypadku gdy tkanina zawiera ukryte slady zgniecen, slady te zawsze ujawniaja sie podczas moczenia, które usuwa slady zgniecen utrzyma¬ ne po normalnym uzyciu, i w ten sposób korzy¬ sci, jakie daje wynalazek, zostana w znacznym stopniu zmniejszone. lYobec powyzszego wazne jest, by tak popro¬ wadzic obróbke tkaniny, aby nie powstawaly ukryte slady zgniecen. Te srodki ostroznosci nalezy stosowac równiez podczas wszelkich obró¬ bek poprzedzajacych obróbke wedlug wynalaz¬ ku. Podczas przedzenia i tkania przedza i tka¬ niny poddawane sa róznym naprezeniom, a na¬ prezenia nadane im zostaja w znacznej mierze zwolnione podczas nastepujacej po tym pierwszej obróbki na mokro. W celu uzyskania jak naj¬ lepszych wyników przy wykonywaniu sposobu wedlug wynalazku, nalezy unikac, przy obrabia¬ niu na mokro, ukladania tkaniny w faldy, petle lub zakladki, ponadto zas nalezy tak obchodzic sie z tkanina, by nie powstawaly slady sznurów, sciskania itp. Nie powinno tez istniec róznico¬ we odprezenie; naodwrót odprezenie powinno byc jednolite i zupelne, a na tkanine nie po¬ winno sie wywierac jakichkolwiek róznicowych nacisków podczas obrabiania na mokro.Obrabianie srodkiem speczniajacym z reguly nie usuwa ukrytych sladów zgniecen wprowa¬ dzonych uprzednio, jednakze pewne slady zgnie¬ cen moga byc usuniete przez odpowiednie bocz¬ ne rozciaganie materialu przed, podczas i (lub) po obróbce srodkiem speczniajacym, a przed su¬ szeniem. Wszelkie obrabianie na mokro przy. wykonaniu sposobu wedlug wynalazku uskutecz¬ nia sie najlepiej wówczas, gdy materialy wló¬ kiennicze sa wolne od róznicowych naprezen.Wydaje sie, ze zdolnosc wygladzania sie oraz odpornosc na zgniecenie na mokro tkanin obra¬ bianych sposobem wedlug wynalazku, zwiazane sa z wchlanianiem wody i wywolanym tym pecz¬ nieniem wlókien. Znane utrwalanie nadaje pew¬ ne wlasciwosci przeciwpeczniejace, wskutek cze¬ go nalezaloby spodziewac sie, ze zniweczy ono badz zdolnosc wygladzania sie, badz tez odpor¬ nosc na zgniecenie na mokro. Tymczasem jed¬ ynak stwierdzono, ze mozna wytwarzac tkaniny, które bedac utrwalone znanymi sposobami po¬ siadaja tym niemniej zdolnosc wygladzania sie i odpornosc na zgniecenie na mokro. Znane utrwalenie zmniejsza zarówno zdolnosc tkaniny do rozciagania sie w stanie mokrym, jak i jej miekkosc w stanie mokrym, jednakze zostalo stwierdzone, ze tkaniny skladajace sie calkowi¬ cie lub czesciowo z regenerowanej celulozy i od¬ znaczajace sie zdolnoscia wygladzania sie i od¬ pornoscia na zgniecenie moga równiez posiadac wlasciwosc utrwalania sie, nadana im bez zmniejszania zdolnosci do wygladzania sie i od¬ pornosci na zgniecenie na mokro, a nawet przy jednoczesnym polepszeniu tych wlasciwosci, co umozliwia wytwarzanie tkanin, które po praniu nie potrzebuja prasowania, aczkolwiek oczywi¬ scie stopien, w jakim zachodzi potrzeba praso¬ wania, bedzie zalezal od celu do jakiego ma byc uzyta tkanina, jak i od gladkosci wymaganej przez uzytkownika.Obrabianie utrwalajace stosowane w sposobie *• 4'—•wedlug wynalazku, moie polegac na, znanym na% sycaniu. tkaniny sztuczna zywica, rozprowadzo¬ na wewnatrz wlókien a nie pomiedzy poszcze¬ gólnymi wlóknami, lub na znanym obrabianiu Hwasem i ghoksalem. Obrabianie utrwalajace moze tez obejmowac znane obróbki zywicznymi produktami kondensacji lub polimerami nie przenikajacymi do wlókien. Taobróbka wpraw¬ dzie zmniejsza nieco zdolnosc tkaniny do spon¬ tanicznego rozciagania sie i nabierania miekko¬ sci przy zanurzaniu do wody, jednakze stwier¬ dzono, ze przy starannej obróbce mozna wy¬ twarzac tkaniny wygladzajace sie i odporne na zgniecenie na mokro, a przy tym utrwalone.W praktyce wedlug wynalazku mozna stoso¬ wac nastepujace znane srodki speczniajace: Wodne roztwory wodorotlenku sodu, wodoro¬ tlenku potasu, cynkami sodu i wodorotlenku benzylotrójmetyloamonu oraz ich mieszanin; wodne roztwory chlorku cynku, kwasów mine¬ ralnych, zwlaszcza kwasu azotowego lub kwasu siarkowego, oraz. wodorotlenku aminomiedzio- wega Roztwory wodorotlenku sodu lub potasu moga zawierac chlorek sodu, krzemian sodu lub feno- ian sodu oraz czynniki kontrolne. Roztwory kwasu siarkowego moga zawierac jako czynnik kontrolny aldehyd mrówkowy.Jak to juz zaznaczono, dzialanie srodków speczniajacych musi siegac gleboko i nie moze byc tylko powierzchowne. Wymagalo by to sta¬ rannego i gleboko umiejscowionego dzialania na regenerowana celuloze. Ma ono na celu wywo¬ lanie przegrupowania w strukturze czasteczko¬ wej bez wprowadzania jednakze istotnych zmian w wlasciwosciach fizycznych materialu w sta¬ nie suchym i (lub) calkowite zwolnienie napre¬ zen nadanych podczas poprzedniej obróbki (prze¬ ciagania, przedzenia, cewienia i tkania). Wsku¬ tek tego nalezy starannie kontrolowac dziala¬ nie srodka speczniajacego.Utrwalenie stosowane wedlug wynalazku mo¬ ze polegac na obróbce tkaniny zywicznymi pro¬ duktami kondensacji, dajacymi masy termoreak- tywne, lub tymi skladnikami lekko skondenso¬ wanymi do takiego stanu, ze sa one jeszcze zdolne do przenikania do wlókien, po czym pro¬ wadzi sie kondensacje do koloidalnego stanu zywicznego.Utrwalenie mozna tez przeprowadzic za po¬ moca obrabiania koloidalnymi roztworami lub rozproszynami zywicznych produktów konden¬ sacji, nie przenikajacych wlókien, lub za pomo¬ ca obróbki roztworami lub rozproszynami syn¬ tetycznych termoplastycznych polimerów. Ilosc pojmowanej «rm wlókna zywicy nie powin¬ na byc wieKsza od ilosci potrzeonej do ica utrwalenia, lkaiuna musi pozostac gietka.Gotowy procom musi pyc wyprany staranniej, niz to sie zwyKie czyni w przypadku titanin obrabianycn zywicami, W pewnycn przypacutach koncowa obrooKa rozpuszczona zasada lun roz¬ puszczonym kwasem, jak soda zraca lub kwasem solnym, polepsza wyniki, usuwajac nadmiar zy-, wicy, . ., _.. W przypadku stosowania wodnych roztworów syntetycznych zywicznych produktów konden¬ sacji, dajacych masy termoutwardzalne, odpo¬ wiednimi produktami sa aminoaldehydowe pro¬ dukty kondensacji mocznika z aldehydem mrów¬ kowym lub melaminy z aldehydem mrówkowym.Równiez produkt sprzedawany pod nazwa „Rho- nite R-l" nadaje sie w tym przypadku do za¬ stosowania.Jako przyklad aminoaldehydowego produktu kondensacji o niskim ciezarze czasteczkowym mozna wymienic produkt otrzymany przez kon- densowanie aldehydu mrówkowego z mocznic kiem w roztworze wodnym przez okres czasu wystarczajacy do wytworzenia roztworu krysta- loidalnego zwiazku metylolowego o lepkosci mniejszej od 10 centypoizów, mierzonej w tem¬ peraturze 20°C. Zamiast metylowych moczni¬ ków i metylolowych melamin mozna stosowac ich etery, np. alkylowany metylolomocznik lub alkylowana metylomelamine.Tkanine, której nadajemy zdolnosc wygladza¬ nia sie i odpornosc na zgniecenie na mokro, zwy¬ kle nasyca sie wspomnianymi wyzej produkta¬ mi kondensacji w wodnym roztworze, nastepnie usuwa sie nadmiar odczynników, suszy i ogrze¬ wa w celu wykonczenia kondensacji lub two^ rzenia sie zywicy. Wodny roztwór,'którym na¬ syca sie tkanine, powinien byc uprzednio odpo¬ wiednio skatalizowany, przy czym w przypad¬ ku stosowania produktów kondensacji typu aml- noaldehydów, katalizatorem moze byc kwas, mieszanina kwasów, mieszanina kwasu z sola lub najlepiej substancja, która moze stac sie kwasna lub moze wydzielac kwas podczas obra¬ biania, jak np. tiocyjanian amonu, fosforan jed- noamonu lub chlorekglinu. y Roztwór produktów kondensacji mocznika z aldehydem mrówkowym o niskim ciezarze cza¬ steczkowym, zdolny do przenikania wlókien, mozna otrzymywac sposobem opisanym w bry¬ tyjskim patencie nr 449243. Takie roztwory od¬ znaczaja sie niska lepkoscia rzedu 5—6 centyitoi- zów. W przypadku uzycia w mieszaninie reak¬ cyjnej wiekszej ilosci aldehydu mrówkowego po- - S ~i^ jt#oieceoie iia. mokr^ jak rowmez utrwalenie. lepsza aie'*.zdolnosc .wyglaó^nia sie i odpornosc W przypadku gdy katalizatorem sa sole amo¬ nowe-mozna.-do-mieszaniny reakcyjnej wprowa- dzió-mleczko gumy naturalnej lub syntetycznej.Mozna tez wprowadzac odczynniki takie, jak chlorek* stearoamidometylopirydyniowy lubchlo- reiiv oktadecyloksymetylopirydymowy albo- tez tafeie zwiazki organiczne krzemu, które nadaja wlasciwosci odpychania wody. W przypadku gdy katalizatorem sa -sole pewnych metali mozna równiez w wprowadzac emulsje woskowe, przy ezym^p. przy.zastosowaniu octanu glinu w cha¬ rakterze katalizatora, nadaje sie tkaninom po-* laczone wlasciwosci utrwalenia i odpornosci na plamy, jezeli nasycona i wysuszona tkanine pod¬ daje;sie dekatyzacji w celu otrzymania zasado¬ wego octanu lub tlenku.Suszenie tkaniny nasyconej produktami kon¬ densacji, dajacymi termoutwardzalne sztuczne zywice, wymaga pewnej starannosci W celu uzyskania najlepszych wyników nie nalezy tka¬ niny niepotrzebnie rozciagac podczas suszenia, gdyz to nie tylko zle wplywa na jej gladkosc, lecz ponadto moze spowodowac wykruszanie sie wskutek wydobycia na powierzchnie znajdujace¬ go Jie wewnatrz plynii, w przypadku zastoso¬ wania nadmiernego naprezenia. Ponadto nalepy praedaiewziac odpowiednie kroki w celu zapobie¬ zenia przenikaniu i przedostawaniu sie na po¬ wierzchnie wlókien podczas suszenia krystaloi- dalnego produktu. Podczas suszenia mozna tez spowodowac kurczenie sie tkaniny na odpowied¬ niej, ramie lub na maszynie powodujacej kon¬ trolowane kurczenie sie.Podczas suszenia lub natychmiast po wysu¬ szeniu mozna poddawac nasycona tkanine me¬ chanicznemu odksztalcaniu, utrwalonemu na¬ stepnie przez tworzenie sie zywicy termou- twardzanej z produktów jej kondensacji Moz¬ na np. wygladzac, nadawac polysk jedwabny, wytlaczac, wywolywac efekty satynowania przez tarcie lub faldowac, przy czym za pomoca wielu maszyn stosowanych do tych celów mozna do- kanczac pod wplywem ciepla, uzywicznianie produktów kondensacji przy jednoczesnym wy¬ twarzaniu efektów mechanicznych.Nasycona i wysuszona tkanine mozna ogrze¬ wac w rózny sposób. Przy zastosowaniu slabo kwasnych katalizatorów stosuje sie czas i tem¬ perature rzedu 3—5 minut w temperaturze 160— 180PO, podczas gdy przy mocniejszych kwasach tejE&tetura moze byc obnizona do 130—150°C, "W/przypadku uzycia do koncowego stadium kondensacji zywicy w wlóknach ogrzewanych pewnej. ilosci. pary, co nie tylko przyczyttia sie komór, uzyskuje sie korzysci przy obecnosci do rozkladu kwasnego katalizatora, lecz równiez zapewnia bardziej skuteczne przenoszenie ciepla na tkanine oraz nadawanie tkaninie lepszych wlasciwosci fizycznych, niz dawane przy ogrze¬ waniu na sucho.Ito zywicznych produktów kondensacji nada¬ jacych sie do zastosowania nalezy zaliczyc zna¬ ne koloidalne roztwory produktów kondensacji* mocznika z aldehydem, mrówkowym o lepkosci przewyzszajacej .10 centypoizów lub hydrofobowe produkty, kondensacji melaminy. z aldehydem mrówkowym albo produkty kondensacji kazeiny z aldehydem mrówkowym. Mozna tu tez wymie¬ nic termoplastyczne polimery w roztworach lub dyspersjach,. takie jak wielometylometakrylany lub octany wielowinylowe. Mozna tez stosowac mieszaniny produktów kondensacji z polime¬ rami.Tkaniny obrabiane sposobem wedlug wyna¬ lazku zachowuja swoja zdolnosc wysadzania sie, odpornosc na zgniecenie na mokro i utrwalenie po wielu praniach, jednakze nalezy zachowac pewne ostroznosci przy praniu, jesli tkaniny maja wyschnac bez sladów zmarszczen. Wieksza czesc wody mozna usunac za pomoca wyzyma¬ nia lub za pomoca odciagania wody, jednakze w pewnej chwili wilgotna tkanina moze naby¬ wac slady zgniecen, które pozostaja po wysusze¬ niu, gdyz odpornosc na zgniecenie na mokro zmniejsza-sie podczas wysychania ponizej 65% wody na wage. Ta zdolnosc nabywania, pod- cazs suszenia, sladów zgniecen, nie znikajacych po wysuszeniu, moze byc istotnie zmniejszona, gdy wewnatrz tkaniny tworzy sie nietopliwy or*- ganiczny zwiazek krzemu. Jesli tkanina ma byc wysuszona bez sladów zgniecen, nalezy ja tak podtrzymywac, by nie byla w niepozadany spo¬ sób odksztalcana lub gnieciona.Ponizsze przyklady ilustruja rózne sposoby * za pomoca których mozna otrzymywac tkaniny posiadajace zdolnosc wygladzania sie, odpornosc na zgniecenie na mokro i utrwalone wedlug wy¬ nalazku. Jasne jest, ze wynalazek nie ograni¬ cza sie tylko do tych przykladów. Nie mozna po¬ dawac dokladnych granic czasu i temperatury obrabiania srodkami speczniajacymi ani tez do¬ kladnego ich stezenia, gdyz czynniki te zaleza wzajemnie jeden od drugiego i zaleza równiez od natury uzytego srodka speczniajacego. Przy¬ klady podaja znaczna róznorodnosc warunków.W kazdym razie jednak nalezy starannie kon¬ trolowac warunki, w celu zapewnienia tkaninom nabywania pozadanych wlasciwosci. Wskutek f^r 6ligo ,poire*bne ,sa ?frbtakly«e r epra\adxUwiy, wskazujace czy tkaniny zostaly spttrwMlowo < obaebdone sciwesci. lNi£$j f podana^ptfóba ^mno«rwdatpomiar:tKywro- tu ;«rtricrych :*k»tón do tpcprae^mego s*a t^ftieowndu itjmozet^c^^iliewwMina^ w^ódnierieniu ^^ wszystkich, ^wyytele spc^J»kaTiyoh tkanin, * Do spróby ufcnwa r^sle hfeaW&ki ^tk&rnny ^wiezzdmi 5 MX 1 frcm frticte ttfudluz ^osnowy i zadluz fwatku. -Kawalki i4e TiiocBy-Me q*rwo¬ dzie,oisiiwtt «n»djatóar sanie, po czym falduje sie te*dyfeka*»tóelctitark, cedcratsee breegr stykaja^ reaem^iriaaada; sie napfercie iK^fjtókodemijmyrci^ na^dkras^^^^ «*ia£ki ffz rpfyty n Ukladzie ima attcfafj sNap^cole tpawterechsiowe powoduje *?prv?tBeple- *nte^si9&&mM*ego)kmri^ w4*rachni • i ^tó$yirtywatne ;Bte wt|^!:poltJ*eiiiu do^kofea^Mby, ia^ponadtoA*K^ oie * do *iebie ^etojrtdwfróch fpowierzliini Tiftozortfcj tkaralnyf^o^lawamej ? próbie. *JezelhiwFpoinniffna sucha ^xwJei-Rchma nie rsbyla ustalwtana rpkmo- wo, ustawia sie ja wljptóozemhr pkuiutyjai^przy czym rMnia ?i»ldu M&iusi byc róu&nez ifrionewa.-Fald .rozchyla i*s$e starannie ^preez -iWFCiniecie ostrza ^pmoetid ma nie powierzchni *?tteniny» po czym tfpazwtfla sie badanej tfcan&rie?*BOzwin5c ^e,< mierzy sie -kat przez nia otworzony :z ipoló&e- rtiem tpopniedniin. i 13o^powyzszej 'jpisóby^ odpoTvie^Hhai/ipi!wra?wfteni jest *przyraad ^opisany wietóeie J. *T. ^liafsh??pt.,/An Introdtóctibn to Testlilie fteisMag11 "na str. 388 (wydane •ptfzez? Ghitpman and -Hall w 1948 r.), zw^ettlimy t*»&ez ^dodamfre aawicfeacpnych -ciezar¬ ków do * 1aldcwama i zawieszanych tna *nattyzni- *^hvmosteznych^ifiaifzsrdt6w oprzekfojuw"ksztal¬ cie r litery.,.L". przy czym zVltych TOairaad©wtsest:*zatfpatrzonewrskale:kato¬ mierza lukowego, drugie za-s -ramie stanowi su- eba~powierzchnie tsluzaca do rtfadkrafmywurna tkaiwny^W f*ófozcffriu rpoziomym lttb^Jpionowym.W n*zyp*8ftkn sgdytplyta #est Poaioma, ciezar 7 -'gietkosc tkaniny * wytwiera wlo%fw tna t powrót -(fo *rsfcanu upWittiedjjieffo, na ?lkanmy''nMSIut? wy- ^rrotu w sgraflfcafdh iV9b—I<80°. TWsTctitfek tesro w^celutzijaitfmenia'ftowroiu do ^amcrsJdprzednie- -**oiiskaiiin *libralilanr^cli :^spte^ó%em'^ ***teu, '^ftalezy rr^zepwwseidzió '/poMifJtt^y ?fl5toafcfac plyte ustawiona pionowo, a to sw^eelu mry*ibr»^ *tow*rda w&ywów rcieiami i ^efkisci. ^^Pi^gla- dzeniet ffrid 'rfi«pocayna^ffie^na-z^Coiu^pffted^Y^- chyleniem faldy, wskutek czego kat powrotu vdo sBtemi rpop«tódH*ego fest *mnietszy za zfeieciem :^niz na'^5gieoJU, ^WftnM *lnr6i) ^^^^owadzonych za póirióca tego': przyrzajdu ^K*dano w nizej umieszczanej tabelek,tppzy'czymftrwidoczniOne^na riiej liczby stan^tfia '^kAty fald tnierzone w 'stopniach, io 3 ilmttlCtach powracania < tkaniny do stanu'pier- woinego.Io przeprowadzenia próby uzyto próbki tka- ^niny ze "Sztucznego jedwabiu, opisanej w. pfzy- kla^dzie ^IH, ptzy czym niektóre z próbek; sfal- dowano iv^dlliz osnowy, a niektóre wzdluz wat¬ ku. Litera A oznaczono tkanine nie obrobiona, litera b —i'tkanine dbraibiana srodkiem specz¬ niajacym w celu nadania jej zdolnosci wygla¬ dzania sie i odpornosci na zgniecenie na mokro, fHtera*C — tkatiiiie; nie obrabiana srodkiem specz¬ niajacym, ' lecz 'Obrabiana rtylko slabym roztwo¬ rem prddltktóW kondensacji mocznika z aldehy¬ dem |irtrÓVk6wym Opisanym w przykladzie III, a litera D — tkanine obrabiana zarówno srod¬ kiem spteczniajacym jak i roztworem zywicz¬ nych pi^dl!iktów kóiidensacji opisanym w przy- M^dzie^TlI. osnowa 80 115 1105 147 watek 78 115 105 142 *S*gdnk 79 115 105 145 Moga istniec tkaniny, które w stanie mokrym w wysokim stopniu powracaja do stanu poprzed¬ niego, jak to uwidoczniono na powyzszej tabel¬ ce, a jednak posiadaja juz ukryte slady zgnie¬ cen. "Wyzej opisana próba nie ujawni sama ukrytych sladów zgniecen, gdyz dokonuje sie na malym kawalku tkaniny, który moze nie po¬ siadac zadnych ukrytych sladów zgniecen, acz¬ kolwiek sztuka tkaniny, z której pobrano te próbke, moze. posiadac ukryte slady zgniecen w innym, miejscu. W uzupelnieniu powyzszej próby nalezy Wiec wziac kawalek tkaniny o powierz¬ chni okolo 0,84 ni2, zawiesic go za jeden brzeg i spryskac woda. Jezeli tkanina posiada ukry¬ te slady zgniecen slady te zostana ujawnione i beda dokladnie widoczne lub moga byc wykry¬ te próba swietlna opisana wyzej. ¦&o :totv^tnz8^,ze myteBBO prawidlowo wa¬ runki potrzebne do nadania tkaninie zdolnosci Wygladzania ifi4§ .odpornosci na -ggnieeenie na «DQokroi iutrwaleiiia, ^^nl*Bzy Me iiej powiJót^do smarni{.p»i5zedm^go. LLiozbyte sluza jako wska- aówka -sJ -tkaniny obrabiane w ten sam sposób sa zadawa¬ lajace czy tez nie» Przyklad I. Oczyszczona tkanine wykonana z przedzy jedwabiu sztucznego, wolna od sladów zgniecen, zanurza sie w wodnym roz¬ tworze . 11% na wage wodorotlenku potasu o temperaturze 18°C na przeciag jednej godziny.Tkanine plucze sie w zimnej wodzie w celu usu¬ niecia nadmiaru zasady i nastepnie wprowadza do 1% roztworu kwasu octowego, po czym plu¬ cze sie ja w rozcienczonym wodnym roztworze weglanu sodu, przeplukuje ciepla woda i suszy bez naprezenia. Podczas tych czynnosci nalezy zwazac, by nie wprowadzac ukrytych sladów fald.W tym stadium tkanina po namoczeniu roz¬ ciaga sie zwiekszajac swa powierzchnie o mniej wiecej 20%.Nastepnie wprowadza sie tkanine do wodnej kapieli zawierajacej 15% objetosciowych produ¬ ktu kondensacji mocznika z aldehydem mrów¬ kowym oraz 1% wagowy fosforanu jednoamo- nowego.Produkt kondensacji otrzymuje sie przez ogrzewanie pod chlodnica zwrotna 100 czesci wa¬ gowych mocznika z 200 czesciami obojetnego 40% aldehydu mrówkowego i 8 czesciami amo¬ niaku w ciagu 3 minut i nastepujace po tym szybkie ochlodzenie.Po nasyceniu mieszanina reakcyjna tkanine wyzyma sie tak, by zatrzymala okplo 100% wa¬ gowych mieszaniny, po czym suszy sie ja w tem¬ peraturze 60°C. Nastepnie ogrzewa sie tkanine w ciagu 2 minut w temperaturze 140°C, pierze sie w wodnym roztworze 0,25% wagowych my¬ dla, zawierajacym 0,25% wagowych weglanu so¬ du w temperaturze 70°C w ciagu 8 minut, plu¬ cze i suszy. Pranie to jast ostrzejsze niz zwykle stosowane w przypadku |kanin obrabianych pro¬ duktem kondensacji nfocznika z aldehydem mrówkowym.Przyklad II. Oczyszczona tkanine, wykonana z przedzy sztucznego jedwabiu i wolna od ukry¬ tych , sladów zgniecen, zanurza sie na 2 minuty do kwasu azotowego o Qf° Twadella w tempe¬ raturze 18°C. Nastepnie plucze sie ja zimna woda, nastepnie 0,25% wodnym roztworem we¬ glanu sodu, ponownie woda i suszy bez napre¬ zenia. Podczas tych czynnosci nalezy bacznie uwazac, by nie wprowadzic ukrytych sladów zgniecen.Tkanina rozciaga sie przy namoczeniu o 20% i posiada zdolnosc wygladzania sie i odpornosc na zgniecenie na mokro. Nastepnie poddaje sie tkanine obrabianiu produktem kondensacji mocz¬ nika z aldehydem mrówkowym i wykancza j w przykladzie I Przyklad III. Tkanine wykonana z sztuczn jedwabiu o szerokosci 96 cm w krosnie, ut z wlókien wiskozowego sztucznego jedwab o grubosci l1/s denier i dlugosci 36 mm przedz nych w Nr 18 (brytyjski wzór nr 1009) o sie i odkleja w stanie rozpostartym. Tk pierze sie w cieplej wodzie w stanie rozposta tym w plynie zawierajacym 0,5% wago mydla. Nastepnie plucze sie ja az do uwolni od mydla i suszy na ramie do rozciagniecia szerokosci 91,4 cm.Pó ochlodzeniu do temperatury pokojo umieszcza sie tkanine na podnosnicy i zes konce razem. Nastepnie wprowadza sie tka ne na przeciag 60 minut do 454 1 1,25 norma nego roztworu sody zracej w temperaturze 2 Tkanine pozostajaca na podnosnicy plucze w kilku zmianach wody w temperaturze az do usuniecia sody zracej. Nastepnie plu sae ja w zimnej wodzie, a pozostale slady za dy usuwa sie w kapieli zawierajacej 454 1 0,1° kwasu solnego, po czym plucze sie tkanine zimnej wodzie az $p uwolnienia od kwasu i wre szcie zdejmuje z podnosnicy.Po odessaniu nadmiaru wody przepuszcza si tkanine przez zmiekczacz skladajacy sie z 0,91 kg stearyny i 0,453 kg boraksu rozpuszczonyc w 115 1 wody. Nastepnie tkanine suszy sie n ramie po rozciagnieciu do szerokosci 91,5 Podczas tych czynnosci nalezy dokladac stara by nie wprowadzac utajonych sladów zgniece Przygotowuje sie rozpuszczalny w wodzie pro dukt wstepnej kondensacji mocznika z aldehy dem mrówkowym zawierajacy fosforan jedn amonowy, stosujac jako katalizator sposób opi sany w brytyjskim patencie nr 449243. Tkanin zanurza sie w roztworze zawierajacym 15% obje tosciowych stezonej, mieszaniny reakcyjnej, ta by zatrzymala ona okolo 100% wagowych. Na stepnie umieszcza sie ja na ramie do suszen' przy niskiej temperaturze, na której rozciaga si ja do szerokosci 91,5 cm. Dalsza kondensacj zywicy osiaga sie przez ogrzewanie tkaniny ciagu 3 minut w temperaturze 155°C, po czyn pierze sie tkanine w ciagu 8 minut bez napre¬ zen w pralce, w roztworze zawierajacym 0,25°/ mpdla i 0,25% weglanu sodu, w temperatura 70°C. Pranie to jest znacznie staranniejsze nis zwykle stosowane w przypadku tkanin, obrabia¬ nych produktem kondensacji mocznika z alde¬ hydem mrówkowym. Wreszcie tkanine plucze sie i suszy na ramie.Przyklad IV. Tkanine z jedwabiu sztuczneg< - utkana l wlókien detych sztucznego Jedwabiu w nr 14 * opala sie i obrabia srodkiem odkleja- jacym, w stanie rozpostartym. Po wymyciu w cleptej wodzie tkanine pierze sie w pralce miesz¬ czacej tkanine w stanie rozlozonym, w plynie zawierajacym 0,5% mydla. Po tym plucze sie tkanine az do uwolnienia od mydla i suszy na ramia do szerokosci 91,5 cm.Nastepnie wprowadza sie tkanine w stanie roapoetartym przy minimalnym naprezeniu osno¬ wy do kapieli 454 1 zawierajacej 36,24 kg sody zracej i 96,24-kg chlorku sodu, w temperaturze 204C. Po 60 sekundach tkanine wprowadza sie po krazkach na rame do rozciagania i rozciaga do szerokosci 91,5 cm, po czym plucze sie woda w temperaturze 80?C, az do calkowitego uwol¬ nienia od sody. zracej. Poaostale slady zasady usuwa sie przez wymycie zimna woda w pralce mieszczacej tkanine w stanie rozpostartym, po czym suszy sie ja na ramie do szerokosci 91,5 cm, Przy tych. czynnosciach nalezy dolozyc staran, by nie wprowadzic utajonych sladów zgniecen.Przygotowuje sie sposobem wedlug patentu brytyjskiego nr 440243 rozpuszczalny w wo¬ dzie produkt wstepnej kondensacji mocznika z aldehydem mrówkowym, zawierajacy fosforan jednoamonowy jako katalizator. Tkanine nasy¬ ca* sie roztworem zawierajacym 15°/t objeto¬ sciowych stezonej mieszaniny reakcyjnej, tak by zatrzymala okolo 100% wagowych. Nastepnie umieszcza sie ja na ramie do suszenie w niskiej temperaturze i rozciaga do szerokosci 91,5 cm.Dalsza; kondensacje zywicy prowadzi sie ogrze¬ wajac tkanine w ciagu 3 minut w temperaturze 155°C, po czym pierze sie ja w ciagu 8 minut bez naprezen w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 0,25% weglanu sodu, w temperaturze 70*C Pranie jest w tym przypadku znacznie staranniejsze niz zwykle stosowane w przypad¬ ku tkanin obrabianych produktem kondensacji mocznika z aldehydem mrówkowym. Wreszcie tkanine plucze sie i suszy rozciagnieta na ramie do szerokosci 91,5 cm.Przyklad V. Tkanina z sztucznego jedwabiu o szerokosci 98 cm w krosnie, o ciezarze 180 g/m*, a utkana z wlókien cietych sztucznego jedwabiu uprzedzonych do 14 s, opala sie i obra¬ bia srodkiem odklejajacym, w stanie rozpostar¬ tym. Po wyplukaniu w cieplej wodzie, pierze sie tkanine w stanie rozpostartym w pralce, w plynie zawierajacym 0,5% mydla, po czym plucze sie Ja i suszy na ramie do szerokosci 91,5 cm.Tkanine w stanie rozpostartym wprowadza sie pi?zy minimum naprezenia w oanowie do 454 1 plynu zawierajacego 36,24 kg sodu zracej i 90,81 krzemianu sodu (Na*OSiOi) o 100° ^Twadella w temperaturze 20°C Po 5 minutach tkanine wpro¬ wadza sie po krazkach na rame i rozciaga do szerokosci 91,5 cm, po czym plucze sie ja w wo¬ dzie w temperaturze 80°C, az do uwolnienia od sody, zracej. Pozostale slady zasady usuwa sie przez wymycie w zimnej wodzie w pralce miesz¬ czace} tkanine w stanie rozpostartym, po czym tkanine suszy sie na ramie, rozciagajac ja do sze¬ rokosci 91,5 cm. Podczas tych czynnosci nalezy dokladac staran, by nie wprowadzic utajonych sladówzgniecen. \ Przygotowuje sie sposobem wedlug patentu brytyjskiego nr 449243 rozpuszczalny w wodzie produkt wstepnej kondensacji mocznika z alde¬ hydem mrówkowym, zawierajacy fosforan jed- noamonowy jako katalizator. Tkanine napawa sie roztworem zawierajacym 15% objetoscio¬ wych stezonej mieszaniny reakcyjne, tak by za¬ trzymala okolo 100% wagowych. Nastepnie umieszcza sie ja na ramie do suszenia w niskiej temperaturze i rozciaga do szerokosci 91,5 cm.Dalsza kondensacje zywicy prowadzi sie ogrze¬ wajac tkanine w ciagu 3 minut w temperaturze 155°C, po czym pierze sie ja bez naprezen w ciagu 8 minut, w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 0,25% weglanu sodu, w "temperaturze 70°C Pranie to jest znacznie staranniejsze niz zwykle stosowane w przypadku tkanin obrabia¬ nych produktem kondensacji mocznika z alde¬ hydem mrówkowym.Przyklad VI. Odtluszczona tkanine z wisko¬ zowego sztucznego jedwabiu o budowie 78 nitek w osnowie kazda z 61 wlókien o 100 denier na 25,4 mm i 80 nitek watku kazda z 54 wlókien o 100 denier na 25,4 mm o szerokosci 99 cm w krosnie obrabia sie w stanie rozpostartym, w ciagu 60 minut, w temperaturze 20°C wod¬ nym roztworem zawierajacym 3% wagowych so¬ dy zracej, po czym plucze sie ja w kilku zmia¬ nach wody, w temperaturze 80°C, az do odczynu obojetnego przy próbie na fenolftaleine, usuwa nadmiar wody i suszy na ramie. Przy tych czyn¬ nosciach nalezy dokladac staran, by nie wpro¬ wadzic utajonych sladów zgniecen.Przygotowuje sie roztwór metylolomelaminy w sposób nastepujacy: rozpuszcza sie 30 g me- laminy w 54 g 37% aldehydu mrówkowego w temperaturze 70°C, i nastawia wartosc pH na 6,5, za pomoca sody zracej. Po sklarowaniu mie¬ szanine ogrzewa sie w ciagu dalszych 15 minut w tej samej temperaturze, dodaje 18 g 37% alde¬ hydu mrówkowego (o pH nastawionym na 8 za - 9 -pomóc* sody zracej) i utrzymuje mieszanine w te] samej temperaturze w ciagu dalszych 15 minut Otrzymany produkt ochladza sie i do¬ daje do niego roztwór 5 g chlorku amonu w 1 ml amoniaku, po czym rozciencza sie do 1,5 litra.Tkanine nasyca sie tym roztworem, tak by zatrzymala okolo 100% wagowych, po czym su¬ szy sie ja w temperaturze 60°C na ramie, ogrze¬ wa w ciagu 10 minut w temperaturze 150°C i myje w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 25% weglanu sodu w ciagu 5 minut w tempe¬ raturze 70°C plucze woda i suszy.Przyklad VII. Tkanine z przedzy z wlókien cietych o szerokosci 98 cm w krosnie, o ciezarze 180 g/m*, z wlókien sztucznego jedwabiu uprze¬ dzonych na nr 14 s, opala sie i odkleja w stanie rozpostartym. Po przemyciu w cieplej wodzie tkanine pierze sie w pralce w stanie rozpostar¬ tym, w cieczy zawierajacej 0,5% wagowych my¬ dla, po czym plucze sie ja az do uwolnienia od mydla i suszy na ramie rozciagajac do szeroko¬ sci 91,5 cm.Po ochlodzeniu tkaniny do temperatury poko¬ jowej umieszcza sie ja na podnosnicy i zszywa konce razem. Nastepnie obrabia sie ja w ciagu 60 minut w kapieli zawierajacej 454 1 1,25 n so¬ dy zracej w temperaturze 20°C i, nie zdejmujac z podnosnicy, przemywa w temperaturze 60°C w kilku zmianach wody, dopóki nie zostanie usunieta soda zraca. Po tym plucze sie ja w zimnej wodzie i usuwa pozostale slady zasady, w kapieli zawierajacej 454 1 0,1% kwasu solne¬ go. Nastepnie plucze sie tkanine zimna woda az do uwolnienia od kwasu i zdejmuje z podnosnicy.Po wyzeciu nadmiaru wody tkanine przepusz¬ cza sie przez zmiekczacz skladajacy sie z 0,917 kg stearyny i 0,453 kg boraksu rozpuszczonych w 114 1 wody. Nastepnie tkanine suszy sie na ra¬ mie rozciagajac ja do szerokosci 91,5 cm. Pod¬ czas tych czynnosci nalezy zwracac baczna uwa¬ ge na to, by nie wprowadzic utajonych sladów zgniecen.Przygotowuje sie wodny roztwór w nastepu¬ jacy sposób: 50 czesci wagowych mocznika roz¬ puszcza sie w 110 czesciach wagowych 37% aldehydu mrówkowego (pH ustalone na 7 za po¬ moca sody zracej) i 4 czesciach wagowych wod¬ nego roztworu amoniaku o ciezarze wlasciwym 0,88. Etoztwór ten ogrzewa sie pod chlodnica zwrotna w ciagu 3 minut do wrzenia, nastepnie ochladza sie go do 20°C i dodaje don 2,5 czesci wagowe kwasu winowego rozpuszczonego w 10 czesciach wagowych wody.Przygotowuje sie emulsje w sposób nastepu¬ jacy: 50 czesci wagowych metylowodorosilifconu (sprzedawanego pod nazwa )rDe Cetec 1(HU przctt amerykanska firme Dow Corning Corporation), 0,25 czesci wagowych lodowatego kwasu octor: wego, 2,5 czesci wagowe chlorku trójmety^oben- zyloamoniowego (sprzedawanego pod nazwa „Ammonyx T" przez firme amerykanska Qnyx Chemical Co.) miesza sie w mieszadle o duzej szybkosci, dodaje 75 czesci wagowych wody i miesza az do utworzenia sie emulsji Nastepnie przeprowadza sie ja w stan jednorodny.Miesza sie roztwór metylomocznikowy z emul¬ sja krzemowa, rozciencza woda az do uzyskania objetosci równej objetosci 1000 czesci wagowych wody. j Tlcanine nasyca sie powyzszym plynem az do zatrzymania 109% wagowych. Nastepnie suszy sie ja na ramie w temperaturze 60UC, po czym ogrzewa w ciagu 10 minut w temperaturze 160"C.Po tym lekko pierze sie tkanine w temperaturze 5Q°C w roztworze zawierajacym 0,25% mydla, plucze i suszy.Obrobiona tkanina wykazuje lepsza zdolnosc powracania do stanu pierwotnego po zgnieceniu i odksztalceniu w stanie mokrym i w wilgotnej atmosferze, niz tkaniny obrabiane tylko zywi¬ cowym produktem kondensacji lub srodkiem speczniajacym i zywicowym produktem konden¬ sacji. | Przyklad VIII. Tkanine o szerokosci 98 cm w krosnie i ciezarze 180 g/m2, utkana z wlókien cietych uprzedzonych na nr 14 s dla bawelny, opala sie, odkleja i pierze w stanie rozpostar¬ tym. Wprowadza sie ja do wodnego roztworu 54% kwasu siarkowego i obrabia w ciagu 5 mi¬ nut w temperaturze 18°C. Nastepnie myje sie ja w kilku zmianach wody az do calkowitego uwolnienia od kwasu i suszy na ramie rozcia¬ gajac do szerokosci 91,5 cm. Podczas lych czyn¬ nosci zwraca sie baczna uwage na to, by nie wprowadzic utajonych sladów zgniecen.Przygotowuje sie rozpuszczalny w wodzie pro-* dukt wstepnej kondensacji mocznika z aldehy¬ dem mrówkowym zawierajacy fosforan jedno- amonowy, wedlug sposobu opisanego w brytyj¬ skim patencie nr 449243 i nasyca tkanine roz¬ tworem zawierajacym 15% objetosciowych ste¬ zonej mieszaniny reakcyjnej, az do zatrzymania okolo 100% wagowych. Nastepnie umieszcza sie tkanine na ramie do suszenia w niskiej tempe¬ raturze i rozciaga do szerokosci 91,5 cm. Dal¬ sza kondensacje zywicy prowadzi sie ogrzewa¬ jac tkanine w ciagu 3 minut w temperaturze 155*C, po czym pierze sie ja w ciagu 8 minut w temperaturze 70°C w pralce bez naprezen w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 0*25% -10-weglanu sodu. Pranie to jest znacznie staran¬ niejsze niz normalnie stosowane w przypadku tkanin obrabianych produktem kondensacji mo¬ cznika z aldehydem mrówkowym. Wreszcie plu¬ cze sie tkanine i suszy ja na ramie rozciagajac do szerokosci 91,5 cm.Przyklad IX. Tkanine o szerokosci 98 cm w krosnie i ciezarze 180 g/m2, utkana z wlókien cietych uprzedzonych na nr 14 s, opala sie i obrabia srodkiem odklejajaeym, w stanie roz¬ postartym. Po oplukaniu w cieplej wodzie pie¬ rze sie tkanine w pralce w stanie rozpostartym, w roztworze zawierajacym 0,5% mydla, po czym plucze sie ja az do uwolnienia od mydla i suszy na ramie.Nastepnie tkanine w stanie rozpostartym obrabia sie w ciagu 60 minut w temperaturze 20°C w kapieli zawierajacej 1,25 n soda zraca i plucze w temperaturze 50°C w kilku zmianach wody, az do usuniecia sody zracej, nastepnie plucze sie w zimne] wodzie i usuwa pozostale slady zasady w kapieli zawierajacej 0,l°/o kwas solny. Nastepnie plucze sie tkanine w zimnej wodzie az do uwolnienia od kwasu i suszy na ramie. Podczas tych czynnosci nalezy bacznie uwazac, by nie wprowadzic utajonych sladów zgniecen.Przygotowuje sie wodny roztwór zawierajacy 0,5 czesci wagowych alkoholu metylowego, 1,0 czesc wagowa paraaldehydu mrówkowego i 1 czesc wagowa chlorku amonu na 100 czesci wa¬ gowych roztworu* Tkanine napawa sie tym roz¬ tworem w temperaturze 20°C, az do zatrzyma¬ nia okolo 100% wagowych* suszy w temperatu¬ rze 60°C, ogrzewa w ciagu 2 minut w tempera¬ turze 140°C, pierze w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 0,25% weglanu sodu w ciagu 5 minut, w temperaturze 70°C, plucze i suszy.Przyklad X. Tkanine o szerokosci 98 cm w krosnie i ciezarze 180 g/m2, utkana z przedzy z wlókien cietych w nr 14 s, opala sie i odkleja w stanie rozpostartym. Po przemyciu ciepla wo¬ da, tkanine pierze sie w pralce w stanie rozpo¬ startym, w roztworze zawierajacym 0,5% my¬ dla, po czym plucze sie ja az do uwolnienia od mydla i' suszy na ramie rozciagajac do szeroko¬ sci 91,5 cm.Nastejmie wprowadza sie tkanine w stanie rozpostartym, przy minimalnym naprezeniu osnowy, do 454 1 kapieli zawierajacej 36,24 kg sody zracej i 38,24 kg chlorku sodu w tempera¬ turze 20°C. Po 60 sekeundach wprowadza sie ja po krazkach na rame i rozciaga do szerokosci 91,5 cm oraz plucze woda w temperaturze 60°C, az do uwolnienia od sody zracej. Pozostale sla¬ dy zasady usuwa sie za pomoca przemywania zimna woda w pralce mieszczacej tkanine w sia¬ nie rozpostartym, po czym suszy sie tkanine na ramie rozciagajac do szerokosci 91,5 cmi. Pod¬ czas tych czynnosci nalezy dbac o to, by nie wprowadzic utajonych sladów zgniecen.Mala próbke tej tkaniny obrabia sie w naste¬ pujacy sposób: Przygotowuje sie wodny roztwór przez rozpu¬ szczenie 120 g mocznika w 300 ml obojetnego 40% aldehydu mrówkowego i 36 ml amoniaku o cie¬ zarze wlasciwym 0,88. Roztwór doprowadza sie do wrzenia pod chlodnica zwrotna w ciagu 4 minut, a podczas wrzenia dodaje sie roztwór 20 g kwasu borowego w 88 ml wody i ogrzewa sie dalej pod chlodnica zwrotna w ciagu 3 godzin.Nastepnie chlodzi sie roztwór do 2Q*C. Lepkosc roztworu wynosi 38 centypoizów i zawiera on 50% substancji stalej (okreslonej jako metylo- mocznik). 13 ml tego roztworu rozciencza sie do 90 ml roztworu 30 czesci spirytusu przemyslo¬ wego w 70 czesciach wody i dodaje 10% roztwór fosforanu jednoamonowego.Tkanine nasyca sie tym roztworem az do za¬ trzymania okolo 100% wagowych, suszy w tem¬ peraturze 5Q°C i ogrzewa miedzy plytami w cia¬ gu 2 minut w temperaturze 140°C. Nastepnie pierze sie ja w ciagu 8 minut, w temperaturze 70°C, w roztworze zawierajacym 0,25% mydla i 0,25% weglanu sodu. Jest to ostrzejsze mycie niz normalnie stosowane w przypadku tkanin obrabianych produktem kondensacji mocznika z aldehydem mrówkowym. Wreszcie plucze sie tkanine i suszy.Przyklad XI. Tkanine o szerokosci w krosnie wynoszacej 98 cm i ciezarze 180 g/m*, utkana z przedzy z wlókien cietych wyprzedzonych w nr 14 s, opala sie i obrabia srodkiem odklejaja¬ cym, w stanie rozpostartym. Po przemyciu ciepla woda tkanine pierze sie w stanie rozpostartym, w roztworze zawierajacym 0,5% mydla. Nastep¬ nie plucze sie ja az do uwolnienia od mydla i suszy na ramie rozciagajac do szerokosci 91,5cm. ' Nastepnie wprowadza sie tkanine w stanie rozpostartym, przy minimalnym naprezeniu osnowy, 451 1 roztworu zawierajacego 36,24 kg sody zracej i 36,24 kg chlorku sodu, w tempera¬ turze 20°C Po 60 sekundach wprowadza sie ja na krazkach na rame i rozciaga do szerokosci 91,5 cm oraz plucze woda w temperaturze 80°C, az do uwolnienia od sody zracej. Pozostale sla¬ dy zasady usuwa sie za pomoca plukania zimna woda w pralce mieszczacej tkanine w stanie rozpostartym, po czym suszy sie tkanine na ra- -II-mie, r*m*mw* 4m azuraUplci tt* *n% Mfcza* tg^k na uwns\i ¦ maJmtop bacznie imM ip nao ^PHowadaJc niajtwych stedew igniaceó, Mftl% prdfelfte taf tkaniny traktuje sit naste¬ puja** Przygotowuje sie4*/9 roztwór „Lyo£ix A^* dSreMbary produkt ko»dfeneacii raefcminy l al¬ dehydem mrówkowym sprzedawani palez ftoste Cifea Lld^ zawiele/fecy !?,«*/* krosu mrowko- weajD.Tkanftin; nasyca ne- tym roztworem az do z»a- trzyi»a«ki MSSfo w^owych. Haatepni* suszy sie Ja ilu a»mie w tsmper«tBr*e okolo 60K? i ©grze- w« w cft*gM 5 minut w temperaturae 140PC; po czym nayjsf sie ia w roztworze aawierajacym &2% weglsjwr sodu, w» eiagu I* minut, w tempa- rattwwt^ 50PC: IWreszcte tkankie plwcae sie i su¬ szy ne- Bom|a FWgfcfcK* XII. Tkanine a szewkosfe4 w krosni© 9* em t cfiezapze *W g/m* utkana a przedzy z wtt&ieit cjetyck na nr 14 s, opala sie i obrabia srodkiem edkieJAJajCym, w stanie te^postfeiMyiA.Po przemyciu ciepla woda, pierze si* j% w praK ce w sternle roapeatartym, w J6iiiwaxsnv zawie¬ rajacym aft*fo nrydte, pooByro ptaene et* Ja ai do uwokrlenfe od «^l» i suszy na rannie roz- eiagstfae do BZffikoM W,* en.Nkstepatfe tkanine wprewadfca sk w stenie rozpostartym i peny minknaktym naprezeniu osnowy, do 49l 1roatworu zawieraj*_ee#o 9$24 kg sody ft^cej i 3B,2L kg^cMorku sod» w tampe- raturze 20°C; a po W selKmdaoh wprowadza sie na kraikach na rame i rozciaga do szerokosci 91,5 cm, oraz plucze sie woda w temperaturze 80*C az do wwolfelenia od sody zracej, s^aaosta- le slady zasady nsuwa sie prasa plakanie zimna woda w pna&e w stanie roapoataFtymi, po ezym suszy sie tkanine na ramie i rozciaga do szero¬ kosci itjS cm. Podena* tyck ezynnodfei nalezy baeeye* by nie wprowadzic utajonyck sladów zgjnleeao* Mela profcfce te} tkaniny obrabia sie jak na- stepatfe? 8 czesci 50% wodnej dyspersji octanu wiele- wfarylowego' (spgnulawanegp pod nanwa „Gala- tac VA* przen firme I.CI. LtA) rozciencza sie do lts catjdel woda I nasyca sie tkanine tym iofAworein az do zatrzymania 1WA. nastepnie suszy sie/ tkanine ne ramie w temperaturze oko* lo do*ft "Wkrosi wagi spowodowany polimerem wynosi 4*8fc PrayksaaT XIII. TT«anme o szerokosci w kros¬ nie 98 em ! elezarze MO g/m*, utkana * wlókien cietych w wt 14 s. opala s*e i ofenabi* srodkiem odktelajaeyfn, w stanie rozpostartym* Fe p**ze- ng^ciutoTmA*w&m aj*lt iDtlc****** ma WBW^tartjeo^ w rozfcwoijift wwJayafoppfc 5$$i myd** p*» c^sm titeMf W j« 9* & WW*& liienia Nastepnie wprowadza sie. tfeanjj&s m *|aj»fe roar p<«tar^ra: i pomgp mimrB«te30» nap^ejztBtiu osnp- W9v <* 4Hr l roztswnt «wvmaj*ce» &t&* k# sody fcraoej i »24 kg c^lort* 8#*fe w tempei)©- tunse 2^Ci a PQ ^ sekitDtterb wjggwwiaa Ja aa krail«w^ jw wm^i ropthwt w tJtroko»i Ifca cm oraz phwze woda w tmtpw^auw «#CL a^ c^ uwkiiett^ o4 $^ó tWiw| lutfWt tiftd* z»sadty traram sjt ims» ©Mrasi^ w *n«a^ wa^ dzie w pralce w stanie rozpostartym/ k K9sw^ tkanine n» nami© «apciagajaja diav szewkoa^i tt,5 em; Po^ezaMr tycb ^mnjisab iWtletf toczyc, Ijy nje wptf0WBdta# Utaftww^r SMÓMtt «fp^ce|!L ftfcLla próbke tel tJmi^ay ?brafeia siewt&w6h T czesci Wt* wadmet obpataji chórku* wsoio* wmylowrtffo feor*e4»waiiqcit ]nd aaawa „Cetwie LeteJi 1«0 i^zcieó<5» sie to IfO csesttt woda i nwyca s% tkanine^ aa do zattzytnawia okolo H9°/« ^aftapoie tkanine suszy sie na rannie w tepapatatianie oketo ifl^C.Wzrost wagi spowodowany polimerem^ WHWh si«fc nie wyaoaaaeei H em V IWijfart nttw- na z pmd« ^n»6^ai oletjpck W nt \k t an#, opala sie i oiifabia srodkiem odklojBalfiospm, w stanie Toipoatartym- Fa paromytwi ciepla woda pierze sie tkanine w pralce w stomim roapojtar- tyna^ w lOatwatae zawiajmlaeyni M¥% mssdtot po czym plweae sio; ja am do uwoWojiia od mydla i suszy na raaaie nazolagajlic d& emrekokn 9t,Sem. [ Nastepnie wprowadza tt* tkanine w atonie rozpostartym, pny silnlnmian napreieaia oana* wy, do 4^4 1 naftwom inwtowrii^sjo^ 36,24 kg sody iraeej i 9tM kg cfelorko aed* w tempera¬ turze 20^ a po W ?ekun*eki sjpiwwaOw pa krazkeck na rame i roaeiaga* ak szorekosci W,5 cm owa phsena wpól w wJl^Pffwka^e Q6*€ az do uwolnienia od sod* Asaca*. faswtalo sla¬ dy zasady usuwa sie z tkaniny za pewnac* prio- mycia z4mna woda w pralce w stania ^aapaatar- tym, po czym swzy ate tkanina na mnie i roz¬ ciaga da mreke&t «,» ena, Podnaas tyck eajm- nosel nalezy feaezyó, kgp r4e wprowa^c utaj<^ nyek sladów zgnieceA.Mala pnó&ke tej tkaniny obrabia sie w ntrt^- pufacy sposiób: 10 czesci wodnej dysparsji speOsoBaeryaow^nego ~*~n-butylometakrylanu rozciencza sie 90 czescia¬ mi wody i nasyca sie tkanine az do zatrzyma¬ nia okolo 100°/o wagowych. Tkanine suszy sie na ramie w temperaturze okolo 60°C. Wzrost wagi spowodowany polimerem wynosi 5%. PL