Przedmiot wynalazku dotyczy przyrzadu, za pomoca którego mozna na drodze rentgenospek- tralnej wykonywac analizy ilosciowe i jakoscio¬ we pierwiastków wchodzacych w sklad badane¬ go ciala, jak równiez badac strukture wiazan elektronowych miedzy atomami w zwiazkach nieorganicznych i miedzymetalicznych.Spektrograf wedlug wynalazku jest pierwszym urzadzeniem tego rodzaju, zastosowanym w Pol¬ sce. Dotychczas znany byl aparat angielski prof.Laby, który wykazuje jednak szereg powaznych wad, jak na przyklad: aparat pozbawiony jest mozliwosci regulacji zdolnosci rozdzielczej, co utrudnia robienie analiz, zalozony film moze objac tylko jedno zdjecie itp.Wady te usuwa calkowicie spektrograf wedlug wynalazku.?) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze twórcami wynalazku sa inz. Zbigniew Ziolowski, inz. Zbig¬ niew Bojarski, inz. Zygmunt Krotkiewski, inz.Edmund Romer, inz. Mieczyslaw Erenz i Euge¬ niusz Rogala.Przyklad konstrukcyjnego rozwiazania rent¬ genowskiego spektrografu powietrznego wedlug wynalazku przedstawiony jest na fig. 1 rysunku w rzucie poziomym, a na fig. 2 w rzucie pio¬ nowym.Korpus 1, skladajacy sie z tarczy nosnej 2 i trzpienia 3, oparty jest na trzech nózkach 4, nastawialnych przy pomocy srub 5, co umozli¬ wia ustawienie aparatu z dowolna pochyloscia odpowiednio do lampy rentgenowskiej. Na trzpie¬ niu 3 osadzone sa obrotowo nastepujace czesci: ramie 6, sluzace do umocowania kasety 7, na- stawialne na dlugosc ramie 8, sluzace do umo¬ cowania ekranu 9 i ramie 10, niosace nastawne stoliki, na których umieszczone sa urzadzenia do zmiany rozwarcia szczelin, regulujacych wiaz¬ ke promieni rentgenowskich. Przez osiowy otwór trzpienia przechodzi walek 11, niosacy uchwyt 12 dla krysztalu.Ramie 6 jest obracalne wokól osi trzpienia 3 o zadany kat, na który ustawia sie go odrecz¬ nie w celu umieszczenia zdjecia badanej czesci spektru odbitego od powierzchni krysztalu nadowolnym miejscu filmu. Na ramieniu tym znaj¬ duje M\a ruchomy konik 13 z umocowanym na nim masztem 14, na którym z kolei umocowana jest kaseta. Przesuwanie konika 13 wzdluz ra¬ mienia 6 powoduje odsuniecie kasety 7 od kry¬ sztalu, co^tffptywa na*sto|)ien^rozdzielczosci i po¬ zwala wybrac na^kor^ystnie^za dlugosc spektru.Przesuw kasety po maszcie 14 w kierunku pla¬ nowym daje moznosc kolejnego wykonania kil¬ ku równoleglych zdjec na tym samym filmie.Ostatnia okolicznosc jest specjalnie wazna dla celów porównawczych. Ramie 8 wraz z ekra¬ nem 9 ma na celu umozliwienie zasloniecia tej czesci refleksów, które powodowalyby szkodliwe zawoalowanie filmu. Dzieki temu urzadzeniu otrzymywane zdjecia sa nadzwyczaj czyste i kontrastowe.Ma ramieniu 10 umieszczone sa dwa prze¬ suwne koniki 15 i 16, z których pierwszy, na¬ stawiamy sruba mikrometryczna 11 wzdluz ra¬ mienia, niesie na sobie sunort poprzeczny 18, nastawiany sruba mikrometryczna 19, na którym znajduje sie suport uchylny 20 z umieszczony¬ mi na nim dwiema koncentrycznymi tulejami 21 i 22, posiadajacymi wyciecia w bocznej po^ wierzchni tak wzajemnie sie pokrywajace, ze przez pokrecenie sruby mikrometrycznej 23, za¬ konczonej wydluzonym stosMecn 24' jest on wpychany pomiedzy ramiona, umocowane do wspomnianych tulei. Rozsuwanie ramion odby¬ wa sie w przeciwdzialaniu sciagajacej je spre¬ zyny 25 i sluzy do nastawiania szerokosci szcze¬ liny, która sie tworzy miedzy krawedziami wy¬ ciec w tulejach w miare jak przestaja sie one pokrywac. Urzadzenie powyzsze jest zdolne do scislego nastawiania szerokosci szczeliny z do¬ kladnoscia do 0,5 p. Walek U, przechodzacy przez otwór w glównym trzpieniu 3 przyrzadu, ma wielorakie przeznaczenie. Jak wspomniano niesie on uchwyt 12 dla krysztalu przesuwny i uchylny, w celu umozliwienia nalezytego osio¬ wego ustawienia plaszczyzny krysztalu. Poza tym napedza kólko zebate 26, zlaczone prze- kladniowo z ramieniem 8 w ten sposób, ze przy ruchu krysztalu o pewien kat ekran porusza sie o kat dwa razy wiekszy, koniecznosc czego tlu¬ maczy sie podwojeniem kata odbicia w stosun¬ ku do kata padania promienia na powierzchnie krysztalu. Naped walka nastepuje od silniczka elektrycznego 27, umocowanego na korpusie 1 przez zwrotna przekladnie 28, co wywoluje wa- hadlowo-obrotowy ruch krysztalu i ekranu. PL