PL36032B1 - - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy pomocniczego urzadzenia do wlaczania przekladni hydraulicznej wspól¬ pracujacej z mechaniczna skrzynka biegów.Wirnik przekladni hydraulicznej jest wyposa¬ zony w kolo lopatkowe dla normalnego zakresu pracy, które przesuwane jest dla wylaczania na¬ pedu, oraz w kolo dla biegu jalowego, wlaczane w obieg hydrauliczny przy przesuwaniu wirnika turbiny, przejmujace niewielki moment obroto¬ wy o kierunku przeciwnym do kierunku mo¬ mentu przy jezdzie normalnej. Wirnik turbiny moze byc przesuwany jako calosc, albo tez moga byc przekrecane lub przesuwane tylko same jego lopatki. Omawiane urzadzenie ma zastosowanie szczególnie w samochodach.Wynalazek przewiduje sterowanie, które usta¬ wia kola lopatkowe turbiny w polozenie biegu jalowego w poczatkowej chwili przelaczania biegu. Prócz tego urzadzenie sterujace przesta¬ wia kola lopatkowe przekladni hydraulicznej w polozenie wlaczenia przed wlaczeniem sprze- gielka w mechanicznej skrzynce przekladniowej w przypadku gdy czesc napedzajaca sprzegielka obraca sie wolniej od czesci napedzanej. Gdy czesc napedzajaca sprzegielka obraca sie szyb¬ ciej od czesci napedzanej, to urzadzenie ustawia kola przekladni hydraulicznej w polozenie wy¬ laczenia.Tego rodzaju sterowanie, które nadaje sie w szczególnosci do pojazdów szynowych, ulat¬ wia bardzo obsluge, gdyz kola lopatkowe prze¬ kladni hydraulicznej moga pozostawac zawsze w polozeniu wlaczenia podczas normalnej pra¬ cy. Wskutek tego ze przy przelaczaniu biegów lopatki przekladni hydraulicznej sa przesuwane na bieg jalowy, uzyskuje sie pewnosc pracy przekladni w czasie zmiany biegu, która moze nastepowac plynnie.Na rysunku przedstawiono schematycznie przekrój przykladowego rozwiazania konstruk-kiem 54 w polozeniu podanym na rysunku jest polaczona z otoczeniem, a wiec cisnienie w tych przestrzeniach równa sie cisnieniu otoczenia.Cisnienie wywierane przez czynnik utrzymuje tloki w polozeniach krancowych. Podczas nor¬ malnego biegu przy wlaczonym kole lopatko¬ wym U wirnika 3, a wiec przy polozeniu tlocz¬ ków, przedstawionym na rysunku, przewody 73, 74, 75 sa polaczone z otoczeniem. Po obu stro¬ nach suwaka 81 oraz pod suwakiem 82 nie ma nadcisnienia. Wskutek tego suwaki 81 i 82 sa utrzymywane w polozeniach krancowych przez nacisk sprezyny 83 i przewody 91 i 92 sa przez te dwa suwaki zamkniete. Przewody 94 i 95 po¬ laczone sa za pomoca podtoczen 85 i 86 i otwor¬ ków 87 i 88 z otoczeniem, tak ze na górnej i dol¬ nej stronie suwaka 101 nie ma nadcisnienia czynnika i suwak 101 utrzymywany jest w swo¬ im dolnym polozeniu przez nacisk sprezyny 106.Czynnik doprowadzony przewodem 93 przeply¬ wa przez pod toczenie 102 w suwaku 101 do prze¬ wodu 108, a nastepnie otworem 20 i kanalem 16 w wale 5 do przestrzeni cylindra 9 z prawej strony tloka 8. Wskutek tego cylinder 9 i zla¬ czony z nim wirnik 3 utrzymywany jest w pra¬ wym krancowym polozeniu, w którym kolo lo¬ patkowe 11 znajduje sie w obiegu hydraulicz¬ nym.Jezeli ma byc wykonane przelaczenie, przy którym tloczek 54 bedzie przesuniety w góre i wskutek tego dzwigienka 60 zajmie polozenie górne, to za pomoca nie przedstawionego na ry¬ sunku urzadzenia sterujacego znanego rodzaju zamyka sie doplyw czynnika przenoszacego cis¬ nienie do przewodu 52, a otwiera sie przewód 53 Wskutek tego tloczek 54 przesuwa sie z poczat¬ ku tak daleko w góre, ze podtoczenie 58 na tloczku 55 tworzy polaczenie pomiedzy prze¬ strzenia pod dolna strona tloczka 55 w cylin- derku 51 a otworkiem 45, przy czym przewód 48 zostanie zamkniety. Cisnienie przenosi sie teraz do przestrzeni w komorze 80 pod dolna czescia tloczka 84, wskutek czego tloczek 84 i wraz z nim suwak 82 przesuwaja sie w górne kran¬ cowe polozenie. W tym polozeniu suwaka 82 stworzone zostaje polaczenie pomiedzy przewo¬ dami 91 i 95 za pomoca podtoczenia 86. Cisnie¬ nie przenosi sie dalej pod suwak 101, wskutek czego suwak ten przesuwa sie w swoje górne krancowe polozenie, w którym przewód 108 za pomoca kanalów 105 i 103 polaczony jest z oto¬ czeniem, natomiast przewód 107 za pomoca pod¬ toczenia 102 polaczony jest z kanalem 103 do¬ prowadzajacym cisnienie. W ten sposób czynnik zostaje doprowadzony przez otwór 19 i kanal 15 do cylindra 9 po lewej stronie tloka 8 i wirnik 3 turbiny zostaje razem z cylindrem 9 przesuniety w swoje lewe krancowe polozenie, w którym kolo lopatkowe 11 dla normalnego biegu zostaje wylaczone, a wlaczone zostaje w obieg hydrau¬ liczny kolo lopatkowe 12 biegu jalowego. A wiec skoro tylko tloczek 54 nieznacznie przesunie sie w góre, w przekladni hydraulicznej 1 w podany powyzej sposób zostaje wlaczony bieg jalowy.W miedzyczasie tloczek 55 przesuwa sie o wiel¬ kosc luzu w podtoczeniu 70 i koniec dzwigien- ki 60 zostaje pociagniety przez tloczek 55. Pod¬ czas dalszej drogi tloczka 54, zostaje rozlaczone dotychczas pracujace sprzegielko w mechanicz¬ nej skrzynce przekladniowej, natomiast wla¬ czone zostaje sprzegielko biegu zadanego. W tym polozeniu tloczka 54 rowek pierscieniowy 69 poruszanego przez dzwigienke 60 suwaka 63, zostaje przesuniety na kanal 65. Czynnik wytwa¬ rzajacy cisnienie przeplywa z przestrzeni w cy- linderku 51 pod tloczek 54 przez kanal 65 i ro¬ wek pierscieniowy 69 suwaka 63 do przewodu 73 i przewodem 73 do przestrzeni w komorze 80 nad górny tloczek suwaka 81.Poniewaz srednica suwaka 81 jest wieksza od srednicy przewodu 52, wobec tego sila dziala- . jaca w dól na suwak 81 jest wieksza od sily dzialajacej w góre na suwak 82. Wskutek tego suwak 81 razem z suwakiem 82 przesuwa sie w dól. Na skutek tego znów zostaje stworzorie polaczenie przewodu 95 przez podtoczenie 86 z otworkiem 88 i odciety doplyw czynnika do przewodu 91. Równoczesnie zamkniety zostaje otworek 87, a przewód 94 przez podtoczenie 85 suwaka 81 polaczony z suwakiem 82. Wskutek tego na górna powierzchnie suwaka 101 dziala nadcisnienie, podczas gdy przestrzen pod suwa¬ kiem nie posiada nadcisnienia czynnika i suwak 101 przesuwa sie w dolne krancowe polozenie, w którym zostaje otwarty dla czynnika prze-* plyw z przewodu 93 przez podtoczenie 102 suwaka 101 do przewodu 108 i dalej do rowka pierscieniowego 18 i przez otwór 20 i kanal 16 do przestrzeni w cylindrze 9 po prawej stronie tloka 8. Poniewaz równoczesnie-czynnik zostaje usuniety z przestrzeni w cylindrze 9 po lewej stronie tloka 8 na drodze kanal 15, otwór 19, ro¬ wek 17, przewód 107, otwór 104, kanal 103, wskutek tego cylinder 9 i wraz z nim wirnik 3 przesuwa sie w prawo, tak ze kolo lopatkowe 12 biegu jalowego zostaje czesciowo albo calko¬ wicie usuniete z obiegu hydraulicznego, nato¬ miast sprowadzone zostaje do obiegu kolo lopat¬ kowe 11 normalnej pracy. W tym polozeniu moment obrotowy przenoszony jest przez tur-' — 3 -bine w kierunku odpowiadajacym ruchowi po¬ jazdu do przodu za pomoca wienca zebatego 20 pokrywy 7 i walu 5. Wskutek tego wlaczane obecnie sprzeglo uzyskuje przyspieszenie, tak ze przy przekroczeniu obrotów, przy których nastepuje wlaczanie, napedzana czesc sprzegla zostaje wlaczona, przy czym tloczek 54 calko¬ wicie przesuwa sie w swoje górne krancowe polozenie, a suwak 63 przesuwa sie tak daleko w dól, ze zajmuje polozenie wzgledem przewo¬ du 73 odpowiadajace polozeniu, jakie zajmuje suwak 33 wzgledem kanalu 47. Wskutek tego przewód 73 zostaje polaczony z otoczeniem przez kanaly 67 i 66 suwaka 03, przez kanal 47, ka¬ nal 38 i rowek 39 suwaka 33 i otworek 44.Przestrzen w komórce 80 na górnej stronie su¬ waka 81 nie posiada nadcisnienia. Suwak 81 przesuwa sie z powrotem w górne krancowe polozenie, a doplyw czynnika z przewodu 92 zostaje odciety przez suwak 81. Przestrzen w komorze 100 na górnej stronie suwaka 101 zostaje polaczona przez przewód 94, podtocze- nie 8$ suwaka 81 i otworek 87 z otoczeniem, a wiec nie posiada nadcisnienia. W górnym krancowym polozeniu tloczka 54 zamkniety jest takze przez ten tloczek doplyw czynnika przez przewód 75, który prowadzi 2 przestrzeni cylin- derka 51 pod tloczkiem 54 przez podtoczenie 58 trzonka tloczka 55. Równoczesnie przewód 75 przez podtoczenie 59 trzonka tloczka 55, prze¬ wód 4* podtoczenie 19 tloczka 25 i otworek 4$ polaczony jest z otoczeniem, Nie ma wiec nad¬ cisnienia pod tloczkiem 84, a takze pod suwa¬ kiem 82 przez przewód 74, 55, 46, 21 i 45. Su¬ wak 82 przesuwa sie pod naciskiem sprezyny 81 do dolnego krancowego polozenia, a tym samym spada cisnienie pod suwakiem 101 przez prze¬ wód 95, uprzednio polaczony z przewodem 01 przez podtoczenie 86, a obecnie polaczony z otworkiem 88. Tak wiec suwaki 81, 82 i 101 znajduja sie w polozeniu pokazanym na rysun¬ ku. Poniewat wirnik turbiny znajduje sie w po¬ lozeniu wlaczonym, tzn. biegu normalnego, naped mo*e odbywac sie jak w warunkach normalne) jaany.Gdy trzeba wykonac przelaczenie w skrzynce przekladniowej, przy którym jeden z tloczków 24 lub 54 pr2esuwa sie w dolne polozenie kran¬ cowe, co odpowiada wlaczeniu jednego ze sprzegiel skrzynki biegów, którego czesc nape¬ dzajaca obraca sie szybciaj niz czesc napedzana* przebieg przelaczania odbywa sie w sposób no- se^MJtEjr.. Ma przyklad czynnik przenoszacy Ofcniejste eo usmojsk w4 dopcywa pi en prze¬ wód 22 z nie przedstawionego na rysunku urza¬ dzenia sterujacego. Tloczek 24 przesuwa sie teraz tak daleko na dól, ze przez podtoczenie 21 tloczka 25 czynnik dostaje sie do przewodu 46 i stad przez podtoczenie 56 do przewodu 74.Stad czynnik przedostaje sie do komory 80 pod suwak 82. Suwak przesuwa sie w swoje górne polozenie krancowe. Czynnik przedostaje sie przez 91, 86, 95 pod suwak 101, który przesuwa sie w górne krancowe polozenie. Dzieki temu czynnik przedostaje sie z przewodu 93 przez podtoczenie 102 suwaka 101 do przewodu 107, a tym samym do cylindra 9 z lewej strony tlo¬ ka 8. Wirnik 3 przesuwa sie w lewe krancowe polozenie, w którym wlacza sie do obiegu hyd¬ raulicznego kolo lopatkowe 12 biegu jalowego.Wal napedzany 5 nie otrzymuje napedu, wzgled¬ nie otrzymuje niewielki moment o kierunku przeciwnym do kierunku obrotów pompy.W dalszej drodze tloczka 24 na dól zostaje wy¬ laczone sprzeglo sprzegniete dotychczas. Dzwi- gienka 30 przesuwa sie przy tym tak daleko w dól, ze suwak 33, polaczony z nia osiaga polo¬ zenie, w którym rowek 39 przesuwa sie obok kanalu 35. Przesuniecie to odbywa sie tak szyb¬ ko, ze przy ruchu tym nie jest mozliwa strata cisnienia przez kanal 47. Wirnik turbiny poap- staje wiec teraz jak poprzednio pod wplywem opisanego sterowania w polozeniu wylaczonym.Ilosc obrotów wlaczonego sprzegla spada w mie¬ dzyczasie tak, ze tloczek 24 idzie dalej na dól i polówki sprzegla zostaja przesuniete w kran¬ cowe polozenie przez dzwigienke 30. Suwak 33 podaza przy tym na koniec w polozenie, w któ¬ rym znajduje sie na rysunku suwak 63 i w któ¬ rym wzdluz drogi 44, 36, 37, 47, 66, 67, 73 taety sie z otoczeniem przestrzen komory 80 nad su¬ wakiem 81. Suwak 81 pozostaje wiec jak po¬ przednio w górnym krancowym polozeniu.Równoczesnie z osiagnieciem przez ltoczek 24 dolnego krancowego polozenia zostaje odciety dostep czynnika naciskajacego przez podtocze¬ nie 27 tloczka 25, przewód 46 i dalej przez pod¬ toczenie 56 tloczka 55, oraz przewód 74, i przestrzen ta zostaje polaczona z otoczeniem pracz otworek 45. Wtedy spada cisnienie pod suwakiem 82 i suwak ten przesuwa sie pod na¬ ciekiem aprezyny 83 w polozenie dolne kran¬ cowe, w którym w przewodzie 95 przez podto¬ czenie 96 i otworek tf spada cisnienie, tak ze w praestreeni komory ie* pod emrakiem isl nie mm nadcisnienie, matomiaot oowek Hf pnssea- W» oie pou tmKiWmmrm. BdKCLjwy imm * !»¦¦ ¦^¦i m owoje dolne pototoiie fcloJwuwe. Ww tpm - 4 —przewód 107, a wiec i przestrzen cylindra 9 w le¬ wo od tloka 8 nie znajduje sie pod cisnieniem czynnika dzieki polaczeniu z kanalami 104 i 103, podczas gdy przewód 93, podtoczenie 102 su¬ waka 101, przewód 108 i przestrzen cylindra 9 z prawej strony tloka 8 znajduja sie pod cisnie¬ niem czynnika. Dzieki temu wirnik 3 wraca do polozenia normalnej pracy.Latwosc obslugi urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku osiaga sie przez to, ze kolo lopatkowe wir¬ nika 3 znajduje sie stale w stanie wlaczenia i tylko przy poczatku przelaczania biegu wirnik ustawia sie w polozenie wlasciwe dla biegu jalowego, przy czym uzyskuje sie zmiane mo¬ mentu obrotowego zawsze w ten sam sposób.Ponowne wprowadzenie do obiegu hydraulicz¬ nego kola lopatkowego wirnika 3 dla normalnej jazdy nastepuje wiec przed wlaczeniem nastep¬ nego sprzegielka w mechanicznej skrzynce bie¬ gów, wzglednie po lub w czasie tego wlaczenia, w zaleznosci od tego, czy napedzajaca czesc wlaczanego sprzegielka obraca sie wolniej czy szybciej od czesci z nia wspólpracujacej. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Urzadzenie przelaczajace do przekladni hyd¬ raulicznej, polaczonej z mechaniczna skrzynka biegów, w szczególnosci do pojazdów mecha¬ nicznych, która to przekladnia prócz normal¬ nego kola lopatkowego wirnika napedu posiada kolo lopatkowe biegu jalowego do zatrzymywa¬ nia napedu podczas przelaczania biegu, dajace niewielki moment obrotowy o kierunku odwrot¬ nym do kierunku obrotu kola lopatkowego wir¬ nika napedu, znamienne tym, ze posiada cylin¬ dry sterujace (80 i 100), polaczone z odpowiednio uksztaltowanymi cylinderkami (21, 5l) wlacza¬ jacymi biegi i z cylindrem przelaczajacym (9) przekladni hydraulicznej (1) zawierajacym tlok sterujacy (8). Glówny Instytut Mechaniki „Prasa" Stalinogród 6672 — 6,11. 53 — R-4-45713 — BI bezdrz. 100 g — 150 PL