Budowle zelbetowe wykonywano dotychczas tak, ze przygotowane uprzednio deskowanie z wstawionym zbrojeniem wypelniano masa be¬ tonowa, która pozostaje w deskowaniu az do zwiazania. Uzbrojenie skladajace sie z pretów stali okraglej musi byc odpowiednio laczone lub spawane. Tego rodzaju budowle wykazuja nie¬ wielka elastycznosc, nie sa odporne np. na pow¬ stawanie rys. Przy wznoszeniu tego rodzaju obiektów zuzywa sie bardzo duzo drewna na deskowanie i jego usztywnianie.Wynalazek dotyczy dalszego rozwiniecia kon¬ cepcji betonu strunowego, które umozliwi pro¬ ste i tanie wykonanie #wiekszych konstrukcji nosnych.Wedlug wynalazku druty stalowe sa umiesz¬ czone w czesci elementu nosnego, wykonanej wczesniej. Na tej czesci gotowego elementu usta¬ wia sie formy, w których uzbrojenie zostaje na¬ prezone, a caly nowy odcinek wypelnia sie ma¬ sa betonowa. Formy tego elementu oraz urza¬ dzenie naprezajace uzbrojenie opieraja sie o ele¬ ment poprzednio wykonany. Przy takim odcin¬ kowym wykonywaniu nosnych elementów zel¬ betowych zuzywa sie tylko znikome ilosci drew¬ na na deskowanie. Szczeliny, wystepujace zwy¬ kle przy odcinkowym wykonywaniu robót be¬ tonowych, przy zastosowaniu nowej metody nie moga byc grozne, ani nawet zauwazalne, ponie¬ waz wykonywane jeden po drugim elementy betonowe zostaja poddane przez naprezenia zbrojenia tak wysokim naprezeniom sciskaja¬ cym, ze i szczeliny przestojowe zostaja scisnie¬ te i praktycznie przestaja istniec.Taki sposób wykonywania elementów zelbeto¬ wych wymaga drutów stalowych uszlachetnio¬ nych o bardzo wysokiej wytrzymalosci na ro¬ zerwanie i o srednicy od 2 do 6 mm. Dlugosc, na której dzieki przyczepnosci betonu moze byc przekazane na beton naprezenie uzbrojenia, ro¬ snie z gruboscia drutu, tak ze pewna okreslona grubosc drutu nie moze byc przekroczona. Dlu¬ gosc zakotwienia drutów stalowych przy naj¬ wyzszym sprezeniu wynosi dla drutów o sred-nicy np. 2'— 5 "mm do' 8 cm, a dla srednicy 6 — 15 mm do 20 cm. A zatem tylko przy du¬ zych budowlach mozna uzywac drutów grub¬ szych niz 6 mm, gdyz tam dlugosc zakotwienia z powodu wielkich rozpietosci konstrukcji nie odgrywa duzej roli.Istotne znaczenie wstepnego sprezania betonu polega na tym, ze zbrojenie konstrukcyjnych czesci budowli tylko odcinkowo ustawia sie w formach, spreza i betonuje, przy czym cia¬ gla wkladka zbrojeniowa, wystajaca na koncach zabetonowanych odcinków, stale na nowo zo¬ staje naciagana, sprezana i zabetonowana w opar¬ ciu o gotowy element betonowy. W ten sposób poprzednio zabetonowany odcinek przy napre¬ zeniu drutów w nastepnym odcinku zostaje scia¬ gniety. Zabetonowana wiazka drutów moze od¬ czepic sie od betonu tylko na obu koncach i na odcinkach dlugosci zakotwionej wkladki, a po¬ niewaz 'z powodu spadku poprzedniego spreze¬ nia druty nieco sie pogrubily i przyczepnosc ich do betonu zmalala, odczepienie sie drutów na dlugosci wiekszej niz dlugosc zakotwienia nie "wystepuje, poniewaz przyczepnosc przeciwdziala naprezeniu drutu. Mozliwe to jest jednak tylko przy cienszych drutach, gdzie dlugosc przyczepna konców drutów nie przekracza pewnej okreslo¬ nej wielkosci. Gdyby na przyklad zastosowac w tym przypadku okragle zelazo o. srednicy 20 mm, które wymaga dlugosci przyczepnej oko¬ lo 2 m, wtedy przy powtórnym naprezeniu zbro¬ jenia wkladki te odczepilyby sie od betonu po obu stronach zabetonowanego odcinka na dlu¬ gosciach dwumetrowych, czyli cala dlugosc od¬ czepionego od betonu zbrojenia wynioslaby 4 m.Na rysunku przedstawiono przyklady wyko¬ nywania wstepnie sprezonego betonu. Fig. 1 przedstawia widok dlugiego dzwigara, wstepnie prezonego; fig 2 —czesciowo w widoku, a czes¬ ciowo w przekroju wolno podparta belke mos¬ towa o duzej rozpietosci, wstepnie prezona; fig. 3 — wykonanie wiazara ramowego; \fig. 4 — widok szkieletowej konstrukcji zelbetowej; fig. 5 — rzut poziomy tej konstrukcji; fig. 6 — komin lub silos betonowy w przekroju pionowym, wstepnie prezony; fig. 7 — schematyczny prze¬ krój form do wykonywania wstepnie prezonych kominów lub silosów.Na rysunku cyfra 2 oznaczono zarys dlugiego dzwigara zelbetowego, który pózniej ma byc wsparty na podporach 3 i 2. Cyfra 4 oznacza zabetonowany odcinek srodkowy dzwigara, 5 — druty zbrojeniowe, 6 — dwie odcinkowe formy, 7 — dwie plyty rozdzielcze z odpowiednimi otwo¬ rami na druty 5, tworzace jednoczesnie czolowe zamkniecie form, 8 — dwa narzady naprezajace i klinujace do drutów 5, wspierajace sie na for¬ mach lub plytach rozdzielczych 7 za pomoca podpórek 9.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze belke betonuje sie odcinkowo od srodka ku podporom. Formy 6, poddane sciskaniu przez naprezenie drutów 5, wspiera sie na odcinku srodkowym, ewentualnie ostatnio zabetonowa¬ nym. Do przejecia sil -naprezajacych nie po¬ trzebne jest wiec zadne przeciwodparcie. Formy 6 moga byc krótkie, a zatem lekkie; musza byc tylko o tyle mocne, aby mogly przejac sily na¬ prezajace od drutów i przekazac je na beton gotowego odcinka bez obawy wyboczenia sie.W zwiazku z tym mozna wykonac czesci spre¬ zonej kontsrukcji dowolnej wielkosci i dlugosci, poniewaz druty stalowe mozna produkowac na¬ wet do dlugosci 3000 m. Przy betonowaniu od srodka (fig. 1) druty 5 zwija sie od konców ku srodkowi w zwoje 10, które sa wygodne w uzy¬ ciu.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie przede wszystkim do wykonywania nowych zelbeto¬ wych budowli szkieletowych, wiazarów ramo¬ wych, dzwigarów mostowych nawet najwiek¬ szych rozpietosci, budowy kominów, silników wysokich zbiorników wodnych i wiez. Na sku¬ tek stosowania najwartosciowszego tworzywa oraz wibrowania i sprezania betonu mozna uzys¬ kac za pomoca odpornych na rozciaganie i sil¬ nie naprezonych drutów bardzo znaczne wstep¬ ne sprezenie betonu i to sprezenie elastyczne, dajace konstrukcji znaczna wytrzymalosc na roz¬ ciaganie, co pozwala na przekrywanie hal i prze¬ rzucanie przesel mostowych do 500 m rozpie¬ tosci. W zwiazku ze sprezystoscia i zupelna od¬ pornoscia na pekanie betonu budowle te beda mogly posiadac nieograniczona trwalosc.Tytulem przykladu przedstawiono schemat wykonania mostu belkowego o duzej rozpietosci (fig. 2). Na przyczólkach 11 zbudowano prowi¬ zoryczne wieze 12, na których zawieszono nosne liny 13, podtrzymujace dzwigar 14, wiszacy nad srodkiem rzeki wraz z rusztowaniem do zabe¬ tonowania srodkowego odcinka belki. Liczba 16 oznaczono druty zbrojetiiowe, które nawija sie na bebny 17 (fig. 1). W tym przypadku stosuje sie równiez plyty rozdzielcze i urzadzenia na¬ prezajace po obu stronach odcinka srodkowego (fig. 1). lanie 19 i 18 oznaczaja zarys pozosta¬ lych do wykonania odcinków belki. Czesci wy¬ konane do zabetonowania calej belki spoczywa¬ ja na linach nosnych 13 i dopiero potem opusz¬ cza sie belke na podpory przyczólków.Na fig. 3 przedstawiono wiazar ramowy jedno- przegubowy, obustronnie utwierdzony, wykona- - 2 -ny równiez sposobem wedlug wynalazku. W fun¬ damentach 20 umieszczono urzadzenie zakotwia- jace 21 do zamocowania drutów zbrojeniowych 22. Na formach 23 jest umieszczona plyta roz¬ dzielcza 24 z urzadzaniem naprezajacym 25, za pomoca którego napreza sie druty zbrojenio¬ we. Nastepnie formy wypelnia sie betonem, któ¬ ry przez wibrowanie zostaje znacznie zagesz¬ czony. Po stezeniu betonu formy przesuwa sie w góre w celu wykonania w ten sam sposób nastepnego odcinka. Poczawszy od miejsca za¬ lamania formy ustawia sie w kierunku A w ce¬ lu naprezenia zbrojenia w tymze kierunku.Na fig. 4 i 5 przedstawiono schemat zelbeto¬ wej konstrukcji szkieletowej w widoku i w rzu¬ cie poziomym. Poszczególne liczby maja naste¬ pujace znaczenie: 26 — plyta fundamentowa, 27 — urzadzenia do zakotwienia drutów zbroje¬ niowych, 28y 29 — formy przesuwne, 30 — ply¬ ty rozdzielcze i denne, 31 — urzadzenia napre¬ zajace, 32 — zarys majacych powstac slupów i podciagów.Na fig. 6 i 7 przedstawiono dalszy przyklad wykonania cylindrycznej, ewentualnie wiezowej budowli zelbetowej, która moze sluzyc jako si¬ los itd. Zalozono, ze na betonowym fundamencie 33 wykonano juz najnizszy cylindryczny odcinek betonowy 34 silosa. Wewnetrzne formy, sklada¬ jace sie z poszczególnych kolowych segmentów 35, znajduja sie jeszcze na dole, podczas gdy ze¬ wnetrzne, skladajace sie równiez z . kolowych odcinków 36, zostaly juz podciagniete do góry na osi srubowej 37 po uprzednim zwolnieniu szczek 38. W polozeniu uwidocznionym na ry¬ sunku, formy zewnetrzne zostaja zamocowane przez zacisniecie szczek 38 odcinków bólowych 36 dokola koncowej czesci gotowego cylindra betonowego 34. Wówczas przez obrót osi sru¬ bowej 37 podnosi sie za pomoca belki 39 do te¬ go samego polozenia formy wewnetrzne, rów¬ niez po uprzednim ich rozluznieniu. Za pomoca pierscieniowego urzadzenia klinujacego 40 i pod¬ pórek 41 napreza sie druty zbrojeniowe 42, po czym pierscieniowa przestrzen miedzy forma zewnetrzna i wewnetrzna zostaje wypelniona be¬ tonem. Druty zbrojeniowe do wykonywania ta¬ kich elementów cylindrycznych nawija sie na pierscieniowy beben 43, z którego odwija sie je odcinkowo. Komin lub silos o wysokosci np. 80 m mozna wykonac wedlug wynalazku w 20 od 30 rytmach pracy. Przez wkladanie ewentualnie wyj¬ mowanie wkladek 44 mozna dowolnie zmieniac srednice szalowania, tak ze bez drutu mozna wykonywac równiez budowle betonowe o ksztal¬ cie zbieznym. PL