PL35837B1 - - Google Patents

Description

Rozpuszczalne w wodzie pochodne celulozy, a zwlaszcza kwas celolozoglikolowy, znajduja w ostatnim czasie stale wzrastajace zastosowa¬ nie jako namiastki materialów naturalnych w róznych galeziach przemyslu. Niektóre z tych pochodnych przewyzszaja swoimi wlasciwosciami nawet materialy naturalne. Niektóre rodzaje tych pochodnych zastepuja skrobie, tragant, agar-agar, klej, zelatyne, gume arabska, pektyne, szklo wodne, kazeine, gliceryne itd., a poniewaz sa nie¬ szkodliwe dla zdrowia, mozna dodawac je do produktów spozywczych, jak równiez do srodków farmaceutycznych. Poza tym sa stosowane np. jako srodki wypelniajace, zageszczalniki, lepiki lub srodki emulgujace i rozpraszajace, srodki oczyszczajace itd. Sluza one np. do klarowania róznych soków owocowych i win. Przewaznie wy¬ twarza sie te pochodne celulozy dzialaniem kwasu chlorooctowego na alkaliceluloze. Koncowym pro¬ duktem reakcji jest kwas celulozoglikolowy lub jego sól sodowa, potasowa albo amonowa. Za¬ leznie od sposobu wytwarzania i warunków pracy moga byc wytworzone trzy rodzaje pochodnych, odrózniajace sie miedzy soba wlasciwosciami, mianowicie rozpuszczalnoscia tylko w rozpusz¬ czalnikach organicznych, rozpuszczalnoscia w wo¬ dzie albo rozpuszczalnoscia w srodowisku zasa¬ dowym. Do niektórych celów nadaje sie zwla¬ szcza odmiana druga, mianowicie pochodna roz¬ puszczalna w wodzie.Przy wytwarzaniu rozpuszczalnej w wodzie soli sodowej kwasu celulozoglikolowego, zwanej rów¬ niez karboksymetyloceluloza, wystepuja duze trudnosci, spowodowane oddzialywaniem w pod¬ wyzszonej temperaturze wody zawartej w mie¬ szaninie reakcyjnej na kwas chlorooctowy, który rozpada sie przy tym na kwas octowy i chloro1 wodór, tak iz mieszanina reakcyjna zostaje tar* dzo szybko praktycznie pozbawiona czynnego kwasu chlorooctowego. Rozklad kwasu chk&a- octowego przyspieszaja bardzo silnie obecni al¬ kalia, które sa niezbedne do wytworzenia alkali- celulozy.Stwierdzono, ze rozkladowi kwasu chloroocto¬ wego mozna zapobiec, jezeli reakcje przeprowa¬ dza sie w obecnosci rozpuszczalnika organicznegonawet w obecnosci wolnego lugu zracego, znajdu¬ jacego sie w mieszaninie reakcyjnej. Korzysc sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze wytworzona sól sodowa karboksymetylocelulozy jest nierozpuszczalna w organicznym rozpuszczal¬ niku i moze byc przeto latwo oddzielona od lugu macierzystego, np. przez filtrowanie lub wirowa¬ nie, a nastepnie moze byc uwolniona od pozosta-- losci rozpuszczalnika przez destylacje. Wyodreb¬ nienie karboksymetylocelulozy moze byc przepro¬ wadzone przez wylugowywanie za pomoca tego samego organicznego rozpuszczalnika. Otrzymuje sie równiez wolny kwas karboksymetylocelulo- zowy bezposrednio przez zobojetnienie za pomoca nieorganicznych albo organicznych kwasów. Sól sodowa karboksymetylocelulozy, wytworzona w ten sposób, rozpuszcza sie bardzo latwo w zim¬ nej i goracej wodzie.Pewne trudnosci wystepuja przy wytwarzaniu soli sodowej karboksymetylocelulozy w postaci stalej, poniewaz przy zwyklym suszeniu pod zwy¬ klym cisnieniem lub w prózni otrzymuje sie klejo- wata, ciemna, twarda i lamliwa mase lub folie, rozpuszczalna w zimnej wodzie po specznieniu.Stwierdzono, ze otrzymuje sie pozadana sól w po¬ staci stalej bez wymienionych wad, jezeli susze¬ nie, a wlasciwie odwodnienie roztworu przepro¬ wadza sie za pomoca rozpuszczalnika organicz¬ nego mieszajacego sie z woda, ale nie rozpuszcza¬ jacego karboksymetylocelulozy, np. octanu etylo¬ wego, alkoholu etylowego albo alkoholu izopro¬ pylowego. Staly kwas celulozoglikolowy suszy sie nastepnie przy dostepie powietrza w atmosferze tlenowej albo ewentualnie w prózni w tempera¬ turze 60° C — 150° C.Przyklad I. 100 kg celulozy merceryzuje sie w ciagu 12 godzin za pomoca 500 kg 30 %- owego roztworu lugu sodowego. Wytworzona alkaliceluloza zostaje wycisnieta az do jednej trzeciej swego ciezaru i zalana roztworem 30 kg kwasu chlorooctowego w 200 kg alkoholu etylo¬ wego. Mieszanine miesza sie w ciagu 8 godzin.Po uplywie tego czasu filtruje sie i z placka od- destylowuje pozostaly alkohol. Wytworzona kar- boksymetyloceluloza jest bardzo dobrze rozpusz¬ czalna w zimnej wodzie, tworzac gesty roztwór.Przyklad II. 50 1 wodnego roztworu kar¬ boksymetylocelulozy rozpryskuje sie do stale mie¬ szanego organicznego rozpuszczalnika, np. alko¬ holu etylowego lub octanu etylowego. Osad od¬ dziela sie od lugu macierzystego w prasie i suszy w temperaturze 85° C — 90° C. Otrzymana stala karboksymetyloceluloza tworzy biala wlóknista mase, rozpuszczalna w zimnej i goracej wodzie. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania kwasu celulozoglikolo- wego przez dzialanie kwasem chlorooctowym na alkaliceluloze, znamienny tym, ze reakcje przeprowadza sie w obecnosci rozpuszczalnika organicznego, np. alkoholu etylowego.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wytworzony kwas celulozoglikolowy odwad¬ nia sie za pomoca rozpuszczalnika organicz¬ nego, mieszajacego sie z woda, jednakze nie rozpuszczajacego karboksymetylocelulozy, np. octanu etylowego, alkoholu etylowego albo alkoholu izopropylowego.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1 i 2, znamienny tym, ze wytworzony kwas celulozoglikolowy w po¬ staci stalej suszy sie przy dostepie powietrza albo w atmosferze tlenu, ewentualnie w prózni w temperaturze 60° C — 150° C. Severoceske tukove zavody narodni podnik Zastepca: Kolegium Rzeczników Patentowych „Prasa" Stalinogród, 4967 — 2.9.53 — R-4-41059 — Bi bezdr^. 100 g — 150 PL