Wynalazek niniejszy dotyczy stempla meta¬ lowego, zwlaszcza stempla kopalnianego.Znane stemple kopalniane mozna ogólnie po¬ dzielic na dwa rodzaje, a mianowicie na stemple sztywne i stemple przesuwne, czyli tak zwane stemple podatne. Stempel przesuwny sklada sie z górnej czesci, osadzonej przesuwnie w dolnej czesci, w której moze on byc zamocowany za pomoca klinów lub podobnych narzadów.Sztywne stemple metalowe posiadaja te wa¬ de, ze sa narazone na wyboczenie i zmiazdzenie, gdy obciazenie ich przekracza granice sprezy¬ stosci metalu. Stemple przesuwne przeciwsta¬ wiaja stosunkowo maly opór ruchom stropu, przy czym opór wzrasta w miare wbijania sie górnej czesci stempla do jego czesci dolnej.W praktyce jest czesto rzecza pozadana, aby stempel przeciwstawial od samego poczatku bar¬ dzo znaczny opór zawalaniu sie stropu przy jednoczesnej moznosci wzajemnego przesuwania sie czesci stempla zanim powstanie obawa jego zniszczenia.Przedmiotem wynalazku jest stempel, odpo¬ wiadajacy powyzszym warunkom, tj. sztywny mniej wiecej w granicach elastycznosci jego metalu, po przekroczeniu której moze nastepo¬ wac nieznaczne wzajemne przesuwanie sie jego górnej i dolnej czesci.W tym celu górna czesc stempla jest zacis¬ nieta w pierscieniu, stanowiacym jedna calosc z dolna czescia stempla, za pomoca rygla o ksztalcie klina poziomego, który z jednej stro¬ ny opiera sie na klinie dajacym sie dociskac, z drugiej zas strony — na dwóch klinach pozio¬ mych o takich katach, aby od samego ustawie¬ nia stempla górna jego czesc byla zaklinowana pod maksymalnym cisnieniem oraz aby po ob¬ ciazeniu stempla, przekazywane klinowi silyumozliwialy stosunkowo znaczne boczne prze¬ suniecie rygla. Przez zastosowanie klina, daja¬ cego sie odpowiednio dociskac, uzyskuje sie stempel trwaly i sztywny. ( Stempel wedlug wynalazku uwidoczniono nri rysunku, na którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój pionowy stemple wzdluz linii A-B na fig. 2, a fig. 2 — przekrój poziomy stempla wzdluz linii C-D na fig. 1.Uwidoczniony na rysunku stempel sklada sie z górnego slupa 1, uksztaltowanego najkorzyst¬ niej w postaci bardzo wydluzonego klina wy¬ drazonego, oraz z dolnego slupa 2, na którego wierzchu jest przymocowany przez spawanie kolnierz 3, w którym osadzone sa czesci urza¬ dzenia do zamocowywania górnej czesci stem¬ pla. Urzadzenie to sklada sie z narzadu 4, przy¬ legajacego do górnej czesci 1 stempla, dwóch pionowych klinów 5, rygla 6 w postaci klina po¬ ziomego i wkladki 7 z drewna lub innego scisli¬ wego materialu.Kliny 5 sa dopasowane do pochylej powierz¬ chni, utworzonej z jednej strony przez narzad 4, z drugiej zas strony przez kolnierz 3.Jezeli „kat ulozenia" klinów 5, to znaczy od¬ powiadajacy katowi i wierzcholkowemu tych kli¬ nów, oznaczy sie przez a a »kat oporu", to zna¬ czy kat, którego rozwarta czesc zwrócona jest w strone stempla, oznaczy sie przez fi, wówczas uzyskuje sie korzystne warunki pracy stempla, gdy kat oporu fi jest wiekszy od kata uloze¬ nia a- Ten fakt stanowi wazna ceche wynalazku niniejszego.Dzieki temu urzadzeniu przy wbijaniu rygla 6 podczas ustawiania stempla, wywiera sie na górna jego czesc 1 silne dzialanie zaciskajace.Podczas pracy stempla górna jego czesc 1 win¬ na wiec przezwyciezyc znaczne obciazenie za¬ nim zostanie przesunieta do dolnej czesci 2.Gdy zacznie sie to przesuwanie, sily przekazy¬ wane przez narzad 4, dzialaja wzdluz linii a.Mozna zauwazyc, ze wskutek wielkosci kata fi lekkie przesuniecie czesci górnej 1 stempla po¬ woduje stosunkowo znaczne boczne przesunie¬ cie rygla 6. Poniewaz przesunieciu temu prze¬ ciwdziala opór wkladki 7, przeto przesuniecie czesci 1 jest bardzo nieznaczne, a sila nosna stempla stopniowo wzrasta.Jest najkorzystniej, gdy kat fi jest najwiek¬ szym z katów kazdego z klinów 5.W opisanym przykladzie mozna oczywiscie dokonac zmian, zwlaszcza poziomy rygiel moze skladac sie z dwóch klinów. PL