Do zbrojenia betonu stosuje sie stal o niskiej zawartosci wegla, walcowana na goraco (stal 37), posiadajaca granice sprezystosci okolo 2400 kgtem2 i wydluzenie okolo 20o/0lub wieksze, przy czym zawartosc wegla w stali wynosi najlepiej okolo 0,10%.Znane jest stosowanie do zbrojenia betonu stali poddanej obróbce na zimno, polegajacej na skrecaniu, walcowaniu lub rozciaganiu, przez co polepsza sie wlasciwosci wytrzymalosciowe stali, w nastepstwie czego mozna bylo stosowac wymia¬ ry, obliczone na podstawie wyzszych dopuszczal¬ nych naprezen, lecz jednoczesnie obróbka na zim¬ no posiada niekorzystny wplyw na graniczne wy¬ dluzenie, wskutek czego istnieje ograniczony za¬ kres stosowania obróbki na zimno, a zatem i zwiekszenie wytrzymalosci.Podczas zabiegu skrecania stal jest czesto poddawana rozciaganiu w celu zapobiezenia znieksztalceniu jej. Przez to uzyskuje sie lepszy wyglad pretów, jak równiez wyniki prób daje sie latwiej ujednostajnic dla prostych pretów niz dla pretów znieksztalconych. Przy zabiegu skre¬ cania stal wbrew przewidywaniom wydluza sie okolo 0,3%, jej zas wydluzenie moze cokolwiek zwiekszyc sie wskutejt naprezenia rozciagajace¬ go podczas skrecania. Przy wspólnym skrecaniu dwóch lub kilku stalowych pretów, przy stalej odleglosci miedzy ich koncowymi punktami, zew¬ netrzne wlókna beda podczas skrecania podda¬ wane rozciaganiu wzdluz.Jednakze stwierdzono, ze przez specjalna ob- róbke na zimno mozna podwyzszyc granice spre¬ zystosci zasadniczo wiecej niz przy stosowaniu odksztalcenia wedlug dotychczas znanych sposo^ bów bez zmniejszenia wydluzenia w tym samym stopniu, jakie zwykle wystepuje wskutek odksztal¬ cenia na zimno, przy jednoczesnym zwiekszeniu odpornosci na zmiane naprezen do wyzszej war¬ tosci. Wedlug wynalazku osiaga sie to przez poddawanie stali dwóm róznym zabiegom od¬ ksztalcenia na zimno, z których pierwszy polega na rozciaganiu na zimno, podczas gdy drugi po- s lega wlasciwie na tym, ze odksztalcenie stali da*je skladowa w kierunku poprzecznym. Drugie odksztalcenie na zimno moze byc wedlug wyna¬ lazku skrecaniem lub .walcowaniem na zimno.Najbardziej korzystne zwiekszenie wytrzyma¬ losci uzyskuje sie wedlug wynalazku niniejszego przez rozciaganie stali nodczas pierwszego od¬ ksztalcenia na zimno w takim stopniu, aby uzys¬ kane przez to wydluzenie odpowiadalo wydluze¬ niu stali podczas plyniecia, które oznacza calko¬ wita zalamana czesc krzywej obciazenia i wy¬ dluzenia stali; w przypadku miekkiej stali wy¬ dluzenie moze wynosic 4 — 7%. • Przy rozciaganiu miekkiej stali odksztalce¬ nie zachodzi poniekad tak, ze pret zaczyna sliz¬ gac sie na zwyklej powierzchni poslizgu, która przewaznie tworzy kat 45 °"' do kierunku obcia¬ zenia. Podczas slizgania sie ta plaszczyzna pos¬ lizgu jest blokowana, wskutek czego stawia wie¬ kszy opór slizganiu sie. W ten sposób jest wytlu¬ maczone zwiekszenie wytrzymalosci wskutek od¬ ksztalcenia. Poczatkowo slizganie sie w stalo¬ wym precie zachodzi w zakresie bardzo waskiego pola, po którym pret staje sie cienszy i silniej¬ szy w tej czesci, w której nastapilo slizganie, podczas gdy reszta preta nie jest jeszcze od^ ksztalcona i wskutek tego nie nastapilo zwieksze¬ nie wytrzymalosci. Przy dalszym rozciaganiu preta odksztalcenie i slizganie sie jego tworzywa bedzie nastepowalo w nowych jego czesciach, za¬ nim wszystkie czesci preta nie zostana odksztal¬ cone, i przez to uzyskuje sie wzrost wytrzy¬ malosci; Jak tylko zaczyna sie slizganie w tworzywie preta jeszcze nie odksztalconego, pret bedzie wyd¬ luzac sie z taka gwaltownoscia, ze sila ciagnaca bedzie nieco zmniejszac sie. Zatem zalamany od¬ cinek krzywej i granica sprezystosci zjawiaja sie w poczatku wykresu. Aby wszystkie czesci preta mogly byc odsztalcone jest rzecza pozadana, aby calkowite wydluzenie dla miekkiej stali wynosi¬ lo 4 —;,7%. Jezeli pret jest rozciagany poza gra¬ nice sprezystosci, wówczas slizganie bedzie za¬ chodzilo na juz zablokowanej plaszczyznie posliz¬ gu, przez co powstanie podwójne lub wielokrot¬ ne blokowanie, powodujace dodatkowy wzrost wytrzymalosci preta.W nastepstwie tego. tworzywo zostanie od¬ ksztalcone jednostajnie na calym przekroju po¬ przecznym preta podczas rozciagania, jak rów¬ niez slizganie i wzrost wytrzymalosci beda po¬ siadaly jednakowa wartosc w srodku preta jak i w zewnetrznych jego warstwach. Z (Jrugiej zas strony slizganie sie zewnetrznych warstw preta podczas skrecania jest zasadniczo wieksze, jed¬ na wzgledem drugiej, niz warstw wewnetrznych, a zatem w najbardziej wewnetrznej czesci pre¬ ta nastepuje bardzo male odksztalcenie. W ten sposób skrecanie powoduje znaczny wzrost wy¬ trzymalosci w zewnetrznych warstwach preta i nie daje prawie zadnego wzrostu w jego srodku, tj. powoduje niejednakowa wytrzymalosc w plaszczyznie poprzecznego przekrpju preta.\ Zatem przez mierzenie obciazenia i wydluze¬ nia podczas, rozciagania jest mozliwe scisle kon¬ trolowanie czasu przekroczenia granicy sprezy¬ stosci, co nie byloby mozliwe przy zabiegu skre¬ cania.Jezeli teraz po zabiegu rozciagania pret zo¬ stanie nastepnie odksztalcony przez skrecanie, , wówczas material moze byc stosowany w takim przypadku, kiedy zostanie rozciagany albo w ^mniejszym stopniu, tj. mniej niz wydluzanie przy* granicy sprezystosci albo w stopniu dokladnie odpowiadajacym wydluzaniu przy granicy spre¬ zystosci lub wreszcie w wyzszym stopniu rozcia¬ gania zasadniczo ponad wytrzymalosc plyniecia.Skutki tych róznych form odksztalcania na zim¬ no zostaly wyjasnione w dalszej czesci opisu.Tworzywo rozciagane ponizej wydluzenia przy granicy .sprezystosci bedzie w poszczegól¬ nych czesciach preta, mianowicie w miejscach zwyklych plaszczyzn poslizgu, twarde i odporne na skrecanie, w innych zas miejscach bedzie ono nieodksztalcone i wskutek tego miekkie i dajace sie latwo skrecac. Jesli taki pret podda sie skre¬ caniu, wówczas jeg*o miekkie czesci, które nie byly rozciagane, sa szczególnie podatne na skre¬ canie i ulegaja skrecaniu. od poczatku zabiegu, kiedy rozciagane czesci tworzywa beda skreca¬ ne. W ten sposób tworzywo bedzie niejednorodne i zasadniczo mniej wytrzymale niz tworzywo pre¬ ta poddanego tylko normalnemu skrecaniu, jak czesci preta skrecane bez uprzedniego rozcia¬ gania.Jezeli zas z drugiej strony stalowy pret, kto-; ry byl rozciagany kilkakrotnie w granicach, od¬ powiadajacych dokladnie wydluzeniu przy gra- %nicy sprezystosci, zostanie poddany obróbce skre¬ cajacej, wówczas wszystkie czesci preta^ beda równomiernie odksztalcone i naprezenia skrecaja¬ ce beda równomiernie rozlozone na cafyni pre¬ cie, co równiez swiadczy o tym, ze wzrost wy¬ trzymalosci bedzie równomiernie rozlozony.Przez taka obróbke pret uzyska pewien wzrost wytrzymalosci ha calej dlugosci w porównaniu z wytrzymaloscia przed skrecaniem i-w ten spo- sów neutralna strefa w srodku preta równiez wy¬ kazuje wiekszy wzrost wytrzymalosci, niz w przy¬ padku stosowania samego zabiegu "¦ skrecania; jednoczesnie wiekszy wzrost wytrzymalosci, wy- stepujacy zwykle tylko po wydluzeniu przy gra- , nicy sprezystosci, teraz zaczyna wzrastac z roz- — 2 —poczeciem skrecania. W ten sposób wiekszy wzrost wytrzymalosci zasadniczo zostaje osiagnie¬ ty juz przy mniejszej liczbie zabiegów skrecania, niz dajacy sie uzyskac wzrost wytrzymalosci przy stosowaniu samego tylko skrecania. Ponadto za¬ pobiega sie powstawaniu niebezpiecznych pekniec w miejscu skretu wskutek za daleko posuniete¬ go skrecania. ' Jezeli wreszcie poddaje sie skrecaniu miekka stal, która byla uprzednio rozciagana zasadni¬ czo poza wydluzenie przy granicy sprezystosci, wówczas z góry bedzie zapewniony odpowiedni wzrost wytrzymalosci tworzywa od poczatku skrecania, wiec zabieg skrecania nie moze byc stosowany w ciagu dluzszego okresu czasu zanim zjawi sie kruchosc odksztalcenia. Wskutek tego prety obrabiane w powyzszy sposób nie beda po¬ siadaly takich samych korzystnych wlasciwosci wytrzymalosciowych jak tworzywo obrabiane sposobem opisanym wyzej.Gdyby tworzywo _ bylo rozciagane i skrecane jednoczesnie, wówczas jakiekolwiek skrecanie stosowane uprzednio w stosunku do calkowitego wydluzenia przy granicy sprezystosci spowoduje proces analogiczny do procesu opisanego wyzej.Zatem nie bedzie mozna uzyskac wzrostu wytrzy¬ malosci zasadniczo ponad granice uzyskanego przez stosowanie samego skrecania.Wlasciwosci stali odksztalcone.] sposobem wedlug wynalazku niniejszego moga byc polepszo: ne przez poddanie odksztalcaniu odpowiedniej stali stopowej. Ponadto stal, przed poddaniem jej odksztalcaniu sposobem wedlug wynalazku,- moze byc poddana znanej obróbce celu nadania jej specjalnej drobnoziarnistej struktury, zwiekszajacej jej zdolnosc do odksztal¬ cania..Skrecanie moze byc uskutecznione jako poje¬ dyncze skrecanie tylko w jednym #kierunku, lecz moze byc ono stosowane równiez przy staloj ko¬ lejnosci zabiegów lub-tylko z pewna kolejnoscia zabiegów skrecania, zanim rozpocznie sie konco¬ wy zabieg skrecania tylko w jednym kierunku.Stwierdzono, ze skrecanie równiez i po roz¬ ciaganiu najlepiej jest uskutecznic pod pewnym obciazeniem w celu zapobiezenia znieksztalcaniu sie pretów. •¦ ^ Wyniki osiagniete wedlug wynalazku zostaly uzyskane przez kombinowana obróbke na zim- . no, skladajaca sie z rozciagania i skrecania na zimno, lecz odpowiednie polepszenia wlasciwosci wytrzymalosciowych mozna równiez uzyskac przez rozciaganie na zimno i nastepujace po nim jakiekolwiek inne odksztalcenie stali na zimno, P. O. Z. G./13 Oddz. w B-stoku — i które daje skladowa w kierunku poprzecznym.Jako material wyjsciowy mozna stosowac miek¬ ka stal, jak równiez stal, stopowa.Z powyzszego widac, ze najlepsze wyniki uzyskuje sie przez zastosowanie obróbki na zim¬ no, skladajacej sie z zabiegów rozciagania i wy¬ dluzania, odpowiadajacym zasadniczo wydluze¬ niu przy granicy sprezystosci oraz z nastepuja¬ cym po nim skrecaniu, przy czym skrecanie mo¬ ze byc zastapione innym sposobem odksztalcania ^lub stosowane w kombinacji z* innym odksztal¬ ceniem, uskutecznianym w poprzecznym kierun¬ ku, jak na przyklad walcowanie lub podobne.Przy zastosowaniu sposobu wedlug wynalaz¬ ku niniejszego uzyskuje sie, praktycznie biorac, zwiekszenie wytrzymalosci na zlamanie, granicy sprezystosci, jak równiez odpornosci' na zmiane obciazenia o .10 — 20% ponad wartosci, daja¬ ce sie uzyskac przez poddanie miekkiej stali nor¬ malnemu zabiegowi skrecania bez redukcji rów7 nomiernego rozlozenia wydluzenia. Jezeli zas z drugiej strony uzyto jako materialu wyjsciowe¬ go specjalnie korzystnego stopu, przeto sposo¬ bem wedlug wynalazku mozna uzyskac wzrost powyzszych wartosci o okolo 30