liejszy wynalazek dotyczy nosnika cewki watkowej w krosnach tkackich okreznych do otrzymywania tkanin ruro¬ wych, a zwlaszcza takich maszyn, w któ¬ rych poruszanie sie nosnika odbywa sie pod dzialaniem elektromagnesu.Nazwa ,,maszyny tkackie", uzyta w opi¬ sie, nie ogranicza sie tylko do urzadzen sluzacych do wyrobu tkanin, lecz ta nazwa objete sa w szerszym znaczeniu wszelkie urzadzenia tkackie sluzace do wiazania nici, jak: np. urzadizenia do opla- tamlia kabli, nici lub tym podobne, do wy- twarzainia powloki z nici, wiazanych w dowolny sposób.Sposób nadawania ruchu nosnikowi cewki watkowej, znany jako taki, polega na stosowaniu walków pomocniczych o- braca^acych sie dookola wlasnej osi, przy czym calosc porusza sie dookola osi cen¬ tralnej i jest urzadizona w taki sposób, iz nosnik przyciskany jest do tych walków za pomoca elektromagnesu poprzecznie do nici osnowy i osadzony jest na podsta¬ wie, na której osadzone sa równiez wy¬ mienione walki, przy czym zadaniem ele¬ ktromagnesu jest utrzymywanie cewki w pewnym polozeniu z wykluczeniem me¬ chanicznego polaczenia, co podwala w przypadku nieprzewidzianej przeszkody na wylaczenie nosnika z ukladu nadajace¬ go ruch, unikajac w ten sposób powstawa¬ nia szkód w razie nieprawidlowego dzia¬ lania maszyny, W mysl wynalazku os cewki watka jest polozona równolegle do nici osnowy, asrednica nosnika jest mnieyisiza od jej dlu¬ gosci i dzieki lennu cewka mioze ibyc zasta¬ piona kopka watkowa, jaka zwykle stosu¬ je slie w tkactwie prostoliniowym.Nosnik wedlug wynalazku posiada ksztalt cylindryczny w przekroju podobny do pocisku i wykonany jest z metalu ma. gnetycznego, a niic watku wyprowadzona jest z otworu z górnej czesci, przy czym nosnik poinusza sie w talki sposób, iz obra¬ ca siie w stosunku do osi urzadzenia jak i dookola wlasnej osi; te dwa michy obro¬ towe osiaga sie przez ruchoma podstawe, skladajaca sie z dwóch par ruchomych walków, do których nosnik jesit przyciaga¬ ny i haimowany za pomoca elektromagne¬ su w taki ispoisób, iz posuwa sie miedzy nicmi osnowy oraz w isitoisiumkiu do watków, o które sie opiera. Zgodinie z wynalazkiem nosnilk o ksztalcie pociisku zaopatrzony jest w wystep w ksztalcie kablaka, który sam nie bierze udzialu w ruchu dookola osi nosnika, natomiast ulatwia posuwanie sie jego w przesmyku oisnowy, stanowiac oparcie dla przyrzadów poimocnkzych.W mysl dalszej cechy wynalazku wysilaja¬ cy kablak poisiada w górnej czesci palak prowadzacy nic watku, ukladajac ja na dnie przesmyku.W mysl wynalazku przewidziany jest równiez przyrzad hamiuJlcowy zatnzymjuja- cy maszyne w przypadku, gdy z jakiego¬ kolwiek powodu nosnik odlaczy islie od' ukladu napedowego, przy czym przyrzad sklada sie z czujnika w postaci walka1, który w przypadku odlaczenia sie nosnika od walków napedowych przesuwa sie i wylacza prad elektryczny oraz ewentual¬ nie polaczony jest z zapadka wspóldziala jaca z zebatym kolem hamujacym. W mysl wynalazku wykorzystuje sie równiez czesc wyprzedzajaca cewke watkowa do spo¬ wodowania odlaczenia nosnika od ukladu poruszajacego w przypadku powstania przeszkody w przesmyku, a tym samym zatrzymania urzadzenia. W tym celu za¬ opatrzona jest przednia czesc wysteipu (kalblajka) w jezyczek, slabo wygiety na zewnatrz w odniesieniu do linii srodkowej przesmyku, który w razie napotkania przeszkody wywoluje ruch wahliwy wyste¬ pu, co powoduje zatrzymanie sie zakon¬ czenia wystepuj w zebatym wiencu, wsku¬ tek czego1 nosnik przestaje obracac sie do¬ okola osi krosna, a ponadto wskutek od¬ laczenia jego od napedu ellektroimagnetyczr neigo zatrzymuje sie natychmiast krosno.Urzadzenie wedlug wynalazku przed¬ stawione jest na zalaczonych rysunkach, przy czym fig. 1 przedstawia w przekroju pionowym nosnik w kszltaldie pocisku wraz z przyrzadami pomocniczymi; lig. 2 — nosnik w Widoku z góry, umieszczony w przesmyku przylegajacy do elektroma¬ gnesu zaznaczonego liniami kreskowany¬ mi; fig. 3 — w perspektywie urzadzenie napedowe nosnika oraz urzadzenia barnu- jajce; fig. 4 — w perspektywie nosnilk w przesmyku, przy czym elektromagnetycz¬ na czesc napedowa nie jest uwidoczniona w celu uproszczenia rysunku. Fig. 5 i 6 przedstawiaja urzadzenie zatrzymujace kroisno w przypadku powstania przeszko¬ dy w przesmyku podczas normalnego ru¬ chu nosnika i podczas zahamowania na skutek przeszkody.Na rysunku uwidoczniono nosnik cewki watkowej, skladajacy sie z cylindra 1 z metalu magnetycznego, zakonczonego cze¬ scia ositrolulkowa 2, zaopatrzona w otwór 4, przepuszczajacy nic watkowa 3. Do- dtaa cylindra przytwierdzony jest trzpien 5, na którym osadzona jest cewka watkowa 6.Nosnik umieszczony jest w przesmyku 7 (fig. 4) i utrzymany jesit w polozeniu i po¬ suwany za pomoca urzadzenia elektroma¬ gnetycznego' przedstawionego na fig. 3.Na wale 8 zaklinowane jest ramie 9, do którego przytwierdzono bieguny 10 ele¬ ktromagnesu 12. Bieguny 10 sluza równo¬ czesnie jako oparcie plytek 13% wykona¬ nych z materialu magnetycznego, na któ¬ rych osadzono sworznie 14 i 15 z krazka¬ mi gumowymi 16 i 17.Elektromagnes pnzyiciaga nosnik 1, nic dotykajac go, do pary krazków, a kat a (fig. 2) jest dostatecznie rozwarty, aby przyciaganie to spowodowalo' posuwanie sie nosnika zgodnie z obrotem calego kro¬ sna dloofcola osi 8. Oslona nosnlika / po^- siada wystepy 19, stanowiace oparcie walków, ograniczajace polozenie nosnika.Mozna nosnik równiez podpierac grzebie* niem za pomoca plytki slizgowej albo za pomoca krazka. Obie pary walków albo przynajmniej jedna para walków obraca sie dookola wlasnej osi dzieki obrotowi calego urzadzenia dookola walu 8.Cel powyzszy mozna osiagnac w rózny sposób. Na fig. 3 piizedlsitawiiono wykona¬ nie, w którym walki 16 napedza sie w ten sposób, iz sworzen 14 zaopatrzony jest w krazek 20 napedlzany pasem' 22, wspól¬ dzialajacy z krazkiem stalym 23.Ramie 9 obraca sie w kieininku zazna¬ czonym strzalka x, a waJki 16 obracaja sie w kierunku oznaczonym strzalka y, nadajac nosnikowi ruch dookola osi w kie¬ runku oiznaiczonym strzalka i, a jednoczes¬ nie obraca sie nosnik razem z calym urza¬ dzeniem w kierunku strzalki ar. Para wal¬ ków 17 posuwana jest przez styk z oslo¬ na noisniika 1 i obraca sie w kierunku strzalki y, podobnie jak walki 16. Nosnik i walki obracaja sie bez wysilku, nie za¬ bierajac nici osnowy prtzechodizaoej mie¬ dzy nimi.Nosnik 1 zaopatrzony jest w kablak 24.Kablajk 24 zaopatrzony jest w dwa kólecz¬ ka 25, nasadzone na czopku 26 w dolnej czesci nosnika 1 oraz u góry na czopie, w którym znajdbje sie otwór 4. Kablak 24 przedstawiono schematycznie na fig. 1, 2 i 4 w postaci drutu, lecz moze byc on rów¬ niez wykonany z blachy ksztaltowanej lub innego materialu okraglego. W górnej cze¬ sci kablaka 24 przytwierdzony jest palak 28 z uszkiem 29, zaopatrzony w sprezyne 30, który uklada nic watkowa na spodzie 7 przesmyka 7. (Fig. 4).W górnej czesci cewki 6 znajduje sie kolnierz 21 o ksztalcie scietego stozka wy¬ lozony wewnatrz piliulsizemi 11, filcem lub podobnym materialem i reguluje dzieki tarciu wyciaganie watku.Poza tym miedzy biegunami elektroma¬ gnesu 10 znajduje sie krazek 32 osadzony na dzwigni 33i która moze wychylac sie na osi 34, powracajac do pierwotnego po¬ lozenia dzieki sprezynie 35. Przy normal¬ nym biegu ociera sie krazek 32 o oslone nosnika 1, obracajac sie w kierunku prze¬ ciwnym. Dzwiignia 35 polaczona jest z osia 37 za pomoca preta 36, przy cizym do osi 38 przytwierdzona jest zapadka 38 wspól¬ dzialajaca z zebatym wiencem 39, oislonie- tym dwoma stalymi tarczami (nie uwi¬ docznionymi), i hamujaca jego obrót, gdy¬ by usilowal sie prfcesiuwac.Na osi 37 umieszczona jest równiez plyt¬ ka kontaktowa 40 zwierajaca obwód pra¬ du elektromagnesu, przez co wlacza na¬ ped posuwajacy urzadzenie. Jezeli nosnik odlaczy sie od eilektroimagnetycznej czesci napedowej i nie jest w kontakcie z walka¬ mi 16 i 17, krazek 32 zostaje zwolniony, a dzwignia 33 wychyli sie wskutek dziala¬ nia sprezyny 35 i wówczas wskakuje za¬ padka 38 miedzy zeby wienca 39. Przyrzad zoistaje w ten sposób zablokowany, a ob¬ wód pradu przerwany wskutek nieobec¬ nosci nosnika, jak to przedstawiono na fig. 3. Przyrzad powyzszy stanowi równoczesnie zabezpieczenie, uniemozli¬ wiajac uruiohomieniie przyrzadu przez nie¬ uwage, o ille nosnik nie znajdluje sie w pra¬ widlowym polozeniu, Wreszicie, jak uwidoczniono na fiig. 5 i 6, wystep 24, wyprzedzajacy nosnik 1, posu¬ wajacy sie wewnatrz przesmyku 7 i wy- konywlujacy ruch dookola ofci 8, zakonczo¬ ny jest haiczyikiem 42, którego koniec nie zakresla toru przebiegajacego przez sro¬ dek przesmyku, lecz jest wysuniety nieco na zewnatrz. Wystep 24 jest osadzony ela¬ stycznie, celem tlumienia wstrzasów wy¬ wolywanych podczas dzialania. Poza tym na zewnatrz przesmyku urzadzeniie posia- — 3 —cla wieniec zebaty 43. Jak uwidoczniono na fig, 6, w przypadku powstania-przeszkody 44, Gzesc 42 wystepu 24 odchyla sie zamsze na zewnatrz na skutek obrotu w kierunku strzalki S, wywolanego przez slizganie sie powierzchni 42* po splatanych nfltkach stanowiacych przeszkode. Wskitutek wa¬ han wystepu 24 czesc 42 wchodzi w wgle¬ bienie zebów wienca 43 i w tym momencie zostaje nosnik 1 nagle zatrzymany w po¬ suwaniu sie naprzód w przesmyku, co po¬ woduje oderwanie sie nosnika od biegu¬ nów 10 fi tym samym nosnik nie wspól¬ dziala z urzadzeniem napedowym.Wislkuitek odsuniecia nosnika od walków krazek 32 jest w ten sposób uwolniony od nacisku, dzwignia 33 wychyla sie poid dzia¬ laniem siprezyny 35, wylacza kontakt 40 z obwodu co powoduje zatrzymanie urza¬ dzenia, jak wyzej opisano. Polozenie za¬ konczenia 42 kablaka 24 musii byc tak wy¬ regulowane, aby latwo moglo sie ono wy¬ chylic i przesunac przeszkode zawsze aa zewnatrz oraz tak, aby wahanie sie kabla¬ ka 24 zawsze nastepowalo w kierunku ce¬ ltów 43.W dotychczasowyin opisie mowa byla o ruchu skierowanym ma zewnatrz, ponie¬ waz jest to rozwiazanie praktyczne i lo¬ giczne, lecz rozumie sie, iz mozna w taki sposób rozwiazac zagadnienie, iz przesizkoi- da, napotkana przez wystep 24, spowodu¬ je wychylenie tego wystepu w sensie od¬ wrotnym, umieszczajac uzebienie na po¬ wierzchni wewnetrznej oslony nici osnowy.Na rysunkach uwidoczniono tylko jeden nosnik, lecz rozumie sie, ze urzadzenie mozna wykonac z killku nósnikaimji roz¬ mieszczonymi równoczesnie na obwodzie co zwielokrotni produkcje w odniesieniu do liczby nici watkowej ulozonej w ciagu jednego obrotu urzadzenia. W przypadku dwóch nosników podwójne ramie 9 jest symetryczne w stosunku do walu 8, w przypadku trzech nosników ramie 9 po¬ siadla ksztalt trójramiennej gwiazdy, w przypadku czterech nosników ramie 9 ma ksztalt czteroramiiennej gwiazdy itd. Wy¬ nalazek nie ogranicza sie tylko do przy¬ kladu opisanego wyzej, zreszta bardso schematycznie, lecz obejmuuje równiez wszelkie odmiany wykonania.Równiez mozna zastosowac spolsób na¬ pedu db nosników znanych powszechnie, o ksztalcie bardziej lukowym. Wystarczy zaopatrzyc je na kazdej czesci wystajacej w zespól walków mocno przytwierdzonych, które beda wspóldzialac z obrotowymi walkami, podobnymi do opisanych wyzej, przez przyciaganie nosnika za pomoca ele¬ ktromagnesu. PL