PL33525B1 - Sposób otrzymywania czwartorzedowych wysokoczasteczkowycb soli bcnzyloamo- - Google Patents

Description

Stwierdzono, ze mozna otrzymac czwar¬ torzedowe, rozpuszczalne w wodlzie, wy- sokoczasteczkowe sole benzyloamoniowe, stanowiace dzieki swoim ciekawym wlas¬ ciwosciom technicznie wartosciowe zwiaz¬ ki, w ten sposób, ze do trudno rozpusz¬ czalnych lub nierozpuszczalnych w wodz'e pierwszo-, drugo- lub trzeciorzedowych benzyloamin, podstawionych w polozeniu a nasycona lub nienasycona- alifaityczna lub aliicykliczna reszta weglowodorowa o co najmniej 8 atomach wegla, wprowadza s:'e wedlug znanych metod przez wyczerpuja¬ ce alkylowanie i (lub) aralkylowanie resz¬ ty alkylowe lub aralkylowe ewentualnie podstawione.Pod a — podstawionymi benzyloaminamji rozumie sie aminy o wzorze ogólnym Ar. CH [NR* JT) . R w którym Ar oznacza podstawiona lub niepodstawiona reszte aryIowa R oznacaa nasycona lub nienasycona alifatyczna lub alicykliczna reszte weglowodorowa o co najmniej 8 atomach wegla, a /?' i /?" ozna¬ czaja wodór albo reszty alkylowe lub arai- kylowe, ewentualnie podstawione. Amrny te mozna otrzymac z arylo-, alkylo- lub afrylocykloalkyloketonów, np. wedlug spo¬ sobu Leukharta przy pomocy mrówczanu amonu albo przez redukcje ketonów do odpowiednich alkoholi drugorzedowych, przeprowadzenie w haloidki i animowanie albo wreszcie z tych samych ketonów przez redukcje katalityczna w obecnosci amoniaku. Cennymi zwlaszcza okazuja sie ketony, w których zawarta jest reiszta na-. syconego weglowodoru o co najmniej 8 a- tomach wegla. Jaiko przyklady mozna wy¬ mienic ketony, otrzymywane przez reaikcje aromatycznych weglowodorów lub ich po¬ chodnych, jak benzenu, toluenu, eteru dwu- fenylowego, naftalenu, anizoliu lub o-dwu- chlorobemzenu z chloroweobezwodnilkaimi wyzszych kwasów tluszczowych, jak kwa¬ su palmitynowego, kwasu ikaprynowego, kwasu tluszczowego z nasion palmowych lub kwasów naftenowych.Nowe aminy pierwszorzedowe mozna poprzez zwiazki drugo- i trzeciorzedowe przeprowadzac w czwartorzedowe sole a- moniowe przez alkylowanie znanymi srod¬ kami alkylujacymi, jak chlorek metylu, siarczan dwumetylowy, siarczan dwuetylo- wy, chlorek allylu itd. Aminy drugo- i trzeciorzedowe mozna tez^ przy pomocy róznych srodków alkylujacych lub aralky- lujacych przeprowadzac w mieszane alky- lowane i aralkylowane aminy trzecioirze • dowe lub czwartorzedowe sole amoniowe Do tego celu nadaja sie zwlasizcza haloidlki alkylowe, siarczany alkylowe, estry kwa¬ sów sulfonowych, jak np. ester metylowy kwasu p-toluenosulfonowego lub ester p- chlorobenzylowy kwasu p-toluenosulfono- wego, chlorowcohydryny, jdk np. chloro- hydryny glikolu lub a - jednocihlorohydlry- na gliceryny, kwasy chlorowcokarbonowe oraiz ich estry i amidy, jak np. ester kwa¬ su chlorooctowego, chloroacetamid, N- dwumetylochloiroacetamid, ester klkylowy kwasu fenylochlorooctowego lub fenylo- bromoacetamiiid, chlorowcoketony, jak np. chloroaceton lub co - chloro/cetofenon, nitryle kwasów chlorowcotluszozowych, rodiariki chlorowcoalkylowe, haloidki ben¬ zylowe haloidlki chloroweobenzylowe, ha¬ loidki oksychWowoobenzylowe itd., przy czym wszystkie te wymienione zwiazki musza zawierac chlorowiec zdolny" do re¬ akcji.Nowe czwartorzedowe sole amoniowe sa rozpuszczalne w wodziie i mozna je sto¬ sowac w technice do wszystkich celów, do których stosuje sie czwairtorzedowe zwiaz¬ ki z wysokoGzaateczikowym podstawni¬ kiem. Nadaja sie one zwlaszcza do zwal¬ czania drobnoustrojów jaiko srodlki dezyn¬ fekcyjne.Znane jest z patentu francuskiego nr 806662 wytwarzanie czwartorzedowych so<- li amoniowych, zawierajacych wyzejczas- " teczkowa alifatyczna reszte weglowodoro¬ wa, ewentualnie podstawiona, i przylaczo¬ na do azotu reszte aralkylowa chlorowco¬ wana w pierscieniu. Te czwartorzedowe sole amoniowe sa dzieki swym wlasciwos¬ ciom bakterio- i grzybobójczym bardzo do" brymi srodkami de7T^foit rzedowe sole amoniowe, otrzymywane sposobem weSlug wynalazku, przewyzsza¬ ja w dzialaniu grzybobójczym i dez^nfek: cyjnyni te znane zwiazki.Porównujac dzialanie znanych zwiazków o budowie C12 H25 — N=(CH*)2 A Cl CH2. C6 H5 lub — CH2. CXH*. Cl(p) z analogicznym zwiazkiem, otrzymanym sposobem wedlug wynalazku o bmdiowie Cn H2S —CH~ - N = (CHd)s C,Hi Cl znajdujemy, ze ostatni w 0,002 % rozcien¬ czaniu dziala jeszcze grzybobójcizo, pod¬ czas gdy oba pierwsze w tym stezeniu sa juz nieczynne.Przyklad 1. 100 czesci wagowych laurofenonu miesza sie z 70 czesciami wa¬ gowymi mrówczanu amonu (otrzymanego przez zobojetnienie 830 czesci wagowych 85% kwasu mrówkowego 1080 czesciami wagowymi 25% amoniakiu i odroarrowanie do okolo 900—950 czesci wagowych) i o- grzewa w ciagu 3—4 godzin do tempera¬ tury 180—185°C, po czym w ciagu 5—6 go* dzin utrzymuje sie w tej temperaturze. Po¬ wstaly zwiazek formylowy a—n —undecy-lobenzyloaminy zmydla sie, wolna aaniime wyciaga eterem i -destyluje zbierajac frak¬ cje wrzaca pod cisnieniem 14 mm slupa rteci w temperaturze 185—240°C. Amina ma postac jasnego oleiju, rozpuszczalnego w roizioienczonym kwasie solnym o silnym zapachu zasady. a) 131 czesci wagowych a —n— unde- cylobenzyloaminy rozpuszcza sie w 800 czesciach objetosciowych suchego chloro- benzenu i dodaje 120 czesci wagowych sta¬ lej sody. W temperaturze 100°C wkrapla sie powoli 130 czesci wagowych siarczanu dwumetylowego i miesza w taj tempera¬ turze przez noc. Wytracony .siarczan sodu odsacza sie i do przesaczu, zawierajacego dwumetylo- ( a —n— undiecylobenzylo-) - - amine wkrapla sie jeszcze 65 czesci wa¬ gowych siarczanu dwumetylowego, Po wielogodzinnym ogrzewaniu do tempera¬ tury 100°C odpedza sie chlorobenizen za pomoca destylacjii z para wodna i odparo¬ wuje klarowny roztwór czwacrtor^pdnwej soli amoniowej. Metosiarczan trójmetylo¬ ma—n— undecylobenzylo)—amoniowy po¬ zostaje w postaci jasnej lepfeiej pasty, któ¬ ra latwo rozpuszcza sie w wodzie i silni? sie pieni. b) 145 czesci wagowych dwumetylo- {a - n - undecylofoenizyiloj-aiminy, otrzyma¬ nej wedlug ustepu a) zadaje sie w 500 cze sciach objetosciowych chloirobenzeniu 66,5 czesciami wagowymi a-jednochlorohydf.ry- ny gliceryny i miesza sie w ciagu 12 go¬ dzin w temperaturze 100—110°C. Chloro¬ benizen usuwa sie za pomoca destylacji z para wodlna i otrzymuje chlorek dKvume- tylo- (3, ^-dwuoksypropylo (a -n- unde¬ cylobenzylo) -amoniowy przez odparowa¬ nie klarownego wodnego przesaczu. Ma on postac gestego, jasnozóltego oleju, któ¬ ry pieni sie silnie w roztworzie wodnym. c) 58 czesci wagowych dwumetylio- \cl -n- undecylobenzylo)- aminy miesza sie w malej kolbie kulistej z 24,2 czesciami wagowymi bromku allylu, przy czym za¬ chodzi reakcja przy silnym rozgrzaniu sie az do fenifueratury 70°C. Powstaly bromek dwumetyloallylo- (a -n- undecylobenzylo)- amoniowy rozpuszcza sie w wodzie kla¬ rownie.Przyklad II. 134 czesci wagowe 4- ^hloroilaurofenonu (otrzymanego z chloro- bezwodlniika kwasu tluszczowego z nasion palmowych i chloirobenzenu) rozpuszczone w 1000 czesciach objetosciowych alkoholu ogrzewa sie ze 120 czesciami wagowymi dwumetyloiamiiny w autoklawie w ciagu 20 godzin do temperatury 210°C. Po odparo¬ waniu alkoholu pozostaje 4-dwumetyloa- minolaiurofenon w postaci brunatazj pasty, która z mrówczanem amonu przeprowa¬ dza sie w 4-dwuimeatyloamino)- ( i-n- unds- cyloibenzylo) -amine. 68 czesci wagowych 4-dwuimetyloamino- f j a -n- undecyloibenzylo)- aminy rozpuszcza \' \^ sie w 300 czesciach objetosciowych chloro¬ benzenu, dodaje wolno 60 czesci siarcza¬ nu dwumetylowego i^ calosc ogrzewa w ciagu 4 godzin do temperatury 93°C. W ce¬ lu oidlpedzienia chlorobenzenu tralktuje s'e mieszanine reakcyjna para. wodna. Osta¬ tecznie otrzymuje sie klarowny wodny roz¬ twór, który pc odparowamiu pozostawia czwartorzedowa sól amoniowa, prawdopo" dobnie metoisiarczan trójmetylo- {4-(a-a- mino-n-do decylo) -fenylo]-amoniowy.Przyklad III. 344 czesci wagowe stearofenonu rozpuszcza sie w trzykrotnym nadmiarze alkoholowego aimoniialku i uwo- ' darnia katalitycznie w autoklawie pod cis¬ nieniem 110 atmosfer w temperaturze 80— 90°C. Po odsaczeniu katalizatora i odparo¬ waniu alkoholu destyluje sie pod prózn;'a surowa a-n-heptadecylobenzyloamine, któ¬ rej temperatura wrzenia przy cisnieniu 0,6 mm slupa rteci wynosi 210—212°C. . 173 czesci wagowe a-n-heptadeicyloben- zyloaminy rozpuszcza sie w 800 czesciach objetosciowych suchego chlorobenzenu, dodaije 60 czesci wagowych stalej sody i wkrapla powoli w tempCTaiturze 90—100° C — 65 czesci siarczanu dwumetylowego.Po 12 godzinach miesza sie calosc z taka 3sama objetoscia wody i usuwac chloroben- zen przez destylacje z para wodna. Przez wyciaganie eterem pozostalosci i nastepu¬ jaca po tym destylacje prózniowa otrzymu¬ je sie czysta dwumeitylo- [a -n-heptadecy- lobenzylo)-amine wrzaca przy cisnieniu 0,5 mm slupa rteci w temperaturze 223°C.Przez 12-godzinne ogrzewanie czastecz¬ kowych ilosci dwumetylo- (a-n-heptade- cylobenzylo)-aniilny i esliru 'etylowego kwa¬ su chlorooctowego otrzymuje sie rozpusz¬ czalny klarownie w wodzie zwiazek aimo- niowy, chlorek dwumetylo-*(a -rc-heptader cylobenzylo)- karboetoksymetylo&monio- Przy k l a d IV. 200 czesci wagowych 4 -metoksylaurofenonu (otrzymanego z chlorobezwodniika kwasu tluszczowego z nasion palmowych, frakcji wrzacej przy cisnieniu 14 mm slupa rteci w temperatu¬ rze 170—220°C oraz z anizolu) przepro¬ wadzacie, tak jak w przykliadizie I, przez 10 godzinne ogrzewanie do temperatury 180—185°C ze 130 czesciami wagowymi mrówczanu amonu w zwiazek formylowy (4-metoksy- a -n- undecylobenzyloaminy.Przez zmydllenie alkoholowym lugiem so¬ dowym mozna otrzymac wolna amine wrzaca przy cisnieniu 1,5 mm slupa rteci w temperaturze 200—250°C. 146 czesci wagowych 4-metoksy- a -n- undccylobenzyloaminy rozpuszcza sie w 700 czesciach objetosciowych suchego chlo- Tobenzenu, dodaje 60 czesci stalej sody T wkrapla w temperaturze 90—100°C —• 65 czesci wagowych siarczanu dwumetylowe- go. Po mieszaniu w ciagu 12 godzin w tem¬ peraturze 100°C usuwa sie chlorobenzen za pomoca' destylacji z para wodna i po¬ zostalosc wyciaga eterem. Dwumetylo- (4-metoiksy- oc-n- undecylobenzyloj-amina destyluje przy cisnieniu 1 mm slupa rteci w temperaturze 210—245°C.Jezeli ogrzewa sie czasteczkowe ilosci dwumetylo- (4-metofcsy- a -n- undecyloben- zyloj-aminy i chlorku 3,4-dwochloirobenzy- iu przez 15 godzin do temperatury 160 — 170°C, to otrzymuje sie chlorek dwumety¬ lo- \4- metoksy-a-n- undecylobenzylo)- (3\ 4<-dwuchlo'robenzylo)-amon!iowy w postaci jasnej przezroczystej zywicy, która roz¬ puszcza sie klarownie w wodzie.Przyklad V. 100 czesci wagowych lenylo-n-decylenyloketonu (otrzymanego z chloroibezwoidinika kwasu undecyleno- wego i benzenu) przeprowadza sie z 70 czesciami wagowymi mrówczanu amonu, tak jak podano w przykladzie I, w a*n-de^ cylenylobenjzyloaimine wrzaca przy cisnie¬ niu 14 mm slupa rteci w temperaturze 210°C. Amina ma postac jasnego rzadkiego oleju latwo rozpuszczalnego w rozcienczo¬ nym kwasie solnym. 130 czesci wagowych a-n-decylenyloben^ zyloaminy rozpuszcza sie w 800 czesciach objetosciowyeh suchego chlorobenzenu, dodaje 120 czesci wagowych bezwodnej sody.i przez wkraplaniie w temperaturzie 100aC — 130 czesci wagowych siarczanu dwumeitylowego przeprowadza w dtwume- tylo- ( a -n-decylenylobenzylo)-amine. Po zakonczeniu metylowania odsacza, sie wy¬ dzielone sole, usuwa pod próznia chloro¬ benzen i otrzymana .trzeciorzedowa zasa¬ de przeprowadza przez reakcje z 65 czes¬ ciami wagowymi siarczanu dwumetylowe¬ go w temperaturze 85°C w czwartorzedo¬ wa sól amoniowa. Tak otrzymany meto- siarczan trójmetylo- (a-n-decylenylobenzy- lo)-aminowy ma postac gestego oleju, roTi/ouszczaijacego sie klarownie w wodzie* P r z y k l a d VI. W emaliowanym auto¬ klawie poddaje sie reakcji 80 czesci wago¬ wych /-metylo-4-(\ -chlorododecylo)-ben- zenu z taka sama iloscia piperydyny w c:a- gu 10 godzin w temperaturze 200°C, Pól¬ stala mase alkalizuje sie i usuwa nadimiair piperydyny przy pomocy pary wodnej, Z pozostalosci rozpuszczonej w eterze wy¬ ciaga sie iV-(4-metylo- a -n- undecyloben- zylo)-piperydyne przy pomocy rozcienczo¬ nego kwasu solnego, wodny kwasny roz¬ twór ponownie alkalizuje i wyciaga trze¬ ciorzedowa zasade eterem. Ma ona poslac 4 -jasnozóltego oleju, latwo rozpuszczajace go sie w rozcienczonym kwasie1 solnym i Wrzacego przy cisnieniu 0,1 mm slupa rte¬ ci w temperaturze 200—245°C. 16,4 czesci wagowych N- (4-metylo a -n- undecyloibenzyloji-piperydyny roz puszcza sie w 200 czesciach objetoscio¬ wych chlorobenzenu, zadaje 6,3 czesciami wagowymii siarczanu dwumetylowego i o grzewia w ciagu 6 godzin do temperatury 100—105°C. Wydzielona pólstala mase u- walnia sie pod próznia od chlorobenzenu, przy czym otrzymuje sie meitosiairczan N metylo-./V-(4-metylo- a -n- undecylobenzy loji-piperydyniowy majacy postac gestego, zólto zabarwionego oleju rozpuszczajacego sie klarownie w wodzie Jesli w powyzszym przykladzie uzywa sie zamiast pijlperydyny odpowiednia ilosc moirfoliny, wówczas po przylaczeniu siar¬ czanu dwumetylowego otrzymuje sie meto- siarczan A^im,eityio-#J(4-metylo- a -n- un- decylobenzylo) -morfoliniowy w po staci gestego zólto zabarwionego oleju rozpusz¬ czajacego sie latwo i klarownie w wodlziie.Z siarczanem dwuietylowym otrzymuje sie odpowiednie zwiazki etylowe.Jesli w powyzszym przykladzie uzywa sie zamiast pLperydyny dwnmetyloatóine, wówczas otrzymuje sie dwumetylo-(4-me- tylo- a-n- undecylobenzyloj-amine wrzaca przy cisnieniu 14 nim slupa rteci w tempe- raturze 183—243°C i majaca postac jasne¬ go oleju, rozpuszczajacego sie latwo w roz¬ cienczonym kwasie solnym.Te trzeciorzedowa zasade mozna przy pomocy siarczanu dwumetylowego, a-je- dinochlorohydryny gliceryny lub bromku allylu, tak jak w przykladzie I, przeprowa¬ dzic w czwartorzedowe sole amoniowe, Sole te, jesli chodzi o wyglad i wlasciwos¬ ci, prawie nie róznia sie od analogicznych zwiazków nie metylowanych w polozeniu 4 opisanych w przykladzie I. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania czwartorzedo¬ wych wysokoczaisteczkowych soli benzy- loamoniowych, znamienny tym, ze do «rud- no rozpuszczalnych lub nieroizpuszczTailnycb w wodzie, pierwszo-, drugo- lub trzecio¬ rzedowych b*enzyloamin, podstawionych w polozeniu a nasycona lub nienasycona, a- lifatyczna lub alicykliczna reszta weglo¬ wodorowa o co najmniej 8 atomach wegla, wprowadza sie wedlug znanych metod przez wyczerpujace alkylowanie i (lub) aralkylowanie reszty alkylowe lub aralky lowe ewentualnie podstawione. J. R. G e il g y A. G. Zastepca: G. Lauter adwokat Druk PWZG Warszawa, Tamka 1. 150 Zam. 2777. B-68781. PL