. Przy dzisiejszym stanie techniki dazy sie w dziedzinie kolei elektrycznych do stoso¬ wania szybkoobrotowych silników z lozy¬ skami wiszacymi. Koniecznosc uzycia silni¬ ka o duzej liczbie obrotów jest wynikiem czesciowo ograniczenia miejsca pod wozem wskutek malych srednic kól jezdnych wo¬ zu, a czesciowo dazenia do uzyskania mniejszego ciezaru silnika.W celu otrzymania przepisanej, a wiec ograniczonej szybkosci wozu trzeba oczy¬ wiscie dobrac przy szybkoobrotowych sil¬ nikach duza przekladnie, gdyz srednica zewnetrzna kola zebatego na osi motoru jest 'zalezna od srednicy jezdnego kola wo¬ zu. Dla powiekszenia stosunku przekladni, tzn. dla umozliwienia zwiekszenia liczby obrotów silnika, pozostaje tylko jeden sro¬ dek do zastosowania, a mianowicie wybór odpowiedniego kola zebatego malego (sil¬ nikowego). Swobodne osadzenie tego kola zebatego malego, przenoszacego duze sily zwlaszcza przy ruszaniu i hamowaniu mu¬ si byc jednak dokonane tak, aby przegiecie tego kola bylo mozliwie male. Aby to osiag¬ nac nasadza sie kolo zebate male na stoz¬ kowa czesc walu silnika. Przy malej sred¬ nicy kola zebatego (silnikowego) o stosun¬ kowo duzym przewierceniu pozostaje jed¬ nakze stosunkowo malo materialu pod jego• \ czescia, zaopatrzona w zeby, przy czym dalsze oslabienie przez zlobek na klin zwie¬ ksza niebezpieczenstwo pekniecia kola w czasie ruchu, a to zwlaszcza z tej przy¬ czyny, ze rowek klinowy ulatwia swymi krawedziami mozliwGSc pekniecia Takie, dotad zwykle stosowane, zabez¬ pieczenia od pekniec przedstawiono na fig. 1 rysunku, gdzie kolo zebate male 1 jest umocowane na czesci stozkowej 2 walu 3 silnika za pomoca klina 4, który jest osadzony w rowku klinowym 59 przebiega¬ jacym na wylot. Wrebianie sie rowka mo¬ ze spowodowac rozerwanie sie kola zebate¬ go. Szczególnie niebezpieczne jest oslabie¬ nie kola wskutek zalozenia klina po stro¬ nie duzej srednicy stozka w przewierceniu kola, gdzie material pod czescia, stanowia¬ ca uzebienie, jest najwiecej oslabiony.W celu unikniecia tego wykonano naj¬ rozmaitsze konstrukcje, które, dazyly do usuniecia niebezpieczenstwa pekniecia kola zebatego malego. Kolo to np. nakladano na czesc stozkowa walu silnikowego w stanie goracym (oko¬ lo 200 — 250° C). Po oziebieniu moment obrotowy byl przenoszony dzieki zaklesz¬ czeniu kola zebatego na wale- Przez to miano usunac niekorzystny wplyw rowka klinowego. Niewygodny demontaz, napre¬ zenia w pierscieniu kola tuz pod uzebie¬ niem, koniecznosc dokladnego ogrzania przy montazu oraz stosunkowo silne scian¬ ki pierscienia pod zebami, które byly ko¬ nieczne dla osiagniecia dostatecznego za¬ kleszczenia, stanowily duze wady tego wy¬ konania, które w wiekszym jeszcze stopniu niszczyly spodziewane korzysci.Wynalazek stanowi konstrukcyjne roz¬ wiazanie umocowania .kola zebatego male¬ go na czesci stozkowej walu silnikowego, dzieki któremu usuwa sie niebezpieczen¬ stwo, wystepujace przy wykonaniu zlobka klinowego, a zwlaszcza w miejscu najwiek¬ szego narazenia tego kola, to znaczy po stronie duzej srednicy stozkowego prze¬ wiercenia. Wedlug wynalazku zlobek kli¬ nowy zostaje wykonany nie na calej dlu¬ gosci, a jedynie na okreslonej dlugosci od strony * mniejszej srednicy stozka, tak z? po stronie duzej srednicy stozka, gdzie pod uzebieniem kola znajduje sie najmniej ma¬ terialu i gdzie dalsze oslabienie zlobkiem klinowym wywoluje niebezpieczenstwo ro¬ zerwania, nie ma rowka klinowego.Na fig. 2 uwidoczniono umocowanie kola zebatego malego 1 na czesci stozkowej 2 walu 3 pr?y zastosowaniu skróconego i plytkiego rowka 6 na klin 7. Ten rowek, którego glebokosc, mierzac od osi stozka, rozpoczyna sie od najmniejszego promie¬ nia, odpowiadajacego punktowi A stozko¬ wego przewiercenia w czesci kola zebatego malego bez rowka klinowego, moze byc wykonany tak, ze jego dno jest w postaci, sklepienia o powierzchni cylindrycznej, przy czym srednica krzywizny tego sklepie¬ nia równa sie najmniejszej srednicy tej czesci kola zebatego malego, nie posiada¬ jacego zlobka klinowego; od tej srednicy, odpowiadajacej punktowi A, zaczyna, sie zlobek. Takie sklepieniowe wykonanie dna zlobka zapobiega wyskokowi narozników w tej czesci stozkowego przewiercenia, któ¬ re jest wykonane bez zlobka. Równiez i klin 7 musi w tym przypadku posiadac sklepie¬ niowa powierzchnie, przy czym srednica tego sklepienia jest wykonana nieco mniej¬ sza od srednicy sklepienia dna zlobka.Na fig. 3 przedstawiono umocowanie ko¬ la zebatego malego / na czesci .stozkowej 2 walu 3 przy uzyciu skróconego, jednak¬ ze glebszego rowka stozkowego 8, którego glebokosc wymierza sie od osi stozka rów¬ na lub wieksza niz promien przewiercenia stozkowego w czesci tego kola bez zlobka klinowego. Ten zlobek na klin jest ograni¬ czony odcinkowym wykrojem 9, który jest wykonany prostopadle do osi kola, przy 2ih -r-czym klin 10 posiada sciecie w celu umo¬ zliwienia nalozenia tego kola przy montazu.Na fig. 4 przedstawiono umocowanie ko¬ la zebatego malego 1 na czesci stozkowej 2 walu 3 przy uzyciu skróconego i glebsze¬ go rowka klinowego 11, posiadajacego na¬ chylenie. Klin 12 jest tutaj zaopatrzony w sciecie z tej samej przyczyny, jak na fig. 3, gdzie zlobek jest zakonczony odcin¬ kowym wykrojem. PL