Do wyrobu szczotek, a zwlaszcza szczo¬ tek do szorowania i zamiatania podlóg, znane jest stosowanie najrozmaitszych surowców zastepczych, miedzy innymi krótko cietej slomy, lodyg rozmaitych ro¬ slin, pazdzierzy, letów, piór kurzych, ge¬ sich, kaczych i indyczych. Z braku wlókna kokosowego, rafii itd., oraz z koniecznosci oszczedzania konopi i lnu stosowano do wyrobu linek i slomianek przede wszystkim slome. Slome skrecano w powrozy, z któ¬ rych pleciono slomianki, kosze, obuwie ochronne itd.Stosowanie tych surowców zamiast szczeciny, wlókna kokosowego i innych" surowców szczotkarskich, glównie spro¬ wadzanych z zagranicy, wykazuje caly szereg wad. Przede wszystkim trwalosc wytworzonego przedmiotu w porównaniu do wkladu pracy przy jego wykonywaniu nie stoi w zadnym stosunku do oplacalno¬ sci. Tylko brak odpowiedniego do tych celów taniego surowca tlumaczy dalsze poslugiwanie sie przez wytwórców tymi materialami. Poza tym lamliwosc tych surowców zastepczych, zwlaszcza slomy i piór, czyni szczotki, wytworzone z tych materialów, po krótkim stosowaniu nie do uzycia. Sloma, jako surowiec powrozni¬ czy, równiez nie spelnia nalezycie swego zadania, a inne surowce zastepcze, zwlasz¬ cza konopie, nadaja siei jeszcze mniej do zastosowania. # Do wyrobu szczotek znane jest równiez stosowanie trzciny wodnej popularnie zwanej szuwarami. Surowiec ten po wy-suszeniu próbowano rozdzielac taachanicz- nie na wlókna, zbierac w peczki i przyci¬ nac na odcinki odpowiednio dlugie.Stwierdzono jednak, ze szuwary w stanie suszonym dawaly sie bardzo trudno roz¬ dzielac na wlókna, posiadaly lamliwosc wieksza odr slomy i stosunkowo slaba chlonnosc wody w porównaniu z innym su¬ rowcem.Wynalazek dotyczy sposobu takiej ob¬ róbki [trzciny wodnej, iaby nadawala sie ona do wyrobów szczotkarskich i powrozni- czych. Stwierdzono, ze z wysuszonej trzciny wodnej po zastosowaniu obróbki chemicznej oraz mechanicznej otrzymuje sie surowiec szczotkarslei i powrozniczy o niespotykanych dotad u innych surow¬ ców zastepczych cennych wlasciwosciach.Wedlug wynalazku trzcine wodna, czy¬ li tak zwane szuwary, suszy sie a nastep¬ nie umieszcza w kotlach, w których pod¬ daje sie przeróbce chemicznej. Przerób¬ ka chemiczna ma na celu pozbawienie trzciny kruchosci, nadanie jej gietkosci, wlasciwosci wodochlonnych oraz zwieksze¬ nie jej wytrzymalosci.Obróbke chemiczna przeprowadza sie w ten sposób, ze#wysuszona trzcine trak¬ tuje sie roztworem wodorotlenków pota- sowców, najkorzystniej roztworem wodoro¬ tlenku sodowego i dowolnym stezeniu, lecz tylko do chwili wyraznego zmieknienia trzciny i nabrania przez nia brazowozól- tej barwy, czyli do chwili czesciowego roz¬ luznienia wlókien trzciny. Nalezy szcze¬ gólnie uwazac, by nie posunac traktowa¬ nia lugiem sodowym zbyt daleko, gdyz moze nastapic wytworzenie celulozy, o co wedlug wynalazku nie chodzi. Mozna tez traktowac trzcine wstepnie w ciagu krót¬ kiego czasu rozcienczonymi kwasami mi¬ neralnymi w celu rozpuszczenia inkrustów i hemiceluloz, a potem przez odpowiednio krótszy juz czas traktowac trzcine roztwo¬ rem wodorotlenków potasowców.Zamiast wodorotlenków potasowców mozna stosowac równjez weglany potasow¬ ców albo siarczyn, siarczan lub siarczek so¬ du, zwykle stosowane do otrzymywania celulozy. Traktowanie przeprowadza sie najlepiej pod cisnieniem atmosferycznym, lecz przy stosowaniu soli potasowców oraz w celu skrócenia czasu procesu chemicz¬ nego stosuje sie tez cisnienie do 3 atm.Najlepsze wyniki osiagnieto jednak trak¬ tujac trzcine wodna nisko procentowym roztworelm sody kaustycznej najlepiej o stezeniu 0,5 — 2% w przeciagu czasu od 24 do 38 godzin, ogrzewajac do tempera¬ tury od 60 tlo 100° C. Czas trwania trak¬ towania, temperature i stezenie roztworu ustala sie jednak na podstawie wstepnych prób, gdyz, jak stwierdzono, dobranie tych warunków jest zalezne od gatunku trzci¬ ny oraz stopnia jej wysuszenia.Po traktowaniu chemicznym trzcine przeplukuje sie w kotlach czysta woda i poddaje obróbce mechanicznej w celu rozczepienia jej na peczki wlókien zlepio¬ nych ze soba. Obróbke mechaniczna naj¬ korzystniej jest przeprowadzic*na tak zwa¬ nym ,,wilku", którego rozstep kolców re¬ guluje sie zaleznie od potrzeby otrzyma¬ nia odpowiednio grubych peków wlókien gietkich. Przez odpowiednie regulowanie mozna otrzymac grubsze peki sklejonych wlókien, nadajace sie jako doskonaly su¬ rowiec do wytwarzania miotel, miotelek i szczotek. Ciensze peki wlókien, sklejo¬ nych ze soba, stanowia pierwszorzedny material do wytwarzania szczotek gietkich i miekkich oraz dobry surowiec do wyro¬ bów powrozniczych, a wiec nadaja sie tez doskonale do wytwarzania lin i linek, nad¬ zwyczaj wytrzymalych slomianek itd.Tak traktowany material daje sie dosko¬ nale barwic barwnikami anilinowymi. PL