Wynalazek niniejszy dotyczy olówka wielordzeniowego, w którym rdzenie pi¬ szace sa ustawiane w polozenie pisania przez ruch przesuwny w kierunku podluz¬ nym. Narzad przesuwny jest przez przekre¬ cenie nastawiany na poszczególne obsady rdzeniowe, prowadzone w znanej tulei obsad.W znanych suwakowych olówkach wie- lordzeniowych kazda obsada rdzenia po¬ siada narzad uruchomiajacy, wystajacy na zewnatrz przez szczeline oslony. Wada ta¬ kiego olówka polega na tym, ze narzady, wystajace ponad powierzchnia oslony, po¬ woduja uszkodzenia ubrania, a mianowicie kieszeni i przeszkadzaja dogodnemu wzie¬ ciu olówka do reki przy przesuwaniu rdze¬ ni, a poza tym dla kazdej obsady rdzenia musi byc przewidziana szczelina prowadni- cza z zapadka, zabezpieczajaca polozenie koncowe obsady, wskutek czego przedostaje sie do olówka pyl, wilgoc itd., a dla prze¬ suwania róznych obsad rdzeni nalezy uru¬ chomiac oddzielny narzad. W innych zna¬ nych olówkach wielordzeniowych nie ma narzadów, uruchomiajacych poszczególne rdzenie i wystajacych na zewnatrz, nato¬ miast zastosowany jest narzad przesuwny, który przez przekrecenie moze byc nasta¬ wiany na poszczególne obsady rdzeni; rów¬ niez i te olówki maja wady. W znanych olówkach chcac zmienic rdzen nalezy ob¬ sade rdzenia, ustawiona w polozeniu pi¬ sania, sprowadzic recznie przez przesunie¬ cie podluzne w polozenie pierwotne, za¬ nim mozna przelaczyc i wprowadzic nowaobsade rdzenia w polozenie pisania. Prze¬ suniecie podluzne obsady rdzenia i prze¬ krecenie narzadu przesuwnego do prze¬ laczenia na inna obsade nie sa ze soba w zadym zwiazku, a wiec kazdy ze wspom¬ nianych ruchów wymaga oddzielnej ma¬ nipulacji.Wady te usuwa sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze kazda obsada rdzenia, ustawiana przez narzad przesuwny w po¬ lozenie pisania, jest utrzymywana w tym polozeniu obrotowym zderzakiem i pod¬ lega dzialaniu sprezyny, która przy prze¬ kreceniu zderzaka sprowadza obsade sa¬ moczynnie w polozenie spoczynkowe. Zde¬ rzak znajduje sie na narzadzie nosnym, po¬ laczonym z nosnikiem narzadu przesuw¬ nego, a wiec przekrecanym razem z tym nosnikiem. Wszystkie obsady rdzenia sa pod dzialaniem jednej tylko sprezyny, któ¬ ra otacza oslone obsad rdzeni i sprowa¬ dza samoczynnie w polozenie spoczynko¬ we obsade rdzenia zajmujaca pierwotnie polozenie pisania i zwolniona przez prze¬ krecenie zderzaka.Dalsza cecha wynalazku polega na tym, ze obsada narzadu przesuwnego jest opar¬ ta na czesci nosnej zderzaka za pomoca sprezyny, wskutek czego wraca ona rów¬ niez samoczynnie w polozenie pierwotne.Najlepiej gdy wykonanie jest tego ro¬ dzaju, ze wystep, kciuk lub podobnie uksztaltowany narzad przesuwny znajdu¬ je sie w tylnej przesuwnej czesci dwuczlo¬ nowej oslony olówka i jest polaczony z przednia czescia oslony za pomoca czo¬ pa, który zabiera go ze soba przy obra¬ caniu czesci nosnej zderzaka i jest w niej przesuwany. Czesc nosna jest osadzona nieprzesuwnie, lecz obracalnie w tulei ob¬ sady rdzenia, która jest osadzona w przed¬ niej czesci oslony, Olówek wielordzeniowy, wykonany wedlug wynalazku, jest znacznie latwiej¬ szy w uzyciu. Przy przekreceniu tylnej cze¬ sci oslony, a wiec i narzadu przesuwne¬ go, obsada rdzeniowa, znajdujaca sie w po¬ lozeniu piisania, zostaje zwolniona i sprowa¬ dzona samoczynnie w polozenie spoczyn¬ kowe. Poniewaz jednoczesnie odbywa sie nastawienie na nastepna obsade rdzenio¬ wa, przeto samo przelaczenie jest nie tyl¬ ko uproszczone, lecz i bardzo szybkie i to równiez z tego powodu, ze nosnik, pod¬ trzymujacy narzad przesuwny, równiez sa¬ moczynnie sprowadza go w polozenie pier¬ wotne, gdy odpowiednia obsada rdzenia zostaje ustawiona w polozenie pisania.Gdy nosnikiem narzadu przesuwnego jest tylna czesc oslony, to uzyskuje sie te dal¬ sza zalete, ze olówek zarówno przy uzy¬ ciu, jak i w stanie nieczynnym, zawsze ma te sama dlugosc.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój podluzny olówka w stanie nieczynnym, fig. 2 — przekrój wzdluz linii A—A na fig. 1, fig. 3 — prze¬ krój wzdluz linii B—B na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linii C—C na fig. 1, fig. 5 — przekrój podluzny przy przesuwaniu obsady rdzenia, fig. 6 — przekrój podluz¬ ny olówka w polozeniu uzycia i fig. 7 — przekrój innej postaci wykonania.Oslona olówka wielordzeniowego skla¬ da sie z przedniej czesci 1 i tylnej czesci 2 przesuwnej wzgledem czesci 1. Zgrubie¬ nie 3 na przedniej czesci 1 sluzy do pro¬ wadzenia czesci 2 przy przesuwaniu jej i posiada kolorowe znaki 4 (fig. 6), widocz¬ ne przez okienko 5 w oslonie 2.W czesci 1 wzglednie w oslonie przed¬ niej znajduje sie tuleja nosnikowa 6, w której prowadzone sa przesuwne obsady 7 do rdzeni. W przykladzie, przedstawionym na rysunku, obsad tych jest cztery.Obsady 7 podczas przesuwania podluz¬ nego sa prowadzone za pomoca wystepów 8 lub czesci podobnych w podluznych szczelinach 9 tulei nosnikowej. Przy tyl¬ nych koncach tych obsad, na które dziala narzad przesuwny, kazda obsada 7 jest za- — 2 —gieta tak, iz powstaje poprzeczka 10. Po¬ przeczki te sa pod dzialaniem sprezyny 11, która opiera sie o zgrubienie 3 i moze byc tak waska, ze prowadzi obsady rdzeniowe w prowadnicach tulei 6. W tym przypad¬ ku opisany nizej zderzak 19 moze nie byc sprezysty.Wewnatrz tulei 6 umieszczona jest rur¬ ka obrotowa 12, prowadzona w pierscie¬ niu 13. W rurce 12 jest umieszczony prze¬ suwny czop 14, który podczas przesuwania zaczepia koncowa odsada o wcisniety do rurki 12 pierscien 15. W tym celu najle¬ piej wykonac czop czworokatny. Czop ten jest osadzony w kolpaku zamykajacym 16 i jest polaczony przez to z oslona 2.Oslona tylna 2 zawiera narzad prze¬ suwny 17, który jest uksztaltowany jako wystep, kciuk itd. Sprezyna 18 utrzymuje oslone 2 w polozeniu pierwotnym.Na nieprzesuwnej lecz obracalnej rur¬ ce 12 jest osadzony zderzak 19, który utrzymuje obsady rdzenia w polozeniu pi¬ sania. Zderzak ten ma najlepiej ksztalt na¬ chylonego ku przodowi sprezystego ramie¬ nia, za które zaskakuje wystep 8 obsady i które w ten sposób nie pozwala na przy¬ padkowe cofniecie obsady.Z przodu rurka 12 jest prowadzona w tulei 6 za pomoca pierscienia 20. We¬ wnatrz posiada ona tarcze 21, przez któ¬ ra przechodzi czworokatny czop 22, któ¬ rego glówka 23 posiada wystep 24, wcho¬ dzacy pod dzialaniem sprezyny 27 do wgle¬ bien lub otworów 25 tarczy 26, znajduja¬ cej sie z przodu tulei 6.Gdy czesci olówka wielordzeniowego w stanie nieuzywanym zajmuja polozenie wedlug fig. 1 i nalezy wybrana obsade rdzenia, którego kolor jest widoczny przez okienko 5, ustawic w polozenie pisania, to przesuwa sie ku przodowi oslone tylna 2, a wiec i narzad przesuwny 17. Przy tym nastawiana obsada rdzenia wedlug fig. 5 zostaje przesuwana ku przodowi, dopóki wystep 8 nie oprze sie na sprezystym zde¬ rzaku 19. Obsady rdzeni znajduja sie wów¬ czas w polozeniu pisania. Oslona 2 zosta¬ je samoczynnie sprowadzona przez spre¬ zyne 18 w polozenie pierwotne (fig. 6).Gdy potrzebny jest olówek innego ko¬ loru, to przekreca sie oslone tylna 2, dopó¬ ki nie okaze sie pozadany znak koloro¬ wy w okienku 5. Przy tym narzad prze¬ suwny 17 zostaje nastawiony na odpowied¬ nia obsade rdzeniowa. Przy przekrecaniu oslony 2 zostaje obracana rurka 12 a wiec i zderzak 15. Skoro tylko zderzak ten zo¬ stanie przesuniety naprzeciwko wystepu 8 obsady, znajdujacej sie w polozeniu pisa¬ nia, wówczas obsada ta pod dzialaniem sprezyny 11 wraca w polozenie spoczyn¬ kowe nie wymagajac do tego oddzielnej manipulacji. Nastawiona teraz obsada rdzenia moze byc sprowadzana w poloze¬ nie pisania w sposób omówiony wyzej.Urzadzenie zapadkowe 22—27 zapew¬ nia dokladne nastawienie narzadu prze¬ suwnego 17 i zderzaka 19 na odpowiednia obsade rdzenia i nie pozwala na przypad¬ kowe przekrecenie go podczas pisania.Zamiast urzadzenia zapadkowego 22— 27 i oddzielnego zderzaka 19 mozna stoso¬ wac urzadzenie wedlug fig. 7, w którym zabezpieczenie nastawienia i przytrzymy¬ wanie obsad rdzeniowych, zajmujacych po¬ lozenie pisania, zapewnia jeden tylko na¬ rzad. W tym przypadku zderzak 28 we¬ dlug fig. 7 jest wykonany jako sprezysty.Wypuklosc 29 tego zderzaka, znajdujaca sie na jego koncu, umieszczona jest miedzy dwoma prowadzeniami tulei 6 na podo¬ bienstwo zapadki, a wiec spelnia zadanie opisanego wyzej urzadzenia zapadkowego 22—27. Czesc koncowa 30 zderzaka 28 spelnia zadanie opisanego wyzej zderzaka 19. Ta odmiana posiada zalete bardziej prostego, a wiec i tanszego wykonania.W tym przypadku jednak odmiennie niz w przykladzie wykonania wedlug fig. 1—6 mozna obracac tuleja 6 tylko w jednym kierunku podczas przelaczania rdzeni, - 3 ~ PL