Przedmiotem niniejszego wynalazku jest nastawnica o ruchu stopniowanym, wyko¬ nana tak, iz nastawia kolejno kilka po¬ cisków, które sa wkladane i nastepnie wyj¬ mowane w sposób ciagly przez obsluge nie przeszkadzajaca sobie wzajemnie w pracy, przy czym kazdy zapalnik jest nastawia¬ ny stopniowo az do chwili, gdy pocisk,w którym sie^ on znajduje, zostaje wyjety z nastawnicy.Nastawnica wedlug wynalazku sklada sie z nieruchomego cokolu, zawierajacego urzadzenie nastawiajace zapalnik, i z befo^ na obrotowego, zaopatrzonego w pewna ilosc gniazd, w których umieszcza sie ko¬ lejno pociski. Beben ten jest tak wyko* nany i polaczony z urzadzeniami! nastawia¬ jacymi zapalniki, ie przy kazdym czescio¬ wym jego obrocie okresowym poszczegól¬ ne pociski, Wkladane kolejno w gniazda tego bebna, prizyjmuja w nich odpowiednie polozenie i posuwaja isie ruchem przerywa¬ nym do polozenia koncowego, czyli odbior¬ czego, przy czym podczas pewnej czesci tej drogi odlbywa sie stopniowe nastawia¬ nie zapalnika kazdego pocisku, trwajace do chwili j^go wyjecia z nastawnicy i wlo¬ zenia w lufe dziala.Nastawnica jest równiez zaopatrzona w urzadzenia zatrzymujace beben i syn¬ chronizacyjne, dzieki którym nastawianie zapalnika jest niezalezne od polozenia ka¬ towego pocisku w chwili wkladania go do nastawnicy, przy czym beben obrotowy na¬ stawnicy moze obrócic sie do nastepnego polozenia dopiero po wyjeciu naboju, znaj¬ dujacego sie w polozeniu odbiorczym, z je¬ go gniazda.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono przyklad wykonania wynalazku w postaci nastawnicy, przeznaczonej do na¬ stawiania iznanego typu zapalników czaso^- wych, zawierajacych pierscien zaplonowy.Nastawianie takich zapalników wykonywa sie przez przesuniecie katowe pierscienia lufo tarczy obrotoweij, zaopatrzonej w za¬ bek zewnetrzny wzgledem kadluba zapal¬ nika, zaopatrzonego równiez w z^bek. To zrealizowanie wynalazku mozna, oczywis¬ cie, w szczególach zmienic i uzupelnic do^ datkowymi urzadzeniami lub uzyc do na¬ stawiania zapalników innego typu, bez wy¬ kraczania prz,$z to poza zasieg wynalazku.Fig. 1 przedstawia widok perspekty¬ wiczny nastawnicy, uwidoczniajacy, dzie¬ ki czesciowym przekrojom, jej urzadzenie i dzialanie, fig. 2 — widok iz boku nastaw¬ nicy w czesciowym przekroju wzdluz linii //—// na fig. 3, fig. 3 — widok z góry w czesciowym przekroju wzdluz linii ///— /// na fig. 2, fig. 4 — schemat nastawnicy, uwidoczniaijacy kolejne fazy jej dzialania, fig. 5 i 6 — schematy szczególów nastaw¬ nicy, uwidoczniajace urzadzenie umozli¬ wiajace prawidlowe dzialanie przekladni zebatych w chwili rozpoczynania zazebia¬ nia sie, fig. 7 i 8 — przekroje szczególów wzdluz linij VII—VII i VIII—VIII na fig. 3, uwidoczniajace kolejne polozenia cze¬ sci samoczynnego mechanizmu, zatrzymu¬ jacego beben nastawnicy.Nastawnica wedlug wynalazku posiada nieruchomy cokól cylindryczny 1, miesz¬ czacy mechanizm nastawiajacy zapalniki.Mechanizm ten zawiera slimak 2, obraca¬ ny za pomoca nieuwidocznionej korbki recznej i wspóldzialajacy z wycinkiem ze¬ batym 3 na cylindrze 4, który mozna obra¬ cac okolo osi X—X nastawnicy.Górna czesc cylindra 4 tworzy zebatke 5, a srodkowa — kolnierz prowadniczy 6, opisany szczególowo ponizej.W nieruchomym cokole 1 jest osadzony obrotowo na lozysku kulkowym 7 belben cy¬ lindryczny 8, tworzacy u szczytu pewna ilosc, w danym przypadku cztery gniazda 9, 10, 11 i 12 (fig. 3) o karbowanych brze¬ gach i srednicy, odpowiadajacej srednicy pocisków, których zapalniki maja byc na¬ stawiane. Na wewnetrznej stronie scianki bebna 8 znajduja sie wsporniki cylindrycz¬ ne 13, 14, 15 i 16, wewnatrz których sa osa¬ dzone obrotawo tulejki 17, 18, 19 i 20 o kar¬ bowanych równiez brzegach 21. Na po¬ wierzchni zewnetrznej tych tulejek, na wy¬ sokosci zebatki 5 cylindra 4, sa utworzone wience zebate 22, a na dolnych koncach tu¬ lejek, na wysokosci kolnierza 6 cylindra 4, - 2 -sa utworzone ostrogi prowadnicze 23 o Wkleslym brzegu lukowym.Wsporniki 13, 14, 15 i 16 sa wspólosio^ we z tulejkami 17, 18, 19 i 20 i gniazdami 9, 10, 11 i 12* Beben 8 jest ponadto zaopa¬ trzony po stronie zewnetrznej w uchwyty 24, 25, 26 i 27 w ilosci odpowiadajacej ilo¬ sci gniazd 9—12 oraz w gniazdka 28, 29, 30 i 31 (fig. 1), w które moze wsuwac sie zaauwka 32 zatrzasku 33, polaczona z racz¬ ka 35 i naciskana sprezyna 34. Belben mo¬ ze byc równiez zatrzymywany za pomoca urzadzenia samoczynnego, uwidocznionego na fig. 2 i opisanego ponizej.W celu ulatwienia opisu dzialania na¬ stawnicy, cztery kolejne polozenia jej gniazd 9—12 i tulejek 17—20 w miare stopniowanego obracania bebna 8, np. od strony prawej w lewo, czyli w kierunku trygonometrycznym, zostaly nazwane po¬ lozeniami a, b, c i d, z których polozenie a jest polozeniem podawczym, polozenie 6— posrednim, polozenie c — odbiorczym, po- lozenie d — polozeniem powrotnym (fig. 4) Przy polozeniu a tulejki 19 brzeg lu¬ kowy ostrogi 23 styka sie scisle z obwo¬ dem kolnierza 6 na cylindrze 4, wskutek czego karby 21, utworzone na górnym brze¬ gu tej tulejki znajduja sie dokladnie pod karbami 36 przeciwleglego gniazda 11 na bebnie 8, a os symetrii m—n (fig. 4) ostro¬ gi 23 przecina pionowa os nastawnicy w punkcie O.Wobec powyzszego, w chwili wlozenia pocisku w gniazdo, bedace w polozeniu a, nieruchomy zabek tego pocisku i ruchomy zajbek zapalnika mqga bez przesuwania sie wzgledem siebie, przejsc jednoczesnie — pierwszy przez przeswit miedzy karbami gniazda 11, a drujgi przez przeswit pomie¬ dzy karbami tulejki 19, przy czym wieniec zebaty 22 tej tulejki przyjmuje okreslone polozenie poczatkowe.Nalezy zauwazyc, ze zebatka 5 cylin¬ dra 4 obejmuje tylko czesc jego obwodu, a jej dlugosc równa sie scisle obwodowi kazdej z tulejek 17—20.Rozmaite polozenia, w które mozna wprowadzac zebatke 5 za pomoca zespolu slimakowego 2—3 cylindra 4 sa tego ro¬ dzaju, iz zebatka ta nie moze zazebiac sie z wiencem zebatym 22 kazdej tulejki w chwili, gdy ta tulejka znajduje sie w po¬ lozeniu a, czyli w polozeniu podawczym.Z powyzszego wynika, ze jezeli obró¬ cic za pomoca jednego z uchwytów 24—27 belben 8, po jego zwolnieniu przeiz zatrzask 33, o cwierc obrotu, w celu doprowadze¬ nia gniazda i tulejki wraz z pociskiem w polozenie posrednie b, obrót ten odbywa sie calkowicie bez obrócenia tulejki wzgle¬ dem gniazda, a wiec bez obrócenia rucho¬ mej tarczy zapalnika wzgledem jego ka¬ dluba, pod warunkiem jednak, by, jak to widac na fig. 4, plaszczyzna poczatkowa A dzialania zebatki 5 pozostala w drugiej cwiartce pelnqgo obrotu nastawnicy, czyli nie zostala wprowadzona w pierwsza cwiartke.Gdyby ta plaszczyzna poczatkowa .4 zostala przesunieta w obreb pierwszej cwierci obrotu, to ruch, który ma byc te¬ raz Qpisany, rozpoczalby sie juz podczas przechodzenia pocisku, wlozonego do gnia¬ zda, z polozenia a w polozenie 6, lecz nic ponadto nie zmieniloby sie.Jezeli dbracac dalej beben 8, w celu doprowadzenia gniazda i tulejki wraz z po¬ ciskiem z polozenia b w polozenie odbior¬ cze c, ruch ten rozpoczyna se zasadniczo bez obrócenia tulejki wzgledem gniazda do chwili, gdy zab 42 wienca zebatego 22 tulejki rozpoczyna zazebianie sie z zebem 41 zebatki 5, a wówczas tulejka ta w mia¬ re dalszego obrotu bebna 8 obraca sie wzgledem gniazda, obracajac tarcze zapal¬ nika wzgledem jego kadluba.Zapalnik pocisku, przechodzac z polo¬ zenia posredniego 6 w polozenie odbior¬ cze c, ulega tedy samoczynnemu nastawie¬ niu pod wplywem mechanizmu kierowni- — 3 —czego 2—3—4 nastawnicy, który mozna do¬ wolnie regulowac, w celu zmieniania pro¬ cesu nastawiania zapalników, bez przeszka¬ dzania normalnemu dzialaniu nastawnicy.W chwili rozpoczecia sie zazebiania wienca zebatego 22 z zebatka 5, pieta 37 (fig. 4) ostrogi 23 musi zblizyc sie do osi pionowej nastawnicy. Alby to umozliwic, w kolnierzu 6 cylindra 4 znajduje sie dla tej piety-(pierwszy wykrój 38 odpowiednio umieszczony.Podczas doprowadzania w powyzszy sposób pocisku z polozenia posredniego b w polozenie odbiorcze c, podlega on dzia¬ laniu zebatki 5, a przez to mechanizmu na¬ stawiajacego zapalnik tego pocisku dotad, dopóki pozostaje w swym gniezdzie, czyli, ze nastawianie zapalnika mozna zmieniac w granicach kata obrotu /, zawartego po¬ miedzy plaszczyzna OA, poczatkowego dzialania zebatki 5 i plaszczyzna OR prze¬ chodzaca przez os p polozenia odbiorcze¬ go c.Jezeli po wyjeciu pocisku z nastawio¬ nym zapalnikiem obrócic beben 8 o nastep¬ ne cwierc obrotu, to wówczas gniazdo i jej tulejka, opróznione w polozeniu odbior¬ czym c, doprowadzone zostaja w polozenie powrotne d, a jednoczesnie gniazdo i tu¬ lejka wraz z pociskiem, znajdujace sie w polozeniu posrednim b, przechodza w polozenie c, a gniazdo i tuleja wraz z po¬ ciskiem, znajdujace sie w polozeniu podaw¬ czyni a, przechodza w polozenie b.Podczas tego ruchu wieniec zebaty 22 opróznionej tulejki zazebia sie jeszcze czas pewien, jak to widac na fig. 4, z ze¬ batka 5, z wyjatkiem przypadku, gdyby, w celu otrzymania innego nastawienia po¬ cisku, plaszczyzna OB, przechodzaca przez drugi koniec zebatki 5, znajdowala sie w plaszczyznie OR, a wówczas to, co ma byc opisane, byloby juz zrobione.Dzieki temu dodatkowemu obrotowi tu¬ lejka konczy calkowicie swój rozpoczety obrót dopiero w polozeniu e, jak to wska¬ zano na fig. 4, a wtedy jej ostroga 23 za¬ czyna ponownie przylegac do obwodu kol¬ nierza 6, który posiada drug;i wykrój 40, umozliwiajacy1 przesuniecie sie drugiej pie¬ ty 39 tej ostrogi. W chwili dojscia gniaz¬ da i jego tulejki do plaszczyzny OB ich karby 36 i 21 znajduja sie ponownie jedne nad drugkni i moga przyjac nastepny po¬ cisk, a os symetrii m—n ostrogi jest po¬ nownie skierowana ku srodkowi O nastaw¬ nicy.Nastepny pocisk nie wklada sie jednak, ze wzgledów praktycznych, w gniazdo w polozeniu lub polozeniach powrotnych d l.gdy jest ich wiecej), lecz dopiero po doj¬ sciu gniazda w polozenie podawcze a.W celu zapewnienia prawidlowego, pe¬ wnego zazebiania sie zebatki 5 z wiencami zebatymi 22 tulejek, trzeba, by,pierwszy zab 41 tej zebatki (fig. 5) zaczynal wspól¬ dzialac z najblizszym zebem 42 wienca 22, znajdujacym sie przed osia symetrii m—n ostrogi 23, a w tym celu zab lub zeby 43, poprzedzajace zab 42 w wiencu zebatym 22, sa sciete (fig. 4, 5 i 6) w miejscu 44 od¬ powiednio do linii obwodu zewnetrznego 45 zebów zebatki 5.W wykonaniu, uwidocznionym na fig. 2, 3, 7 i 8, zatrzask, zattzymuijacy beben 8, ma postac samoczynnego urzadzenia, umie¬ szczonego w kazdej tulejce.Urzadzenie to sklada sie z pochwy 46, w której moze suwac sie tloczek 47, .(^rzy czym pochwa 46 znajduje sie pod dziala¬ niem sprezyny 48, opierajacej sie o dno 49 wspornika 13, a tloczek — pod naciskiem sprezyny 50, umieszczonej pomiedzy dnem 51 wydrazenia 52 pochwy 46 i górnym koncem 53 tloczka 47, zaopatrzonego w wy¬ krój podluzny 54, przez który przechodzi czop 55 umocowany w sciankach poch¬ wy 46.Jezeli wlozyc w gniazdo pocisk, wów¬ czas jego wierzcholek 56 opiera sie na — 4 —pochwie 46 odpychajac ja ku dolowi wbrew sprezynie 48, a jednoczesnie sprezyna 50 popycha tloczek 47 ku dolowi do chwili zetkniecia sie dolnego konca tego tloczka z kolistym torem 57 na dnie cokolu 1 (fig. 8).Tor ten nie jest ciagly, gdyz, jak wi¬ dac na fig. 3, w miejscu odpowiadajacym polozeniu odbiorczemu c pocisku tor ten tworzy wglebienie 58 (fig. 2), w które pod naciskiem sprezyny 50 wchodzi dolny ko¬ niec 55 tloczka 47, a wówczas beben obro¬ towy 8 zostaje zatrzymany dotad, dopóki pocisk spoczywa w gniezdzie, znajduja¬ cym sie w pólolzeniu odbiorczym c.Po wyjeciu jednak tego pocisku poch¬ wa 46 unosi sie samoczynnie ku górze pod naciskiem sprezyny 48 (fig. 7), unoszac za pomoca czopa 55 wraz z sdba tloczek 47 i,wyciagajac go z wglebienia 58 toru 57.Poczynaj ac od tej chwili beben 8 mo¬ ze byc znowu obracany az do chwili doj¬ scia pocisku, znajdujacego sie obecnie w polozeniu posrednim 6, w polozenie c, gdzie pocisk ten przez tloczek 47 powodu¬ je ponowne zatrzymanie bebna 8.W celu ulatwienia pracy przy nastaw¬ nicy, pomiedzy poszczególnymi tulejkami i ich wspornikami 13 znajduja sie lozyska kulkowe 60 i 61 (fig. 7 i 8). PL