Regulatory osiowe maja naogól za zada¬ nie utrzymanie danej liczby obrotów silni¬ ka na mozliwie stalym poziomie. Warunek ten jest wazny, zwlaszcza wtedy, gdy cho¬ dzi o turbogeneratory do oswietlenia wago¬ nów pociagu, w którym turbina jest umie¬ szczona na parowozie i zasilana para kotla parowozu. Preznosc pary w kotle parowo¬ zu podlega w praktyce znacznym waha¬ niom, mniej wiecej w zakresie od 4 do 16 atm. Otóz liczba obrotów pradnicy nie po¬ winna zmieniac sie podczas wahan cisnie¬ nia pary w granicach od 4 do 16 atm i przy róznych obciazeniach pradnicy. Scisle za¬ chowanie stalosci liczby obrotów jest wazne szczególnie wtedy, gdy na wale pradnicy turbinowej osadzona jest równiez pradnica wielkiej czestotliwosci do automatycznego kierowania pociagiem. Najdrobniejsza zmia¬ na liczby obrotów wyraza sie wówczas znaczna zmiana dlugosci fali wypromienio- wanej eniergji wielkiej czestotliwosci, co obniza pewnosc automatycznego kierowa¬ nia pociagiem. W tym przypadku jest ko¬ niecznie potrzebna jak najwieksza stalosc liczby obrotów. Poza przytoczonym wyzej przykladem zastosowania regulatorów do automatycznego kierowania pociagu istnieja jeszcze inne przypadki, w których utrzyma¬ nie stalej liczby obrotów jest bardzo wazne.Znane sa regulatory, które posiadajanieznaczny stopien nieregtilarnosci, ale nie wystarczaja orne w specjalnych przypad¬ kach do utrzymywania stalosci obrotów, Np. zttiane sa regulatory odsrodkowi z tarcza weglowa. Tarcza ta zuzywa sie podczas pracy i zmienia przez to bezwzgledna war¬ tosc liczby obrotów, która nalezy zachowac stala, poniewaz maszyna otrzymuje zmien¬ ne nastawienie. Wskutek tego prad staly, wytworzony w tej pradnicy, posiada zcza- sem inne napiecie, a przytem, w razie istnienia pradnicy wielkiej czestotliwosci, dlugosc fal zmienia sie stale w pewnym kierunku. Widac stad, ze urzadzenie takie nie daje moznosci osiagniecia postawione¬ go celu, poniewaz trzeba utrzymac na sta¬ lym poziomie nietylko wzgledlna, ale i bez- wzgledna liczbe obrotów.Stosownie do wynalazku zagadnienia te rozwiazuje sie w ten sposób, ze na Wale re¬ gulatora umieszcza sie tuleje, a tarcie mie¬ dzy obydwiema czesciami zmniejsza sie w zinacznym stopniu przez zastosowanie ru¬ chu toczenia sie. W tym celu w pierscienio¬ wej przestrzeni miedzy walem a tuleja u- mieszcza sie kulki, przyczem ani na wale, ani tez na tulei niema wglebien na kulki.Powierzchnie obydwóch czesci sa wiec zu¬ pelnie gladkie i rówtne, w celu mozliwie zu¬ pelnego usuniecia tarcia poslizgowego.Chodzi wiec tu nie o lozysko kulkowe, lecz o ruchome kulki, umieszczone w przestrze¬ ni pierscieniowej. Kulki tocza sie podczas wzglednego ruchu tulei regulatora, a wiec sa ruchome w przestrzeni. Aby zapobiec wypadaniu kulek, utrzymuje sie je najlepiej zapomoca jakiegokolwiek bocznego ograni¬ czenia, np. zapomoca pierscieni zaopatrzo¬ nych w szczeliny. Na zewnetrznym obwo¬ dzie tuleja posiada lozysko kulkowe, w którym jest osadzony pierscien, przekazu¬ jmy przesuw tulei na narzad rozrzadczy.Przyklad wykonania wynalazku jest przedstawiony na rysunku, który dotyczy regulatora osiowego do tudbiny parowej, sprzegnietej z pradnica wielkiej czestotli¬ wosci. Fig. 1 przedstawia ogólny widok, na którym wlasciwy regulator przedstawiony jest w glównych zarysach z oslona w prze¬ kroju, fig. 2, 3 i 3a przedstawiaja regula¬ tor wraz z) czescia mechanizmu rozrzadcze- go, czesciowo w widoku zprzodu, a czescio¬ wo w przekroju i wreszcie fig. 4 — inna odmiane wykonania regulatora.W oslonie, skladajacej sie z kilku cze¬ sci, osadzony jest w lozyskach kulkowych 1 i 2 wal 3, przyczem wal ten tworzy jedna wspólna calosc z walem turbiny parowej 4 regulatora i wirnika 5 pradnicy wielkiej czestotliwosci. Cyfry 6 oznaczaja magne- snice pradnicy, która nie wymaga blizszego opisu.Miedzy turbina 4 a pradhica 5 osadzo¬ na jest na wale 3 piasta 7 regulatora, wy¬ posazona w sprezyny, których osie sa pro¬ stopadle do osi tulei 7. Na ostrzach 8 (fig. 2 u dolu) zawieszone sa wahliwie dzwighie kolankowe 9, których ramiona, równolegle do osi walu, stanowia mase regulatora, lacznie z obsadami 10 sprezyn. Przez otwór, wydrazony poprzsecznie w wale 3 i w pia¬ scie 7, przechodzi swobodnie sworzen 11 zaopatrzony w tarcze 12, stanowiace ze¬ wnetrzne oparcie dla sprezyn 13, które z drugiej strony opieraja sie o dna obsad 10.Obsady 10 wahaja sie na umocowanych do obrzezy tych obsad Id oistrzach 14 {fig. 2 u góry), opartych w rowkach odpowiednich ramion dzwigni 9. Jak witfetc z rysutaku, ostrza 14 znajduja sie z zewnatrz spre¬ zyn 13.Kolankowe dzwignie 9 polaczone sa czo¬ pami 15 z tuleja 16, która moze przesuwac sie wzgledem walu 3 na kulkach 17. Kulki utrzymywane sa w podluznych szczelinach pierscienia 18.Jak widac z przekroju wedlug fig. 3 (przekrój wzdluz linji A—B na fig. 2), ku¬ liste lby czopów 15 osadzone sa w wydra¬ zeniach tulei 16. Poniewaz czopy 15 waliaja sie wzdluz luku kola wzgledem punktu o- parcia ostrzy 8, podczas wychylenia dzwi- — 2 —gni 9, czopy 15 nadaja tulei 16 równiki -ruch obrotowy, tek iz wypadkowy ruch tulei 16 ma przebieg srubowy.Na tulei i6, obracajacej sie stale z wa¬ lem 3, jest osadzony wewnetrzny pierscien lozyska kulkowego 20, wyposazonego na zewnetrznym pierscieniu w kolnierz 21.Lozysko to nie bierze jednak udzialu w ru¬ chu obrotowym tulei 16, poniewaz trzpien 22 osadzony w kolnierzu 21 utrzymywany jest w widelkach 23' drazka 23. Natomiast przesuw lozyska 20, 21 w lewo zostaje przekazany na drazek 23 zapomoca dwóch widelek 23", podteas przesuwu zas tego lo¬ zyska w prawo drazek podaza za lozy¬ skiem pod dzialaniem sily napiecia sprezy¬ ny 24 (fig. 1 a prawej strony u góry). Mie¬ dzy koncem widelek 23" a kolnierzem 21 znajduje sie kulka 25 (fig. 3a), umieszczo¬ na w odpowiedniem wglebieniu kolnie¬ rza 21.Drazek 23, wahajacy sie na ostrzu 23a, jest pierwszym narzadem mechanizmu re¬ gulatora i laczy sie zapomoca lacznika 26 (fig. 1), zaostrzonego na obydwóch kon¬ cach, z suwakiem 27, którego przedluzenie 27' stanowi narzad dlawiacy wlot pary do turbiny 4. Sprezyna 24 usiluje utrzymywac suwak 21 stale w lewem skrajnem poloze¬ niu. Para doplywa przez otwór 28, skad przeplywa kanalem 29 do dyszy 30, a na¬ stepnie na lopatki turbiny 4. Para zuzyta odplywa wylotem 31.Juk widac na fig. 1, regulator i czesc mechanizmu umieszczone sa w komorze 32 ostepy, która jest szczelnie oddzielona od oslony 53 tprbijiy 4 i od oslony 34 pradnicy 5 zapomoca scianek przegrodowych. Bar¬ dzo waznem jest dokladne uszczelnienie wypelnionej para turbiny wzgledem wne¬ trza 32 oslony regulatora. W tym celu w sciance przegrodowej 35 umieszczona jest na wale 3 dlawnica znanego rodzaju. Dlaw- nica ta sklada sie z pierscieniowych wycin¬ ków 36 wykonanych z wegla, przyczem wycinki te dociskane sa w kierunku pro¬ mieniowym do walu 3 i osiowym ck we¬ wnetrznych powierzchni koncowych dl&w- nicy sila napiecia sprezyny srubowej 37, zlaczonej koncami w ksztalcie pierscienia, i dzieki klinowemu ksztaltowi przekroju wycinków. W celu uniemozliwienia prze¬ dostawania sie pary do wnetrza 32, która moglaby przedostac sie poprzez dlawnice 36, 37, przewidziana jest z lewej strony scianki przegrodowej 35 druga scianka przegrodowa 38, tak iz powstaje zamknie¬ ta komora 39, uszczelniona wzgledem ko¬ mory 32, w miejscu gdzie sie znajduje wal 3, zapomoca drugiej dlawinicy 40. Dlawni¬ ca ta moze byc prostszej budowy, podobnie jak dlawnica 41 miedzy komora regulatora a pradnica. Para, przedostajaca sie przez pierwsza dlawnice, lub jej skropliny, zbie¬ rajace sie w komorze 39, moga odplywac przez otwór 42 nazewnatrz. W przegro¬ dzie 38 znajduje sie poza tern lozysko kul¬ kowe 2, w którem obraca sie wal 3.W celu uszczelnienia komory 32 regu¬ latora wzgledem wlotu pary, zastosowana jest sprezyna 43 w postaci rurki falistej, która jest szczelinie polaczona z jednej strony z lewym kolnierzem suwaka 27, a z drugiej strony ze scianka oslony 35.Aby odciazyc mechanizm regulatora w staniei spoczynku, jest on wykonany w spo¬ sób nastepuj acy.Obsady 10 fig. 1, stanowiace czesc wi¬ rujacej masy regulatora, opieraja sie pod naciskiem sprezyn 13 w stanie spoczynku o piaste 7. Podczas spoczynku opiera sie równiez kolnierz 27" dlawika 27' o scianke 44, a wymiary mechanizmu sa tak dobrane, aby w chwili, gdy kolnierz 27" oprze sie o scianke 44, drazek 23 przestal stykac sie z kohnerzem 21. W tym przypadku wszyst¬ kie ostrza mechanizmu sa zwolnione.Inna odmiana wykonania regulatora przedstawiona jest na fig. 4. Cyfra 3 ozna¬ cza wal regulatora, liczba 16 — tuleje re¬ gulatora, a liczba 20 — pierscien, sluzacy do przenoszenia skladowej ruchu postepo- — 3 —Wego na dzwignie mechanizmu, przyczem pierscien ten zaopatrzony jest w kolnierz 21 i osadzony jest w lozysku kulkowem 19.Drazek mechanizmu (na rysunku nieuwi- doczniony) znajduje sie z prawej strony pierscienia 20, 21. Dzwighie kolankowe 9 polaczone sa z tuleja 16 w ten sposób, ze tuleja podczas przesuwu wzdluz osi walu 3 wykonywa jednoczesnie niewielki obrót.Kulki 17 umieszczone sa w klatkach 17a, które posiadaja tak male wymiary, aby nie stykaly sie ani z zewnetrzna, ani tez z we¬ wnetrzna powierzchniami, wzdluz których tocza sie kulki. Kulki moga sie przesuwac we wszystkich kierunkach w pierscieniowej przestrzeni, zawartej miedzy walem 3 a tu¬ leja 16* Poza tern okazalo sie pozadanem, aby kulki stalowe toczyly sie po zupelnie glad¬ kiej i zahartowanej powierzchni walu. Po¬ niewaz jednak trudno jest zahartowac osob¬ no odcinek walu, po którym maja sie to¬ czyc kulki, okazalo sie wiec korzystnem zaopatrzyc w tych miejscach wal 3 w tulej¬ ki 18 zfe szczególnie twardego materjalu, przyczem tulejki te umieszczone sa miedzy pierscieniami 18a i 18b. PL