GOty/fc Znane jest pokrywanie rozmaitych mate¬ rialów, np. tkanin, papieru lub drzewa, po¬ wloka przez umieszczanie na nich blony z odpowiedniego materialu sztucznego. Blo¬ ny takie musza odpowiadac róznym wyma¬ ganiom. Przede wszystkim blona musi byc odporna na mechaniczne i chemiczne dzia¬ lanie i mozliwie znacznie odporna na dzia¬ lanie ciepla. Poza tym musi sie dawac u- mieszczac gladko i prostymi srodkami na na [róznorodniejszych podlozach i musi sie z nimi bardzo mocno laczyc. Sklejenie win¬ no byc tak mocne, aby nie puscilo wskutek oddzialywania wody, olejów, tluszczów itd. Prócz tego nakladanie blony na podlo¬ ze powinno sie dawac bardzo szybko prze¬ prowadzac, aby mozliwa byla praca ciagla.Pokryty blona material nie powinien wyka¬ zywac sklonnosci do zwijania sie. Tym róz¬ nym wymaganiom nie czynia zadosc w dos¬ tatecznej mierze stosowane dotychczas blo¬ ny i sposoby nakladania ich. Nakladanie na tkanine, papier, drzewo i podobne ma¬ terialy blon z materialu sztucznego nie jest przeto bardzo rozpowszechnione.Wynalazek nieniejszy dotyczy wiec blo¬ ny, która bardzo dobrze nadaje sie jako material do nakladania na podloza. Blona wedlug wynalazku sklada sie z dwóch warstw róznego rodzaju nadwieloatmidów.Pod nadwieloamidami rozumie sie liniowe wysoce spolimeryzowane produkty konden¬ sacji, które charakteryzuja sie grupami — NHCO —, znajdujacymi sie w czastecz¬ ce, i powstaja np. z W—W-dwuamin i kwasów W — W-dwukarbonowych lub zkwasów aminokarbónówych lub ich lakta¬ mów. Przy zastosowaniu takich nadwieloa¬ midów na ich punkt topliwosci jak równiez na zachowanie sie wzgledem rozpuszczalni-. ków i srodków speczniajacych mozna w znacznym stopniu oddzialywac dobierajac materialy wyjsciowe, zastosowane do wy¬ twarzania ich. Jest wiec rzecza mozliwa wytwarzanie nadwieloamidów, które przy pomocy odpowiedniego srodka speczniaja¬ cego daja sie latwo zmiekczac, to jest w stosunkowo niskiej temperaturze, podczas gdy z drugiej strony mozna otrzymywac nadwieloamidy, które przy pomocy danego srodka speczniajacego daja sie trudno ^speczniac, to jest dopiero w bardzo wyso¬ kiej temperaturze, lub tez sa zupelnie od¬ porne wzgedem srodka speczniajacego. W mysl wiec wynalazku blony zestawia sie z dwóch warstw nadwieloamidu, z których jedna daje sie zmiekczac srodkiem specz¬ niajacym w pewnych warunkach, w których druga warstwa zachowuje jeszcze swa po¬ stac.Taka blone mozna otrzymywac w ten sposób, ze najpierw obie warstwy stanowia¬ ca material wiazacy wytwarza sie jako blo¬ ny samoistne i nastepnie laczy sie je za pomoca rozpuszczalnika, np. etylenochloro- hydryny. Jezeli jeden z nadwieloamidów lub nawet oba nadwieloamidy sa dobrze rozpuszczalne w zwyklych ^rozpuszczalni¬ kach, to mozna postepowac w ten sposób, ze jedna warstwe nalewa sie na druga. Gru¬ bosc takiej blony dwuwarstwowej moze byc bardzo mala, np. mniejsza od 0,04 mm. Je¬ zeli chodzi o duza gietkosc blony, wówczas wytwarza sie ja mozliwie cienka. Grubosc trudno zmiekczajacej sie warstwy moze byc ograniczona do 0,01 mm i ewentualnie jeszcze mniejszej bez obawy uszkodzenia tej warstwy przy obróbce materialu. Jest rzecza korzystna, aby latwo zmiekczajaca sie warstWa byla nieco grubsza. Aby przy obróbce rozpoznac, która strona folii trud¬ no zmiekcza sie, a która latwo, jedna z tych dwóch warstw, najlepiej latwo zmiekczaja¬ ca sie, trzeba oznaczyc; najlepiej matuje sie ja. Zmalowanie to znika przy nalepia¬ niu jej na podloze.Nalepianie blony wedlug wynalazku us¬ kutecznia sie w ten sposób, ze blone kla¬ dzie sie latwo zmiekczajaca sie warstwa na podloze zwilzywszy warstwe lub podloze srodkiem speczniajacym te warstwe. .Na¬ stepnie' blone natlacza sie na goraco na po¬ dloze lub przepuszcza wraz z podlozem miedzy goracymi walcami. Wskutek tego nastepuje natychmiastowe dokladne pola¬ czenie podloza z latwo zmiekczajaca sie warstwa blony bez jakiegokolwiek uszko¬ dzenia lub jakiejkolwiek zmiany warstwy zewnetrznej. Przy wlasciwym doborze o- bydwóch warstw blony nawet wówczas nie powstaje obawa uszkodzenia warstwy leza¬ cej na zewnatrz na oblepionym materiale, gdy temperatura wzrosnie przy nakladaniu powyzej niezbednej temperatury lub gdy nagrzewanie trwa znacznie dluzej, niz po¬ trzeba. Wskutek tego przy nakladaniu blo¬ ny wedlug wynalazku uzyskuje sie równiez dobre wyniki, nawet o ile nie zachowuje sie dokladnie przepisanych warunków pracy.Jest to praktycznie biorac bardzo duza za¬ leta oraz upraszcza znacznie prace.Trudno zmiekczajaca sie warstwe blony wedlug wynalazku mozna wytwarzac np. z nadwieloamidu, który zostal sporzadzony z szesciometylenodwuaminy i kwasu adypi- nowego. Produkt ten posiada stosunkowo wysoki punkt topnienia i nie daje sie zmiek¬ czac rozpuszczalnikami zwyklymi. Mozna równiez stosowac trudno zmiekczajace sie nadwieloamidy wytworzone z kwasu ami- nokapronowego wzglednie z kaprolaktamii.Wytwarzanie blon z tych nadwieloamidów uskutecznia sie w stanie cieklym. Blony te moga byc ewentualnie rozciagniete w jedr nym kierunku lub równiez we wszystkich kierunkach. Stosowanie mieszanych nad- — 2 -wieloamidów jest korzystne przy wytwarza¬ niu latwo zmiekczajacej sie warstwy powo¬ dujacej sklejanie sie przy przeróbce, które otrzymuje} sie np. w ten sposób, ze konden- suje sie razem szesciometylenodwuamine kwasu adypinowego i kwas aminokaprono- wy wzglednie kaprolaktam. Tego rodzaju mieszane nadwieloamidy, jak równiez wy¬ twarzanie roztworów z nadwieloamidów mieszanych wzglednie przeróbka roztworów na. blony sa opisane tytulem przykladu w patencie polskim nr 31136. Pod nazwa „nadwieloamidy mieszane" nalezy tu rozu¬ miec produkty otrzymywane przez wspól¬ na polimeryzacje wzglednie kondensacje rozmaitych dajacych sie polimeryzowac ma¬ terialów wyjsciowych, których uzyto w po¬ staci mieszaniny. Te mieszane nadwieloa¬ midy daja sie zmiekczac na goraco na ogól przy pomoca wodnych alkoholi alifatycz¬ nych, to jest rozpuszczalnikami latwo dos¬ tepnymi i bezpiecznymi w uzyciu. Niektóre nadwieloamidy mieszane moga byc nawet zmiekczane na cieplo juz sama woda. W tym zmiekczonym stanie nadwieloamidy mieszane odznaczaja sie bardzo silnym dzialaniem klejacym; Daja sie one nadzwy- czaj mocno sklejac z podlozami z tkaniny, papieru, drzewa i podobnego materialu.Szczególnie dobre wyniki mozna otrzymac nP-i sAy do wytwarzania warstwy sklejaja¬ cej blony zastosuje sie nadwieloamid mie¬ szany, który zostal sporzadzony z 3 czesci szesciometylenodwuaminy kwasu adypino¬ wego i z dwóch czesci kwasu aminokapro- nowego. Jezeli warstwa sklejajaca blony fest utworzona z tego nadwieloamidu mie¬ szanego, to zabieg naklejania daje sie prze¬ prowadzic przy pomocy 20%-owego wodne¬ go alkoholu etylowego lub 10% -owego wod¬ nego roztworu gliceryny. Pomimo tego od¬ pornosc na dzialanie wody tego nadwieloa¬ midu mieszanego jest tak duza, ze nie za¬ chodzi puszczenie sklejenia wskutek obrób' ki pokrytego blona materialu wrzaca woda, jak równiez nie zostaje pogorszona moc sklejenia wskutek oddzialywania weglowo¬ dorami, olejami lub tluszczami.Blona wedlug wynalazku wyróznia sie • duza odpornoscia mechaniczna i chemiczna.Daje sie ona bardzo szybko i mocno skle¬ jac z róznymi podlozami i przy zastosowa¬ niu prostych srodków pomocniczych bez scislego przestrzegania okreslonych warun¬ ków pracy. Nie potrzeba stosowac latwo, palnych rozpuszczalników. Wlasciwosci materialu czynia juz równiez zadosc wspo¬ mnianym na poczatku wymaganiom stawia¬ nym w praktyce materialom do nakladania na podloze. Nalezy zaznaczyc zwlaszcza, ze przy nakladaniu blony wedlug wynalaz¬ ku mozna otrzymywac zawsze bezwzgled' nie gladka i wolna od porów powierzchnie nawet wówczas, jezeli blone naklada sie na bardzo szorstkie podloze, np. szorstka tka¬ nine. Jest to skutkiem tego, ze nie moze nastepowac przenikanie zewnetrznej war¬ stwy w podloze wzglednie wcisniecie chro¬ powatosci podloza w blone.Przyklad I. Blone o grubosci 0,04- mm otrzymana z cieklego nadwieloamidu po¬ wstalego z kaprolaktamu laczy sie z dru¬ ga blona o grubosci 0,03 mm, która zostala otrzymana w stanie zmatowanyrn po jednej stronie przez odlewanie na chropowate pod¬ loze alkoholowego roztworu mieszanego nadwieloamidu powstalego z równych ilos¬ ci szesciometylenodwuaminy kwasu adypi¬ nowego i kaprolaktamu. Laczenie obydwóch blon uskutecznia sie w ten sposób, ze pierw¬ sza blone nawilza sie etylenochlorohydiry- na, kladzie sie ja na gladka strone drugiej blony i stlacza sie ja z ta druga blona za pomoca walców. Otrzymana blone suszy sie nastepnie na goracych walcach. Gotowa blona wyróznia sie tym, ze w cieple daje sie mocno zlepiac z na jróznorodniejszymi podlozami przy uzyciu wody, jako srodka speczniajacego. Warstwa mieszanego nad¬ wieloamidu sluzy przy tym, jako warstwa — 3 -sklejajaca. Tasmy papierowe, zwilzone wo¬ da, mozna np. tak prowadzic razem z blo¬ na w nagrzewanej wygladzarce, której . temperatura walców wynosi mniej wiecej 150°C, aby nagrzane walce wygladzarki sty¬ kaly sie z papierem. Otrzymuje sie w ten sposób papier, który jest powleczony silnie przylegajaca blyszczaca powloka nadwie- loamidu. Nawet w temperaturze walców wygladzarki ponad 200°C, a . nawet clo 300°C, osiaga sie te same dobre wyniki.W taki sam sposób mozna równiez laczyc z blon^ tkanine slabo zwilzona woda. Zwil¬ zone dykty daja sie równiez powlekac bez trudnosci blona. Jednak w tym przypadku postepuje sie w ten sposób, ze nagrzane walce wygladzarki stykaja sie z blona la¬ czaca. Zamiast wygladzarki do laczenia blo¬ ny z naj róznorodnie jszymi podlozami moz¬ na uzywac poprostu goracego zelazka do prasowania. Jezeli zamiast wody, jako srod¬ ka speczniajacego uzywa sie 20%-owego wodnego alkoholu etylowego, wówczas sklejanie mozna przeprowadzac szczególnie szybko i w jeszcze nizszej temperaturze niz podano.Przyklad II. Nadwieloamid, wytworzony przez kondensacje 6,5 czesci szesciomety- lenodwuamiijy kwasu adypinowego i 3,5 czesci kaprolaktamu, rozpuszcza sie na cieplo w wodnym alkoholu metylowym i odlewa sie blone o grubosci 0,03 mm. Na wysuszona blone nalewa sie drugi roztwór wytworzony z tymi samymi rozpuszczalni¬ kami z mieszanego nadwieloamidu, przy którego wytwarzaniu zastosowano oba wspomniane skladniki w stosunku 1:1, tak iz otrzymuje sie druga warstwe o grubosci 0,04 mm. Ta druga warstwa sluzy jako warstwa sklejajaca. Powstala blona o gru¬ bosci 0,06 mm bedac nawilzona po stronie warstwy sklejajacej 20%-owym alkoholem etylowym daje sie nalepiac w temperaturze mniej wiecej 100°C na najróznorodniejsze- go rodzaju podloza. Jakkolwiek druga warstwa blony tylko malo rózni sie swym chemicznym skladem od warstwy sklejaja¬ cej, to jednak nie zmiekcza sie przy tym, nawet jezeli zastosuje sie temperature mniej wiecej powyzej 100°C Laczenie blo¬ ny z podlozem z papieru, tkaniny lub drze¬ wa moze byc dokonywane w taki sam spo¬ sób, jak podano w przykladzie I.Przyklad III. Blone o grubosci 0,01 mm w taki sposób wytwarza sie z nadwieloami¬ du otrzymanego.przez kondensacje szescio- metylenodwuaminy kwasu adypinowego, ze nadwieloamidowi nadaje sie pozadana po¬ stac droga mechaniczna w temperaturze 280—290° przy wylaczeniu dostepu tlenu, po czym otrzymana blone rozciaga sie w jednym kierunku lub równiez we wszyst¬ kich. Nastepnie blone laczy sie z druga blo¬ na o grubosci 0,05 mm, która zostalal spo¬ rzadzona przez odlewanie mieszanego nad¬ wieloamidu z 6 czesci szesciometylenodwu- aminy kwasu adypinowego i 4 czesci kapro¬ laktamu. Laczenie obydwóch blon usku¬ tecznia sie przy pomocy etylenochlorohy- dryny^ Ostatnia blona sluzy przy naklada¬ niu na podloze jako warstwa sklejajaca.Powstala blona daje sie laczyc na cieplo z najróznorodniejszymi podlozami przy uzy¬ ciu 20% -owego wodnego alkoholu etylowe¬ go lub 10%nowego wodnego roztworu gli¬ ceryny. Poniewaz warstwa sklejajaca jest stosunkowo gruba, to nastepuje równiez do^ bre polaczenie blony z podlozem o po¬ wierzchni chropowatej. Poniewaz z drugiej strony warstwa blony nie zmiekczajaca sie przy sklejaniu jest bardzo cienka, to przy nakladaniu blony na tkaniny otrzymuje sie materialy, które sa szczególnie gietkie. Ja¬ ko srodek speczniajacy przy nakladaniu mozna stosowac równiez czysty alkohol etylowy. Jednak jest rzecza korzystna sto¬ sowac niepalny wodny roztwór alkoholu.Tkanina pokryta blona moze byc gotowana w wodzie bez obawy odlepienia sie lub uszkodzenia powloki nadwieloamidowej. — 4 — PL