Wiadomo, ze przy rozkladaniu prze- skokowym najczesciej wystepujaca wada siatki obtazowej jest to, ze wiersze drugiej grupy nie leza dokladnie miedzy wiersza¬ mi pierwszej grupy, lecz sa przesuniete wszystkie w jednym kierunku wzgledem polozenia srodkowego. Tp znieksztalcenie siatki obrazowej bedzie w dalszym ciagu opisu nazywane stloczeniem. Okp ludzkie jest tak czule na stloczenie, ze zauwaza juz przemieszczenie sie wierszy o okolo 1 % wysokosci wiersza. Przy wiekszym zas przemieszczeniu sie powstaje wrazenie braku polowy calkowitej liczby wierszy, a wyrazistosc obrazu staje sie dwukrotnie mniejsza. Wiadomo dalej, ze gdy obraz rozklada sie przeskokowo na nieparzysta liczbe wierszy, to stloczenie wystepuje za¬ wsze wtedy, gdy nie udaje sie calkowicie oddzielic dlugich impulsów obrazowych od krótkich wierszowych. Koniecznosc rozdzielenia tych impulsów jest zrozumia¬ la z tego wzgledu, ze impuls obrazowy pierwszej- grupy wierszy jest synchronicz¬ ny z impulsem wierszowym, podczas gdy impuls obrazowy drugiej grupy wierszy zjawia sie akurat w srodku przerwy mie- dzyimpulsowej dwóch impulsów wierszo¬ wych. . Moze wiec latwo nastapic wspól¬ dzialanie drugiego z wymienionych impul¬ sów obrazowych z sasiednimi impulsami wierszowymi, co wywoluje stloczenie* Znanymi srodkami na to sa: po pierwsze nalozenie impulsów wierszowych i obra-ZOwych na siebie, to jest ciagla synchro¬ nizacja wierszy, równiez w czasie zmiany ofarazu (Marconi), a po drugie zastosowanie impulsów wierszowych o podwójnej cze¬ stotliwosci, a wiec równiez w srodku wier¬ szy, w okresie czasu obejmujacym bezpo¬ srednio czas zmiany obrazu.Wedlug wynalazku potrzebna nieza¬ leznosc obu rodzajów impulsów synchro¬ nizacyjnych osiaga sie przez calkowite stlumienie impulsów wierszowych od pew¬ nej chwili przed zjawieniem sie impulsu obrazowego do pewnej chwili po zniknie¬ ciu tego impulsu.Przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku przedstawia fig/ 1. Cy¬ fra 1 oznaczony jest generator impulsów wierszowych, cyfra 2 — generator impul¬ sów obrazowych. Wedlug wynalazku szere¬ gowo z generatorem impulsów wierszowych polaczony jest przerywacz 3, rozrzadzany impulsami obrazowymi, przy czym impul¬ sy obrazowe zostaja skrócone .przez przy¬ rzad 4 i po skróceniu doprowadzone do wspólnego mieszacza 5, polaczonego po¬ przez piflzerywaciz 3 z zaciskami wyjsciowy¬ mi generatora impulsów wierszowych.Przez skrócenie impulsu obrazowego w przyrzadzie 4 osiaga sie to, ze dlugosc przerwy w doprowadzaniu impulsów do wspólnego mieszacza 5 staje sie wieksza od dlugosci doprowadzonego do tej lampy impulsu obrazowego, jak to przedstawia fig. 2.Na fig. 2 cyfra t oznaczone sa impulsy wierszowe, a cyfra 7 — obwiednia ich amplitud. Przerwa trwa przez czas ozna¬ czony cyfra 8. Po pewnym czasie 9 od po¬ czatku przerwy wyslany zostaje impuls obrazowy 10 o amplitudzie równej amplitu¬ dzie impulsu 6. Impuls 10 trwa kilka okre¬ sów wierszowych, zaleznie od typu nadajni¬ ka. Po uplywie czasu 11 od znikniecia im¬ pulsu obrazoiweigo zijawiaja sie znów impul¬ sy wierszowe o tej samej amplitudzie. We¬ dlug odmiany sposobu wedlug wynalazku mozna takze nie stosowac odczekiwania czasu 11. Impuls obrazowy 10 powinien byc przy :tym tak dlugi, aby urzadzenia syn¬ chronizacyjne odbiornika, którymi sa we^ dfttujg wynalazku obwody samoladujace sie, mialy czas rozkolysac sie. To, co sie dzie¬ je po przejsciu impulsu obrazowego, nie wplywa na dobroc siatki obrazowej, dlate¬ go odczekiwanie czasu 11 jest zbedne.Przy synchronizacji z zastosowaniem jednej tylko przerwy 9 impulsy wierszowe mozna równiez stlumic na pozadany okres czasu przez wczesniejsze o czas 9 wyslanie impulsu tego samego ksztaltu, co impuls obrazowy. Impuls wyprzedzajacy przerywa wówczas synchronizacje wierszowa. Jed¬ nakze w praktyce o wiele trudniej jest sto¬ sowac przerywanie synchronizacji za po¬ moca impulsów wyprzedzajacych, niz przez wykorzystanie róznicy amplitud wedlug fig. 2. Fig. 3 przedstawia uklad polaczen do stosowania tego ostatniego sposobu prze¬ rywania synchronizacji.Wedlug filg. 3 role generatora impulsów wierszowych i przerywacza spelnia jedna jedyna lampa 5. Fig. 3 przedstawia zreszta tylko przyklad wykonania wynalazku. Nie zmieni bowiem oczywiscie postaci rzeczy za¬ stosowanie niezaleznego generatora impul¬ sów ii pentody jako przerywacza 3 (fig. 1). Obwód rezonansowy 12 jest zasi¬ lany przez generator drgan czestotliwosci wierszowych 13. Obwód ten jest przylaczo¬ ny do dwu siatek pentody 21, przy czym srodek cewki jest uziemiony. Napiecia za¬ tem tych dwu siatek sa zawsze w przeciw- fazie. Przez zastosowanie czlonu opóznia¬ jacego 14, 15 (opornik i kondensator) faza napiecia siatki oslonneij opóznia sie w sto¬ sunku do fazy napiecia siatki rozrzadczej.Mozna równiez odwrotnie faze napiecia siatki rozrzadczej opóznic wzgledem fazy napiecia siatki oslonnej przez wlaczenie kondensatora i opornika w odwróconej ko¬ lejnosci do obwodu pierwszej siatki. W tym ukladzie polaczen mozna na oporniku ano- - 2 -dowyni 16( otrzymac impulsy wierszowe do¬ wolnej dlugosci Za pomoca analogicznego ukladu polaczen wytwarza sie impulsy obrazowe aa oporniku ^anodowym 18 pen- tody 22, doprowadzajac napiecie zmienne z generatora czestotliwosci obrazowej 17, np. z sieci czestotliwosci przemyslowej.Wedlug wynalazku impulsy obrazowe sto¬ suje sie najpierw do stlumienia impulsów wierszowych. Doprowadza sie je z jak naj¬ wieksza amplituda do pierwszej lub dru¬ giej siatki lampy 21 poprzez kondensa¬ tor 19 i szeregowo z nim polaczony opor¬ nik 20. Kondensator 19 ma tak wielka po¬ jemnosc, ze swobodnie przepuszcza drgania o czestotliwosci obrazowej, opornik zas 20 ma tak duzy opór, ze praktycznie nie wply¬ wa zaklócaj aco na dirgania obwodu rezo¬ nansowego 12. Robocze impulsy^ obrazowe pobiera sie z dzielnika napiecia 18. Dzieki zastosowaniu dzielnika napiecia osiaga sie wedlug wynalazku to, ze przerwa synchro¬ nizacji wierszowej trwa dluzej, niz impuls obrazowy, co wyjasnia fig. 4.Na fig. -4 liczba 20 oznaczony jest ksztalt impulsu obrazowego, wytwarzanego przez urzadzenie wedlug fig. 3. Impuls ten, jak kazdyimpuls, skladajacy sae ze skonczone¬ go pasm* czestotliwosci, ma ksztalt dzwo¬ nu, jest wiec u podstawy szerszy niz na polowie wysokosci. Liczba 30a oznaczony jest impuls 10-cio woltowy, liczba 30b — 2,5 woltowy. Z fig. 4 widac, ze gdy sie do¬ prowadzi oba impulsy do siatki lampy, któ¬ rej napiecie zablokowania ma wartosc 31, to przerwa pradu anodowego spowodowa¬ na przez impuls 30b jest krótsza niz spo¬ wodowana przez impuls 30a. Dlugosci tych przerw sa oznaczone na fig. 4 literami Ta i Tb. A wiec przez zastosowanie dzielnika napiecia 18, fig. 3, osiaga sie to, ze impuls obrazowy 'zjawia sie w lampie 5 dopiero po pewnym czasie od chwili przerwania syn¬ chronizacji wierszowej i znika na pewien czas przed koncem przerwy w synchroni¬ zacji wierszowej.Podobne skrócenie , mozna równiez otrzymac nie stosujac dzielnika napiecia, lecz zwiekszajac napiecie poczatkowe siat¬ ki lampy zaporowej do wysokosci pplowy amplitudy impulsu. Mianowicie wówczas czas trwania blokady Tb jest krótki w sto¬ sunku do czasu Ta przebiegu impulsu (fig. 4).Ostatnia znamienna cecha wynalazku jest zastosowanie przedstawionej na fig. 3 lampy-mieszacza 5. Jest to lampa 5-cio elektrodowa, której pierwszej i ostatniej siatki uzywa sie do przerywania stalego pradu emisyjnego raz za pomoca impulsów wierszowych, drugi raz za. pomoca impul¬ sów obrazowych.Przez zastosowanie tej lampy wspólnej osiaga sie zrównanie i ustalenie amplitud obu rodzajów impulsów. Mianowicie am¬ plitudy te sa równe amplitudzie stalego pradu emisyjnego lampy 5, o ile tylko naj¬ slabsze nawet impulsy generatorów wzbu¬ dzajacych sa dosc silne aby prad emisyjny zmniejszyc do zera.Z powyzszego opisu wynalazku juz ja¬ sno wynika, ze idea wynalazku \moze byc zrealizowana równiez inaczej niz w spo¬ sób opisany w zwiazku z fig. 4. Np. dla za¬ stosowania sposobu, wedlug którego prze¬ rywa sie synchronizacje wierszowa za po¬ moca impulsu wyprzedzajacego, mozna uzyc drugiej lampy impulsów obrazowych, z transformatorem rozrzadczym, zasila¬ nym z sieci pradu o czestotliwosci przemy¬ slowej z pewnym wyprzedzeniem fazy.Wykonanie tego rodzaju róznych urzadzen na podstawie ujawnionych w niniejszym opisie danych nie nastrecza fachowcowi trudnosci.Odbiór tego rodzaju transmisji odbywa sie w ten sposób, ze impulsy obrazowe i impulsy wierszowe po wydzieleniu ich z pradu obrazowego doprowadza sie po¬ przez opornik do kondensatora i laduje sie go. Stala czasu tego zespolu kondensato¬ ra z opornikiem powinna byc wielokrotno- - 3 —scia okresu czestotliwosci wierszowej.Przez to zupelnie pewnie zabezpiecza sie siatke obrazowa przed znieksztalceniami, powodowanymi nieznacznymi wahaniami amplitud impulsów synchronizacyjnych.Sposób niniejszy stosuje sie w urzadze* niach mechanicznych ze znana syrena swietlna. Znane jest wytwarzanie impul¬ sów obrazowych przez przerywanie ciagu impulsów wierszowych za pomoca wiruja¬ cej przed zródlem swiatla przeslony. Im¬ pulsy te prostuje sie, otrzymane zas stad stale napiecie skacze przy przerywaniu ciagu impulsów. Po jednostopniowym wzmocnieniu mozna otrzymac z tego sko¬ ku impuls obrazowy. Tego rodzaju urza¬ dzenie dziala w sposób wedlug wynalazku tylko wtedy, gdy w powyzszy sposób po* wstaly impuls obrazowy trwa krócej niz przerwa ciagu impulsów wierszowych spowodowana przez przeslone.Róznice wymienionych czasów trwania przerw okresla bezwladnosc prostownika, a dlugosc trwania impulsu wynika z zasto¬ sowania przedstawionego na fig. 4 sposo¬ bu, wedlug którego do siatki przyklada sie napiecie poczatkowe równe polowie am¬ plitudy impulsu, lub z zastosowania spo¬ sobu, wedlug którego stosuje sie dzielnik napiecia.Bezwladnosc prostownika powinna byc tak duza, zeby impuls obrazowy zjawil sie dopiero wtedy, gdy juz nie ma impulsów wierszowych, a trwanie impulsu obrazo¬ wego o tyle przez dobór napiecia poczat¬ kowego lub przez podzial na dzielniku skrócone, zeby impuls byl krótszy od przerwy w synchronizacji wierszowej. PL