Wielokrotnie byly juz proponowane sposoby i urzadzenia majace na celu wy¬ twarzanie rozciagliwych niedoprzedów z wlóknistych tasm bez konca, zwlaszcza z tasm wlókien sztucznych. Przeróbki tej dokonywano w jednym przypadku z za¬ stosowaniem rozcinania, w innym z zasto¬ sowaniem rozrywania wlóknistych tasm bez konca, przy czym zawsze zachowywa¬ no poczatkowe równolegle polozenie po¬ szczególnych wlókien.Wynalazek umozliwia otrzymywanie rozciagliwych niedoprzedów o bardzo rów¬ nomiernej dlugosci wlókien rwanych, a mianowicie przez zastosowanie zabiegu rozrywania, korzystniej zas — rozrywania wielokrotnego. Nowy ten sposób daje w porównaniu ze znanymi sposobami jasny przepis roboczy, który w przewazajacej czesci materialu wlóknistego umozliwia wzgledem dlugosci wlókien uzyskanie praktycznie biorac kazdego zadanego roz¬ lozenia wlókien rwanych.Proponowano np. dawniej, aby tasmy wlókien bez konca przeprowadzac w da¬ jaca sie rozciagac tasme wlókien tak, ze owa tasme przeprowadzano w sposób cia¬ gly i mozliwie bez poslizgu miedzy dwie¬ ma parami walków o niejednakowej szyb¬ kosci obwodowej; uklad doprowadzajacy powinien przy tym doprowadzac tasme bez konca z okreslona szybkoscia i przy¬ trzymywac ja bez poslizgu tak, zeby wy¬ trzymywala ona ciagnienie, niezbedne doRozerwania tasmy. Para walków wyciaga¬ jacych powoduje na skutek swej- wiekszej szybkosci obwodowej takie rozciaganie, ze wlókna tasmy bez konca rozrywaja sie po¬ jedynczo w najslabszych miejscach.Chociaz znane sa rozmaite sposoby i urzadzenia stosowane do ich wykonywa¬ nia, jednak nie udalo sie przez rozrywa¬ nie uzyskac równomiernego rozlozenia pod wzgledem dlugosci rwanych wlókien w rozciagliwym niedoprzedzie, wskutek czego sposób nie mógl byc dostatecznie wyzyskany. Zaden z poprzednich wyna¬ lazców, nawet tych, którzy zajmowali sie zagadnieniem rozrywania stopniowego, nie byl w stanie dac przepisu roboczego, nadajacego sie do uzytku. W dawniejszej literaturze znajduja sie np. propozycje, które polecaja rozkladac wlókna bez kon¬ ca na odcieki mniejsze od odstepu miedzy parami walków rozrywajacych. W przy¬ padku dwu- lub wielokrotnego rozrywania dawniejsi wynalazcy polecali co prawda nastawiac droge rozrywania najpierw na mniej wiecej podwójna dlugosc, a dopiero przy drugim lub wielokrotnym rozrywaniu na zadana ostateczna dlugosc rwanych wlókien. Jednakze i ta zasada nie wystar¬ czala, poniewaz nie ujawniono, ze przy roz- ciaganiach nalezy brac pod uwage kazdo¬ razowe stale wspólczynniki danego wlókna, zwlaszcza rozciagliwosci. Poprzedni wyna¬ lazcy dali np. nieokreslony przepis, ze tnozna stosowac kazdy zadany wyciag i ze czesciowo stosuje sie 4- i 5—6-krotne wy¬ ciagi. Te duze wyciagi wzieto prawdopo¬ dobnie z ogólnej techniki wlókienniczej; okazalo sie jednak, ze przy rozrywaniu tasm sztucznego wlókna bez konca nie na¬ daja sie one zupelnie do zastosowania.Stwierdzono, ze wyciag zastosowany przy zabiegu rozrywania wywiera decydu¬ jace dzialanie na rozlozenie pod wzledem dlugosci rwanych wlókien. Nowa ta zasada polega na tym, ze wyciag dostosowuje sie do danej rozciagliwosci, i to tak, ze wyciag tylko nieznacznie przewyzsza granice roz¬ ciagliwosci. W przypadku wlókna o roz¬ ciagliwosci okolo 20% dolna granica wy¬ ciagu wynosi okolo 1,3; górna granice sta¬ nowi wyciag wynoszacy 2 do najwyzej 2,5.Kazdy wiekszy wyciag powoduje nadmier¬ ny wzrost ilosci wlókien zbyt krótkich, które czynia otrzymany niedoprzed zu¬ pelnie nie nadajacym sie do dalszej prze¬ róbki.Rozciagliwy niedoprzed o rozlozeniu pod wzgledem dlugosci wlókien rwanych nadajacym sie do zastosowania otrzymuje sie nawet juz w przypadku stosowania no¬ wej zasady do rozrywania jednostopnio- wego.Szczególnie wyjatkowe wyniki daje ta zasada w przypadku rozrywania dwu- lub wielostopniowego, przy czym kazdorazowo wyciag dostosowuje sie do danej rozciagli¬ wosci wlókien z jednoczesnym nastawia¬ niem drogi rozrywania. Przy systematycz¬ nym uwzglednianiu wzmiankowanego wply¬ wu wyciagu na rozlozenie pod wzgledem dlugosci rwanych wlókien w przebiegu roz¬ rywania mozna regulowac droge rozrywania i wyciag w zaleznosci od kazdorazowej roz¬ ciagliwosci i zadanego rozlozenia pod wzgle¬ dem dlugosci rwanych wlókien. Dzialanie nowej zasady zostalo przedstawione na wykresach.W tabeli, oznaczonej litera A, podano zestawienie zaleznosci pod wzgledem dlu¬ gosci rozlozenia rwanych wlókien, otrzy¬ manych przy rozciaganiu z zastosowaniem stale jednakowej drogi rozrywania wyno¬ szacej 14 cm i stale jednakowego rodzaju wlókna o numerze jednostkowym 1,4 de- niera (blyszczace wlókna wiskozowe). Za podstawe przyjmuje sie wlókno o rozciagli¬ wosci okolo 20%, przy czym rozpatruje sie zakres od 60 do 140 mm.Na wykresie nr 1 w zakresie tym za¬ warty jest nieduzy ulamek calej ilosci wló¬ kien (19,7%).Równiez i w przypadku wyciagu, wy- — 2 —noszacego 2,0 (wykres nr 2), nie nastepuje jeszcze znaczniejsze polepszenie, gdyz we wzmiankowanym zakresie zawarta jest ilosc 28,4% wlókien.W przypadku wyciagu, wynoszacego 1,5 (wykres nr 3), ilosc ta wynosi juz 38,8%, a prfcy wyciagu, wynoszacym 1,3 (wykres nr 4), ilosc ta wynosi 56,8%.Z tych czterech wykresów wynika sku¬ tek zastosowania tej nowej zasady w po¬ staci polepszonego rozlozenia wlókien juz przy zwyklym rozrywaniu.W tabeli B przedstawiono wykresy wló¬ kien, z których wynika skutek zastoso¬ wania nowego tego zabiegu w przypadku rozrywania tasm wlókna sztucznego spo¬ sobem, uzywanym przy przerobie bawelny, przy czym jako jeszcze dopuszczalne ozna¬ czono wlókna od 30 do 70 .mm. W tym przypadku wlókno tez zostaje rozrywane przy rozciagliwosci okolo 20%. Uzyto tu wlókna w tym samym gatunku, jak wedlug tabeli A, o numerze jednostkowym 1,4 de- nierów (blyszczacego).Na wykresie 1 przedstawiono wynik przygotowawczego pierwszego rozrywania przy drodze rozrywania 15 cm i wyciaganiu 1,5. Odpowiednio do zmniejszenia sie roz¬ ciagliwosci po pierwszym zabiegu rozrywa¬ nia wyciag zostal zmniejszony przy dru¬ gim rozrywaniu do 1,3 z jednoczesnym zmniejszeniem drogi-rozrywania do 5 cm.W zadanym zakresie pomiedzy 30 i 70 mm znajduje sie juz tutaj 73,4% wagowych calej ilosci wlókien. Niepozadana jest jed¬ nak tu w dalszym ciagu znaczna ilosc wló¬ kien, przekraczajacych górna granice 70 mm. W celu usuniecia tych niepozadanie dlugich wlókien stosuje sie przy trzecim rozrywaniu celowo znów wiekszy wyciag, np. 1,7, jak to przedstawiono na wykresie, zachowujac uprzednio zastosowana droge rozrywania 5 cm. W ten sposób udaje sie zwiekszyc ilosc 73,4% po drugim zabiegu roboczym do 88,7% wagowych po trzecim zabiegu roboczym, podczas gdy dluzsze Staatsdruckerei Wars i krótsze wlókna nie wystepuja juz w szko¬ dliwych ilosciach.Celowe jest stosowanie kedzierzawienia po kazdym rozrywaniu rozciagliwego nie¬ doprzedu.Opisany sposób mozna zastosowac po odpowiedniej zmianie przepisu roboczego do wszelkiego rodzaju sztucznych wlókien i wszelkich celów wlókienniczych. PL