P/fU^5||6' Do przenoszenia sil przy zmiennych przekladniach ciernych uzywa sie stozka lub równiez kuli, które w celu uzyskania zmiennej szybkosci wspólpracuja odpo¬ wiednio do powierzchni stozkowej z pier¬ scieniem pociagajacym, mogacym ustawiac sie w kierunku osi. Pierscien ten jest ulo- zyskowany w obsadzie, przy pomocy której daje sie on prowadzic ku górze lub zsu¬ wac na stozku napedowym., Kierunek ru¬ chu pienscienia pociagajacego jest przy tym poprzeczny do stozka napedowego, to jest luk wahan pierscienia krzyzuje sie z osia srodkowa stozka napedowego.Wedlug wynalazku osiaga sie przy v zmiennej przekladni ciernej duzy zakres zmian szybkosci, zwiazany z niezawodnym naciskiem, wzrastajacym ze wzrostem sily, gdyz posrednie cierne kolo przenoszace posiada dwie przeciwlegle powierzchnie toczne skosne, z których jedna przejmuje sile, a druga prowadzi ja dalej. Przy tym obsada, dzwigajaca posrednie kolo cierne, jest ulozyskowana niajlepiej na osi kola napedowego, tak iz obsada ta waha sie wzgledem osi tego kola, natomiast kolo, przejmujace wzglednie przenoszace dalej sile, jesit ulb&yiskowane mimosrodowo wzgledem kola napedowego. Tak wiec w oibu kierunkach obrotu i wahania uzyskuije sie dla posredniego cierne¬ go koila przenoszacego klinowy nacisk miedzy kolem napedzajacym a napedza¬ nym. W kierunku powierzchni tocznej obu stozków zmiane szybkosci daje sie osia¬ gnac bez trudu za pomoca przestawianiaposrediiiego ciernego kola przenoszacego, wykonanego najlepiej jako stozek podwój¬ ny. Wyjasnione ulozyskowanie obsady da¬ je zwiekszony nacisk, powodujac równiez zwiekszone mozliwosci przenoszenia sily, tak iz miedzy kolem ciernym a kolem na¬ pedzanym wzglednie ciernym kolem prze¬ noszacym nie powstaje znaczny poslizg.W takich przekladniach daje sie uzy¬ skac korzystne odciazenie lozyska, gdy kazde z dwóch kól posrednich, lezacych w przyblizeniu na wprost siebie, jest ulo¬ zyskowane oddzielnie w obsadzie, która dodatkowa sila jest wciskana w przestrzen klinowa miedzy kolami napedowymi. Ze wzgledu na naped jest wówczas obojetne, w jaskim kierunku biegna kola, znajdujace sie w ukladzie, gdyz oba kola posrednie sa przymusowo stale wciskane w swoja od¬ powiednia przestrzen klinowa.W celu uzyskania mozliwie malych rozmiarów takiej przekladni, a zwlaszcza uzyskania równiez wiekszego zakresu zmiany szybkosci praktycznie w szerokich granicach, dwie jednakowe przekladnie moga byc ulozyskowane jedna nad druga, przy czym ich urzadzenia do zmiany szyb¬ kosci moga byc sprzezone ze soba. Wpro¬ wadzona szybkosc jest w dowolny sposób zwiekszana lub zmniejszana przez prze¬ kladnie oraz pomimo to daje sie regulo¬ wac recznie.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok przekladni z boku, pod- czajs gdy fig. 2 — jej przekrój pcHzioimy wzdluz linii 2 — 2 wedlug fig. 1. Fig. 3 po¬ daje w widoku z zewnatrz drugi przyklad wykonania takiej przekladni, przy czym oznaczono ja liniami kreskiowanymi. Fig. 4 podaje przekrój poiziomy przekladni wydluz linii 4 — 4 wedlug fig. 3. Fig. 5 uwidocznia trzeci przyklad wykonania przekladni w przekroju podluznym.W skrzynce a wedlug fig. 1 i 2 j est ulozyskowany wal napedzajacy 6 z kolem stozkowym napedowym c. Naped moze odbywac sie w dowolny sposób. Lozysko walu b obejmuje obsada d. W obsadzie d jest prowadzony suwak e z zebatka f, z która zazebia sie kolo zebate g, które z zewnatrz mozna przestawiac kolem recz¬ nym h. Suwak e dzwiga na wale i, równo¬ leglym do walu b, posrednie kolo cierne k, które jest wykonane jako -stozek po¬ dwójny z przeciwleglymi powierzchnia¬ mi tocznymi. Powierzchnia stozkowa, zwró¬ cona do obsady d, wspólpracuje z kolem napedowym c, druga powierzchnia stozko¬ wa — z kolem napedzanym /, które rów¬ niez jest ulozyskowane w skrzynce a i prze¬ nosi dalej sile.Zmiane przekladni osiaga sie za pomoca obracania w jednym lub drugim kierunku kola recznego h, wskutek czego stozek po¬ dwójny k ustawia sie odpowiednio miedzy kolem napedzajacym c a kolem napedza¬ nym /. Dzieki temu daje sie osiagnac zmia¬ ne szybkosci w stosunkowo duzych grani¬ cach. Dzieki ulozyskowaniu obsady \d na wale b oraz dzieki mimosrodowemu ulo¬ zyskowaniu na wprost niej kola napedza¬ nego /, w ohu kierunkach obrotu obsady d otrzymuje sie klinowy nacisk posredniego kola ciernego k na kolo napedzajace c i kolo napedzane /, tak iz nacisk jest tym wiekszy, im wieksza jest sila przenoszona.W przykladzie wedlug fig. 3 i 4 dwa kola posrednie k o ksztalcie stoz¬ ków podwójnych sa osadzone na czopach i, umocowanych w przeciwleglych obsa¬ dach. W celu przenoszenia rózniacych sie od siebie szybkosci, oba suwaki e daja sie przestawiac pod pewnym katem wzgledem obu stozków ciernych cii -przy pomocy kola recznego h za posrednictwem prze¬ kladni posredniej z kól zebatych m i ge Kola zebate g posiadaja odpowiednia dlu¬ gosc oraz zazebiaja sie z zebatkami / su¬ waków c.Obie obsady d obejmuja tylko czescio¬ wo tuleje lozyskowa n walu b, moga wa- — 2 —hac sie na tej tulei n oraz sa osadzone na niej mimosrodowo na kulkach. Obie obsa¬ dy d posiadaja zwrócone do siebie ramio^ na o, miedzy którymi jest napieta spre¬ zyna p, starajaca sie odciagac obsady ku dolowi wedlug lig. 3, wskutek czego oba kola stozkowe k wciskane sa w przestrze¬ nie Iklinowe, kreskowane ukosnie i powsta¬ jace w ten sposób, ze zarówno obsady d wzgledem walu b, jak równiez stozek cier¬ ny / wzgledem obu tych czesci sa osadzo¬ ne mimosrodowo w równym stopniu. Punk¬ ty srodkowe tych trzech ulozyskowan sa oznaczone literami x, y i z.W przykladzie wedlug fig. 5 dwie takie przekladnie sa wlaczone jedna za druga, to jest dwa waly b, V sa osadzone równo¬ legle i nieco przesuniete wzgledem siebie.Na zewnetrzny wal b dziala sila i ze stoz¬ ka ciernego c jest przenoszona za posred¬ nictwem stozka podwójnego k na stozek wydrazony /, ulozyskowany na drugim wa¬ le b', który dzwiga równiez stozek prze¬ noszacy c, wspólpracujacy z drugim stoz¬ kiem podwójnym k', który ze swej strony przenosi sile na drugi stozek wydrazony 7\ z którego walu sila moze byc nastepnie przenoszona dalej na zewnatrz. Tak, jak w przykladzie wedlug fig. 1 — 4, stozki podwójne k, H sa ulozyskowane na suwa¬ kach e, prowadzonych w obsadach d, d'.Kazda obsada moze wahac sie mimosrodo¬ wo na wale b wzglednie b\ Nastawienie odbywa sie za posrednictwem kól zebatych g, zazebiajacych sie z zebatkami / suwa¬ ków c. Kola posrednie q i r uskuteczniaja polaczenie miedzy obydwoma kolami ze¬ batymi g, tak iz za pomoca jednego kola recznego, znajdujacego sie na zewnatrz, mozna nastawiac szybkosci w granicach obu przekladni. Naped jednego z kól ze¬ batych g lub kól posrednich q i r moze odbywac sie w dowolny sposób, np. za po¬ moca kólka recznego. Poniewaz w obu przekladniach obsady d, d' sa osadzone przeciwlegle mimosrodowo na tulejach lo¬ zyskowych n walów b, b', przeto dla lozy¬ ska srodkowego walu b* uzyskuje sie znacz¬ ne odciazenie. PL