Wynalazek dotyczy wytwarzania sztucznej skóry, pokryc do podlóg, do me¬ bli, do samochodów lub innych przez prze¬ sycanie runek z wlókien srodkami wiaza¬ cymi w postaci piany. Znane dotychczas sposoby traktowania runek z wlókien srod¬ kami przesycajacymi w postaci piany po¬ siadaja te wade, iz daja nierównomierne produkty wskutek tworzenia sie pecherzy¬ ków i fald; prócz tego sposoby te nie na¬ daja sie do wytwarzania przesyconych ru¬ nek z wlókien o dowolnej grubosci.Okazalo sie, ze tej wady mozna unik¬ nac przesycajac przynajmniej dwa runka z wlókien srodkami wiazacymi w postaci piany, najpierw kazde oddzielnie, a nastep¬ nie laczac je i sprasowujac, przy czym mie¬ dzy zlozone razem runka wprowadza sie dalsze srodki wiazace w postaci piany.Przesycanie poszczególnych runek i ich skladanie przy dalszym przesycaniu mozna prowadzic w jednym zabiegu.Jako produkty wyjsciowe w sposobie wedlug wynalazku stosowane sa runka lub podobne wytwory z wlókien naturalnych lub sztucznych. Moga byc stosowane wlókna zwierzece, np. welna, jedwab, wlókna ze skóry surowej lub wyprawionej, wlókna roslinne, np. bawelna, wlókna z ly¬ ka, wlókna z drewna, wlókna mineralne, np. azbest, lub wlókna sztuczne, np. je¬ dwab sztuczny. W zaleznosci od rodzaju lub ilosci srodka przesycajacego, przyjmo¬ wanego przez runko z wlókien, wlóknamoga byc poddawane róznym obróbkom wstepnym. Na przyklad, wlókna mozna roztwierac przez gotowanie, mozna je trak¬ towac srodkami utleniajacymi lub tez przesycac srodkami zwilzajacymi Wlókna obrobione wstepnie lub nie¬ obrobione sa prowadzone przez zgrzeblar- ke lub podobne urzadzenie oraz* sa przera¬ biane na jednolite runko. Wlókna moga byc przy tym spulchniane lub bardziej roz¬ czesywane oraz po rozczesaniu moga byc silnie sprasowywane.Jako srodki wiazace stosowane' sa roz¬ twory, ubijane na piane, emulsje lub za¬ wiesiny kauczuku naturalnego, substan¬ cji kauczukowych, nitrocelulozy, zywic sztucznych, a zwlaszcza zywic plastycz¬ nych na cieplo i odwracalnych plastycz¬ nych na cieplo zywic, np. produktów poli¬ meryzacji lub mieszanych produktów poli¬ meryzacji nienasyconych zwiazków orga¬ nicznych, zwlaszcza zwiazków wieloakry- lowych, zwiazków wielowinyiowych lub wielostyrenów, schnacych lub nawpól schnacych olejów, bitumów, substancji kle¬ istych, rozpuszczalnych w wodzie, np. kle¬ ju, zelatyny, tragantu lub innych substancji bialkowych, srodków wiazacych pocho¬ dzenia nieorganicznego, np. szkla wodne¬ go, lub mieszaniny tych srodków. Tego rodzaju mieszaniny pian moga byc sporza¬ dzane z wodnych roztworów srodków wia¬ zacych lub równiez z roztworów w roz¬ puszczalnikach organicznych. Jest rzecza szczególnie korzystna stosowac emulsje wzglednie inne rozproszyny.Aby ulatwic tworzenie sie piany, do mieszanin srodków wiazacych moga byc dodawane substancje, które zmniejszaja napiecie powierzchniowe roztworu wzgled¬ nie fazy rozproszeniowej, np. saponiny, glukozydy, ciala bialkowe, produkty roz¬ kladu weglowodanów i kleju, np. miesza¬ niny silnie ogrzewanego cukru z guma arabska, mleczany potasowców i inne.W razie zyczenia do srodków Wiaza¬ cych mozna domieszac substancji dodat¬ kowych, srodków wulkanizujacych, przy¬ spieszaczy wulkanizowania, srodków zmiekczajacych, koagulujacych, np. sub- stanqi uczulajacych na cieplo, np. jonów metali dwu- lub trójwartosciowych, sub¬ stancji wypelniajacych, np. kaolinu, bento¬ nitów i podobnych srodków oddzialywaja¬ cych na piane wzmacniajaco lub usztywnia- jaco. Dalej moga byc dodawane substan¬ cje zgeszczajace, jak zelatyna, metyloce¬ luloza, klej, tragant, tragasol i podobne.Srodki wiazace i substancje dodatkowe sa ubijane na piane w mieszarce planeto- wej lub w podobnie dzialajacym urzadze¬ niu.Stosowanie srodków wiazacych w po¬ staci piany daje znaczna korzysc. Przy stosowaniu piany srodki wiazace mozna stosowac ze znacznie mniejsza iloscia cie¬ czy, np. do 2S°/o mniej, bez pogorszania zdolnosci przesycania. Dzieki temu moz¬ na skrócic znacznie czas suszenia przesy¬ conych runek z wlókien. Dzieki mniejsze¬ mu ciezarowi mas w postaci piany w prze¬ strzeni miedzy runkami moga zmiescic sie objetosciowo wieksze ilosci srodków wia¬ zacych niz przy stosowaniu cieklych srod¬ ków wiazacych. Poza tym doprowadzanie srodków wiazacych w postaci piany jest znacznie latwiejsze. Takze podczas czyn¬ nosci przesycania zachodzi tylko nieznacz¬ na strata substancji przesycajacej, gdyz srodek wiazacy w postaci piany nie moze tak latwo splywac z zewnetrznych brze¬ gów runka. Dalej nie potrzeba tak duzej starannosci, jak przy uzyciu cieklych roz- proszyn wzglednie emulsji, aby otrzymac równomierne przesycenie. Aby wyzyskac te zalety w calej rozciaglosci, nalezy celo¬ wo zwrócic uwage na to, aby byla zacho¬ wana budowa piany ze srodka wiazacego podczas calego przebiegu przesycania.Runka sa przesycane srodkami wiaza¬ cymi w postaci piany w urzadzeniu, w któ¬ rym wedlug wynalazku przesyca sie naj- — 2 —.pierw kazde runko oddzielnie, a nastepnie wspólnie skladajac je razem. Takie urza¬ dzenie sklada sie zasadniczo przynajmniej z dwóch ruchomych podkladek, sluzacych do prowadzenia poszczególnych runek, z urzadzen powlekajacych, umieszczonych nad tymi podkladkami, oraz z prasy, skla¬ dajacej sie z przyciskanych do siebie czlo¬ nów, miedzy którymi ukladane sa poszcze¬ gólne runka. Jako ruchome podkladki do przyjmowania poszczególnych runek w pierwszym rzedzie moga byc zastosowane walce, dalej tasmy przenosnikowe lub plót¬ na doprowadzajace. Jako urzadzenie po¬ wlekajace sluza korzystnie wedce, tasmy lub noze do rozprowadzania. Prasa zawie¬ ra pare walców lub pare tasm przenosni¬ kowych. W przypadku zastosowania wal¬ ców, moga byc one ewentualnie podgrze¬ wane. Korzystnie sa one wykonywane jako walce sitowe w celu odprowadzania nad¬ miaru srodków wiazacych podczas spra- sowywania.Runka z wlókien moga byc ulozone np. na tasmach przenosnikowych bez konca, umieszczonych poziomo lub ukosnie pod dowolnym katem, jedno na drugim, oraz moga byc przesycane srodkietm..wiazacym, ubitym na piane, w taki sposób, aby sro¬ dek wiazacy byl nakladany najpierw na kazde runko z osobna, a nastepnie wpro¬ wadzany miedzy skladane ze soba runka.Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku, przy czym fig. 1 przedstawia przekrój pionowy urza¬ dzenia wedlug wynalazku, fig. 2 — prze¬ krój pionowy odmiany tego urzadzenia, a fig. 3 i 4 przedstawiaja przekroje piono¬ we dalszych dwóch odmian urzadzenia.Runka 3 z wlókien sa doprowadzane na tasmach przenosnikowych 2 bez konca, umie¬ szczonych ukosnie wzgledem siebie i prowa¬ dzonych £a posrednictwem walców 1. Nad tasmami przenosnikowymi 2 umieszczone sa walce powlekajace 4, przy pomocy których srodek wiazacy wzgl.przesycajacy 5 wposta- ci piany jest wtlaczany'w runka z wlókien.Przesycone oddzielnie runka sa naklada¬ ne na siebie i sprasowywane w szczelinie pomiedzy para walców 6; przy czym mie- / dzy runka wprowadza sie dalszy srodek przesycajacy 5 w postaci piany. Runka przesycone razem i sprasowane sa odpro¬ wadzane jako jednolita tasma 7 ze iszcze- limy miedzy walcami 6* W ten sposób moz¬ na przesycac równiez wiecej niz dwa run¬ ka z wlókien. Jak to oznaczono liniami przerywanymi na fig. 1, zamiast dwóch ru¬ nek z wlókien mozna przesycac np. cztery runka przesycajac najpierw kazde z nich oddzielnie na tasmach przenosnikowych przy pomocy walców powlekajacych, a na¬ stepnie laczac te runka w jedna tasme i sprasowujac ja miedzy walcami 6.W szczególnie korzystnej postaci wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku na¬ rzady prasy, np. walce lub tasmy przeno¬ snikowe, sluza jednoczesnie jako podklad¬ ki do nasycania poszczególnych runek. Te postacie wykonania sa przedstawione na fig. 2 i 3. Urzadzenie do nasycania wedlug fig. 2 sklada sie z dwóch umieszczonych obok siebie walców poziomych 8, które mozna przesuwac wzgledem siebie przy pomocy urzadzenia nastawczego 9, oraz z dwóch mniejszych walców 10 umieszczo¬ nych nad walcami 8, przy czym mniejsze walce, utrzymywane luzno na ramieniu 11, przylegaja do d"wóch walców 8. Oba run¬ ka 3 z wlókien sa prowadzone po kraz¬ kach 13 miedzy umieszczonymi nad soba walcami 10 i 8, przy czym walce 10 wci¬ skaja w runka srodek przesycajacy 5 w po¬ staci piany. Runka* przesycone oddziel¬ nie, sa wreszcie laczone w jednolita tasme 7 miedzy umieszczonymi obok siebie wal¬ cami 8, przy czym miedzy poszczególne runka wprowadzany jest dalszy srodek wiazacy 5. Szerokosc szczeliny miedzy duzymi walcami 8 moze byc nastawiana w zaleznosci od zadanego nacisku wtlacza- — 3 —nia. Male walce 10 wciskaja srodek wia¬ zacy w runka z wlókien tylko swym wla¬ snym ciezarem/ Ciezar tych walców moze byc rózny, przy czym w zaleznosci od wiel¬ kosci tego ciezaru srodek przesycajacy be¬ dzie wchodzil glebiej lub plyciej w runko z wlókien. Przy szerokosci roboczej wal¬ ców 10 równej 140 cm do przesycania ru¬ nek o wadze 40 g na metr kwadratowy sto¬ suje sie walce o ciezarze lod 6 do 10 kg, do przesycania runek o wadze 80 g/m2 — walce o ciezarze od 30 do 50 kg, wreszcie do przesycania runek o wadze 100 g/m2 — walce o ciezarze od 80 do 120 kg. Górne walce 10 moga byc napedzane nie tylko wskutek tarcia o dolne walce, lecz równiez przy pomocy specjalnego urzadzenia na¬ pedowego.Na fijg. 3 przedstawiono inna postac wykonania wynalazku. W tym przypad¬ ku oba runka 16 sa skladane ze soba na dwóch tasmach przenosnikowych 18 bez konca, prowadzonych walcami 17* Srodek przesycajacy 5 jest wprowadzany z jednej strony miedzy noze rozprowadzajace 20 i poszczególne runka 3, na których jest on rozdzielany; z drugiej strony srodek ten jest wprowadzany miedzy oba zlozone ze soba runka. Ze szczeliny miedzy walcami odprowadzana jest jednolita tasma 7, prze¬ sycona równomiernie.Dzieki sposobowi wedlug wynalazku uzyskuje sie liczne korzysci. Powtórne przesycenie prowadzi do bardzo równo¬ miernych produktów, przy czym wspólne przesycanie zlozonych ze soba runek sluzy jako uzupelnienie przesycania runek po¬ szczególnych. Poszczególne runka prze¬ sycone ukladaja sie gladko na powierzchni prasy, dzieki czemu unika sie tworzenia sie jakichkolwiek pecherzyków powietrznych.Wreszcie wynalazek umozliwia jedno¬ czesne przesycanie kilku runek róznymi srodkami wiazacymi;, przy czym jedna po¬ wierzchnia, np. górna powierzchnia prze¬ sycanego runka z wlókien, moze byc po¬ traktowana okreslonymi srodkami! wiaza¬ cymi, ulatwiajacymi przyleganie laki, wzglednie barwnymi srodkami pokrywaja¬ cymi mozliwie cala powierzchnie, a druga powierzchnia, np. dolna, moze byc po¬ traktowana bezbarwnymi srodkami wiaza¬ cymi wzglednie bafwnymi, zwlaszcza kle- jacymi srodkami wiazacymi.Niej ednokrotnie runka przesycane z wló¬ kien nie posiadaja dostatecznej odporno¬ sci, tak iz przy przesycaniu moze ulec uszkodzeniu ich budowa wlóknista, W ta¬ kich przypadkach okazalo sie rzecza ko¬ rzystna traktowac runka przed przesyca¬ niem takimi ilosciami srodków wzmacnia¬ jacych i sklejajacych, aby po suszeniu po¬ wstala mozliwie scisla jednolita po¬ wierzchnia, która z jednej strony nadaje runku pewna wytrzymalosc, a z drugiej strony zapobiega przenikanili srodka wia¬ zacego, zastosowanego przy przesycaniu, a za tym brudzeniu podkladek, na których umieszczone sa runka. Najkorzystniej jest wybrac takie srodki klejace, które sa nie¬ rozpuszczalne w wodzie wzglednie nie zwilzaja sie woda. W tym przypadku przy nasycaniu srodkami wiazacymi w po¬ staci piany mozna osiagnac to, ze przesy¬ canie bedzie odbywalo sie tylko na po¬ wierzchni 'zewnetrznej, ograniczonej wstep¬ nym traktowaniem. Potraktowane wstepnie runka sklada sie ze soba tak, aby strony runek potraktowane wstepnie znajdowaly sie na zewnatrz, Równiez i w tym przy¬ padku runka sa przesycane najpierw od¬ dzielnie, a potem sa skladane i sprasowy- wane, przy czym miedzy zlozone ze soba runka wprowadza sie dalsze srodki wiaza¬ ce w postaci piany.Na ogól dwukrotne przesycanie wystar¬ cza juz do uzyskania równomiernych pro¬ duktów. Okazalo sie jednak w pewnych przypadkach, ze pomimo dwukrotnego przesycania srodek wiazacy nie wnika do¬ statecznie gleboko i równomiernie w prze¬ sycane runka z wlókien. Pochodzi to — 4 —stad, ze srodek wiazacy w postaci piany, którym zostaly pokryte poszczególne run¬ ka przy pierwszym przesycaniu, nie zwiilza dostatecznie powierzchni runek, W celu uzyskania dobrego przesycania juz przy pierwszym przesycaniu prasuje sie kazde runko po przesycaniu i dopiero wów¬ czas runka moga byc zlozone razem. Mozna to osiagnac w ten sposób, ze miedzy urza¬ dzeniem powlekajacym a prasa, w której sklada sie ze soba runka, umieszcza sie przynajmniej jeszcze jedna prase do pra¬ sowania poszczególnych runek. Urzadzenie stosowane do tego celu moze byc wykonane tak, aby urzadzenie powlekajace poszcze¬ gólnie runka bylo wykonane jednoczesnie jako narzad prasy do prasowania poszcze¬ gólnych runek. Urzadzenie tego rodzaju moze byc wykonane np. z trzech poziomych par walców 22, 23 i 24 umieszczonych nad soba. Runka 3 z wlókien sa prowadzane najpierw miedzy walcami 22, 23, przy czym miedzy walce 23 a runka wprowadza sie mase przesycajaca 5 w postaci piany. Za pomoca walców powlekajacych 23 srodek wiazacy jest wtlaczany w runka. Nastepnie kazde runko otacza mniej wiecej polowe obwodu górnych walców 23 oraz jest odbie¬ rane przy pomocy walca 24, umieszczonego nad walcem 23 i obracajacego sie w kierun¬ ku przeciwnym. Dzieki temu wywierany jest nacisk równiez na strone zewnetrzna przy nasycaniu poszczególnych runek. Na¬ cisk ten powoduje lepsze przesiakanie runka z wlókien masa przesycajaca. Poszczególne runka, prowadzone po walcach 24, sa skla¬ dane razem miedzy walcami 22, przy czym miedzy te walce wprowadzany jest dalszy srodek wiazacy. Ze szczeliny miedzy wal¬ cami 22 odprowadzana jest jednolita tasma 7 przesycona równomiernie.Jest rzecza korzystna, aby poszczególne walce takiego urzadzenia byly rózne. W pe¬ wnych przypadkach zmniejszaja sie sredni¬ ce walców w kierunku ku górze, jak to przedstawiono na fig. 4. W innych przypad¬ kach odwrotnie jest rzecza korzystna, aby u góry byly umieszczone walce o najwiek¬ szej srednicy. Osadzenie w lozyskach wal¬ ców jest uskuteczniane przy tym celowo tak, aby -skladane ze soba runka tworzyly mozliwie ostry kat. Dzieki temu uzyskuje sie lepszy rozdzial masy w postaci piany na powierzchni runka oraz unika sie two¬ rzenia sie fald.Jest rzecza samo przez sie zrozumiala, ze zamiast walców górnych 24 mozna umiescic inne urzadzenia prasowe- Jest równiez rzecza mozliwa umiescic nad soba kilka walców prasujacych oraz wstepnie przesycone runka wprowadzac oddzielnie kilkakrotnie miedzy walce prasujace i od¬ wracac je.Jezeli runka sa prasowane oddzielnie miedzy przesycaniem pojedynczych runek a przesycaniem wspólnym, wówczas zale¬ ca sie silniej przesycac runka, aby mogly one wytrzymac lepiej naprezanie przy na¬ wijaniu ich na walce.Przyklad. Dwa runka z wlókien o sze¬ rokosci 135 cm i o wadze okolo 140 g na 1 m2 wprowadza sie do urzadzenia wedlug fig. 2, Srednica pary walców poziomych 8 wynosi 30 cm. Srednica pary górnych wal¬ ców poziomych wynosi okolo 10 om, sze¬ rokosc 1,40 m, a ciezar okolo 120 kg. Oba. runka z wlókien sa wprowadzane z boków miedzy pary walców 10 i 8. Miedzy runka i walce 10 wprowadza sie srodek wiazacy w postaci piany o nastepujacym skladzie: 250 czesci 40% -owej emulsji estru kwasu wieloakrylowego (znanej w han¬ dlu pod nazwa ,,korealgrundu"), 20 ,, zelatyny, 250 ,, 50%-owego roztworu alkoholu laurylowego, 13 ,, fosforanu trójkrezylu, 50 M 50%-owego roztworu saponiny, 1 „ emulgatora, 10% roztworu kazeiny. — 5 —Z 10 litrów tej mieszaniny zostaje wy¬ tworzone 36 litrów piany po 5 minutach ubijania tej mieszaniny w mieszarce pla- netowej.Runka, przesycone oddzielnie, sklada sie nastepnie razem miedzy walcami 8, przy czym miedzy runka wprowadza sie dalszy srodek przesycajacy. Do tego wspólnego przesycania moze byc stosowa¬ ny ten sam srodek wiazacy, jak przy prze¬ sycaniu poszczególnych runek. Mozna jed¬ nak zastosowac równiez inny srodek wia¬ zacy, np. o skladzie nastepujacym: 160 2 1 2 400 15 5 10 czesci 11 11 11 11 11 U 11 i 60% -owego lateksu, przyspieszacza, siarki, tlenku cynku, 3% -owego roztworu srodka zwilzajacego, 50%-owego roztworu saponiny, barwników indantrenowych, 5% -owego roztworu wultamolu. 10 litrów takiej mieszaniny daje po 5 minutach ubijania 25 litrów piany. Runko, majace byc przesycane powtórnie, opusz¬ cza walce 8 z szybkoscia okolo 2 metrów na minute oraz moze byc poddawane bez¬ posrednio dalszym obróbkom. Runko to jest przesycone calkowicie oraz odznacza sie gladka powierzchnia bez fald. PL