W celu zwiekszenia sprawnosci samolo¬ tów wojennych stosuje sie, jak wiadomo, silniki o duzej liczbie obrotów i trójsmigo- we smigla.Im wieksza jest liczba obrotów silnika, a tym samym równiez i smigla, tym wie¬ cej przy strzelaniu z karabina maszynowe¬ go poprzez smiglo nalezy sie liczyc z roprzu- tem, tj. z okolicznoscia, ze im wieksza jest liczba obrotów smigla, tym wiecej punkt, w którym pocisk przechodzi przez plaszczy¬ zne obrotu smigla, zbliza sie do nastepnej smigi tegoz smigla. Tego rodzaju rozrzut posiada bardzo duze znaczenie przy uzyciu smigiel o trzech lub wiecej smigach. Do synchronicznego strzelania paprzez takie smiglo o trzech lub wiecej smigach znane synchronizatory nie nadaja sie, poniewaz ustalony rozrzut pocisków w plaszczyznie obrotu smigla wskazuje, ze strzelanie takie nie daje juz gwarancji bezpieczenstwa wlasnego samolotu, pocisk bowiem moze trafic w smige wlasnego smigla. Tak np. przy smigle trójsmigowym pole do strzalu miedzy dwiema sasiednimi smigami smigla jest mniejsze wiecej niz o jedrna trzecia anizeli przy smigle dwusmigowym.Dla zapobiezenia temu stosuje sie wy¬ przedzanie przy synchronicznym strzela¬ niu, tj. spust karabina maszynowego uru¬ chamia sie wczesniej, nizby to odpowiadalo zwyklej synchronizacji przy zwyklym strzelaniu poprzez smiglo. To wyprzedza¬ nie, które przyspiesza wystrzal, zmniejszarozrzut karabina maszynowego przy u- wzglednieniu liczby obrotów smigla i umo¬ zliwia bezpieczne strzelanie równiez po¬ przez trój- lub wielosmigowe smiglo. Wy¬ nalazek niniejszy polega na ulepszeniu syn¬ chronizatorów tego typu dzieki temu, ze, poczynajac od pewnej liczby obrotów smi¬ gla, kciuk lub kciuki synchronizatora zo¬ staja na swym wale samoczynnie przesta¬ wione pod wplywem jego obrotu w kierun¬ ku obrotu tego walu. W ten sposób zapo¬ biega sie uszkodzeniu nie tylko nastepnej smigi, lecz równiez, wskutek przedwczes¬ nej synchronizacji, poprzedniej smigi smi¬ gla.Na rysunku fig., 1 przedstawia w prze- kroju poprzecznym przyklad wykonania wynalazku, a fig. 2 — wykres, wyjasniaja¬ cy sposób dzialania synchronizatora we¬ dlug wynalazku.Na fig. 1 uwidoczniono dwa polozenia czesci synchronizatora wedlug wynalazku, & mianowicie, polozenie czesci, nakreslo¬ nych liniami przerywanymi i oznaczonych literami bez wskazników, jest polozeniem tych czesci przed rozpoczeciem ruchu urza¬ dzenia do nastawiania kciuka synchroniza¬ cyjnego, podczas gdy polozenie czesci, na¬ kreslonymi liniami pelnymi i oznaczonych literami z kreskami, jest polozeniem, jakie zajmuja te czesci na koncu ruchu przesta¬ wiajacego. Obydwa polozenia tworza ze soba kat najwiekszego wyprzedzania ot.Na wale H, który za pomoca dowolnej odpowiedniej przekladni jest polaczony z walem napedowym silnika, i ewentualnie bezposrednio albo za pomoca przekladni jest równiez polaczony z walem smigla sa¬ molotu, jest luzno i obrotowo osadzona tar¬ cza kciukowa V. Ta tarcza kciukowa obra¬ ca sie przy pomocy nizej opisanych narza¬ dów równoczesnie i z ta sama liczba obro¬ tów, co i wal H, i w znany sposób za pomo¬ ca krazka K i narzadu pobudzajacego J naciska synchronicznie na nie uwidocznio¬ ny na rysunku spust karabina maszynowe¬ go. Obok tarczy kciukowej V jest osadzo¬ ny na wale H narzad przestawiajacy R. Na tym narzadzie sa osadzone na czopach C srednicowo przeciwlegle wah- liwe ciezarki Z. Kazdy ciezarek Z jest polaczony ze sprezyna pociagowa P, któ¬ ra z jednej strony za pomoca czopa 0 jest przegubowo polaczona z ciezarkiem Z, a z drugiej strony za pomoca czopa B — z czescia narzadu R, srednicowo przeciwle¬ gla do miejsca C przegubowego polaczenia odnosnego ciezarka Z z tarcza kciukowa.Czop O kazdego ciezarka jest polaczony za posrednictwem wodzika T z czopem A, osa¬ dzonym w tarczy kciukowej V. Cale urza¬ dzenie jest umieszczone w szczelnie na olej zamknietej oslonie S, przymocowanej sru¬ bami m do (nie uwidocznionego na rysun¬ ku) kolnierza karteru silnika.Gdy narzad R, a z nim i tarcza kciuko¬ wa V, obraca sie w kierunku oznaczonym strzalka N, wówczas na 'tarcze kciukowa 7, osadzona luzno na wale H, dzialaja ciezar¬ ki Z za pomoca wodzików T Wbrew sprezy¬ nom P, przy czym ciezarki Z wytwarzaja sile odsrodkowa. Sila odsrodkowa ciezar¬ ków Z dziala wbrew sile sprezyn P, które usiluja przekrecic tarcze kciukowa V w kierunku przeciwnym (odwrotnym do kie¬ runku, oznaczonego strzalka N).Do ograniczania krancowego polozenia tarczy kciukowej V, wywolanego dziala¬ niem ciezarków odsrodkowych Z, sluzy wystep r na narzadzie R. Uwidocznione na rysunku liniami przerywanymi normalne polozenie "tarczy kciukowej V (bez wy¬ przedzania) moze byc równiez ustalone dowolnym (na rysunku nie uwidocznio¬ nym) wystepem, umieszczonym na narza¬ dzie R, lub sila sprezyn P.Opisany synchronizator dziala w naste¬ pujacy sposób.Pod napedem silnika samolotu wal H obraca sie synchronicznie w kierunku oznaczonym strzalka N. Dopóki sila spre¬ zyn P jest wieksza ód mofnentów, wytwo- — 2 —rzanych przez sily odsrodkowe M ciezar¬ ków Z, to urzadzenie to dziala jak znane synchronizatory, w których tarcze kciukom we V sa umocowane na wale. Gdy jednak liczba obrotów walu H9 a zatem równiez liczba obrotów smigla samolotu, osiaga pe¬ wna z góry okreslona wartosc, wówczas zwieksza sie moment sily odsrodkowej M i przezwycieza sile sprezyn P, wskutek czego ciezarki Z zaczynaja sie obracac w kierunku momentu odsrodkowego M i za pomoca wodzików T powoduja przekrece¬ nie tarczy kciukowej V na wale H w kie¬ runku strzalek N. W ten sposób tarcza kciukowa V zaczyna wczesniej oddzialywac na narzad pobudzajacy J, to znaczy (naste¬ puje wczesniejszy wystrzal. Przy okreslo¬ nej liczbie obrotów ciezarki Z zajmuja miejsce na wystepach r, wskutek czego o- siaga sie najwiekszy kat wyprzedzenia a.Przy dalszym zwiekszeniu liczby obrotów ten kat wyprzedzenia nie zmienia sie wie¬ cej, lecz rozrzut katowy synchronicznego strzelania zaczyna sie znowu zwiekszac.Wystepy r na narzadzie R zapobiegaja za¬ tem zbyt wielkiemu wyprzedzaniu tarczy kciukowej V.W opisany sposób osiaga sie odpowie¬ dnie wyprzedzanie zsynchronizowanych na¬ cisków spustu karabina maszynowego, po¬ wodujacych/jego strzaly przy wzrastajacej liczbie obrotów smigla. Dzieki temu osiaga sie równiez zmniejszenie kata rozrzutu po¬ cisków o kat wyprzedzania a lub o jego wielokrotna, zaleznie od tego, jaka prze¬ kladnie sie obiera miedzy walem H i wa¬ lem smigla.Dla uproszczenia w podanym 'przykla¬ dzie wykonania uwidoczniono tylko jedna tarcze kciukowa V. Rozumie sie jednak sa¬ mo przez sie, ze do uruchamiania kilku ka¬ rabinów maszynowych mozna stosowac równiez znany pod wzgledem konstrukcyj¬ nym uklad kilku tarcz kciukowych. Wza- jemne polozenie tych tarcz kciukowych mo¬ zna z góry nastawic, np. za pomoca uze¬ bienia, odpowiednio do polozenia karabina maszynowego, po czym tarcze kciukowe po nastawieniu tworza jedna calosc, urucha¬ miana za pomoca wspólnego urzadzenia wedlug wynalazku; calosc ta stosownie do liczby tarcz kciukowych uruchamia wieksza liczbe niezaleznych narzadów popychaja¬ cych /, uruchamiajacych spusty1 karabinów maszynowych.Sila sprezyn P, przeciwdzialajacych si¬ le odsrodkowej M ciezarków Z, jest tak do¬ brana, zeby przestawienie tarczy kciuko¬ wej V nastepowalo dopiero po przekrocze¬ niu okreslanej liczby obrotów walu H, tj. takiej liczby obrotów, przy jakiej normal¬ ny rozrzut, wystepujacy przy uzyciu zna¬ nych synchronizatorów z nieruchoma tar¬ cza kciukowa lub podobnym narzadem, byl¬ by taki sam lub wiekszy od najwiekszego kata wyprzedzania a, który bylby osiagal¬ ny za pomoca urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku.Na fig. 2 odciete przedstawiaja szyb¬ kosc smigla, wyrazona w obrotach na mi¬ nute, a rzedne — wyprzedzanie katowe tarczy kciukowej lub rozrzut przy strzela¬ niu poprzez smiglo. Linia pelna przedsta¬ wia regulowanie wyprzedzania przez obrót tarczy kciukowej, przerywana linia ukosna przedstawia zwykly rozrzut bez przyspie¬ szonego spustu, linia zas, oznaczona krop¬ kami i kreskami, przedstawia rozrzut, re¬ gulowany przez przyspieszony spust. Li¬ nia pelna wskazuje, ze poczawszy od szyb¬ kosci smigla, wynoszacej 1200 obr/min. tar¬ cza kciukowa V jest, praktycznie biorac, sztywno polaczona z walem H. Poczynajac od tej szybkosci az do 2000 obr/min tarcza kciukowa V obraca sie w kierunku obrotu N walu H, przy czym najwiekszy kat wy¬ przedzania a wynosi 40°. Powyzej 2000 obr/min kat wyprzedzania a nie ulega zmia¬ nom. Na fig. 2 oznaczono równiez linia przerywana zmiane rozrzutu. Przy obraca¬ niu sie smigla z szybkoscia do 1200 obr/min rozrzut wzrasta w sposób zwykly, 3 —poniewaz urzadzenie wedlug wynalazku jest jeszcze nieczynne. Przy 1200 obr/min kat rozrzutu dochodzi do 45°. Poczynajac od 'tej szybkosci, nastepuje wyprzedzajacy obrót tarczy kciukowej V, wyrównywujacy dalszy wzrost kata wyprzedzania, wskutek czego rozrzut do 2000 obrotów smigla na minute pozostaje bez zmiany, tj. wynosi o- kolo 45°. Poczynajac od obrotu smigla z szybkoscia 2000 obr/min nastepuje dalszy wzrost rozrzutu, który jednakze bez urza¬ dzenia wedlug wynalazku nastapilby juz przy 1200 obr/min smigla. PL