lAol- Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu ciaglego odlewania rur, przeznaczonych dc dalszej obróbki mechanicznej przez walco¬ wanie, wyciaganie itd., oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu. Sposób niniej¬ szy mozna zastosowac do odlewania rur ze wszystkich spotykanych w przemysle me¬ tali, jak np. ze stali, miedzi, mosiadzu, alu¬ minium itd. Nastepnie wedlug wynalazku mozna wytwarzac rury o takiej grubosci scianek, jaka jest potrzebna do dalszej ob¬ róbki ich znanymi sposobami, czyli o gru¬ bosci scianek okolo 4 — 10 mm i srednicy okolo 40 — 200 mm.Piod wyrazeniem „ciagle odlewanie" nalezy tu rozumiec odlewanie rur o nie¬ ograniczonej dlugosci. Jednakze za pomoca odpowiedniego urzadzenia przecinajacego, polaczonego z maszyna odlewnicza, mozna otrzymywac rury o zwyklej dlugosci, po¬ trzebnej do dalszej obróbki.Proponowano juz stosowanie róznych sposobów wytwarzania odlewów o pelnym przekroju poprzecznym, przy czym niektó¬ re z tych sposobów znalazly zastosowanie w praktyce. Jednakze dotychczas nie jest znany zaden sposób ciaglego wytwarzania odlewów wydrazonych, który by znalazl szersze zastosowanie w praktyce.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na tym, ze metal wlewa sie z góry do foirmy, której zewnetrzny plaszcz chlo-dzacy jest poruszany w znany sposób ru¬ chem zwrotnym w kierunku jej osi. Z tej formy gotowa rure wyciaga sie za pomoca urzadzenia przenosnikowego, przy czym odprowadzanie ciepla odlewanego metalu odbywa sie zasadniczo od wewnatrz ku ze¬ wnatrz wytwarzanej rury.W celu lepszego odprowadzania ciepla na zewnatrz forma odlewnicza sklada sie z zewnetrznego sztucznie chlodzonego pla¬ szcza i wewnetrznego rdzenia z masy ognio¬ trwalej. Dqprowadzanie roztopionego me¬ talu uskutecznia sie korzystnie w kierun¬ ku od osi ku zewnetrznemu obwodowi wy¬ twarzanej rury.Urzadzenie wedlug wynalazku sklada sie zasadniczo z wlewu do doprowadzania metalu do formy, zamknietego na swym dolnym koncu i zaopatrzonego w boczne otwory wyjsciowe, oraz z zewnetrznego plaszcza chlodzacego. Wlew jest zaopatrzo¬ ny w rdzen z materialu ogniotrwalego, naj¬ lepiej z grafitu..Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia widok urzadzenia z przodu, czescio¬ wo w przekroju, fig. 2 — widok z boku, a fig. 3 — szczegól urzadzenia.Roztopiony metal z kadzi m zostaje wprowadzony do zbiornika posredniego n, wykonanego z materialu ogniotrwalego.Zbiornik ten posiada scianke przedzielaja¬ ca p, zaopatrzona u dolu w otwór o laczacy oba przedzialy h i z. Metal z przedzialu h przeplywa natychmiast do przedzialu z.Poniewaz otwór o znajduje sie przy dnie zbiornika n, przeto zuzel nie moze sie do¬ stac do przedzialu z. Metal z przedzialu z przeplywa przez wlew a i przez otwory b, wykonane w dolnym koncu tego wlewu do formy i, utworzonej z plaszcza chlodzace¬ go k i rdzenia wewnetrznego d.Doprowadzanie wody chlodzacej do plaszcza chlodzacego k uskutecznia sie przez przewód x, a odprowadzanie — przez obwód y. Plaszcz chlodzacy k razem z przewodami x i y jest w znany sposób poruszany ruchem zwrotnym w kierunku osi wytwarzanej rury za pomoca np. me¬ chanizmu mimosrodowego v, q i kola paso¬ wego r.Metal wyplywajacy z wlewu a wypel¬ nia przestrzen miedzy zewnetrznym plasz¬ czem chlodzacym k i rdzeniem wewnetrz¬ nym d. W ten sposób wytworzona rura g jest stopniowo wyciagana od dolu za pomo¬ ca krazków u.Krazki u sa napedzane za pomoca slt- maka s, osadzonego na wale kola pasowe¬ go r i zazebiajacego sie z kolem slimako¬ wym t, polaczonym z krazkami u.Rdzen d jest wykonany z materialu ogniotrwalego w celu zapobiezenia odpro¬ wadzaniu ciepla wytwarzanej rury ku we¬ wnatrz. Zasadnicza cecha sposobu wedlug wynalazku niniejszego jest to, ze cieplo jest odprowadzane tylko na zewnatrz, wsku¬ tek bezposredniego stykania sie roztopio¬ nego metalu z ochladzanymi sciankami pla¬ szcza chlodzacego k. Stwierdzono, ze wsku¬ tek takiego chlodzenia odlewany metal w miejscu styku ze sciankami plaszcza k kur¬ czy sie bardzo szybko, wskutek czego mie¬ dzy wytwarzana rura p i sciankami pla¬ szcza k powstaje wolna przestrzen, zwiek¬ szajaca sie w miare przesuwu rury ku do¬ lowi. Nawet gdy po skrzepnieciu metalu rura g nie styka sie juz ze scianka pla¬ szcza chlodzacego k, to i wówczas cieplo jest oddawane na zewnatrz przez promie¬ niowanie.Poniewaz rdzen d jest wykonany z -ma¬ terialu ogniotrwalego i nie jest chlodzony, lecz odwrotnie ciagle ogrzewany do wyz¬ szych temperatur doplywajacym (metalem, przeto, praktycznie biorac, cieplo rury g nie jest odprowadzane ku wewnatrz. W ten sposób osiaga sie, ze metal wewnetrz¬ nej warstwy scianek rury g krzepnie wol¬ niej niz metal zewnetrznej warstwy tej ru¬ ry, wskutek czego kurczenie sie rury od wewnatrz nastepuje wolniej niz od ze- — 2 —wnatrz. Takie odprowadzanie ciepla tylko na zewnatrz zapobiega przywieraniu rury g do rdzenia d.Dalszym srodkiem zapobiegajacym przywieraniu rury do rdzenia jest wyko¬ nanie tego rdzenia z grafitu.Wreszcie wazne jest stozkowe uksztal¬ towanie rdzenia tak, aby jego srednica zmniejszala sie ku dolowi.Na fig. 3 przedstawiony jest w wiek¬ szej podzialce szczegól urzadzenia.Wedlug fig. 3 metal doprowadza sie do formy przez wlew a. Wlew ten jest wyko¬ nany z materialu, odpornego na nagryza¬ nie przez odlewany metal, i moze byc wy¬ konany ze znanych materialów ogniotrwa¬ lych lub metali. Wlew a moze byc w zna¬ ny sposób, np. za pomoca oporników elek¬ trycznych, ogrzewany do temperatury od¬ lewanego metalu w celu zapobiezenia krzepnieciu tego metalu wewnatrz wlewu.Ponadto wlew a jest zaopatrzony u dolu w dno l i kilka otworów b, przez które me¬ tal jest doprowadzany do formy. Otwory te siegaja celowo az do dna l wlewu a, aby nie powstawaly przestrzenie, mogace prze¬ szkadzac swobodnemu przeplywowi meta¬ lu. Dno l wlewu a jest zaopatrzone w swo- rzen c, sluzacy do zamocowywania stozko¬ watego rdzenia d z ogniotrwalego materia¬ lu. Rdzen ten jest utrzymywany od dolu podkladka e i zatyczka /. scianki plaszcza chlodzacego k sa w znany sposób wykona¬ ne z miedzi i chlodzone woda.Ruch plaszcza chlodzacego k w kierun¬ ku osi podluznej odlewanej rury g moze byc wywolywany w dowolny znany sposób, tak jednak, aby umozliwial wytwarzanie rury. Ruch ten winien byc korzystnie obra¬ ny tak, aby ruch plaszcza k w dól odpowia¬ dal posuwowi rury g najprzód, a ruch pla¬ szcza k w góre odbywal sie stosunkowo predko, co jest — jako takie — znane.Z fig. 3 wynika, ze roztopiony metal do¬ prowadza sie wpierw do pierscieniowej przestrzeni formy odlewniczej o wymia¬ rach wiekszych niz przestrzien wlasciwej formy odlewniczej, utworzonej z rdzenia d i plaszcza k i odpowiadajacej przekrojowi poprzecznemu scianek wytwarzanej rury.Dzieki teimu moga byc wytwarzane szcze¬ gólnie cienkoscienne rury, co bylo dotych¬ czas polaczone z duzymi trudnosciami wzglednie nie bylo mozliwe w ogóle. Tak np. dotychczas przy odlewaniu rur cienko¬ sciennych najpierw odlewano rury o sto¬ sunkowo grubych sciankach i dopiero póz¬ niej rury te byly przepuszczane przez od¬ powiednie walcarki lub wyciagarki w celu zmniejszenia grubosci ich scianek.Przyczyna tych Wad znanych sposobów bylo zwlaszcza to, ze stosowamy rdzen rów¬ niez i w tej czesci przestrzeni pierscienio¬ wej formy odlewniczej, w której metal po¬ zostawal jeszcze w stanie cieklym, tworzyl przestrzen pierscieniowa o przekroju po¬ przecznym takim samym co i przekrój wy¬ twarzanej rury, wskutek czego podczas kurczenia sie metalu naokolo rdzenia wy¬ stepowaly znaczne naprezenia. Ujawnia sie to jednak przede wszystkim przy odlewa¬ niu rur cienkosciennych, gdyz w tym przy¬ padku podczas kurczenia sie metalu naste¬ puje szczególnie silfre zmnfejszenie prze¬ switu rury. Poza tym przy odlewaniu cien¬ kosciennej rury w sposób ciagly moze na¬ stapic zerwanie rdzenia odlewniczego lub samej rury.W przeciwienstwie do powyzszego sto¬ sowanie przestrzeni pierscieniowej, utwo¬ rzonej z plaszcza k i wlewu a wedlug fig. 3, posiada te zalete, ze poza zewnetrzna, szybko krzepnaca warstwa metalu odlewa¬ nej rury znajduje sie dostateczna objetosc wolno krzepnacego roztopionego metalu.Poza tym przestrzen pierscieniowa formy odlewniczej, utworzonej z rdzenia d i pla¬ szcza k, posiada mala dlugosc, wskutek cze¬ go w miejscu tym wystepuje tyilko nie¬ znaczne tarcie.Wieksza objetosc metalu, pozostajacego jeszcze w stanie cieklym lub ciastowatymponad rdzeniem d, czyli nad czescia formy o najmniejszym poprzecznym przekroju pierscieniowym, posiada te zalete, iz cal¬ kowite krzepniecie metalu nastepuje wla¬ snie w tej czesci formy odlewniczej o ma¬ lym przekroju poprzecznym. Tak wiec od¬ powiednie dobranie wedlug wynalazku wy¬ miarów przestrzeni pierscieniowych formy odlewniczej zapewnia wlasciwe krzepnie¬ cie odlewanego metalu. PL