Wynalazek dotyczy sposobu smarowa¬ nia osadzonych na czopie korbowym lo¬ zysk korbowodowych i odnosnego urza¬ dzenia do samoczynnego smarowania pro¬ stego, skutecznego i niezawodnego przy równoczesnym jak najmniejszym zapo¬ trzebowaniu oliwy.Na rysunku sa przedstawione dwa przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 uwidocznia przekrój podluzny jednego przykladu wykonania urzadzenia, a zwlaszcza do czopu korbowego lokomo¬ tywy wraz z glowica osadzonego na nim korbowodu. Na fig. 2 przedstawiono prze¬ krój wedlug linii II—// na fig. 1, a na fig. 3 — przekrój wedlug linii ///—/// na fig. 1. Fig. 4 uwidocznia przekrój podluz¬ ny urzadzenia wedlug drugiego przykla¬ du wykonania w zastosowaniu do korbo¬ wego czopu lokomotywy z dwiema na nim osadzonymi glowicami korbowodów. Na fig. 5 przedstawiono przekrój wedlug li¬ nii V—V na fig. 4, uwidoczniajacy osiem róznych polozen czopa korbowego w zmniejszonej podzialce. Jednakowe czesci urzadzen sa na wszystkich figurach ozna¬ czone tymi samymi liczbami.W przykladzie wykonania wedlug fig. 1—3 czop korbowy 1 jest osadzony w zna¬ ny sposób w tylko czesciowo przedstawio¬ nym ramieniu 2 walu korbowego, które¬ go os oznaczona jest linia 3. Na czopie korbowym 1 jest ulozyskowana glowica-4korbowodu 5 za pomoca panewki 6, umo¬ cowanej w glowicy U i wylanej w znany sposób warstwa 7 metalu lozyskowego.Czop korbowy 1 posiada wspólosiowe wydrazenie 8, którego srednica jest mniej wiecej dwa razy mniejsza od srednicy czesci czopa, osadzonej w ramieniu korbo¬ wym 2. Wylot wydrazenia 8 na osadzonym koncu czopa jest zamkniety od zewnatrz za pomoca umocowanej w nim nakrywki 9. Wydrazenie 8 przechodzi na wylot czo¬ pa i konczy sie wydrazeniem 10 o mniej¬ szej srednicy, które jest zamkniete od ze¬ wnatrz za pomoca krazka 11, znajdujace¬ go sie na czolowej stronie swobodnego konca czopa i zawierajacego otwór 12, wspólosiowy do czopa 1. Wydrazenie 10 w miejscu, gdzie styka sie z wydraze¬ niem S^jest zakryte sitkiem 13, umocowa¬ nym za pomoca pierscieniowej nakretki 14.Wydrazenia 8 i 10 zawieraja zapas oliwy smarujacej, której zwierciadlo (przy dol¬ nym polozeniu czopa) znajduje sie poza otworem 12 w krazku 11. Od wydrazenia 8 w miejscu najwiecej oddalonym od osi 3 prpwadzi na zewnatrz kanal promienio¬ wy 16. Kanal ten uchodzi posrodku pa¬ newki 6 do rowka smarowniczego 17, ró¬ wnoleglego do osi czopa.Na glowicy korbowodu U od strony ramienia 2 jest umocowany katownik pier¬ scieniowy 18, który zawiera uszczelke pierscieniowa 19, otaczajaca czop 1. U- szczelka ta moze posiadac postac mankie¬ tu, np. ze sztucznej gumy. Od plaszczyzny tylnej 20 panewki 6 przebiegaja ku jej plaszczyznie czolowej 21 kanaly 22, dra¬ zone w panewce 6, przy czym kanaly te sa skierowane ukosnie, rozchodzac sie w miare oddalania sie ich do plaszczyzny tylnej 20. Na glowicy 2U po jej stronie czolowej jest umocowany kaptur 23 do oliwy, okalajacy koniec czopa 1. Kaptur ten jest zaopatrzony w scianke 2b, zakry- m wajaca zupelnie swobodny koniec czopa 1.Scianka 24 posiada nasadke 25 wspólosio¬ wa wzgledem czopa 1 i sluzaca do napel¬ niania oliwy, która to nasadka jest prze¬ sunieta przez otwór 12 i jest zaopatrzona w otwór 27, zamkniety sruba 26. Srube 26 mozna zastapic innym zamknieciem, np. zaworem samoczynnym, otwierajacym sie ku wewnatrz.Kaptur posiada wspólosiowa wzgle¬ dem czopa 1 komore pierscieniowa 23a, której najmniejsza srednica jest wieksza od srednicy czopa. Komora 23a posiada przekrój czworoboczny i jest przedzielo¬ na czterema scianami poprzecznymi 28— 31 na przedzialy 32—35 o ksztalcie kwa¬ dratów (fig. 2). Przedzialy te sa ku czo¬ powi 1 prawie zupelnie otwarte, a tylko konce kazdego przedzialu sa zakryte od strony czopa 1 za pomoca wypustów 36— U3, które wystaja ze scian poprzecznych 28—31 i sa wygiete wedlug najmniejszej srednicy komory 23a na ksztalt cylindra.Wolne brzegi (brzegi przelewowe) wypu¬ stów 36—U3 oznaczone sa cyframi UU—51.Kaptur 23 otacza równoczesnie czop 1 oraz umieszczony na nim pierscien 52, przy czym miedzy tym pierscieniem a kap¬ turem pozostawiona jest szczelina piers¬ cieniowa 53, polozona naprzeciw wylo¬ tów kanalów 22, które dochodza do plasz¬ czyzny czolowej 21 panewki. Pierscien 52 jest zabezpieczony przeciw obracaniu sie za pomoca klina 5J+, osadzonego w czopie 1, a przeciw przesuwaniu sie w kierunku osi ku swobodnemu koncowi czopa — za pomoca nakretki 55. Pierscien 52 zaopa¬ trzony jest na swej polowie w wyzlobie¬ nie 56, skierowane ku osi 3. Czesc srod¬ kowa 57 tego wyzlobienia 56, tworzaca korytko naprzeciw komory 23, przecho¬ dzi ku koncom w wykroje 58 i 59, otwar¬ te ku czopowi 1, które naprzeciw komory 23 sa czesciowo zakryte dwiema scianka¬ mi 60, 61 o ksztalcie dzioba, skierowany¬ mi swymi czubkami ku osi 3. Przekrój poprzeczny wyzlobienia 56 jest czworoka¬ tny a szerokosc jego równa sie szerokosci — 2 —komory 23. Wzdluz srednicy czopa (fig. 2) jest przetknieta poprzez niego rurka 62, której otwory wylotowe lacza sie z o- bustronnymi wykrojami 58, 59. Rurka 62 posiada posrodku wydrazenia 10 czopa otwór 63, odwrócony od osi 3 walu.W przykladzie wykonania wedlug fig. 4 na czopie korbowym 1 obok ramienia 2 ulozyskowana jest glowica korbowodu 4 a obok niej glowica korbowodu 64. Przy¬ nalezne do glowicy korbowodu 4 czesci skladowe 6, 7 oraz 16—22 sa tak samo uksztaltowane jak odpowiednie czesci wedlug przykladu, przedstawionego na fig. 1—3. Tak samo jak w tym pierwszym przykladzie wykonania i tutaj kaptur 23 jest przymocowany do glowicy 4 na jej stronie, odwróconej od ramienia 2, a wiec miedzy glowica korbowodu 4 a glowica korbowodu 64. Rózni sie tu kaptur od kap¬ tura 23 wedlug fig. 1—3 tylko tym, ze posiada zamiast scianki 24 pierscieniowy wystep 65, okalajacy uszczelke pierscie¬ niowa 66, która tak samo jak uszczelka 19 moze miec postac mankietu, np. ze sztucznej gumy, przylegajacego do wysta¬ jacej panewki 67 glowicy 64. Komora 23 otacza dokola pierscien 52, umieszczony na czopie 1 i wykonany zupelnie tak samo, jak odpowiedni pierscien 52 na fig. 1 i 2, przy czym wykroje tego pierscienia w ten sam sposób, jak to opisano odnosnie pierw¬ szego przykladu wykonania, sa polaczo¬ ne przez rurke 62 z wydrazeniem czopa 1.Glowica 64 jest zaopatrzona na stronie czolowej w uszczelke pierscieniowa 69, o- toczona katownikiem pierscieniowym 68 i osadzona na pokrywie swobodnego kon¬ ca czopa. Od sasiadujacej z ta pokrywa 70 plaszczyzny czolowej 71 panewki 67 przebiegaja kanaly ukosne 72, zbiegajace sie w kierunku zewnetrznym i uchodzace ku drugiej przeciwleglej plaszczyznie tyl¬ nej 74 panewki 67 naprzeciw szczeliny pierscieniowej 73, znajdujacej sie miedzy komora 23a i pierscieniem 52. Wydraze¬ nie 8 czopa 1 jest przedluzone az pod glo¬ wice 64 i na swobodnym koncu czopa 1 jest zamkniete scianka czolowa 75. Rów¬ nolegly do kanalu 16 kanal 76 laczy wy¬ drazenie 8 z odwrócona od srodka osi 3 walu czescia panewki 67 poprzez rowek smarny 77, wykonany w czopie 1. Zamiast sitka plaskiego 13, uzytego w urzadzeniu wedlug fig. 1, stosuje sie w wykonaniu wedlug fig. 4 rurke sitowa 78 nalozona na dziurkowana rurke 79, polozona wspól¬ osiowo do czopa 1. Konce rurki 78 jako tez rurki nosnej 79 sa umocowane w kraz¬ ku 9, zakrywajacym wydrazenie 8, jako tez w scianie czolowej 75. Otwór 27 w scianie czolowej 75, zamkniety sruba 26, laczy sie przez sitko 78 z wydrazeniem 8.Tak samo otwór 63 rurki 62 pokrywa sit¬ ko 78.Jezeli przyjac, ze czop korbowy 1 kra¬ zy w kierunku strzalki 80 (fig. 5) i kor- bowód 5 zachowuje polozenie poziome, a korbowód 64 wychodzi tylko cokolwiek z polozenia poziomego, to wskazany czop 1 przekreca sie w stosunku do glowicy 4 jako tez glowicy 64- Na fig. 5 oznaczono cyfra / polozenie czopa korbowego 1 w kierunku strzalki 80 po obróceniu sie o jedna ósma pelnego obiegu przed prawym polozeniem martwym. Dalsze siedem po¬ lozen czopa korbowego 1 oznaczono w kierunku strzalki cyframi II — VIII. Pod dzialaniem sily odsrodkowej zapas oliwy w wydrazeniu 8 jest odrzucony na strone wydrazenia 8 przeciwlegla osi walu, przy czym zwierciadlo oliwy przybiera poloze¬ nie prawie poziome do promienia korby.Z zapasu oliwy 15 czesc tejze doplywa przez kanaly 16 i 76 za posrednictwem rowków smarnych 17 i 77 do panewek 6 i 67. Ruch obrotowy, wykonany przez czop korbowy 1 w stosunku do tych pane¬ wek wytwarza na obwodzie czopa blonke oliwna bardzo latwo, poniewaz oliwa mie¬ dzy plaszczyznami slizgowymi panewki z powodu dzialania sily odsrodkowej znaj- — 3 —duje sie pod cisnieniem i poniewaz do¬ prowadzenie oliwy do lozyska odbywa sie w miejscu, gdzie nacisk wywierany na lozysko jest najmniejszy.Oliwa, przedostajaca sie z lozyska je¬ dnego" i drugiego korbowodu do komory 23 od strony plaszczyzn. 21 i 7k panewek 6, 67, doplywa pod dzialaniem sily odsrod¬ kowej poprzez odwrócona od osi 3 czesc szczeliny pierscieniowej 53 wzglednie 73 do jednego z przedzialów 32—35 wskaza¬ nej komory. Oliwa, przedostajaca sie z lo¬ zyska po stronie tylnej 20 wzglednie czo¬ lowej 71 panewek 6, 67, przeciwleglej ko¬ morze 23, zostaje wpedzona sila odsrodko¬ wa w kanaly 22, 72, które sa polozone kazdorazowo w czesci panewek 6, 67, od¬ wróconej od osi 3, jako tez przez szczeli¬ ne pierscieniowa 53, 73 w jeden z prze¬ dzialów 32—35.W dalszym ciagu opisu zbadany jest przeplyw oliwy w stosunku do przedzialu 33. W polozeniu / przedzial 33, patrzac od strony osi 3, znajduje sie po prawej stronie pierscienia 52. Gdyby na osi 3 znajdowal sie punkt swietlny, natenczas w polozeniu / tylko jedna polowa prze¬ dzialu 33 bylaby polozona w cieniu pier¬ scienia 52. Ta tez tylko polowa pobiera oliwe ze szczeliny pierscieniowej 53 wzgle¬ dnie 73 w bardzo malej ilosci, oznaczonej liczba 81, jako kropla. Im wiecej prze¬ dzial 33 przy nastepnych polozeniach czo¬ pa korbowego 1 zakryty jest przypusz¬ czalnym cieniem pierscienia 52, tym wiek¬ szy jest doplyw oliwy ze szczeliny piers¬ cieniowej 53 wzglednie 73. Najwieksza ilosc oliwy przyjmuje przedzial 33 w po¬ lozeniu ///, w którym jego srodek jest najwiecej oddalony od osi 3 (patrz kro¬ ple 81). W miare jak przedzial 33 w na¬ stepnych polozeniach wychodzi z cienia pierscienia 52, doplyw oliwy ze szczeliny pierscieniowej 53 wzglednie 73 zmniejsza sie, az komórka nie osiagnie polozenia VI, gdzie doplyw równa sie zeru. Oliwa, wle¬ wajaca sie w przedzial 33, gromadzi sie kazdorazowo w tej jego czesci, która jest najwiecej oddalona od osi 3. Z tego powo¬ du oliwa przenosi sie z konca przedzialu 33, zamknietego przegroda poprzeczna 29 postawa II), do konca przedzialu, od graniczonego przegroda poprzeczna 30 (postawa IV). Zwierciadlo oliwy przy¬ biera w przedziale 33 pod wplywem sily odsrodkowej polozenie kazdorazowo pra¬ wie pionowe do promienia korby. Zwier¬ ciadlo to przechodzi wiec z polozenia pra¬ wie pionowego do przegrody poprzecznej 30 w pozycji IV w polozenie prawie rów¬ nolegle do przegrody poprzecznej 30 w pozycji VI, przy czym oliwa spietrza sie wzdluz przegrody poprzecznej 30 póki nie dotrze do wystepu 39. Wzdluz tego wy¬ stepu oliwa rozplywa sie tak dlugo, póki nie dotrze w pozycji VI do krawedzi prze¬ lewowej U7. W nastepnej pozycji VII, w której przedzial 33 znajduje sie po stro¬ nie pierscienia 52, skierowanej ku osi 3 naprzeciw wyzlobienia 56, oliwa przele¬ wa sie poza krawedz Jfl a sila odsrodko¬ wa odrzuca ja w wyzlobienie 56 (porów¬ naj krople 82). Dzieki daznosci do jak najwiekszego oddalania sie od osi 3 prze¬ nika oliwa w wykrój 59 i jest doprowa¬ dzana przez dziobek 61 do rurki 62, z któ¬ rej dostaje sie przez otwór 63 w wydra¬ zenia 8 czopa 1 i tym sposobem uzupelnia zapas oliwy 15. Podczas tego obiegu oli¬ wa przeplywa przez, sitko 78, zatrzymuja¬ ce zanieczyszczenia. W koncu w pozycji VIII reszta oliwy z przedzialu 33 jest wpedzana w wydrazenie 8.Podobnie jak przedzial 33, chwytaja podczas obiegu czopa korbowego 1 pozo¬ stale przedzialy 32, 3U i 35 oliwe, wyply¬ wajaca z lozysk, i doprowadzaja ja do wy¬ zlobienia 56, które ma dostep do wydra¬ zenia czopa.Poniewaz przedzialy komory 23 posia¬ daja ksztalt symetryczny wzgledem pro¬ mienia korby, jak równiez wydrazenie 56, — A —przeto opisane urzadzenie pracuje równie dobrze w jednym jak i w drugim kierun¬ ku obrotu.W stanie bezruchu walu przy jakiej¬ kolwiek postawie czopa korbowego 1 za¬ pas oliwy 15 nie moze wyplynac na zew¬ natrz, poniewaz otwór 63 rurki 62 znaj¬ duje sie wewnatrz wydrazenia 8.Do wlewania oliwy w wydrazenie 8 sluzy otwór 27. Zanieczyszczenia wlewa¬ nej oliwy zatrzymuje sitko 13 wzglednie 78. Zaleca sie wykonac w zatyczce srubo¬ wej 26 otwór 83, sluzacy do wyrównania cisnienia, tak izby przy zmianach tempe¬ ratury nie bylo róznicy cisnienia miedzy powietrzem we wnetrzu lozyska a powie¬ trzem zewnetrznym. PL