Przedmiotem wynalazku niniejszego jest urzadzenie do wytwarzania gazu, na¬ dajace sie zwlaszcza do zastosowania na pojazdach, w którym paliwo, zawierajace male ilosci smoly, n,p. wegiel drzewny, koks z wegla brunatnego, koks torfowy, lub antracyt, jest spalane w kierunku od dolu ku górze. Wynalazek polega na tym, iz dolny koniec jednej ze scian szybu og¬ niowego nie dochodzi do samego ^podu szybu, przy czym ponizej krawedzi tej krótszej sciany doprowadza sie do prze¬ strzeni spalania powietrze, ewentualnie nasycone para wodna.Urzadzenia do wytwarzania gazu, w których paliwa, zawierajace male ilosci smoly, sa spalane w kierunku od dolu ku górze, wymagaja stosowania rusztu, po¬ niewaz ilosci popiolu sa male. Powietrze wzglednie mieszanina powietrza i pary wodnej doprowadza sie zwykle w takich urzadzeniach przez ruszt, przy czym stre¬ fa gazowania, w której dzialaja wysokie temperatury, znajduje sie w nieznacznym oddaleniu od rusztu. Wytwarzajace sie w tej strefie cieplo powoduje po uplywie krót¬ kiego okresu czasu uszkodzenie rusztu. A- by zapobiec tej niedogodnosci, stosowano wieksze oddalenie pomiedzy rusztem a strefa gazowania i w tym celu doprowa¬ dzano powietrze wzglednie mieszanine po¬ wietrza i pary wodnej powyzej rusztuprzez otwory w bocznej scianie szybu og¬ niowego. Jednak równiez w tym przypad¬ ku nie osiagnieto zadowalajacych wyni¬ ków, poniewaz zuzel zatykal te otwory scienne juz po uplywie krótkiego okresu czasu, wskutek czego utrzymywanie urza¬ dzenia w ruchu bylo polaczone z trudno¬ sciami.Wynalazek niniejszy usuwa te wady, przy czym strefa gazowania znajduje sie w pewnym oddaleniu od rusztu. W tym ce¬ lu usuwa sie odpowiedni odcinek scianki szybu ogniowego na jego dolnym koncu, dzieki czemu powietrze wzglednie miesza¬ nina powietrza i pary wodnej dpplywa bez przeszkód, jako tez bez strat, do urzadze¬ nia, w którym powstaje strefa utleniania i redukcji powyzej dolnej krawedzi sciany o zmniejszonej dlugosci.W zewnetrznej oslonie urzadzenia, a mianowicie w miejscu, w którym scianka szybu ogniowego posiada zmniejszona dlu¬ gosc, pozostawiono otwór do doplywu po¬ wietrza zewnetrznego. Dzieki temu powie¬ trze to, ewentualnie zmieszane z para wo¬ dna, plynie bezposrednio do urzadzenia i ochladza skutecznie brzegi scian szybu ogniowego, na które oddzialywaja wyso¬ kie temperatury. W celu ochrony oslony u- rzadzenia jest rzecza korzystna, gdy dol¬ ny usuniety odcinek scianki szybu ognio¬ wego jest przesuniety na zewnatrz tak, iz otwór do doplywu powietrza znajduje sie powyzej przesunietego odcinka scianki i pomiedzy nim a zmniejszona scianka iszy- bu. Takie umieszczenie otworu do doply¬ wu powietrza umozliwia obserwowanie ru¬ sztu wzglednie ilosci opadajacego popiolu i spadku temperatur.Wzmiankowany otwór do doplywu powietrza umozliwia równiez zapalanie paliwa w koszu ogniowym w spo¬ sób nadzwyczaj prosty. W tym celu umie¬ szcza sie wegiel drzewny w przestrzeni po¬ miedzy przesunietym odcinkiem sciany a sciana o zmniejszonej dlugosci i zapala sie ten wegiel z zewnatrz. Zapobiega sie w ten sposób zapalaniu paliwa (a szcze¬ gólnie paliwa, zapalajacego sie przy wy¬ sokich temperaturach) za pomoca lontów, wprowadzanych przez zamykane odrebne otwory.Dolny koniec sciany szybu ogniowego usuwa sie najstosowniej na pewnej czesci obwodu sciany, a mianowicie, jezeli kosz posiada w przekroju poprzecznym ksztalt czworokata, np. wzdluz jednego dluzszego boku. Powietrze doplywa przy tym wzdluz tego boku i zostaje równomiernie rozdzie¬ lone ponizej krawedzi sciany o zmniejszo¬ nej dlugosci. Poniewaz powietrze doplywa na jednej stronie, mozliwa jest rzecza, iz gazowanie nie odbywa sie na calkowitym przekroju poprzecznym szybu ogniowego, usuwany popiól zawiera wiec nie spalone paliwo. Wynalazek zapobiega temu przy¬ padkowi, stosujac zarówno centralny od¬ plyw gazu, jak tez odplyw mimosrodowy.Kanal odplywowy jest umieszczony mia¬ nowicie na przekatnej naprzeciw doplywu powietrza, powstaje wiec na calkowitej przestrzeni przekroju poprzecznego szybu ogniowego ukosna strefa zarzenia. Jezeli ksztalt przekroju poprzecznego szybu jest odpowiedni, np. czworokatny, wystarcza wtedy srodkowy odplyw gazów.Przeprowadzone próby wykazaly, iz oddzialywanie wysokich temperatur, po¬ wstajacych przy jednostronnym doplywie powietrza na dolnym brzegu sciany o zmniejszonej dlugosci, powoduje ewentu¬ alnie nagromadzanie sie zuzla wzdluz tego obrzeza pomimo oddzialywania pradu po¬ wietrza. Aby ominac te wade, wzmianko¬ wany brzeg sciany jest zaopatrzony w ksztaltke", przez która przeplywa woda chlodzaca, dzieki czemu zuzel nie nagro¬ madza sie. Woda ta moze sluzyc do wy¬ twarzania pary wodnej, dpprowadzanej do urzadzenia, wobec czego ksztaltke zao¬ patruje sie, najkorzystniej na po¬ wierzchni doplywu powietrza, w dysze, przez które odplywa para wodna miesza- — 2 —jac sie z powietrzem, doplywajacym do urzadzenia. Mozna równiez regulowac ilosc pary zmieniajac ilosc wody, dopro¬ wadzanej do ksztaltki, najstosowniej wy¬ miennej. Ponizej ksztaltki mozna umies¬ cic odpowiedni narzad, ochladzany ewen¬ tualnie przeplywajaca woda, jak np. wa¬ lec obracajacy sie z mala szybkoscia, który w kazdym przypadku zapobiega osadzaniu sie zuzla.Przy odmiennym wykonaniu urzadze¬ nia wedlug wynalazku oddalenie pomie¬ dzy dolnym koncem szybu ogniowego a rusztem jest tak wielkie, iz warstwa pali¬ wa wzdluz zewnetrznej obwodowej po¬ wierzchni szybu posiada ksztalt stozka, a powietrze wzglednie mieszanina powietrza i pary wodnej doplywa ponizej dolnego konca szybu do tej warstwy paliwa, a na¬ stepnie do szybu. Nalezy przy tym utrzy¬ mac takie oddalenie pomiedzy dolnym koncem kosza a rusztem, aby ponizej prze¬ strzeni, wzdluz której doplywa powietrze, powstala na ruszcie ochronna warstwa po¬ piolu i zuzla.Poniewaz temperatura w miejscu do¬ plywu powietrza jest najwyzsza, w miej¬ scach tych wytwarza sie zuzel, a zwlaszcza zuzel w kawalkach. W celu zapobiezenia temu umieszcza sie wedlug wynalazku po¬ nizej dolnej krawedzi szybu ogniowego i na calej dlugosci tej krawedzi narzad chlo¬ dzacy, np. wydrazony pret, przez który przeplywa woda. Pare, wytworzona w na¬ rzadzie chlodzacym, mozna mieszac z po¬ wietrzem, doprowadzanym do urzadzenia.Lepsze wyniki osiaga sie, jezeli narzad chlodzacy nie posiada otworów odplywo¬ wych dla pary wodnej, która doprowadza sie w innym miejscu i miesza z powie¬ trzem. W urzadzeniu wedlug wynalazku mozna stosowac ruszty dowolnego wyko¬ nania, jak np. ruszty obrotowe, lancucho¬ we lub plyty rusztowe z narzadami do usu¬ wania zuzla.Przy uruchomianiu tego urzadzenia do¬ plyw powietrza zostaje zamkniety za po¬ moca odpowiedniego przyrzadu, nastawia¬ nego przez kierowce. Nastepnie doprowa¬ dza sie przynajmniej przez jedna dysze z wielka szybkoscia strumien powietrza, przy czym strumien ten natrafia, najko¬ rzystniej, na pochyla powierzchnie war¬ stwy paliwa, a mianowicie ponizej skró¬ conej sciany szybu. Dzieki temu otrzymu¬ je sie w przeciagu nadzwyczaj krótkiego okresu czasu gaz o odpowiednim skladzie nawet przy stosowaniu paliwa, zapalaja¬ cego sie z trudnoscia, wskutek czego sil¬ nik moze byc szybko uruchomiony. War¬ stwa paliwa ponizej skróconej sciany szy¬ bu rozgrzewa sie szybko do wysokiej tem¬ peratury, wskutek czego wytwarza sie gaz o korzystnym skladzie, nadajacy sie do uruchomiania silnika.Po wytworzeniu gazu otwiera sie nor¬ malny doplyw powietrza, przy czym dysze zostaja samoczynnie unieruchomione cal¬ kowicie lub co najmniej czesciowo, a to dzieki malym wymiarom ich przekroju poprzecznego wzglednie wielkiemu oporo¬ wi przeciw przeplywowi; zbedne sa wiec oddzielne narzady do zamykania dysz.Otwory doplywowe powietrza jako tez dysze wykonywa sie najstosowniej w po¬ krywie, zamykajacej otwór w sciance ko¬ sza, wskutek czego po usunieciu pokrywy wszelkie czesci, przeszkadzajace oczysz¬ czaniu urzadzenia i zapalaniu paliwa, znaj¬ duja sie zewnatrz urzadzenia. Oprócz tego zapobiega sie zanieczyszczaniu dysz.Na rysunku uwidoczniono przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia w przekroju podluzftym dolna czesc urzadzenia; fig. 2 — czesci te w przekroju wzdluz linii // — // na fig. 1; fig. 3 — w zwiekszonej podzialce dolny ko¬ niec sciany o zmniejszonej dlugosci; fig. 4 — w zwiekszonej podzialce narzad chlo¬ dzacy z oddzielnym doplywem wody; fig. 5 — w zwiekszonej podzialce obracajacy sie narzad chlodzacy; fig. 6 — narzad ten — 3 —w przekrój u podluznym; fig. 7 — w prze¬ kroju podluznym odmienne wykonanie u- rzadzenia, posiadajace narzad do rozdzie¬ lania doplywajacego powietrza; fig. 8 — przekrój podluzny dalszej odmiany wyko¬ nania urzadzenia; fig. 9 — w przekroju podluznym urzadzenie z dysza dla powie¬ trza; fig. 10 — odmienne wykonanie do¬ plywu powietrza; fig. 11 — plyte zamyka¬ jaca w rzucie poziomym i wzdluz linii /// _ /// na fig. 10.Szyb ogniowy 1, posiadajacy w prze¬ kroju poprzecznym ksztalt czworokata, jest otoczony oslona 2; ponizej kosza za¬ stosowano ruszt tasmowy 3, za pomoca którego odprowadza sie popiól do prze¬ strzeni i. Sciana 5 szybu 1 posiada zmniej¬ szona dlugosc, powstaje wiec wzdluz kra¬ wedzi sciany 5 otwór doplywowy dla po¬ wietrza, zamykany ewentualnie obracajaca sie pokrywa 6, zaopatrzona w otwory.Scianka 8, odpowiadajaca usunietej czesci sciany 5, jest umieszczona w pew¬ nym oddaleniu od tej sciany, a mianowi¬ cie na zewnatrz. Poniewaz sciana 5 jest pochyla, wiec popiól opada pod pewnym katem ponizej krawedzi 7 tej sciany i nie styka sie z oslona 2. Wysokosc sciany 8 nie musi odpowiadac oddaleniu krawedzi 7 od dna szybu.Powietrze doplywa przez pokrywe 6 w kierunku strzalek 9, a, nastepnie po zmie¬ szaniu go ewentualnie z para wodna — ponizej krawedzi 7 do wnetrza szybu 1, w którym powstaje strefa gazowania, a mia¬ nowicie powyzej krawedzi 7 lub na jej po¬ ziomie. Gaz odprowadza sie przez nasade, naj stosowniej przez nasade 10, umieszczo¬ na przekatnie przeciwlegle wzgledem kra¬ wedzi 7, tak iz calkowity przekrój po¬ przeczny szybu tworzy strefe zarzenia. Pa¬ liwo jest zapalane po otwarciu pokrywy 6 pomiedzy krawedzia 7 a scianka 8. Jezeli stosuje sie paliwo trudno palne, doprowa¬ dza sie pomiedzy krawedz 7 a scianke 8 wegiel drzewny, a po zapaleniu go — sto¬ sowane paliwo. Otwory w pokrywie 6 u- mozliwiaja kontrolowanie ilosci popiolu i temperatur w dolnej czesci urzadzenia, ja¬ ko tez przeszkód w ruchu, które moga byc szybko usuniete.Próby wykazaly, iz wzdluz krawedzi 7 nagromadza sie zuzel, który powoduje, iz powietrze doplywa stopniowo na nizszym poziomie. Zapobiega sie temu za pomoca wydrazonego, latwo wymiennego narzadu chlodzacego 11 (fig. 3), przez który prze¬ plywa woda, zapobiegajaca osadzaniu sie zuzla. Wskutek wysokiej temperatury w strefie spalania wytwarza sie para wodna, odprowadzana przez otwory 12 na zewne¬ trznej powierzchni ksztaltki i nasycajaca powietrze, doprowadzane do szybu.Przy wykonaniu narzadu chlodniczego wedlug fig. 4 w wydrazeniu 15 narzadu 11 umieszcza sie rure 16, przez której otwory 17 doplywaja do wydrazenia 15 regulowa¬ ne ilosci wody np. kroplami. Para, powsta¬ jaca w wydrazeniu 15, odplywa przez o- twory 12 i miesza sie z powietrzem.Zamiast narzadu chlodzacego 11 mozna stosowac obracajacy sie wydrazony walec 13 (fig. 5 i 6), posiadajacy otwory 14.Walec ten obraca sie z mala szybkoscia i zapobiega nagromadzaniu sie zuzla. Na¬ rzad 18 usuwa czastki popiolu, porwane przy obracaniu sie walca.Urzadzenie mozna zaopatrzyc w narzad chlodzacy 11 i walec 13, przy czym naj sto¬ sowniej jest zaopatrzyc w otwory jedynie narzad chlodzacy 11, poniewaz takie otwo¬ ry w obracajacym sie walcu zatykaja sie latwo. Walec moze byc uruchomiany od rusztu 3.Przy wykonaniu urzadzenia wedlug fig. 7 wzdluz calkowitego obwodu dolnego konca szybu ogniowego 1, umieszczonego w oslonie 2, jest umieszczony wydrazony narzad chlodzacy 11, przez który przeply¬ wa woda, doprowadzana w regulowanych ilosciach z odpowiedniego zbiornika. Odda¬ lenie rusztu 3 od narzadu chlodzacego 11 — 4 —jest takie, iz zewnetrzna powierzch¬ nia obwodowa 19 warstwy paliwa po¬ miedzy narzadem chlodzacym a rusztem jest pochyla, a powietrze doplywa do tej powierzchni ponizej narzadu chlodzacego 11, a nastepnie do strefy gazowania. Nale¬ zy przy tym umieszczac narzad chlodzacy w takim oddaleniu od rusztu, aby na rusz¬ cie powstawala warstwa popiolu i zuzla, chroniaca ruszt od dzialania wysokich temperatur strefy gazowania.Na fig. 8 uwidoczniono urzadzenie, w którym powietrze doplywa bezposrednio przez otwory 20 i miesza sie z para wodna przed doplywem do strefy gazowania. Mo¬ zna jednak stosowac do doprowadzania po¬ wietrza pomiedzy szybem 1 a oslona 2 od¬ dzielna rure 21 (fig. 7), przy czym powie¬ trze, doprowadzane przez te rure, rozdzie¬ la sie równomiernie za pomoca odpowied¬ niego narzadu, np. plyty 22, zaopatrzonej w otwory. Otwory plyty 22 posiadaja na stronie przyleglej do rury 21 mniejsze wy¬ miary niz na przeciwnej stronie plyty, dzieki czemu przeplyw powietrza przez te otwory jest równomierny. Korzystna jest rzecza umieszczenie pomiedzy szybem 1 a oslona 2 narzadu 23 do mieszania powie¬ trza i pary wodnej, do którego doprowa¬ dza sie pare wodna z narzadu 11 i od¬ dzielnego parownika, po czym mieszanina doplywa do otworów plyty 22.W urzadzeniu wedlug fig. 9 pokrywa 82 posiada podluzny otwór 33, zamykany na wewnetrznej powierzchni pokrywy ob¬ racajaca sie plytka 35. Do obracania tej plytki sluzy wal 34, obracany z zewnatrz i zaopatrzony w kciuk 36 lub wieksza ich liczbe. Przy obrocie walu SA. np. przez kie¬ rowce kciuki 36 przyciskaja plyte 35 do pokrywy 32, powietrze nie doplywa wiec przez otwór 33. Odpowiada to polozeniu plytki przy rozruchu silnika.Niedopreznosc wewnatrz; urzadzenia po¬ woduje ssanie powietrza z zewnatrz przez dysze 24, a mianowicie z wielka szybkos¬ cia, przy czym strumien powietrza natra¬ fia na pochyla powierzchnie obwodowa warstwy paliwa i wytwarza strefe o wy¬ sokiej temperaturze, dzieki której wytwa¬ rza sie gaz natychmiast lub po uplywie krótkiego czasu. Dysza jest osadzona w sciance 8 i zaopatrzona w rurke 25.Mozna stosowac wieksza liczbe dysz lub dysze z wieksza liczba otworów.Po osiagnieciu w szybie wysokiej tem¬ peratury wzdluz pochylej powierzchni warstwy paliwa obraca sie wal 3k tak, iz otwór 33 zostaje zwolniony, plytka 35 o- trzymuje wiec polozenie, oznaczone linia kreskowana. Powietrze nie doplywa przez dysze 2b, poniewaz opór w niej dla prze¬ plywu jest wiekszy od oporu w otworze 33.Przy wykonaniu urzadzenia, przedsta¬ wionego na fig. 10 i 11, pokrywa 20 po¬ siada trzy otwory doplywowe 26, zamyka¬ ne obracajacymi sie plytkami 27. srodko¬ wy otwór 26 z pokrywa 27& jest otoczony na powierzchni wewnetrznej oslona 28 plaskiej dyszy 29, podczas gdy boczne o- twory 26 sa polaczone bezposrednio z wne¬ trzem urzadzenia. Przy zapalaniu paliwa boczne otwory 26 zostaja zamkniete za po¬ moca kciuków 30, osadzonych na wale 31, obracanym z zewnatrz, podczas gdy przez otwór srodkowy zamykany luzno obraca¬ jaca sie plytka 27a i dysze 29 doplywa po¬ wietrze. Po osiagnieciu dostatecznie wyso¬ kiej temperatury w strefie zarzenia otwie¬ ra sie boczne otwory, przez które doplywa powietrze, przy czym pokrywa 27a zamyka otwór srodkowy w zupelnosci lub w przy¬ blizeniu w zupelnosci, a to z powodu dla¬ wienia doplywu powietrza wskutek wiek¬ szego oporu przeplywowego w dyszy 29.Zaleta urzadzenia wedlug fig. 10 i 11 polega na tym, ze przy otwarciu pokrywy 20 wszystkie czesci wraz z dysza 19 sa do¬ stepne od zewnatrz, co ulatwia oczyszcza¬ nie urzadzenia i dysz, jako tez zapalanie paliwa w szybie ogniowym. — s — PL