Wynalazek dotyczy bielenia materialów blonnikowych, a zwlaszcza bielenia wlókien lykowych, np. lnu, juty, konopi.Zwykle sposoby bielenia blonnika sa o- parte na obróbce za pomoca roztworów za¬ sadowych i roztworów podchlorynowych, przy czym jako srodki pomocnicze uzywa¬ ne sa kwasy, antychlor oraz plukanie w trakcie obróbki. Jednoczesnie z tymi srod¬ kami stosowano równiez rózne roztwory^ zawierajace nadtlenki i sole kwasów nad¬ tlenowych. Sposoby te moga dawac bardzo dobre wyniki pod wzgledem bialosci, jed¬ nak sa zbyt zmudne i czesto powoduja znaczny rozklad chemiczny blonnika, zwla¬ szcza przy bieleniu plótna i innych wlókien lykowych.Chemiczny rozklad blonnika wywiera znaczny wplyw na zmniejszenie trwalosci bielonego materialu, wskutek czego pozada¬ ne jest unikanie takich srodków, które dzia¬ laja chemicznie na wlókno. W celu okre¬ slenia stopnia chemicznego rozkladu plótna stosuje sie wyrazenie „liczba rozpuszczal¬ nosci". Liczba ta stanowi pewna miare ilo¬ sci materialu rozpuszczalnego w roztworach sody zracej w scisle ustalonych warunkach, a poniewaz glównie tylko blonnik rozlozony rozpuszcza sie w tych warunkach, wiec wielkie liczby rozpuszczalnosci1 odpowiada--ja znacznemu, a male — nieznacznymi! roz¬ kladowi wlókna. Warunki i sposób okre¬ slania liczby rozpuszczalnosci sa podane przez C. R. Noddera w czasopismie „The Journal of the Textile Institute" 1931, 22t T. 416.Wedlug wynalazku materialy blonniko¬ we bieli sie w pierwszej kapieli roztworem podchlorynu o odczynie zasadniczo obojet¬ nym, a nastepnie dziala sie roztworem za¬ sadowym i utleniajacym srodkiem biela¬ cym, najlepiej zasadowym roztworem za¬ wierajacym dwutlenek wodoru.Przed tymi kapielami i po nich zwykle uskutecznia sie inne czynnosci, np. ulatwia¬ jace zwilzanie materialu roztworem pod- chlorynowym. Równiez konieczne jest plukanie materialów w róznych zabiegach.Na ogól stwierdzono, ze nie mozna otrzy¬ mywac najlepszych wyników bez zakwa¬ szania kwasem pomiedzy obróbka obojet¬ nym podchlorynem i nastepna obróbka roztworami zasadowymi.Wstepna obróbka materialu przed obróbka podchlorynem moze polegac na starannym zwilzaniu za pomoca roztworu czynnika zwilzajacego. Najlepiej jest jed¬ nak, gdy materialy podda sie dzialaniu ka¬ pieli zasadowej, która moze byc lagodna lub ostra, o ile tylko ulatwia zwilzanie wlókna podchlorynem. Jest rzecza oczy¬ wista, ze mozna stosowac z powodzeniem wstepne obróbki o znacznie rózniacych sie stopniach ostrosci. Zadowalajace wyniki byly otrzymane przy bieleniu nitki lnianej za pomoca kapieli zawierajacej 5 — 10% weglanu sodu na wage materialu w ciagu 2 — 3 godz w temperaturze 65 — 85°C W materialach tkanych lepiej jest zazwy¬ czaj stosowac bardziej ostre kapiele.Utrzymywanie roztworu podchlorynu w odpowiednim zakresie wartosci pH osia¬ ga sie najlepiej przez dodawanie do roz¬ tworu podchlorynu, np. podchlorynu so¬ dowego lub wapniowego, soli o wlasciwo¬ sciach buforowych. Doskonale wyniki mozna otrzymac dodajac dostateczna ilosc roztworu dwuweglanu sodu do roztworu podchlorynu. Przygotowujac np. poczatko¬ wa kapiel rozpuszcza sie proszek bielacy i dwuweglan sodu w takiej ilosci wody, aby otrzymac ciecz o pozadanej zawartosci chloru i soli buforowej. Jako przyklad mozna podac roztwór zawierajacy przed uzyciem od 2,5 do 3,5 g Ca(OCl)2 i okolo 8 g dwuweglanu w jednym litrze. Taki roztwór jest zasadniczo obojetny, doklad¬ na zas wartosc pH zalezy od zasadowosci roztworu proszku bielacego i jakosci wody uzytej do przygotowania roztworu. Mozna równiez sporzadzic roztwór zawierajacy 1,5 g chloru Ca(OCl)2 w jednym litrze; wtedy powinno sie dodac przynajmniej 3 g dwuweglanu sodu na jeden litr. Do roztworu zawierajacego 3 g chloru w litrze nalezy dodac przynajmniej 5 gramów we¬ glanu sodu na jeden litr, do roztworu zas, zawierajacego w litrze 5 gramów Ca(OCl)2a przynajmniej 8 gramów dwuweglanu sodu na litr.Aby otrzymac bielony material o naj¬ mniejszym stopniu rozkladu chemicznego, stezenie obojetnego roztworu podchloryno- wego nie powinno byc stosowane wieksze niz 4,5 — 5,0 gramów Ca(OCl)2 w jednym litrze, gdy obrabia sie material oczyszcza¬ ny w sposób normalny. Stwierdzono rów¬ niez, ze gdy zawartosc Ca(OCl)2 jest mniejsza niz okolo 1,5 gramów w jednym litrze, to zadowalajace wyniki nie moga byc latwo otrzymane. Chcac osiagnac lep¬ sza biel mozna nie przestrzegac scisle cza¬ su stosowania i temperatury kapieli pod- chlorynowej, natomiast nalezy zwrócic baczna uwage zarówno na czas, jak i na temperature, jesli pozadany jest jak naj¬ mniejszy stopien rozkladu chemicznego przy danym stopniu bialosci.Jednym z waznych czynników podczas obróbki materialu obojetnym roztworem podchlorynowym jest swiatlo. Wedlug wynalazku obróbka winna byc wykonywa- — 2 —'na zasadniczo bez dostepu promieni akty- nicznych. W przewaznej liczbie przypad¬ ków mozna to uzyskac przez ekranowanie naczyn, w których dokonywana jest obrób¬ ka podchlorynowa, w taki sposób, zeby pelne swiatlo, np. bezposrednie swiatlo sloneczne, nie mialo dostepu do materia¬ lów podlegajacych obróbce. Jako przyklad oswietlenia dopuszczalnego przy obróbce plótna mozna przytoczyc uzycie normalnej zarówki elektrycznej o sile 60 swiec, umieszczonej w odleglosci nie mniejszej niz okolo dwóch metrów od materialu pod¬ legajacego obróbce.Innym czynnikiem jest obróbka wstep¬ na materialu przed poddaniem go dziala¬ niu podchlorynu. Jak zaznaczono poprzed¬ nio, waznym czynnikiem jest zdolnosc ma¬ terialu do szybkiego, dokladnego i równo¬ miernego nasiakania roztworem podchlo- rynowym. Warunek ten moze byc dotrzy¬ many przez lagodna obróbke, np. wodnym roztworem czynnika zwilzajacego, lub obróbke ostra, np. gotowanie w roztworze zasadowym. Przy oczyszczaniu plótna niebielonego rózne stopnie ostrosci obróbki moga dac rózne straty, do okolo 25% na wage. Jest rzecza pozadana, zeby ostrosc warunków obróbki podchlorynowej stala w odwrotnym stosunku do stopnia oczy¬ szczenia wlókna. A zatem, gdy obrabia sie len, którego 25% na wage zostalo usuniete przez oczyszczanie, powinno sie uzywac obojetnego roztworu podchlorynu, zawie¬ rajacego w jednym litrze np. 1,5 gramów Ca(OClJ2, natomiast roztwór zawierajacy 4,5 — 5 gramów Ca(OCl)2 w jednym litrze powinien byc uzyty w przypadku obróbki materialu, z którego praktycznie biorac nie usunieto wcale zanieczyszczeit. Co sie ty¬ czy temperatury, stwierdzono, ze niepoza¬ dane jest zadawanie materialów blonniko¬ wych obojetnym roztworem podchlorynu w temperaturach wyzszych od 20^C, jezeli trzeba uniknac nadmiernego chemicznego rozkladu wlókna. Najlepiej jest stosowac temperature okolo 15°C. Czas obróbki jed¬ nak jest zmienny w bardzo szerokich gra¬ nicach i moze byc w znacznym stopniu re¬ gulowany w zaleznosci od sily roztwortt.Jesli roztwór jest slaby, czas obróbki" mo¬ ze byc dluzszy. Wiele uwagi nalezy po¬ swiecic regulowaniu czasu przy stosowaniu silniejszych roztworów. W zwiazku z tym nalezy zauwazyc, ze nie nalezy stosowac czasu dluzszego niz xfa godziny przy obróbce materialu obojetnymi roztworami podchlorynu, zawierajacymi wiecej niz 3 gramy chloru w litrze. W przypadku sto¬ sowania kapieli zawierajacej 1,5 gramów dostepnego chloru w litrze obróbka mate¬ rialów w przeciagu 4 godzin dala wyniki dobre.Nalezy uwzglednic ponadto pewien szczegól procesu roboczego, który moze miec wielkie znaczenie praktyczne, jezeli chodzi o unikniecie rozkladu chemicznego i osiagniecie równomiernej obróbki materia¬ lu. Istnieja dwie glówne metody obróbki materialów wlókienniczych w kapielach, a mianowicie wedlug jednej metody mate¬ rial jest calkowicie zanurzany, wedlug drugiej zas jest zanurzany tylko czescio¬ wo, np. zawieszany na bebnie obrotowym.W pierwszej metodzie, stosowanej przy uzyciu obojetnego roztworu podchlorynu* wazna rzecza jest uzycie slabszego^ roztwo¬ ru, niz w przypadku czesciowego zanurze^ nia, gdy czas obróbki jest ten sam. Przy obróbce przez czesciowe zanurzanie nie¬ odzowne jest równomierne krazenie cieczy przez material lub tez równomierny ruch materialów przez ciecz. Szybkosc obrotowa motków zawieszonych na ramionach obro¬ towych i glebokosc zanurzenia w cieczy wywieraja znaczny wplyw na ilosc cfeczy przenoszonej przez nitke, a przy szybkim ruchu obrotowym taka obróbka na bebnie jest zblizona do obróbki motka przez zanu¬ rzanie. Okolicznosc te nalezy wziac pod uwage przy regulowaniu ostrosci obróbki podchlorynem. Im szybszy jest obrót ra- — 3 -mion, tym bardziej nalezy zlagodzic ostrosc obróbki zblizajac ja do ostrosci wymaga¬ nej przy obróbce nitki przez zanurzanie calkowite.Wedlug wynalazku obojetny roztwór podchlorynu moze byc przygotowywany pierwotnie ze swiezych materialów albo przez uzupelnianie roztworów, które byly juz uzyte poprzednio. Podczas pierwszego stosowania cieczy stezenie Ca(OCI)2 oczy¬ wiscie zmniejsza sie, przy czym kapiel staje sie nieco bardziej kwasna przy kon¬ cu pracy, a wartosc pH moze wynosic wte¬ dy od 6,0 do 7,0, czyli kapiel jest jeszcze zaisadniczo obojetna. Przed obróbka na¬ stepnej porcji materialu trzeba dodac tyl¬ ko taka ilosc mocnego roztworu podchlo¬ rynu, zeby doprowadzic zawartosc chloru do pozadanej wartosci, oraz pewna ilosc roztworu dwuweglanu sod(u, zalezna od ilosci dodanego podchlorynu. Stwierdzo¬ no np., ze dobre wyniki otrzymuje sie wte¬ dy i gdy waga dwuweglanu sodu jest równa wadze dodanego Ca(OCl)2. Stwierdzono, ze dodatek ten nie wywiera znaczniejszego wplywu na wartosc pH kapieli, co jest prawdziwe równiez wtedy, gdy dodatki pózniejsze wprowadza sie wielokrotnie przy kolejnych uzyciach i uzupelnieniach kapieli.Stosowanie dwuweglanu sodu jest ko¬ rzystne, poniewaz zwiazek ten jest tani; mozna jedhak do regulowania odczynu kapieli stosowac inne substancje, np. fos¬ forany i borany potasowców. Przez doda¬ wanie tych zwiazków utrzymuje sie war¬ tosc pH w granicach od 6 do 8. Otrzymano np. bardzo dobre wyniki przy uzyciu ka¬ pieli podchlorynowych, które przy bada¬ niu za pomoca elektrody szklanej wykazy¬ waly wartosci pH= 6,1, 6,4, 6,9, 7,4 i 7,8.Zwlaszcza doskonale wyniki otrzymano stosujac roztwór, którego pH = 6,5.Po obróbce podchlorynowej dobrze jest wyplukac material zimna woda, nastepnie zakwasic. Ten ostatnio wymieniony zabieg jest wazny przy obróbce materialów Inia- nych, zawierajacych w nitce czastki drzew* ne. Kwas powinien byc stosowany na zim¬ no; moze on miec stezenie stosowane nor¬ malnie przy obróbce wlókien blonniko¬ wych. Stwierdzono, ze wystarcza V2-go¬ dzinne stosowanie kapieli zawierajacej ó- kolo 0,5% HCl. Mozna stosowac równiez kwas siarkowy, najlepsze jednak wyniki daje kwas chlorowodorowy, gdy kapiel ' podchlorynowa byla sporzadzona z prósz- | ku bielacego. W ten sposób unika sie pozo¬ stawania na wlóknie siarczanu wapnia,-któ¬ ry jest stosunkowo malo rozpuszczalny, Po zakwaszeniu materialów plucze sie je "starannie w zimnej wodzie, a nastepnie obrabia sie w roztworze zasadowym utle? niajacym czynnikiem bielacym. Taka obróbka moze obejmowac dwa zabiegi, np. calkowita obróbke roztworem zasadowym w podwyzszonej temperaturze, a nastepnie zasadowym roztworem podchlorynu. Naj¬ lepiej jest jednak polaczyc ze soba obrób¬ ke zasadowa i bielenie utleniajace stosujac roztwór zasadowy zawierajacy dwutlenek wodoru.Kapiel dwutlenku wodoru moze byc otrzymywana w normalny sposób z do¬ wolnego zródla, które daje dwutlenek wo- / doru w roztworze. Mozna ja uzyskac przez ^ : rozpuszczenie dwutlenku sodu w wodzie / lub w pewnej ilosci rozcienczonego kwasu wystarczajacego do calkowitego lub cze¬ sciowego zobojetnienia w zaleznosci od stopnia zasadowosci pozadanej w kapieli dwutlenku. W razie calkowitego zobojet¬ nienia dwutlenku dodaje sie nastepnie od¬ powiednia ilosc materialu zasadowego, aby doprowadzic ciecz do odpowiedniego od¬ czynu zasadowego. Mozna równiez dodac wiecej roztworu dwutlenku w celu osia¬ gniecia lub utrzymania pozadanego stop¬ nia zasadowosci. Takimi dodatkami moga byc krzemiany oraz sole wapniowe i ma¬ gnezowe.Kapiel z dwutlenku moze byc równiez — 4 —przygotowywana przez rozpuszczanie ste¬ zonego dwutlenku wodoru w wodzie i do¬ dawanie odpowiedniej zasady* Mozna rów¬ niez wprowadzac inne dodatki wymienio¬ ne wyzej w zwiazku z kapiela utworzona z dwutlenku sodu.Stezenie zasady i dwutlenku w cieczy moze byc zmieniane w bardzo szerokich granicach, a pomimo to mozna otrzymywac bardzo dobra biel. Jako granice dolna na¬ lezy przyjac zasadowosc odpowiadajaca 0/15% Na20 i zawartosc dwutlenku 0,05% ff202. Górne granice stezen sa zalezne od daznosci do unikniecia niepotrzebnego o- slabiania materialu, a w przypadku dwu¬ tlenku wazne sa równiez wzgledy ekono¬ miczne. Na ogól zasadowosc nie powinna przekraczac 0,4% Na20. Jezeli chodzi tylko o unikniecie niepotrzebnego chemicz¬ nego rozkladu celulozy, to dwutlenek mo¬ ze byc uzyty w stezeniu okolo 1% H202.Liczba ta jest jednak znacznie wieksza, niz liczba normalnie dopuszczalna ze wzgledów ekonomicznych, i z tego wzgle¬ du proponuje sie nie przekraczac stezenia = 0,2% H202. Stwierdzono, ze przy obrób¬ ce dwutlenkiem, tak samo, jak przy obróbce podchlorynem, niezbedne jest regulowanie temperatury, aby zachowac niezmieniona jakosc materialu. Z tego wzgledu nie po¬ winno sie przekraczac temperatury 85°C.Na -ogól mozna otrzymac dobra biel przy obróbce w temperaturze pomiedzy 65° i 75°C w przeciagu 3 godzin w kapieli o skladzie, którego granice sa podane wy¬ zej.Jak wiadomo, materialy wlókiennicze moga byc bielone w róznych stopniach bieli. W przypadku plótna rozróznia sie zazwyczaj odcienie znane jako polowa bie¬ li, % bieli, i pelna biel. Stwierdzono, ze przy normalnej jakosci nitki lnianej moz¬ na uzyskac polowe bieli stosujac nastepu¬ jacy szereg czynnosci wykonywanyeh zgodnie z ogólnymi zasadami omówionymi wyzej: a) oczyszczanie i mycie, b) obróbke obojetnym roztworem podchlorynu, pluka¬ nie, zakwaszanie i mycie, c) obróbke dwu¬ tlenkiem zasadowym. Jezeli odcieniem wymaganym jest polowa bieli, to material nalezy poddac myciu, wykanczaniu i e- wentualnie suszeniu. Jezeli jednak wyma¬ gane sa wyzsze stopnie bialosci, to trzeba zastosowac kilka obróbek za pomoca ka¬ pieli podchlorynowych i kapieli zasado¬ wych na przemian. Obróbki te moga byc wykonywane przy uzyciu obojetnych roz¬ tworów podchlorynowych i zasadowych roztworów dwutlenku. W tym przypadku przestrzega sie tych samych ogólnych za¬ sad, jakie byly wymienione wyzej, ale zmniejsza sie ostrosc kapieli, Z drugiej strony mozna stosowac zasadowe kapiele podchlorynowe i zasadowe gotowanie we¬ dlug znanych sposobów.Przyklad I. 258,5 kg nitki lnianej oczyszczano w przeciagu 3 godzin w tem¬ peraturze okolo 65°C za pomoca 3 640 I cieczy zawierajacej 20,4 kg lugu sodowego i nastepnie plukano. Motki nitki przenie¬ siono nastepnie do maszyny bebnowej i obrabiano w przeciagu 30 minut obojetnym roztworem podchlorynowym w temperatu¬ rze 14°C w przytlumianym swietle. Do te¬ go zabiegu uzyto 4 100 1 cieczy zawieraja¬ cej pierwotnie 3,5 gramów chloru w jed¬ nym litrze i posiadajacej wartosc pH= 6,5.Ciecz byla przygotowana z kapieli, która poprzednio bylo uzywana wielokrotnie w podobnych czynnosciach, przez dodanie przepisowego roztworu proszku bielacego, aby otrzymac pozadana zawartosc 3,5 gra¬ mów chloru w jednym litrze, jak równiez dodano odpowiednia ilosc roztworu dwu¬ weglanu sodu. Stosunek tych roztworów byl tego rodzaju, ze dodano w przyblizeniu jednakowe ilosci wagowe chloru i dwuwe¬ glanu sodu. W czasie przewijania na bebnach kierunek obrotu byl zmieniany wielokrotnie, a w czasie obróbki w przy¬ blizeniu okolo 38 cm kazdego motka bylo zanurzone w cieczy. Szybkosc liniowa, z — 5 —jaka przebiegal motek przez ciecz, wyno¬ sila 1,8 m/min. Przy koncu zabiegu ciecz pcdchlorynowa zostala szybko spuszczona i nitki byly plukane natychmiast w tej sa¬ mej maszynie zimna woda zmieniana trzy¬ krotnie. Nastepnie wyjeto nitke z maszyny i kwaszono w przeciagu V2 godziny w zim¬ nym 0,5%-owym kwasie chlorowodorowym i plukano.Roztwór zasadowy dwutlenku byl przygotowany przez rozpuszczenie 8,1 kg dwutlenku sodu w 3 185 litrów wody za¬ wierajacej 9,1 kg kwasu siarkowego o ste¬ zeniu 168° Tw i dodano nastepnie 18,2 1 roztworu krzemianu sodu o stezeniu 84° Tw, Nitka byla ogrzewana w tej kapieli w przeciagu 3 godzin w temperaturze 65°C, a nastepnie przemyta i wysuszona.Wysuszona nitka posiadala dobra pól- biel i wazyla 231,3 kg. Próby liczby roz¬ puszczalnosci i wytrzymalosci nitki przed bieleniem i po nim daly wyniki nastepu¬ jace.Liczba rozpuszczalnosci Wytrzymalosc nitka brunatna 2,9 1068,7 g nitka bielona 3,8 980,9 g Przyklad II. Kapiel podchlorynowa byla przygotowana przez dodanie do 3 276 1 wody 273 1 roztworu proszku bie¬ lacego, zawierajacego 4,5% chloru, i 455 1 roztworu zawierajacego 40,8 kg Na2HP04.Po starannym zmieszaniu wartosc pH byla doprowadzona do 6,8 przez dodanie malej ilosci roztworu lugu sodowego.Kapiel z dwutlenku byla przygotowana jak w przykladzie I.Bielenie bylo wykonane w sposób bar¬ dzo podobny do sposobu opisanego w przy¬ kladzie I. Pewna ilosc nitki plóciennej oczyszczano w kapieli zawierajacej 10% lugu sodowego na wage nitki w przeciagu 2 i pól godzin w temperaturze 65°C i sta¬ rannie przemyto. Nitka oczyszczona byla nastepnie obrabiana na bebnach w kapieli podchlorynowej w przeciagu 30 m w tern* peraturze 15°C, wyplukana w zimnej wo¬ dzie, zakwaszona w 0,5%-owym roztworze HCl w przeciagu 15 minut i przemyta. Na¬ stepnie nitka byla bielona w kapieli dwu¬ tlenku w przeciagu 2 i pól godzin w tem¬ peraturze 65°C, przemyta i wysuszona.Nitka posiadala bialosc lepsza, niz pól- biel, a jej liczba rozpuszczalnosci wyno¬ sila 3,7.Przyklad III. Przyklad ten wyjasnia bielenie nitki plóciennej do sianu pelnej bieli.Pewna ilosc nitki obrabiano dokladnie jak w przykladzie I, lecz nie suszono przy koncu. Zamiast tego zanurzono ja na 30 minut w obojetnej kapieli z podchlorynu zawierajacej 0,5 g chloru i 1,5 g dwuwegla¬ nu sodu w litrze. Temperatura wynosila 15°C. Nitka byla nastepnie myta i znowu bielona w przeciagu 3 godzin w tempera¬ turze 65°C w kapieli z dwutlenku, utwo¬ rzonej w sposób podobny jak poprzednio, lecz przy uzyciu tylko polowy ilosci dwu¬ tlenku i kwasu. Po przemyciu zastosowano drugie zanurzenie w obojetnym podchlory¬ nie w przeciagu tego samego czasu i w tej samej temperaturze, ale uzyta kapiel za¬ wierala tylko 0,35 g chloru w jednym litrze.Wreszcie material byl przemyty, zadany 0,1%-owym roztworem tiosiarczanu sodu, przemyty i wysuszony. Nitka o pelnej bieli posiadala liczbe rozpuszczalnosci 4,1.Przyklad IV. W tym przykladzie, przedstawiajacym bielenie konopi, uzyto obojetnej kapieli pochlorynowej, sporza¬ dzonej dokladnie wedlug przykladu I i posiadajacej te sama sile. Kapiel z dwu* tlenku byla przygotowana przez takie roz¬ cienczenie stezonego roztworu dwutlenku wodoru woda, iz otrzymano1 kapiel zawie¬ rajaca 0,1 % H202, po czym dodano zasady.Na kazde 455 1 kapieli uzyto 4,5 1 krze¬ mianu sodowego o stezeniu 60* Tw i 1,2 kg sody zracej.Nitka koaopna byla oczyszczana w — 6 —&fS$-owyni roztworze sody zracej w tem¬ peraturze 70°C w przeciagu 3 godzin i przemyta. Nastepnie nitka byla obrabiana na bebnach, jak w poprzednich przykla¬ dach, w obojetnym podchlorynie w prze¬ ciagu 30 minut w temperaturze 15°C, wy¬ plukana, zakwaszona i przemyta w zimnej wodzie. Bielenie w kapieli z dwutlenku bylo wykonywane w przeciagu 3 godzin w temperaturze 65° C, po czym nitka byla przemyta i wysuszona. Barwa jej miala % bialosci i nie zauwazono zadnych „drzazg".Przyklad V, Przyklad ten podaje bie¬ lenie nitki z 50%-owej mieszaniny lniano- jutowej. Do otrzymania 4 100 1 obojetnej kapieli podchlorynowej uzyto 273 1 roztwo¬ ru proszku bielacego, zawierajacego 4,2% chloru, i 205 1 roztworu dwuweglanu sodu zawierajacego okolo 10% NaHC03. Roz¬ twór dwutlenku byl sporzadzony doklad¬ nie jak w przykladzie IV i mial te sama sile.Nitka byla najpierw oczyszczana w 1%-owym roztworze sody zracej w tem¬ peraturze 60°C w przeciagu 3 godzin i przemyta. Nastepnie nitka byla obrabiana na bebnach w obojetnym podchlorynie w przeciagu 30 minut w normalnej tempera¬ turze, przemyta, bielona w kapieli dwu¬ tlenku w przeciagu 2 i pól godzin w tem¬ peraturze 65°C, przemyta i wysuszona.Przyklad VI. W tym przykladzie, który podaje bielenie plótna, uzyto tych samych ogólnych metod sporzadzania ka¬ pieli podchlorynowej, co i w przykladach I, III, IV i V, natomiast kapiele dwutlenku byly przygotowane podobnie, jak w przy¬ kladach IV i V.Najpierw oczyszczono plótno dwukrot¬ nie w; roztworze lugu sodowego w przecia¬ gu 5 godzin w temperaturze 75°C. Przy pierwszym oczyszczaniu ciecz zawierala 4,5% lugu sodowego na wage materialu, a przy drugim —3,5%. Po przemyciu plótno obrobiono w obojetnej kapieli podchlory¬ nowej, zawierajacej 1,5 g chloru w litrze, W przeciagu 4 godzin w temperaturze nor¬ malnej, wyplukano, zakwaszono 0,5%- owym HCl i przemyto. Bielono w przecia¬ gu 5 godzin w temperaturze 75 — 80** C w kapieli z dwutlenku zawierajacej 0,1% H202, wyplukano, zakwaszono i przemyto.Nastepnie obrabiano w obojetnym pod¬ chlorynie, zawierajacym 0,5 g CafOCl)2 w litrze, w przeciagu 3 godzin na zimno, wymyto, zakwaszono i znów przemyto. Na¬ stepnie bielono w kapieli z dwutlenku, jak poprzednio, wyplukano, zakwaszono i prze¬ myto. Wreszcie obrabiano obojetnym pod¬ chlorynem, zawierajacym 0,3 g chloru w litrze, przemyto, zadano antychlorem i znów wymyto. PL