Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania i urzadzenia do wytwarzania krótkotrwalych impulsów pradu w urzadze¬ niu do spawania, przylaczonym do zródla pradu stalego lub zmiennego.Wedlug wynalazku prad spawania jest wlaczany przez uruchomienie wylacznika, wlaczonego do obwodu glównego, zawiera¬ jacego urzadzenie do spawania wzglednie transformator tego urzadzenia, a wylacze¬ nie pradu spawania odbywa sie przez przedwstepne wlaczenie przy pomocy dru¬ giego wylacznika odgalezienia zwierajace¬ go, równoleglego do urzadzenia do spawa¬ nia, przy czym na krótko przed lub wkrót¬ ce po wlaczeniu drugiego wylacznika wzglednie jednoczesnie z wlaczeniem zo¬ staja wlaczone narzady do zmniejszania lub tlumienia zjawiajacego sie pradu zwar¬ cia, po czym wylacznik glówny i wylacz¬ nik zwierajacy zostaja otwarte, a narzady do zmniejszania lub tlumienia pradu zwar¬ cia zostaja wylaczone. Do wykonywania szwów spawania lub szeregu punktów spa¬ wania przelaczanie to powtarza sie okre¬ sowo.Zmniejszanie lub tlumienie pradu zwar¬ cia moze odbywac sie rozmaitymisposoba-ml Ma przyklad ma krótko praed wykona¬ niem zwarcia albo wkrótce potem, lub tez jednoczesnie z wykonaniem zwarcia zosta¬ je wlaczony opornik do przewodu laczace¬ go zródlo pradu z miejscem zwarcia. Gdy urzadzenie do spawania pracuje na pradzie zmiennym, to jako opornik stosuje sie naj¬ lepiej dlawik.Sposób wedlug-wynalazku moze byc zastosowany z korzyscia zwlaszcza w urza¬ dzeniu do elektrycznego spawania oporo¬ wego z transfcMrmateHwi do spawania przy¬ laczonym bezposrednio do sieci. Tak samo mozna z korzyscia zastosowac wynalazek w urzadzeniach do elektrycznego spawa¬ nia z wlasna instalacja maszynowa, skla¬ dajaca sie np. z silnika napedowego, ma¬ szyny wzbudzajacej, pradnicy do spawania I transformatora do spawania.Przy zastosowaniu do spawania wla¬ snych pradnic pradu stalego lub zmiennego czesto korzystne jest dla unikniecia strat zmniejszenie wzglednie stlumienie pradu zwarcia przez zronieiszanie wzglednie cal¬ kowite zniesienie napiecia na zaciskach pradnicy, dostarczajacej pcad* np. przez zmniejszenie wzglednie odlaczenie wzbu¬ dzenia pradnicy lub wzbudzenia maszyny wzbudzajacej, jezeli taka maszyna jest za¬ stosowana. W celu skrócenia czasu zmniej¬ szenia pradu mozna równiez zastosowac zmiane biegunów maszyny wzbudzajacej wzglednie wzbudzenia pradnicy do spawa¬ nia.W urzadzeniu do spawania, zasilanym pradnica pradu stalego lub zmiennego, prad zwarcia,, powstajacy przez zwarcie u- rzadzenia do spawania, mezna zuzytkowac do zniesienia wzbudzenia pradnicy do spa¬ wania. Na skutek tego nastepuje zmniej¬ szenie wzglednie stlumienie pradu zwarcia.Zniesienie wzbudzenia moie byc przy tym dokonane w samej pradnicy do spawa¬ nia albo w jej maszynie wzbudzajacej, lufo w pomocnicze) maszynie wzbudzajacej, o ile t&kic n&aszyny aa zastosowan*.W najchetniej stosowanej postaci wy¬ konania wynalazku wlaczanie i wylaczanie wylaczników i oporników wzglednie dlawi¬ ków odbywa sie za pomoca samoczynnych narzadów nastawczych, pracujacych we wzajemnej zaleznosci od siebie. Do roz¬ rzadu sluza znane narzady przelacznikowe, np. walce przelacznikowe lub przekazniki.Zarówno w urzadzeniach do spawania z transformatorem do bezposredniego przy¬ laczenia do sieci jak i w urzadzeniu pracu¬ jacym przy pomocy pradnic pradu stalego lub zmiennego mozna jako wylaczniki w obwodzie gtóDmymoraz jako wylaczniki w obwodzie zwarcia urzadzenia do spawania zastosowac jedna lub kilka wlaczajacych lamp wyladowczych, rozrzadzanych we wzajemnej zaleznosci przez narzady prze¬ lacznikowe, np. walce przelacznikowe. Ja¬ ko lampy wyladowcze stosuje sie najwla- sciwiei lampy z urzadzeniem zaplonowym lub z siatkami. Walce przelacznikowe moga w tym przypadku rozrzadzac urzadzenia zaplonowe lub siatki Uzycie lamp wyla- dowczych posiada te zalete, ze zwieksza sie znaognie trwalosc calego urzadzenia w po¬ równaniu z urzadzeniem wyposazonym tyl¬ ko w wylaczniki mechaniczne.We wszystkich postaciach wykonania wynalazku, w których zastosowany jest transformator, zabiegi wlaczania i wylacza¬ nia, niezbedne przy stosowaniu sposobu we¬ dlug wynalazku, przeprowadza sie najle¬ piej w obwodzie pierwoAnym transformato¬ ra.Do stosowania sposobu wedlug wynalaz¬ ku nadaje sie zwlaszcza urzadzenie, w któ¬ rym transformator do spawania, zaopatrzo¬ ny w wylacznik w obwodzie pierwotnym, polaczony równolegle z przewodem zwar¬ ciowym, zaopatrzonym w wylacznik zwar¬ ciowy, fest przylaczony do pradnicy pradu zmiennego, np. sredniej luk wielkiej cze¬ stotliwosci, a pradnica jest sprzezona mer chandcznde 2 maszyna wzt*Kfea}aca eta wzbudzania magnesnScyprasfeiicy i * siltó* - 2 -kiem napedowym. Do regulowania wzbu¬ dzenia maszyny wzbudzajacej pradnicy, wlaczanego przy pomocy wylacznika i e- wentttalnie przelaczanego przy pomocy zmiennika biegunów, zastosowany jest opornik zmienny; podobnie wzbudzenie pradnicy pradu zmiennego, wlaczane za pomoca innego wylacznika i ewentualnie przelaczane za pomoca zmiennika biegu¬ nów, moze byc równiez regulowane za po¬ moca opornika.W innej postaci wykonania wynalazku w pradnicy do spawania lub w jej maszynie wzbudzajacej znajduje sie uzwojenie wzbu¬ dzenia przeciwnego, zasilane pradem zwar¬ cia poprzez transformator lub bocznik, albo prostownik. Mozna równiez polaczyc u- zwojenie wzbudzajace i uzwojenie wzbu¬ dzenia przeciwnego i zastapic je pojedyn¬ czym uzwojeniem, które wówczas jest prze¬ laczane na przemian.Urzadzenie do stosowania sposobu we¬ dlug wynalazku moze posiadac przelaczni¬ ki walcowe w obwodzie pierwotnym trans¬ formatora do spawania, w obwodzie zwar¬ cia i obwodzie wzbudzenia. Przelaczniki te sa napedzane przez wspólny wal i obraca¬ ja sie synchronicznie z pradnica do spawa¬ nia.W specjalnej postaci wykonania wyna¬ lazku w obwodzie wzbudzenia pradnicy u- mieszczone sa polaczone w szereg walce przelacznikowe, napedzane przez wspólny wal z pradnica, przy czym jeden walec przelacznikowy, zaopatrzony w stala lub przesuwna szczoteczke kontaktowa, jest polaczony ze wspólnym walem napedo¬ wym za posrednictwem przekladni regula¬ cyjnej.Wynalazek mozna zastosowac zwlasz¬ cza przy poslugiwaniu sie pradnicami sred¬ niej lub wielkiej czestotliwosci, to znaczy pradnicami, których czestotliwosc jest wieksza od normalnej czestotliwosci siecio¬ wej 50 wzglednie 60 okresów. Przy spawa- insi z korzyscia moga byc zastosowane pradnice o czestotliwosci ponad 100 okre¬ sów. W wieru przypadkach pozadane jest stosowanie pradnic o czestotliwosci ponad 200 okresów, do 2000 okresów i wiekszej.W specjalnych przypadkach moze nawet nadawac sie pradnica o czestotliwosci do 100000 okresów. Czestotliwosc pradnicy zalezy miedzy innymi od pozadanej krótko- trwalosci czasów spawania wzglednie wla¬ czania, a mianowicie czestotliwosc powinna byc tym wyzsza, im krótsze maja byc cza¬ sy spawania, W wielu przypadkach spawania, np, spawania metali lekkich, jak aluminium, potrzebne sa bardzo krótkie czasy spawa¬ nia, jezeli ma byc otrzymana czysta, trwa¬ la spoina bez zmiany tworzywa spawanego i przy zachowaniu dobrej sprawnosci. W tych przypadkach wymagane sa czasy spa¬ wania wynoszace 1/10, a nawet 1/100 — 1/1000 sekundy, co mozna osiagnac przy zastosowaniu sposobu wzglednie urzadze¬ nia wedlug wynalazku, zwlaszcza przy u- zyciu pradnic o czestotliwosci sredniej lub wielkiej.Wynalazek jest przedstawiony sche¬ matycznie na rysunku w kilku postaciach wykonania. Fig. 1 przedstawia uklad pola¬ czen urzadzenia do spawania do bezpo¬ sredniego przylaczania do sieci pradu sta¬ lego lub zmiennego, fig- 2 — uklad urza¬ dzenia do spawania do bezposredniego przylaczania do pradnicy pradu stalego, fig. 3 — uklad do bezposredniego przyla¬ czania urzadzenia do spawania do maszy¬ ny pradu zmiennego, fig. 4 — schematycz¬ ny uklad elektrycznego urzadzenia do spa¬ wania oporowego z transformatorem do spawania, przylaczonym bezposrednio do sieci, fig. 5 i 6 przedstawiaja schematycz¬ nie uklad elektrycznego urzadzenia do spawania oporowego z wlasnym zespolem maszynowym, fig. 7 i 8 — uklady schema¬ tyczne elektrycznego urzadzenia do spawa¬ nia oporowego z wlasnym zespolem maszy¬ nowym, przy czym w urzadzeniu tym prad — 3 —zwarcia jest zmniejszany lub tlumiony przez zniesienie wzbudzenia pradnicy, i fig- 9 — inny uklad polaczen urzadzenia do spawania z wlasnym zespolem maszyno¬ wym, przy czym w urzadzeniu zastosowane sa lampy wyladowcze do wylaczania.Na fig. 1 liczba 1 oznacza urzadzenie do spawania, zasilane bezposrednio z sieci 2.W obwodzie glównym znajduje sie wylacz¬ nik: 3, a równolegle do urzadzenia do spa¬ wania 1 — wylacznik 4. Aby w urzadze¬ niu do spawania / mozna bylo wytworzyc krótkotrwale impulsy, zamyka sie najpierw wylacznik 3, a nastepnie po pewnym cza¬ cie zamyka sie wylacznik 4 w celu zwarcia urzadzenia do spawania /. Dla ogranicze¬ nia pradu zwarcia, powstajacego w obwo¬ dzie glównym, wlaczony jest do tego obwo¬ du opornik 5. Na krótko przed zamknie¬ ciem lub wkrótce po zamknieciu wylaczni¬ ka 4, albo jednoczesnie z zamknieciem tego -wylacznika do przewodu, prowadzacego od miejsca zwarcia do sieci, wlaczany jest o- pornik 6, najlepiej regulowany. Nastepnie wylacznik glówny 3 i wylacznik zwarciowy 4 zostaja znowu otwarte, a opornik 6 zosta¬ je znowu wylaczony, W przypadku przylaczenia urzadzenia do spawania do sieci pradu stalego stosuje sie na ogól opory omowe. W razie przyla¬ czenia do sieci pradu zmiennego opornik 5 jest zastapiony dlawikiem, a opornik 6 jest zastapiony cewka indukcyjna, najlepiej re¬ gulowana.Zaleta sposobu przelaczania wedlug wy¬ nalazku polega przede wszystkim na tym, ze mozna przelaczac bardzo dokladnie, o- raz na tym, ze urzadzenie do spawania / jest wylaczane bez pelnego obciazenia.Dzieki temu przelaczanie jest znacznie u- latwione, a przede wszystkim unika sie po¬ wstawania luków na wylacznikach, zwla¬ szcza w przypadku wiekszych pradów, a przy tym przy pomocy prostych wylaczni¬ ków mozna osiagnac wielka szybkosc i cze¬ stosc przelaczania.Fig. 2 przedstawia uklad polaczen urza¬ dzenia do spawania, przylaczonego do pradnicy pradu stalego, a mianowicie liczba 3 oznacza, tak samo wylacznik glówny, 4 — wylacznik zwarciowy, 1 — urzadzenie do spawania, 7 — opornik ochronny, 8 — pradnice pradu stalego, 9 uzwojenie wzbu¬ dzajace pradnicy pradu stalego i 10 — re¬ gulowany opornik wzbudzenia pradnicy.Przelaczanie odbywa sie w ten sposób, ze najpierw zamyka sie wylacznik 3, a na¬ stepnie po uplywie pozadanego czasu — wylacznik zwarciowy 4, przy czym na krót¬ ko przed zamknieciem wylacznika 4, jed¬ noczesnie z tym lub potem zostaje wlaczo¬ ny opornik 10 w obwód wzbudzenia prad¬ nicy pradu stalego, nastepnie wylaczniki 3 i 4 zostaja znowu otwarte i wreszcie opor¬ nik 10 wzbudzenia zostaje znowu wylaczo¬ ny.Ta postac wykonania wynalazku nada¬ je sie zwlaszcza do bocznikowych pradnic pradu stalego, w których napiecie na za¬ ciskach i natezenie pradu z chwila zwarcia maleja praktycznie do zera.Na fig. 3 przedstawiony jest uklad po¬ laczen urzadzenia do spawania, przylaczo¬ nego do pradnicy pradu zmiennego.Na fig. 3 liczba 3 oznacza, wylacznik glówny, 4 — wylacznik zwarciowy, 1 — u- rzadzenie do spawania, 11 —dlawik, 12 — pradnice pradu zmiennego, 13 — uzwojenie wzbudzajace tej pradnicy, 14 — regulowa¬ ny opornik w obwodzie wzbudzenia i 15 — siec pradu stalego. Równiez i w tym przy¬ padku najpierw zostaje zamkniety wylacz¬ nik glówny 3, a nastepnie wylacznik zwar¬ ciowy 4. Na krótko przed zamknieciem wy¬ lacznika 4, jednoczesnie z tym lub krótko potem zostaje wlaczony opornik 14 w ob¬ wód wzbudzenia maszyny, po czym wy¬ laczniki 3 i 4 zostaja znowu otwarte, a opor¬ nik 14 uzwojenia wzbudzajacego 13 zosta¬ je znowu wylaczony, tak iz moze nastapic ponowne wlaczanie.Fig^ 4 przedstawia uklad polaczen elek- — 4 —trycznego urzadzenia do spawania oporo¬ wego z transformatorem do spawania, przy¬ laczonym bezposrednio do sieci. Liczba 3 oznacza wylacznik glówny, 4 — wylacznik zwarciowy, 16 — transformator, 17 — elek¬ trody w miejscu spawania, 18 — staly dla¬ wik do regulowania pradu zwarcia, 19 — regulowany dlawik, 20 — siec pradu zmien¬ nego. Równiez i w tym przypadku najpierw zostaje wlaczony wylacznik glówny 3, tak iz transformator 16, a tym samym i elek¬ trody 17 otrzymuja prad. Po uplywie okre¬ slonego czasu spawania zostaje zamkniety wylacznik zwarciowy 4 i jednoczesnie z tym, na krótko przedtem lub wkrótce po¬ tem zostaje wlaczony dlawik 19. Wów¬ czas zostaja znowu otwarte wylaczniki 3 i 4, dlawik 19 zostaje znowu wylaczony i dzialanie moze powtórzyc sie od poczatku.Na fig. 5 przedstawiono uklad polaczen elektrycznego urzadzenia do spawania o- porowego z wlasnym zespolem maszyno¬ wym. Liczba 3 oznacza wylacznik glówny, 4 — wylacznik zwarciowy, 16 — transfor¬ mator do spawania, zaopatrzony normalnie w rdzen zelazny, 17 — elektrody w miej¬ scu spawania, 21 —- staly dlawik ochron¬ ny, 22 — pradnice do spawania, np. prad¬ nice wielkiej czestotliwosci, 23 — jej uzwo¬ jenia wzbudzajace, 24 — regulowany opor¬ nik w obwodzie wzbudzenia, 26 — maszyne wzbudzajaca, 27 — uzwojenie wzbudzajace maszyny wzbudzajacej, 28 — regulowany opornik w obwodzie wzbudzenia maszyny wzbudzajacej, 31 — wylacznik w obwo¬ dzie wzbudzenia, 29 — silnik napedowy, 30 — wspólny wal napedowy maszyny wzbu¬ dzajacej 26 i pradnicy do spawania 22.Podczas wytwarzania krótkich impul¬ sów pradu w miejscu spawania urzadzenie to dziala w sposób nastepujacy. Najpierw zamyka sie wylacznik 31 do wlaczenia wzbudzenia maszyny wzbudzajacej, na¬ stepnie wylacznik 25 do wzbudzenia prad¬ nicy do spawania 22, potem zamyka sie wylacznik glówny 3 w obwodzie transfor¬ matora, nastepnie, po uplywie okreslonego czasu spawania, zamyka sie wylacznik zwarciowy 4 i na krótko przedtem, jedno¬ czesnie lub wkrótce potem wylacza sie u- zwojenie wzbudzajace 23 pradnicy do spa¬ wania 22, a mianowicie badz bezposrednio przez otwarcie wylacznika 25, albo posred¬ nio przez otwarcie wylacznika 31.W obwodzie wzbudzenia maszyny wzbu¬ dzajacej lub w obwodzie wzbudzenia prad¬ nicy do spawania moze poza tym Znajdo¬ wac sie zmiennik biegunów. Fig. 6 przed¬ stawia uklad takiego zmiennika. Liczba 32 oznacza zmiennik biegunów, 23 — uzwoje¬ nie wzbudzajace pradnicy do spawania, 25 — wylacznik wzbudzania pradnicy do spa¬ wania, 24 — opornik regulacyjny, 26 — maszyne wzbudzajaca, 27 — uzwojenie wzbudzajace maszyny wzbudzajacej 26, 28 — regulowany opornik i 31 — wylacz¬ nik.Rozrzadzanie poszczególnych wylaczni¬ ków 3, 4, 25 albo 31 wzglednie zmiennika biegunów 32 we wzajemnej zaleznosci i w kolejnosci w czasie moze odbywac sie za pomoca mechanicznych lub elektrycznych narzadów sprzegajacych albo wylaczników czasowych znanej skadinad konstrukcji.Fig. 7 przedstawia inny uklad polaczen elektrycznego urzadzenia do spawania o- porowego z wlasnym zespolem maszyno¬ wym. Liczba 3 oznacza wylacznik glówny, 4 *— wylacznik zwarciowy, 16 —transfor¬ mator do spawania, zaopatrzony normalnie w rdzen zelazny, 17 — elektrody w miej¬ scu spawania, 21 — dlawik staly, 22 — pradnice do spawania, np. pradnice wiel¬ kiej czestotliwosci, 23 — uzwojenie wzbu¬ dzajace, 24 — regulowany opornik w uzwo¬ jeniu wzbudzajacym pradnicy do spawania 22, 25 — wylacznik w obwodzie wzbudze¬ nia, 26.— maszyne wzbudzajaca, 27 — u- zwojenie wzbudzajace maszyny wzbudzaja¬ cej, 28 — regulowany opornik w uzwojeniu wzbudzajacym maszyny wzbudzajacej 26, 31 — wylacznik w obwodzie wzbudzenia • 5 —inaszyny wzbudzajacej, 29 — silnik nape- 'dowy, 30 — wspólny wal napedowy maszy¬ ny wzbudzajacej 26 i pradnicy do spawa¬ nia 22. Wedlug wynalazku do obwodu zwarciowego, zawierajacego wylacznik 4, wlaczony jest transformator 33, który po¬ przez prostownik, najlepiej prostownik su¬ chy 34, jest polaczony z uzwojeniem wzbu¬ dzenia przeciwnego 35 maszyny wzbudza¬ jacej 26. Zamiast transformatora 33 moze byc równiez zastosowany bocznik, Uzwojenie wzbudzenia przeciwnego 35 . i uzwojenie wzbudzajace 27 maszyny wzbu¬ dzajacej 26 moga byc polaczone ewentual¬ nie w jedno uzwojenie, które wówczas przy pomocy przelacznika moze byc przylacza¬ ne na przemian do prostownika 34 albo do obwodu wzbudzajacego.Gdy wylacznik zwarciowy 4 i wylacznik glówny 3 sa zamkniete, a wylacznik 31 jest otwarty, to w obwodzie wzbudzenia naste¬ puje bardzo szybkie rozmagnesowanie ma¬ szyny wzbudzajacej. W ten sposób osiaga sie to, ze okresy wlaczania moga byc znacz¬ nie skrócone, dzieki czemu mozna osiagnac wieksza szybkosc spawania.Fig. 8 przedstawia schematycznie urza¬ dzenie do spawania wedlug wynalazku wraz z poszczególnymi narzadami prze¬ lacznikowymi wzglednie rozrzadczymi. Na fig. 8 liczba 36 oznacza pradnice do spawa¬ nia, napedzana przez silnik napedowy 37, zasilany z sieci, 38 — maszyne wzbudzaja¬ ca pradnicy do spawania, zasilajaca wzbu¬ dzenie 39 pradnicy do spawania poprzez regulowany opornik 40. Silnik napedowy, pradnica do spawania i maszyna wzbudza¬ jaca moga byc osadzone na wspólnym wa¬ le 41. Liczba 42 oznacza wzbudzenie ma¬ szyny wzbudzajacej, zasilane poprzez transformator 43, przylaczony do sieci, i prostownik 44. Liczby 45 i 46 oznaczaja dwa polaczone szeregowo wylaczniki wal¬ cowe w obwodzie wzbudzenia maszyny wzbudzajacej, z których wylacznik 46 jest zaopatrzony w przesuwna szczoteczke 47 do regulowania czasu wzbudzenia wzgled¬ nie przerw w pracy pomiedzy dwoma punk¬ tami spawania. W przedstawionym na ry¬ sunku polozeniu szczoteczki 47 i przy tej samej liczbie obrotów walców 45 i 46 przy kazdym obrocie walu 48 nastepuje wzbu¬ dzenie wzbudnicy i wlaczenie energii spa¬ wania. Gdy liczba obrotów walca przela¬ czajacego 46 jest np. dwa razy mniejsza, a szczoteczka 47 jest przesunieta o 90°, to wlaczenie energii nastepuje przy kazdym drugim obrocie walu 48. Wylacznik 45 jest napedzany przy tym za pomoca walu 48, obracajacego sie najlepiej synchronicznie z pradnica do spawania. Wylacznik walcowy 46 jest napedzany najlepiej walem 48 za posrednictwem regulowanej przekladni 49.Zamiast wylaczników walcowych mozna zastosowac równiez inne narzady wylaczni- kowe, np. styczniki lub wylaczniki kciuko¬ we.Do pradnicy do spawania 36 przylaczo¬ ny jest transformator do spawania 50 z za¬ ciskami 51 do przylaczenia elektrod. W ob¬ wód pierwotny transformatora do spawania wlaczony jest wylacznik walcowy 52, osa¬ dzony równiez na wale napedowym 48.Przewód zwarciowy 53 jest polaczony rów¬ nolegle z transformatorem do spawania 50.Przewód 53 moze byc równiez przylaczo¬ ny bezposrednio do zacisków pradnicy. Na wale napedowym 48 osadzony jest równiez walcowy wylacznik zwarciowy 54. W ta¬ kim urzadzeniu wylaczniki 45, 52, 54 pra¬ cuja w zaleznosci od siebie i daja sie regu¬ lowac w sposób prosty. Poza tym chwile wylaczania pradu spawania moga byc ure¬ gulowane tak, ze wylaczanie pradu odbywa sie w przyblizeniu w chwili przejscia jego przez zero. Do przewodu zwarciowego 53 wlaczony jest bocznik lub transformator 55, który poprzez prostownik, najlepiej pro¬ stownik suchy 56, zasila uzwojenie 57 wzbudzenia przeciwnego maszyny wzbu¬ dzajacej 38. Transformator55 jest najlepiej wykonany tak, ze jego rdzen zelazny zo- ¦— 6 —staje silnie przesycony przez praci zwarcia pradnicy.Dzieki temu juz przy malych pra¬ dach zwarcia na uzwojeniu wzbudzenia przeciwnego zjawia sie stosunkowo duze napiecie, a w transformatorze do spawania pozostaje tylko nieznaczna resztka napie¬ cia.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy. Obwód pierwotny transformatora 50 zostaje wlaczony za pomoca wylacznika walcowego 52, gdy przedtem zostalo wla¬ czone uzwojenie wzbudzajace 42 za pomo¬ ca wylaczników 45, 46. Na krótko przed u- konczeniem czasu spawania, bezposrednio przed zwarciem, uzwojenie wzbudzajace 42 jest odlaczane od sieci np. za pomoca wylacznika 45, po czym przewód zwarcio¬ wy 53, równolegly do pierwotnego uzwoje¬ nia transformatora do spawania, jest wla¬ czany za pomoca wylacznika walcowego 54. W tej chwili w uzwojeniu 57 wzbudze¬ nia przeciwnego zjawia sie napiecie, pocho¬ dzace od transformatora 55, polaczonego przez prostownik 56, powodujac bardzo szybkie znikniecie pola wzbudzenia. W ten sposób osiaga sie bardzo szybkie rozmagne¬ sowanie calego zespolu maszynowego bez koniecznosci cdlaczania wielkich mocy. W przypadku zwarcia urzadzenie to dziala w ten sposób, ze maszyna wzbudzajaca zosta¬ je rozmagnesowana nadzwyczaj szybko, przez co szybkosc spawania moze znacz¬ nie zwiekszyc sie. Prad zwarcia pradnicy do spawania zostaje wiec uzyty pozytecz¬ nie, Uzwojenie wzbudzajace 42 moze spel¬ niac jednoczesnie zadanie uzwojenia do wzbudzenia przeciwnego, jezeli na prze¬ mian do obwodu wzbudzajacego jest przy¬ laczany prostownik 44 lub prostownik 56.W ten sposób mozna uniknac koniecznosci stosowania specjalnego uzwojenia 57 wzbu¬ dzenia przeciwnego. o W razie potrzeby maszyna wzbudzaja¬ ca moze byc równiez zaopatrzona w pomoc¬ nicza maszyne wzbudzajaca. Uzwójenie wzbudzenia przeciwnego moze byc umiesz* czone zarówno w pradnicy do spawania jak i w maszynie wzbudzajacej albo tez w po* mocniczej maszynie wzbudzajacej.Na fig. 9 przedstawiony jest podobny uklad polaczen jak i na fig. 8. Liczba 37 oznacza, silnik napedowy, 38 — maszyne wzbudzajaca, 36 — pradnice, np, pradnice czestotliwosci sredniej lub wielkiej, a mia¬ nowicie czestotliwosci w granicach od 60 do 10 000 okresów, 50 — transformator do spawania z zaciskami 51, 55 ^—transforma¬ tor w obwodzie zwarciowym, 52 — wy¬ lacznik walcowy, rozrzadzajacy lampa wy¬ ladowcza 58, wlaczona w obwód pierwot¬ ny transformatora do spawania, za pomo¬ ca urzadzenia zaplonowego, skladajacego sie z elektrod zaplonowych 58a, transfor¬ matora zaplonowego 59 i kondensatora 60, potrzebnego do regulowania fazy. Liczba 54 oznacza wylacznik walcowy, rozrzadza¬ jacy lampa wyladowcza 61, umieszczona w obwodzie zwarciowym transformatora do spawania 50, przy pomocy podobnego urzadzenia zaplonowego, skladajacego sie z elektrod zaplonowych 61a, transformato¬ ra zaplonowego 62 i kondensatora 63.Liczba 42 oznacza, uzwojenie wzbudza¬ jace maszyny wzbudzajacej 38, 44 — pro¬ stownik, najlepiej prostownik suchy, 43 — transformator, przylaczony do sieci i za¬ silajacy uzwojenie wzbudzajace 42. Liczby 45, 46 — dwa polaczone szeregowo wylacz¬ niki walcowe w obwodzie wzbudzenia^ma- szyny wzbudzajacej, z których wylacznik 46 jest zaopatrzony w przesuwna szczo¬ teczke 47 do regulowania czasu wzbudze¬ nia wzglednie przerw w pracy pomiedzy punktami spawania. Liczba 48 oznacza wspólny wal, na którym umieszczone sa wylaczniki 52, 54, 45 i z którym polaczony jest wylacznik 46 za pomoca przekladni 49. Uzwojenie wzbudzenia przeciwnego ,57 jest zasilane podobnie jak w przykladzie wykonania wedlug fig. 8 z prostownika 56, przylaczonego do transformatora 55. Dzia- — 7 -i .» preed zwarciem, albo wkrótce po zwarciu, aloo jednoczesnie ze zwarciem. 10. Urzadzenie wedlug zastrz, 9, zna¬ mienne tym, ze transformator do spawania f./6y, który jest zaopatrzony W obwodzie pierwotnym w wylaczniku (3) i równolegle do którego jest przylaczony przewód zwar¬ ciowy z wylacznikiem zwarciowym (4), jest przylaczony do pradnicy (22) sredniej lub wielkiej czestotliwosci, sprzezonej me¬ chanicznie z maszyna wzbudzajaca (26) do wzbudzania pradnicy i z silnikiem napedo¬ wym (29), przy czym przewidziany jest zmienny opornik (28) do regulowania wzbudzenia (27) maszyny wzbudzajacej (26), wlaczanego za pomoca wylacznika (31) i ewentualnie przelaczanego za po¬ moca zmiennika biegunów, oraz drugi opornik (24), za pomoca którego regulowa¬ ne jest wzbudzenie (23) pradnicy (22) sredniej wzglednie wielkiej czestotliwosci, wlaczane za pomoca wylacznika (25) i ewentualnie przelaczane za pomoca zmien¬ nika biegunów. 11. Urzadzenie do stosowania sposobu wedlug zastrz. 3, znamienne tym, ze po¬ siada uzwojenie wzbudzenia przeciwnego w pradnicy do spawania lub w jej maszy¬ nie wzbudzajacej, albo w pomocniczej maszynie wzbudzajacej, przy czym to uzwojenie jest zasilane pradem zwarcia poprzez transformator lub bocznik i pro¬ stownik. 12. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, zna¬ mienne tym, ze uzwojenie wzbudzajace i uzwojenie wzbudzenia przeciwnego sa za¬ stapione jednym uzwojeniem, przelacza¬ nym na przemian. 13. Urzadzenie wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze w obwodzie pierwot¬ nym, w obwodzie zwarcia transformatora do spawania i w obwodzie wzbudzenia pradnicy do spawania wlaczone sa wylacz¬ niki walcowe (52, 54, 45), napedzane wspólnym walem i obracajaca sie synchro¬ nicznie z pradnica do spawania. 14. Urzadzenie wedlug zastrz. 13, znamienne tym, ze w obwodzie wzbudzenia pradnicy znajduja sie polaczone w szereg wylaczniki walcowe (45, 46), napedzana wspólnym walem (48) lub walem maszyno¬ wym (41), przy czym jeden z tych wylacz¬ ników, zaopatrzony w stala i przesuwna szczoteczke kontaktowa, jest polaczony ze wspólnym walem napedowym (48) poprzez przekladnie regulacyjna (49).Bernhard Berghaus.Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy.lanie urzadzenia wedlug fig. 9 odpowiada dzialaniu urzadzenia wedlug fig, 8 pod wzgledem sposobu dzialania wylaczników 45,46. PL