Wynalazek niniejszy dotyczy nie tylko recznej broni palnej, np. karabinów lub karabinków sportowych, lecz równiez i ka¬ rabinów maszynowych, Wynalazek doty¬ czy urzadzenia do ryglowania trzonu zam¬ kowego i zwalniania go w odpowiednim czasie, aby pozostale w lufie gazy procho¬ we odrzucaly go wstecz. Wedlug wynalaz¬ ku zamek broni palnej jest zaopatrzony w bezwladnik, który podczas odrzutu posu¬ wa sie naprzód wzgledem karabina, przy czym ruch ten powoduje przesuniecie na¬ rzadu ryglujacego z normalnego polozenia, w którym daje trzonowi zamkowemu moc¬ ne oparcie, w polozenie, w którym narzad ten umozliwia cofniecie sie trzonu zamko¬ wego.W patencie brytyjskim nr 400 588 bez¬ wladnik porusza sie poziomo naprzód, a nastepnie w tyl i do góry, przy czym ru¬ chem tym usuwa narzad ryglujacy z drogi trzonu zamkowego. Stwierdzono jednak, ze w niektórych przypadkach czas tego podwójnego ruchu bezwladnika jest zbyt dlugi dla prawidlowego dzialania.Wedlug niniejszego wynalazku urza¬ dzenie ryglujace posiada rygiel, urucho¬ miany za pomoca bezwladnika. Rygiel wspóldziala z odpowiednimi oporkami w nieruchomej czesci karabina oraz z odpo¬ wiednim zderzakiem trzonu zamkowego, przy czym rygiel w celu uwolnienia trzonu zamkowego przesuwa sie prostopadle do podluznej osi karabina. Bezwladnik jestosadzony tak r iz przy odrzucie porusza sie wzgledem karabina i rygla w dwóch kie¬ runkach, nachylonych wzgledem siebie.Najlepiej, gdy "bezwladnik porusza sie przy odrzucie ukosnie naprzód i w góre wzgle¬ dem nieruchomych czesci karabina i po¬ dluznie wzgledem rygla, jednakze bez- wladnik ten móglby równiez poruszac sie podluznie naprzód, a móglby prowadzic rygiel ukosnie.Podobnie jak i w wymienionym patencie za bezwladnik sluzy pokrywa górnej czesci komory zamkowej, która daje sie przesu¬ wac ukosnie w góre, W tym celtt boczne sciany pokrywy sa zaopatrzone w otwarte szczeliny i prowadzone na wystepach, wy¬ stajacych z zewnetrznych boków komory zamkowej. Najlepiej jest, jezeli powierzch¬ nie zderzaków rygla sa zasadniczo prosto¬ padle do podluznej osi karabina, wtedy bowiem cisnienie, zjawiajace sie przy strzale, nie dazy do przedwczesnego uru¬ chomienia urzadzenia odryglowujacego i trzon zamkowy pozostaje nie odryglowany dopóty, dopóki pokrywa nie zostanie prze¬ sunieta naprzód na odpowiednia odleglosc tylko pod wplywem wlasnej bezwladnosci.Za pomoca niniejszego wynalazku mozna otrzymac prosty ruch bezposredni narzadów ryglujacych bez posrednictwa dzwigni lub laczników, dzieki czemu otrzy¬ muje sie skuteczny, bezpieczny i niezawod¬ ny mechanizm powtarzalny- Na zalaczonych rysunkach przedstawio¬ no tytulem przykladu karabin wojskowy, lecz oczywiscie mozna wprowadzic nie¬ zbedne zmiany przy stosowaniu wynalazku do innej broni palnej.Fig. 1 przedstawia widok z boku czesci karabina, fig, 2 — podobny widok jak na fig. 1, lecz czesciowo w przekroju, fig. 3 — widok z boku, a fig. 4 — widok z góry sa¬ mej tylko komory zamkowej, fig. 5 — wi¬ dok z boku, fig. 6 — widok z góry, a fig. 7 — wldók z prawej strony trzonu zamko¬ wego, fig. 8 — widok z tylu trzonu zamko¬ wego, fig. 9 — widok z dolu pokrywy, fig. 10— widok tejze pokrywy z prawej stro¬ ny, fig, li — widok z tylu pokrywy, fig. 12 — widok z dolu narzadu ryglujacego (ry¬ gla), fig. 13 i 14 — widoki z boku i z przo¬ du rygla, fig. 15 — widok z dolu poprzecz¬ ki, fig. 16 — widok z przodu poprzeczki, fig. 17 — widok zapadki z tylu, fig. 18 — widok z dolu tarczy bezpiecznikowej, a fig. 19 — widok z góry bezpiecznika kur¬ ka* który wspóldziala z tarcza bezpieczni¬ kowa.W ogólnym zestawieniu na fig. 1 i 2 komora zamkowa / wraz z przynaleznymi czesciami jest uwidoczniona wraz z lozem 2 tylko o tyle, ile to jest potrzebne do zro¬ zumienia wynalazku. Lufa jest zdjeta i nie pokazana na rysunku. Loze 2, w którym jest umieszczony mechanizm spustowy, jest polaczone z komora zamkowa 1 za pomoca zawiasy 3 i rygla 4.Komora zamkowa / jest zaopatrzona w wewnetrzne podluzne rowki 5 (fig. 3 i 4), w które wchodza wystepy 6 trzonu zamko¬ wego 7 przedstawionego na fig. 5 — 8. Za pomoca tych wystepów trzon zamkowy jest prowadzony podczas swego ruchu w tyl i naprzód po strzale i podczas ladowania.Ruch trzonu zamkowego powoduje cisnie¬ nie gazów prochowych, lecz odryglowywa- nie i ryglowanie go odbywa sie za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku, o którym est mowa nizej.Pokrywa 8, stanowiaca bezwladnik, przedstawiona na fig. 9 -— 11, jest prowa¬ dzona za pomoca ukosnych szczelin 9 na czterech bocznych wystepach 10, umie¬ szczonych po dwa z kazdej strony komory zamkowej. W dawili strzalu pokrywa wskutek bezwladnosci nie bierze udzialu w odrzucie, wskutek czego przesuwa sie naprzód wzgledem karabina. Pochyle pro¬ wadnice powoduja podniesienie sie pokry¬ wy w czasie wykonywania tego ruchu, — 2 —Trzon zamkowy jest ryglowany za po¬ moca rygla 12, osadzonego wewnatrz po¬ krywy i przedstawionego na fig. 12 -— 14.Rygiel jest zaopatrzony w cztery wystepy 13, po dwa z kazdej strony, wspóldziala¬ jace z prostokatnymi wycieciami 14, wyko¬ nanymi w bocznych sciankach komory zam¬ kowej 1. Przy normalnym dzialaniu wyste¬ py 13 nigdy calkowicie nie wychodza z wyciec 14, jak to bedzie wyjasnione nizej.Wystepy 13 sa zaopatrzone na zewnetrz¬ nych koncach w wystajace brzegi 15, które przesuwaja sie w rowkach 16, wycietych od spodu w pokrywie bezwladnikowej. Po¬ dobne brzegi 17 znajduja sie równiez na przednim koncu rygla 12 i przesuwaja sie w rowkach 18 pokrywy. W ten sposób ry¬ giel uczestniczy w ruchu pokrywy prosto¬ padlym do osi broni, lecz moze w niej swobodnie przesuwac sie równolegle do tej osi. Wobec tego, gdy pokrywa przesuwa sie ukosnie naprzód, rygiel podnosi sie przy tym ruchu pokrywy, lecz zmuszony jest do wykonywania ruchu tylko w kie¬ runku scisle prostopadlym do podluznej osi dzieki prowadzeniu wystepów 13 w wycieciach 14.Przednia strona 19 rygla wspóldziala z tylna scianka 20 stopnia, utworzonego przez zwezenie tylnego konca 21 trzonu zamkowego, wskutek czego, gdy pokrywa znajduje sie w dolnym polozeniu, czyli w polozeniu do strzelania, trzon zamkowy jest zaryglowany w prawidlowym poloze¬ niu. Gdy podczas odrzutu rygiel 12 zostaje podniesiony o tyle, ze zwalnia trzon zam¬ kowy 7, pozostale w lufie gazy prochowe cofaja trzon zamkowy 7, który wykonywa w zwykly sposób czynnosci ladowania.Rygiel 12 jest utrzymywany w swym polozeniu w pokrywie 8 za pomoca po¬ przecznej plytki 22, uwidocznionej na fig. 15 i 16. Plytka ta suwa sie w rowkach 16 pokrywy, a w czasie montowania wklada sie ja po ryglu 12. Plytka jest przytrzymy¬ wana za pomoca listewki 23, przedstawio¬ nej na fig. 17, która jest zawieszona w po¬ krywie na srubie w miejscu 24 i przymo¬ cowana sruba w miejscu 25, przy czyni otwór na srube 25 jest zdolu odkryty.Rygiel 12 posiada trzpien 27, wystajacy z tylnego jego konca i wchodzacy we wgle¬ bienie 28 w poprzeczce. Sprezyna 29 (fig. 2), osadzona na trzpieniu 27, odpycha plyt¬ ke poprzeczna 22 od rygla i dazy do cofnie¬ cia pokrywy 8, czyli sciagniecia jej w dol¬ ne, czyli normalne polozenie, poniewaz podczas odrzutu plytka poprzeczna 22 zo- staje przesunieta naprzód wraz z pokrywa 8, rygiel 12 zas nie przesuwa sie do przo¬ du, wskutek czego sprezyna 29 zostaje sci¬ snieta.Ruch pokrywy ku przodowi jest ograni¬ czony suwakiem 30, o który opiera sie przednia krawedz jednego z wystajacych boków pokrywy. Suwak 30 daje sie przesu¬ wac w rowkach pomiedzy szynami 31.Dzwignia 32, osadzona wahadlowo na jed¬ nej z szyn 31, normalnie wchodzi w po¬ przeczny rowek 33, wyciety w poprzek szyny 31 i suwaka 30, i utrzymuje suwak 30 w prawidlowym polozeniu. Gdy dzwig¬ nia 32 jest obrócona wstecz, suwak 30 moze byc popchniety w dól i umozliwia przejscie krawedzi pokrywy 8. W ten sposób pokry¬ wa moze byc zdjeta calkowicie z broni w celu kontroli lub rozebrania. Nastepnie mo¬ ze byc równiez wyjety w razie potrzeby i suwak 30.Wymiary poszczególnych czesci sa tego rodzaju, ze gdy suwak 30 zajmuje normal¬ ne polozenie, a pokrywa 8 przednie górne polozenie, stykajac sie z suwakiem 30, wy¬ stepy 10 komory zamkowej 1 sa jeszcze w szczelinach 9 pokrywy, a wystepy 13 rygla 12 sa jeszcze w wycieciach 14, jednak przednia strona 19 rygla 12 nie styka sie juz z tylna strona trzonu zamkowego 7.Gry pokrywa 8 wróci w dolne polozenie, rygiel 12 opiera sie o scianki komory zam- — 3 —kowej 1, & wystepy 13 przesuwaja sie do dna wyciec 14. W ten sposób otrzymuje sie normalne polozenie pokrywy 8 przy strze¬ laniu.W urzadzeniu, opisanym wyzej, moze zachodzic obawa, ze z chwila powrotu trzo¬ nu zamkowego w przednie polozenie iglica zostanie posunieta naprzód sila bezwladno¬ sci, wywolujac przedwczesny strzal. Do zapobiezenia takiemu wypadkowi sluzy dzwignia 34 w ksztalcie litery L, przymo¬ cowana poziomym ramieniem na tylnej czesci 21 trzonu zamkowego 7. Kciuk 35 poziomego ramienia tej dzwigni miesci sie w wycieciu 36 w dolnej czesci trzonu zam¬ kowego i jest wypychany ku dolowi przez sprezyne 37, wskutek czego górny koniec 38 te} dzwigni wystaje ponad poziom tyl¬ nej czesci 21 trzonu zamkowego. Gdy po¬ krywa 8 opada i opuszcza rygiel 12, dolna strona rygla naciska z góry na pionowe ra¬ mie 38 dzwigni 34 i opuszcza je wbrew dzialaniu sprezyny 37.W polowie pionowego ramienia dzwigni 34 w ksztalcie litery L znajduje sie zaczep 39, który przy przednim polozeniu dzwigni zatrzymuje iglice 40 nie pozwalajac jej na wykonanie pelnego skoku. W ten sposób, gdy trzon zamkowy zatrzymuje sie w przednim polozeniu, zaczep 39 nie pozwala na posuniecie sie iglicy naprzód pod dziala¬ niem sily bezwladnosci, wskutek czego nie¬ oczekiwany wystrzal jest uniemozliwiony.Natychmiast po zatrzymaniu sie trzonu zamkowego pokrywa 8 opuszcza sie, a ry¬ giel 12 naciska górny koniec 38 dzwigni 34, która usuwa sie z drogi iglicy, umozliwia¬ jac jej zbicie kapiszonu naboju* Jest pozadane, aby bron palna byla zabezpieczona przed mozliwoscia dania strzalu, zanim pokrywa 8 zajmie swoje dolne polozenie. Do tego celu sluzy nizej Opisane urzadzenie. Dzwignia 42 jest do- cisnieta do boku komory zamkowe} 1 i nor¬ malnie wypychana do góry za pomoca spre¬ zyny 43, przy czym opiera sie o krawedz pokrywy 8, o ile pokrywa jest w dolnym polozeniu. Dzwignia ta zawsze zajmuje po¬ lozenie oznaczone linia przerywana, gdy pokrywa 8 jest wyprowadzona z dolnego polozenia. Dzwignia ta jest polaczona z tar¬ cza 44, posiadajaca wyciecie 45, które wspóldziala z wystepem 46 na tylnym kon¬ cu dzwigni spustowej 47 (fig. 1 i 2). Gdy dzwignia 42 jest nacisnieta w dól za pomo¬ ca pokrywy, wystep 46 moze swobodnie przesunac sie w góre i wejsc w wyciecie 45, wskutek czego dzwignia spustowa 47 moze zwolnic kurek 41, gdy jednak dzwignia 42 znajduje sie w górze, wystep 46 styka sie z obwodem tarczy 44 nie pozwalajac na pod¬ niesienie sie tylnego konca dzwigni spusto¬ wej 47, wskutek czego kurek nie moze byc zwolniony. Maly trzpieniek 48, przymoco¬ wany do komory zamkowej, wspóldziala z wycieciem 49 na obwodzie tarczy 44, ogra¬ niczajac ruch tarczy.Toostatnie urzadzenie zabezpieczajace moze byc równiez w razie zyczenia uru¬ chomione recznie za pomoca dzwigni 50, przedstawionej na fig. 10. Dzwignia ta jest polaczona z tarcza 51, która posiada na swym obwodzie wystep 52. W polozeniu normalnego dzialania dzwignia 50 zajmuje polozenie nachylone i jest zwrócona w tyl i w góre, wystep 52 zas lezy plasko w od¬ powiednim wglebieniu w pokrywie 8. Gdy dzwignia 50 zostanie obrócona w polozenie pionowe, wystep 52 styka sie z lekko wgle¬ biona plytka metalowa 53, wpuszczona do drewnianej oprawy z boku komory zamko¬ wej, i podnosi pokrywe 8. Dzieki polozeniu wystepu 52, gdy dzwignia jest zasadniczo pionowa, nacisk sprezyny 29 na pokrywe ku dolowi nie pozwala na cofniecie dzwig¬ ni w polozenie, jakie ona zajmuje przy strzelaniu. Urzadzenia tego uzywa sie rów¬ niez przy ladowaniu recznym, poniewaz dla cofniecia trzonu zamkowego wstecz po¬ trzeba pokrywe podniesc dobory. Urza- _ 4 _dzenie da recznego ladowania nie wymaga szczególowego omówienia, gdyz nie rózni sie od urzadzen znanych.Inne urzadzenie zabezpieczajace jest potrzebne, aby zapobiec przypadkowemu Wystrzalowi karabinat gdy on Jest nabity, a wszystkie jego czesci zajmuja normalne polozenie do strzelania. To urzadzenie za¬ bezpieczajace jest uruchomiane za pomoca dzwigni 54 (fig. 1 i 10), osadzonej obroto¬ wo na pokrywie z lewej strony i polaczonej z tarcza 55, posiadajaca wystep 56, skiero¬ wany w dól, jak to uwidoczniono na fig. 18. Wystep 56 wspóldziala z narzadem 57 w ksztalcie odwróconej litery L (fig. 19).Narzad 57 jest polaczony z komora zamko¬ wa 1 i zawiasa 3 za pomoca pionowego ra¬ mienia. Prostopadle do narzadu 57 wystaje z niego na zewnatrz wystep 58, o który za¬ czepia dzwignia 54, gdy jest przesunieta w polozenie pionowe. Pionowe ramie narzadu 57 moze byc sprezyste. Przy koncu czesci poziomej znajduje sie wystep 59, który moze wchodzic w wyciecie 60 w kadlubie kurka, utrzymujac w ten sposób kurek 41 w polozeniu zabezpieczonym. Zadne ruchy spustu nie wywolaja wtedy zwolnienia kur¬ ka, PL