Wiadomo, ze tlenki wegla, zwlaszcza zas tlenek wegla, mozna poddawac prze¬ mianie za pomoca wodoru w obecnosci ka¬ talizatorów w temperaturze pod!wyzszonej pod zwyklym albo tez pod zwiekszonym cisnieniem otrzymujac przy tym weglowo¬ dory alifatyczne lub tez zwiazki organiczne, zawierajace tlen.Proponowano juz, aby w celu odprowa¬ dzania ciepla, powstajacego przy reakcji, przeprowadzac wspomniana przemiane w cieklym osrodku, w którym znajduje sie zawiesina dokladnie rozdrobnionych kata¬ lizatorów, Z powodu stosowania wysokich temperatur niezbednych do przeprowadza¬ nia tej przemiany oraz wskutek znacznej preznosci w tych temperaturach par wielu cieklych osrodków ten sposób pracy byl o-, graniczony do stosowania cieczy organicz¬ nych wrzacych w wysokich temperaturach.Obecnie wykryto, ze przemiane tlenków wegla za pomoca wodoru w obecnosci ka¬ talizatorów i w temperaturze podwyzszo¬ nej mozna korzystnie uskuteczniac w ten sposób, ze przemiane te przeprowadza sie w cieklym osrodku, skladajacym sie z ole¬ jów, otrzymywanych przy przemianie pew¬ nej ilosci tego samego rodzaju materialów wyjsciowych, potraktowanych uprzednio w takich samych lub podobnych warunkach,to znaczy, we wlasnym oleju, zawieraja¬ cym znaczniejsze ilosci takich skladników, którp^llir^oso^^^bh temperaturach i ci^ Liach znajduja kie w postaci gazu lub snu sb to jest ktorycll punkt wrzenia pod za ^^n^BlrclwUjftn|em jps peratfffy' TSSS^ft! zwykle rozpuszczone w oleju, jpst nizszy od tem- Skladniki te pozostaja moga one jednak z niego czesciowo parowac. Osro¬ dek ciekly wytwarza sie korzystnie w ten sposób, ze koncowe gazy i pary, wytwarza¬ ne podczas przemiany gazów wyjsciowych w strefie reakcyjnej i opuszczajace ja, przeprowadza sie przez bezposrednio do¬ laczona strefe chlodzenia, majaca najko¬ rzystniej postac chlodnicy zwrotnej, tak iz uchodzace wraz z gazami koncowymi pary wytworzonych produktów zostaja calkowi¬ cie lub czesciowo' skroplone i skierowane do strefy reakcyjnej, w której twonza osro¬ dek ciekly. Powyzej opisany sposób pracy umozliwia bardzo proste i skuteczne od¬ prowadzanie nadmiaru ciepla, a prócz tego posiada i te zalete, ze nawet bardzo latwo wrzace skladniki produktu reakcji takie, jak np. amylen, butylen, propylen oraz e- tylen, albo tez odpowiednie weglowodory nasycone zostaja przez skroplenie lub roz¬ puszczenie w skroplinach, plynacych przez strefe chlodzenia w przeciwnym kierunku, skierowane do strefy reakcyjnej, w której zostaja poddane dalszej przemianie na produkty o wyzszym punkcie wrzenia, pod¬ czas gdy produkty otrzymywane zaJ pomo¬ ca dotychczasowych sposobów i posiada¬ jace przewaznie nizszy punkt wrzenia opu¬ szczaly strefe reakcyjna jako produkty koncowe razem z gazami koncowymi. Na¬ stepnie przy uzyciu odpowiednich katali¬ zatorów mozna wedlug sposobu niniejszego, w przeciwienstwie do znanych sposobów, otrzymywac równiez i przy zastosowaniu wyzszych cisnien produkty bardzo ubogie w tlen lub wolne od tlenu. Pod okresleniem: „przeprowadzanie przemiany we wlasnym osrodku cieklym" nalezy równiez rozumiec i taki sposób pracy, przy którego przepro¬ wadzaniu do rozpoczecia przemiany stosu¬ je sie olej obcy, który jednak zostaje stop¬ niowo zastapiony olejem swiezo wytworzo¬ nym z wlasnego surowca.W sposobie wedlug wynalazku niniej¬ szego prace przeprowadza sie celowo pod takimi cisnieniami i w takich temperatu¬ rach, które zapewniaja w strefie reakcyj¬ nej stan ciekly, jednakze pod okresleniem „pracy w cieklym osrodku wedlug wyna¬ lazku niniejszego" nalezy równiez rozumiec taki stan powyzej temperatury krytycznej poszczególnych lub wszystkich skladników „cieklego osrodka*', w którym gestosc fazy gazowej nie rózni sie znacznie od gestosci fazy cieklej. Okreslenie „przemiana w o- srodku cieklym" obejmuje równiez taki szczególny stan, wystepujacy w strefie re¬ akcyjnej przy zastosowaniu chlodzenia z uzyciem chlodnicy zwrotnej i przy prze¬ kroczeniu panujacej temperatury krytycz¬ nej, który ustala sie w strefie reakcyjnej wskutek stalego powracania z chlodnicy zwrotnej chlodniejszego produktu skroplo¬ nego z rozpuszczonymi w nim skladnikami gazowymi; jest to stan, w którym wrzaca faza ciekla miesza sie ze stale tworzaca sie para wzglednie zachodzi wydzielanie sie par rozpuszczonych.Sposób wedlug wynalazku niniejszego mozna z korzyscia przeprowadzac i tak, ze strefe, w której uskutecznia sie chlodzenie, równiez utrzymuje sie calkowicie lub cze¬ sciowo napelniona ciecza, wskutek czego gazy i pary zostaja przeprowadzone po¬ przez skropliny, utworzone w chlodnicy i plynace w dól w postaci ochlodzonej, przy czym te gazy i pary zostaja równiez ochlo¬ dzone i jednoczesnie przemyte.Powstale produkty ciekle usuwa sie w sposób ciagly lub w pewnych okresach cza¬ su ze strefy reakcyjnej lub strefy chlodze¬ nia, przy czym utrzymuje sie stale w stre¬ fie reakcyjnej dostateczna ilosc osrodka cieklego. Mozna równiez prace prowadzic — 2 —i w ten sposób, ze czesc cieklego osrodka krazy w obiegu kolowym poprzez aparatu¬ re. Osrodek krazacy w obiegu kolowym mozna wprowadzac zarówno do strefy re¬ akcyjnej, jak i db strefy chlodzenia, wzglednie usuwac go z tych stref, W za¬ leznosci od szczególnych warunków robo¬ czych ciecz, która ma byc wprowadzona, moze byc podgrzewana albo tez chlodlzona.Tak np. rozpoczecie procesu mozna spowo¬ dowac przez wptowadzenie goracego osrod¬ ka krazacego.Jako katalizatory mozna stosowac bar¬ dzo rozdrobnione ciala stale, tworzace za¬ wiesine w osrodku cieklym. Przy stosowa¬ niu tej zawiesiny jest rzecza konieczna od¬ dzielanie katalizatorów od otrzymywanych produktów. Jednakze stwierdzono, ze w mniejszym sposobie mozna szczególnie ko¬ rzystnie stosowac katalizatory w kawal¬ kach, które pozostaja podczas przemiany w strefie reakcyjnej. W celu utrzymania i zapewnienia dostatecznego krazenia osrod¬ ka cieklego oraz dostatecznego odplywu skroplin w chlodnicy zwrotnej, jak równiez ttzyskania ewentualnie nie zaklóconego ni¬ czym krazenia1 cieczy w obiegu kolowym oraz dostatecznie szybkiego odprowadzania ciepla przy tych operacjach, okazalo sie celowym takie rozmieszczenie kawalków katalizatora, aby pozostawaly dostatecznie duze wolne przestrzenie pomiedzy nimi, czy to przez ulozenie go cienkimi warstwa¬ mi z pustymi miedzy nimi przestrzeniami, czy tez przez takie uksztaltowanie kawal¬ ków katalizatora, aby zawieraly orne wolne przestrzenie miedzy sciankami.Sposób wedlug wynalazku niniejszego przeprowadza sie korzystnie w temperatu¬ rach 200° — 420°C i pod1 cisnieniami powy¬ zej 10 atm, najkorzystniej pod cisnieniem 50 — 250 atm, jednakze dobre wyniki moz¬ na uzyskac i przy zastosowaniu nizszych cisnien, np. pod cisnieniem atmosferycz¬ nym.Przyklad. Mieszanine 1000 g zelaza sproszkowanego (otrzymanego przez roz¬ klad karbonylku zelaza), 25 g sproszkowa¬ nego krzemu, 25 g dwutlenku tytanu, 50 g nadmanganianu potasu i 50 g wody stapia sie w strumieniu tlenu, przy czym sproszko¬ wane zelazo przemienia sie w tlenek zela¬ zawa-zelazowy. Otrzymany stop po ochlo¬ dzeniu i rozdrobnieniu na ziarna wielkosci od 5 — 8 mm traktuje sie wodorem w cia¬ gu 48 godzin w 650°C.Otrzymany w ten sposób katalizator la¬ duje sie nastepnie db pionowo ustawionej rury, wytrzymalej na wysokie cisnienie, o przekroju 4,5 cm (oznaczonej na rysunku litera a), dto wysokosci 60 cm w 7 war¬ stwach po 7 cm wysokosci kazda. Wolna przestrzen pomiedzy warstwami katalizato¬ ra 6 i pomiedzy poszczególnymi kawalkami katalizatora oraz przestrzen nad nimi, az do wysokosci okolo 30 cm ponad najwyz¬ sza warstwa katalizatora, wypelnia sie na¬ stepnie olejem, wrzacym w temperaturze pomiedzy 65 i 160°C. Z boku rury, wytrzy¬ malej na wysokie cisnienie, przylaczone jest naczynie c, db którego przeplywa nad¬ miar oleju, wytworzonego podczas wspom¬ nianej przemiany. Ciekly produkt konco¬ wy usuwa sie przez otwór wylotowy d.Na górnym koncu pieca o dlugosci 90 cm znajduje sie chlodnica zwrotna e; do jej plaszcza chlodzacego doprowadza sie wode przewodem /, a usuwa przewodem g.Przez rure k doprowadza sie mieszani¬ ne gazowa, zawierajaca 40% tlenku wegla i 60% wodbru; mieszanina ta zostaje roz¬ dzielona za pomoca porowatego filtru i, a nastepnie przeplywa od dolu do pieca a, w którym panuje cisnienie 100 atm i który za pomoca zewnetrznego grzejnika h, np, pie¬ ca elektrycznego o temperaturze 480°Cf zo¬ staje ogrzany do temperatury wewnetrznej od okolo 360° db 380°C. Cieplo reakcji u- wolnione wskutek przetmiany zostaje po¬ brane przez olej, który wskutek tego cze¬ sciowo paruje. Odparowana czesc oleju skrapla sie ponownie w chlodnicy zwrotnej, — 3 —skad splywa z powrotem do strefy reakcyj¬ nej.Przez rure, wytrzymala na wysokie ci¬ snienie, przeprowadza sie gazy wyjsciowe w takiej ilosci, ze na godzine powstaje 75 1 gazu, usuwanego przez przewód /. Ten gaz koncowy posiada sklad nastepujacy: 21 % objetosciowych C02 1,4% „ CnH2H 15,6% „ CO 51,8% „ H2 6,8% „ CnH2n + 2 3,4% „ N2 Na 1 m3 gazu koncowego tworzy sie 47 g oleju, który, jak to wykazuje analiza elementarna, zawiera 85,1% C, 14,4% H, 0,5%' O. 93% calej ilosci oleju wrze w tem¬ peraturze 40 — 300°C.Zupelnie niespodziewanie powstaje przy tej przemianie bardzo malo wody. Pod ko¬ niec przemiany tlen tej czesci tlenku wegla, która ulega przemianie na weglowodory, przemienil sie juz praktycznie biorac cal¬ kowicie w dwutlenek weglowy. Równiez niespodziewanie okazalo sie, ze otrzymany olej praktycznie biorac nie zawiera tlenu, pomimo prowadzenia procesu pod wyso¬ kim cisnieniem. Nie mozna bylo równiez stwierdzic wydzielania sie wegla. PL