PL26705B1 - Sposób wytwarzania barwników ftalo-cyjaninowych. - Google Patents

Description

Wiadomo, ze przez ogrzewanie aroma¬ tycznych o - .dwiiinitrylów szeregu benze¬ nowego lub naftalenowego, jako takich al¬ bo w obecnosci metali wzglednie zwiazków metali, ewentualnie przy uzyciu rozpu¬ szczalników, jak pirydyny lub chinoliny, powstaja z reguly barwniki o czystym mocno blekitnym odcieniu. Podobne barw¬ niki wytwarza sie np. przez ogrzewanie a- romatycznych zwiazków o - dwuchlorow- cowych wzglednie aromatycznych zwiazków o - chloirowco - cyjanowych z cyjankiem miedziawym. Barwniki, które mozna otrzy¬ mywac w ten sposób, nazwano w literatu¬ rze ftalo - cyjaninami.Obecnie wykryto, ze otrzymuje sie barwniki blekitne z odcieniem izielonkaiwym do zielonych z odcieniem blekitnawym, je¬ sli o - aryleno - dwunitryle, zawierajace w rdzeniu aromatycznym grupy RCO (R = = alkyl albo aaryl), podda sie reakcji w warunkach, prowadizacych do wytwarzania ftalo - cyjanki. W tym celu materialy wyj¬ sciowe, ewentualnie w obecnosci metali, jak miedzi, niklu, kobaltu, zelaza, cyny, wzglednie ich zwiazków, ogrzewa sie, az dowytworzenia barwnika. W niektórych przy¬ padkach zaleca sie stosowanie rozpuszczal¬ nika, jak1 np. pirydyny, chinoliny, benzo- fetnonu. Pirzy uzyciu rozpuszczalników za¬ sadowych, jak pirydyny albo chinoliny, nowe te barwniki otrzymuje sie przewaznie w postaci mocno zielono zabarwionych po¬ laczen addycyjnych, które w rozpuszczal¬ nikach organicznych mniej lub bardziej roz¬ puszczaja sie. Wyzej opisany sposób obej¬ muje równiez stosowanie materialów wyj¬ sciowych, które dopiero w ciagu reakcji prziechodza w aromatyczne o - dwunitryle opisanego typu.Ftalo - cyjaniany, które mozna w ten sposób otrzymywac, sa, jak juz wspomnia¬ no, barwnikami blekitnymi z odcieniem zie¬ lonkawym az db zieloinych z odbieniem blekitnawym o dbskónalej odpornosci na dzialanie swiatla i czystosci odcieni. Dzie¬ ki temu zwiazki te nadaja sie doskonale ja¬ ko barwniki pigmentowe. Do zastosowania w tym celu mozna je przetworzyc na paste rozpuszczajac je najpierw w stezonym kwasie siarkowym, a nastepnie wytracajac przez wylanie do wody. Aby osiagnac szczególnie mialkie rozproszenie, mozna o- trzymana paste zemlec ze srodkami emul¬ gujacymi wzglednie zwilzajacymi.Jesli barwniki te bedzie sie ogrzewalo z oleum, to zachodzi sulfonowanie. Kwasy sulfonowe, które moznaJ przy tym otrzymy¬ wac, mozna np. po przeprowadzeniu w la¬ ki barwtoe stosowac równiez jako barwniki pigmentowe. Wykazuja one znaczna sklon¬ nosc do wytwarzania zielonych zwiazków addycyjnych z zasadami, jak np. z; pirydy¬ na albo chinolina.. Poza tym mozna z nich tak samo, jak z ich kwasów sulfonowych, latwiej lub trudniej wytwarzac kapiel ka¬ dziowa o barwie blekitnoczerwonej.Rrzyklald I. Do roztworu 2,5 czesci wa¬ gowych sodu W 300 czesciach wagowych alkoholu amylowego wprowadza sie w tem¬ peraturze 70 — 80°C 49,5 czesci wagowych 3,4 - dwucyjano - benzofenonu i nastepnie ogrzewa w ciagu 1 — 2 godzin do wrzenia.Wydzielony barwnik odsysa sie i oczysz¬ czaj przez wyciagniecie alkoholem etylo¬ wym. Otrzymuje sie czysty zielony barwnik pigmentowy (z odcieniem blekitnawym); barwnik ten rozpuszcza sie w stezonym kwasie siarkowym z zielolnym zabarwieniem i przez wylanie roztworu tego do wody o- trzymuje sie go w postaci mialko rozdrob¬ nionej. 4 - bemzoylo - ftalo - nitryl [3,4 - dWu- cyjano - bemzofenom), sluzacy jako material wyjsciowy, mozna otrzymac z 4 - amino - - benzofenonu przez o - sulfonowanie (np. w nitrobenzenie kwasami chloro - sulfono¬ wymi) oraz zastapienie grupy aminowej cyjanem metoda Samdmeyera i zastapienie grupy sulfonowej przez sublimowanie soli sodowej ponad suchym zelazocyJankiem potasowym w prózni. Przez pnzekrystali- zowanie prodiiktu sublimacji otrzymuje sie go w postaci blaszek o punkcie topnienia 130°C.Przyklad II. 6 czesci wagowych 4 - benzoylo - ftalo- - nitrylu i 24 czesci wagowych chlorku miedzia- wego rozciera sie dokladnie razem i ogrzewa w temperaturze 200 — 210°C w ciagu XA do V2 godz. Produkt reakcji rozdrabnia sie, wygotowuje z 10%-owym kwasem solnym i wyciaga alkoholem w przyrzadzie do wy- lugowywania, pracujacym na goraco. 0- trzymuje sie proszek O polysku brazu; pro¬ szek ten w mialkim rozdrobnieniu tworzy czysty zielony barwnik pigmentowy (z od¬ cieniem blekitnawym) o doskonalej odpor¬ nosci nal dzialanie swiatla.Przy uzyciu chlorku niklu, chlorku ko¬ baltu, chlorku cyny, chlorku zelazawego za¬ miast chlorku miedziawego zaleca sie opi- - 2 -sama reakcje przeprowadzac w obecnosci chinoliny. Barwniki, które mozna w ten sposób Otrzymac, wykazuja odcien przesu¬ niety przewaznie ku zieleni.Przyklad UL Mieszanine skladajaca sie z 420 czesci wagowych nitrobenzenu 35 czesci wagowych 4 - chloro - 3*4* - dwucyjano - bemzofenonu (o punk¬ cie topnienia 175 — 178QC, wytwo^ rizonego przez sublimacje soli so- dkwej kwasu 4 - chloro - 4' - cy¬ janie - benzofetnoiflu - 3' - sulfono- i wego pomad zelaizocyJankiem, po¬ tasu) 3,5 czesci wagowych pirydyny i 8,5 czesci wagowych chlorku miedzia¬ nego, mieszajac ogrzewa sie w ciagu 3 godzin do 180°C. Nastepnie odpedza sie nitrobemzen z para wodna, a pozostalosc oczyszcza przeiz wygotowanie z kwasem solnym i lu¬ giem sodowym. Otrzymuje sie bardzo czy- sty zielonoblekitny barwnik pigmentowy, który w stezonym kwasie siarkowym oraz jednowodzianie kwasu siarkowego rozpu¬ szcza sie z zielonym zabarwieniem.Przyklad IV. Mieszanine, zawiejaca 1 czesc wagowa 4 - metylo - 3'4* - - dwucyjano - benzofenonu (o punk¬ cie topnienia 182 — 184°C, wytwo¬ rzonego przez sublimacje soli sodo¬ wej kwasu 4 - metylo - 4* - cyjano - " benzofenomo - 3* - sulfonowego ponad zelazocyJankiem potasu) 0,5 czesci wagowych chlorku miedzia- wego i 4 czesci wagowych bezwodnego siar¬ czanu sodowego, ogrzewa sie w ciagu Y2 — 1 godziny w tem¬ peraturze 200 — 210°C. Nastepnie miesza¬ nine reakcyjna rozdrabnia sie i powstaly barwnik wyosabnia przez wygotowanie z rozcienczonym kwasem solnym i rozcien¬ czonym lugiem sodowym. Otrzymatoy barw¬ nik rozpuszcza sie w stezonym kwasie siar* kowym z zielonym zabarwieniem i posiada odcien podobny, jak barwnik opisany w przykladzie III.Przyklad V. Jesli w przykladzie IV 4 - metylo - 3*4* - dwucyjano - benzofemon zastapi sie wytworzonym w taki sam spo¬ sób 4 - fenylo - 3'44 - dwucyjano - bemzo- fenonem (o punkcie topnienia 170 — 172&C), to otrzymuje sie odpowiedni barw¬ nik, który zamiast grup metylowych zawie¬ ra reszty fenylowe i wykazuje podobnie za¬ barwienie. Jednakze w jednowodzianie kwasu siarkowego rozpuszcza sie on z zól- tobrunatnym zabarwieniem, przy czym w resztach fenylowych nastepuje sulfonowa¬ nie.Przyklad1 VI. Jesli jako material wyj¬ sciowy zastosuje sie 3,4 - dwucyjano - fe¬ nylo - a - naftylo - keton (o punkcie top¬ nienia 163 — 165°C), wytworzony przez sublimacje soli sodowej kwasu 4 - cyjano - - a - nafto - fenono - 3 - sulfonowego po¬ nad zelazocyjankiem potasowym), to o- trzymuje sie miedlzio - ftalo - cyjanine we¬ dlug przykladu IV,, wywodzaca sie od a - - naftylo - fenylo - ketonu. Barwnik ten rozpusizcza sie w stezonym kwasie siarko¬ wym 2 zólftoibrunaftnym zabarwieniem i przez wylanie db wody daje sie wydzielic w postaci bardzo mialko rozdrobnionej. W porównaniu z barwnikami, opisanymi w przykladach od III — V, barwnik ten wy¬ kazuje odcien jeszcze bardziej przesuniety ku zieleni, tak iz ta miedzio - ftalo - cyja- nina stamowi bardzo czysty zielony barwnik pigmentowy z odcieniem blekitnawym.Przyklad VII. Sposób wytwarzania i wlasciwosci barwnika otrzymanego wedlug tego przykladu odpowiadaja sposobowi wy¬ twarzania oraz wlasdwoseiom a - zwiazku, opisalnego w przykladzie VI. 3,4 - dwucyja- nofenylo - /? naftylo - keton, wytworzony w odpowiedbi sposób i stosowany jako mate¬ rial wyjsciowy, topnieje w temperaturze — 3 —182 — 184°C. Barwa miedzio - cftalo - cyJa¬ niny, wywodzacej isie od zwiazku fi-, ma od¬ cien nieco bardziej zóltawy niz barwa zwiazku a-, opisanegoi w przykladzie VI.Przyklad VIII. Do roztworu 1,52 cze¬ sci wagowej sodlu w 222 czesciach wago¬ wych alkoholu amylowegoi wprowadza sie w temperaturze 60 — 70°C 44 czesci wagowe 4 - fenylo - 3', 4* - dwucyjano' - benzofeno- nu i naistepnie miesizajac ogrzewa sie w cia¬ gu 2 godzin az do wrzenia. Wytworzony barwnik odsysa sie i w celu oczyszczenia wyciagal alkoholem. Jest on czystym zielo¬ nym barwnikiem pigmentowym, który latwo daje sie przeprowadzic w odpowiedni kwas sulfonowy, który moze byc stosowany jako barwnik lakowy. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe. Sposób wytwarzania barwników ftalo - - cyjaninowych, znamienny tym, ze o - airy- lemo - dwunitryle, zawierajace w rdzeniu aromatycznym grupy RCO [R = alkyl al¬ bo aryll), ogrzewa sie w obecnosci metali lufo zwiazków metali, ewentualnie z dodat¬ kiem rozpuszczalników, az doi wytworzenia barwnika i otrzymany barwnik ewentual¬ nie sulfonuje sie. I. G, Farbenindustrie A k t i e n g e s e 11 s c h a f t. Zastepca: M. Skrzypkowska rzecznik patentowy. •ii Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL