W ostatnich latach opracowane zostaly sposoby stlaczania, pylu weglowego' o wiel¬ kosci ziarn od 0 ck 10 mm w celu wyrobu brykietów przy uzyciu stosunkowo malej ilosci lepiszcza. Wszystkie te sposoby sa o- parte na ogrzewaniu materialu doi tempe¬ ratury wystarczaj ace j do wywiazywania sie ipairy, wodinej i dwutlenku wegla. Jednak wedlug zadnego z tych sposobów nie udialo sie wytworzyc praktycznie uzytecznych bry¬ kietów, tak ze pozwalaloby to na zuzytkor wywanie znacznych ilosci pylu weglowego i mialu koksowego, pozostajacych w odpo¬ wiednich galeziach przemyslu jako mate¬ rialy odpadkowe, a bedacych praktycznie biorac wysokowartosciowym weglem dzie¬ ki swej wartosci opalowej.Przedmiotem wynalazku niniejsizegp jest sposób wyrobu brykietów zwartych, praktycznie biorac wolnych od rysów, z od¬ padków weglowych i mialu koksowego wszelkiego rodzaju, a zwlaszcza z pylu we¬ glowego o wielkosci ziairtn ponizej 10 mm i mialu koksowego, uzytych oddzielnie lub po ich zmiesizainiu, bez lepiszcza lub z taka iloscia lepiszcza, która dotychczas nie wy¬ starczala do wytwarzania dobrych brykie¬ tów, przy czym nalezy zaznaczyc, ze do¬ tychczas przy wyrobie brykietówr wytwa¬ rzanych za pomoca lepiszcza, nalezalo w praktyce dbdlatwac do wegla 6 — 8% lepisz¬ cza.Okazalo sie, ze dotychczasowe trudbo- sci moga byc przezwyciezone i mozna o-trzymac praktyKiznie biorac wolne oid1 rysów brykiety w tein sposób, ze do wegla1 kamien¬ nego, podlegajacego stlaczaniu, dodaje sie pewna ilosc mialu koksowego, np/ 10 — 20%. Najkbaizystiniejsza ilosc domieszki jest zalezna przy tym tylko odi wlasciwosci pe¬ trograficznych i chemicznych wegla; podle¬ gajacego stlalczaniui od zastosowanegoi spo^ sobu staczania.Mial kokisoiwy pozostaje w duzych ilo¬ sciach jako odpadki nieuzyteczne (ze wzgle¬ du na mala wielkioisc ziarna) przy normal¬ nym koksofwianiu W temperaturze okolo 900 — 1 200° i przy wypalaniu ladtonku pieca w przeciagu np. 24 — 36 godzin oraz przy koksowaniu wegla w niskich tempe¬ raturach okolo 500 — 700° w przeciagu 2 — 12 godzin wzglednie przy przeladowy¬ waniu kbksu, zsypywaniu go luib przy in¬ nej podobnej czynnosci. Ten produkt od¬ padkowy nie nadawal sie dotychczas zupelnie do zuzytkowania praktyczne¬ go.Sposób wedlug wynalazku nadaje sie db stlaczainiiia wszelkiego rodzaju odpadków weglowych i polega na tym, ze stlaczainie materialu uskutecznia sie w takich tem¬ peraturach i przy takim cisnieniu, iz na¬ stepuje spiekanie sie stlaczanego mate¬ rialu1. Przy tym rzecza jest obojetna, czy potrzebna temperature otrzymuje sie tyl¬ ko przez ogrzanie, zachodzace wskutek stlaczajnia, czy tez przez ogrzewanie z zewnatrz luib wspóldzialanie obu tych czynników, a wazne jest tylko to, zeby material podlegajacy stlaczaniu uzyski¬ wal przy stlaczaniu temperature ódlpp- wiadajjaca jego . skladowi petrograficzne- mm wzgledinje chemicznemu i niezbedna do spiekania sie materialm przerabianego.Przy zaistoslowaniu tego sposobu mozna przez odpowiedni dobór ogrzewania, cisnie¬ nia i czasu chlodzenia oddzialywac odpo¬ wiednio na wytwarzanie sie brykietów stla- czatniych, których struktura jest dbiizona do sfaiuktoiry zmafnjyah dotychczas: brykie¬ tów weglowych luib ido struktury natural¬ nego wegla kamiennego.Wynalazek niniejszy oprócz zuzytkbwy- wataia i uszlachetniania pylu weglowego daje moznosc zuzytkowywania mialu kok¬ sowego, który pomimo swej wysokiej war¬ tosci opalowej nie nadawal sie do zuzyt¬ kowania praktycznego, przy czym1 wytwa¬ rza sie brykiety, których wartosc opalowa nie jest mniejsza od! wartosci opalowej naj- lejazego wegla kamiennego. Przy wykony- walniu opisanego sposobu odpowiednia mieszanine wegla kamiennego i koksu o- grzewai sie dbl temperatury potrzebnej db u- tworzeniaj brykietów, np. w przypadki! we¬ gla górnoslaskiego db temperatury 350 — 450°Cf w naczyniu posredbim lub nawet w samej tloczarce. Mozna równiez zaopaitrzyc naczynie wstepne lub tez sama przestrzen stlaczainia wzglednie jedno i drugie w urza¬ dzenia ssace w celu odprowadzania ewen^ tualnie wytwarzajacych sie produktów lot¬ nych, o ile jest to pozadane lub mozliwe w przypadku uzycia pewnych gatunków wegla. Rzecza jest najlepsza, gdy brykiety przed1 wyjsciem z prasy sa prowadzone je¬ szcze przez strefe ochladzajaca, w której sa ochladzane pod cisnieniem, wytwarzar nym za poimoica rozmaitych sposobów, np. przez nacisk mechaniczny, tarcie o scian¬ ki lorm przy jednoczesnym chlodzeniu, przez zastosowanie sprezonych gazów luib par i t. d.Tak wytworzone brykiety nie sa usuwa¬ ne wedlug wynalazku z prasy bezposrednio po stloczeniu, lecz sa ochladzane przy za¬ chowaniu dostatecznie wysokiego cisnie¬ nia na tyle, iz juz nie powstaja w nich rysy lub pekniecia przy usuwaniu ich z urzadize- nia. Chlloldlzenie takie moze byc uskutecz¬ niane w najrozmaitszy sposób, a najlepiej prztez chlodzenie woda luib powietrzem.W, celu unikniecia strat ciepla nie ochla¬ dza sie scianek przestrzeni stlaczainia, lecz brykiety stloczone przeprowadza sie przy zachowaniu dostatecznie wysokiego cisnie- - 2 —nia do drugiej, odisolowianej cieplnie prze¬ strzeni, w której utrzymywana jest dosta¬ tecznie niska temperatura: Wymiary przestrzeni chlodzenia powin¬ ny byc dobrane tak (najlepiej stosujac wy- miemtoe matryce o wydrazeniach róznej wielkosci), aby byly uwzglednione rózne warunki, zachodzace przy chlodzeniu róz- nyjch materialów stlaczanych. Zwlaszcza nalezy przestrzegac odpowiednie warunki przy ciaglym sposobie tloczenia i chlodze¬ nia w urzadzeniu o postaci tloczarki pasmo¬ wej (ciaglej). W tym przypadku material wprowadza sie za pomoca urzadzenia roz¬ dzielczego do tloczarki, ustawionej najle¬ piej pochylo lulb pionowo, stlacza sie go za pomoca tloczakia i przesuwa sie brykiet w tloczarce naprzód do przyleglej przestrze¬ ni chlodzenia, przy czym wymiary urzadze¬ nia sa dobrane tak, iz opór wskutek tarcia o scianki urzadizenia materialu, przesuwia- negp przez strefe chlodzenia, odpowiada ci¬ snieniu potrzebnemu do stloczenia materia¬ lu w strefie ogrzewanej. Cisnienie to* i opór sa oczywiscie w odniesieniu do róznych ma¬ terialów stlaczanych zupelnie odmienne (zaleznie od wlasciwosci petrograficznej wzglednie chemicznej materialu, np. zawar¬ tosci popiolu) i z tego powodu wymiary przestrzeni chlodzenia powinny byc rózne, co np. mozna osiagnac w ten sposób, ze w tloczarce stosuje sie matryce chlodzone o wydrazeniach róznej wielkosci lub nastaw¬ nych.Tloczarka moze byc wykonana jako tloczarkia wielokrotna w ten sposób, ze je¬ den ttaczak glówny moze uruchomiac caly szereg mniejszych tloczaków roboczych, wskutek czego przy jednym suwie tlocza- ka glównego niozniaj uruchomic jednoczes¬ nie kilka tloczarek pasmowych.Jako przyklad1 moze sluzyc stlaczanie mieszanki górnoslaskiego mialu koksowego i takiegoz pylu weglowego za pomoca ma¬ tryc; lofcazalo sie, ze przy stosowaniu tem¬ peratury stlacazania okbloi 400QC niezbed¬ ne cisnienie 600 — 1 000 kig/cm2, uzyskiwa¬ ne wskutek tarcia, osiaga sie, gdy matryca ma przekrój okragly o przeswicie okolo 5 cm2, dlugosc przestrzeni tloczenia wyw nosil oklolo 50 — 60 mm, a dlugosc prze* strzeni chlodizenia — oikolo 120 mm. Sred¬ nica i przielkirój matrycy, który moze byc okragly, owalny, czworokatny lub wielo* katny, powinny byc dobrane odpowiednio do rodzaju i gatunku wegla.Oczywiscie przestrzen chlodzenia po¬ winna byc równiez jajk1 najlepiej odizolowa¬ na od wlasciwej strefy ogrzewania, aby uniknac niepotrzebnych strat ciepila. Oczy¬ wiste, ze cisnienie, potrzebne do stlaczainia materialu, i cisnienie, potrzebne podczas chlodzenia, mozna wytwarzac równiez w dowolny inny sposób, niz przez ocieranie sie ciala stlaczianego w przestrzeni chlodze¬ nia o scianki matrycy, a wiec np. za pomoca; mechanicznego nacisku, wywieranego w kie¬ runku przeciwnym do kierunku posuwania sie materialu za pomoca gazów sprezonych, cieczy i t. dl.Na rysunku podano przyklad wykona¬ nia urzadzenia wedlug wynalazku.Fig. 1 przedstawia, w widoku % boku u- rzadzenie, w którym litera A oznacza na¬ czynie dó ogrzewania materialu stlaczane- go, litera B — przewód1 zasilajacy, przez który material stlaczany doprowadza sie pod dzialaniem sily ciazenia przez otwór C tloczarki E db przestrzeni stlaczania Z (patrz fig. 2). Przekrój przestrzeni stla- czania moze byc okragly, owalny, wtólo- katny, a jej scianki moga byc zlobkowane, wskutek czego mozna uzyskac dogodne wa¬ runki przechodzenia ciepla i niezbedny o- pór tarcia w tloczarce, Zaznaczal sie, ze dostarczanie materialu stlaczaniegó moze odbywac sie przez dawkowanie.Tloczak F, którego powierzchnia tlocze^ nia jest gladka lub tez zaopatrzona w wy¬ puklosci, np. w celu odpowiedniego uksztal¬ towania brykietu lulb wytloczenia znaku firmy i t. d.y stlacza wskutek oddzialywa-. - 3 -hm tarcia, powstajacego przy przetlaiczainiu ziaraiaJstego materialu przez przewody, go¬ raca niaise w tloczarce E i przesuwa ja da¬ lej do przyleglej komory L urzadzenia chlodzacego £", zaopatrzonego w urzadze¬ nie chlodtódze H i oddzielonego zaJ pomo¬ ca warstwy izolacji G odl ttoczaifki E, p|rzy czym przekrój (komory L powinien byc ta¬ ki isamt, jak przekrój komory tllociziarki.Przy odpowiedlniich dlugosciach kldmolry L i D powstaje pomiedzy materialem i scian- kajmi komór lamcie wystarczajace do wy- twarzainia brykietów, pirzy czym urzadze¬ nie chlodnicze H studzi brykiety tak1, iz nie pikaja juz one na; wolnym powietlrtziu po ich wydjostainiu sie mai pochylnie K wykazu¬ jac co najwyzej drobne tylko rysy.Oczywiscie w cellto uzyskania wystalrcza- jaoego cisSnienia' stlaicziamia otwór J moze byc zamykany okriesotoro, tak iz wystarcza¬ jace cisnienie stlaczania mozna uzyskac przez docisk masy stloczonej dfa tego za¬ mkniecia.Fig. 3 przedstawia widok urzadlzetiia z góry.NaJczynie A do ogrzewalnia miateriaju moze byc nieruchome lub tez moize byc obrotowe, natazynie to nioze byc zaopaltrzo- ne w mieszadlo dk lepszego mieszania ma¬ sy, zwlaszcza gdy zalezy na1 dobrym przie- mieszaniu róznych materialów.Podamy ponizej przyklad wyjasnia jesz¬ cze lepiej przedmiot wynalazku.Przyklad'. Do wykonania opisanego wyzej sposobu pracy uzyto wegla z kopalni Abwehr pod Mikultschiitz, z kopalni Castel- letnigo pódl Rokittnolfez, i z kopajlni Concordia pod Hindenburgiem O/S, a mianowicie z pokladów Hugo, Antonie, Jacob-Sounein- blumje, Schuckmatnin-Oberbank, Schuck- mJainn-Nied^rbank, Heinitz, Redeni i Poch- haimimier.Wegle te mjozna praktycznie biorac u- szeregowiac w ciagly szereg o wzrastaja¬ cych wlasciwosciach chemiaznych i pettlro- grialicizjniyich poczawszy od wegla chudego az do tak zwanego „górnoslaskiego spie¬ kajacego sie wegla gazowego".Wegiel byl odlsiamy db grubosci ziam 0 — 0,5 mm, a wiec byl nieporówmainie grubszy, anizeli wegiel o grubosci ziarn 0 — 0,02 ma który próbowano brykieto- wac w injny sposób bez lepiszcza.Taki pyl weglowy mieszano z 10%, 20% i 50% mialu koksowego. Ten mial kbkso- wy, pochodzacy z koksowni Julienhiitte pod Bobrek O/S, jest sortymentowym odl- padkiem przy zupelnie normalnej pracy oi- trzymywania koksu górnoslaskiego o wy¬ trzymalosci okraglo 55 ze stosowanej zau zwycfcaj mieszanki weglowej z kopalni Andreas i Pochhammer oraz kopalni Glei- witzer-Grulbe. Mial koksowy byl odsiaiiy tylkb db grubosci ziartn 0— 1 mm, a poza tym nie podlegal zadnej obróbce.Formowanie brykietów odbywalo sie w temperaturze 410aC i pod cisnieniem okolo 400 kg/cim2. Wlasciwy czas stlaczania bry¬ kietów wynosil okolo 3 sekund, a cziajs dhtoi- dizenia ich — okblo 9 sek. Poniewaz jed¬ nak tloczairklai moze miec dowolna dlugosc taka, jaka jest potrzebna, przeto przy od- powiednilo miniejszyim tarciu o sciainki i szybszym wskutek tego ruchu materialu w tloczairce mozna otrzymywac na jedna se¬ kunda okóilo dwóch brykietów.Jakosc brykietów jest bardzo dobra przy zastosowaniu wegla chudego (mie¬ szanki gatunków poczawszy od wegla; z ko¬ palni Hugo konczac na weglu z kopalni Schuckmaiin-Niederbank), maja gladko po¬ lerowana powierzchnie, a, tylko przy uzy¬ ciu czystego wegla' posiadaja mniej wiecej posrodku przebiegajaca dokola wloskowa- ta ryse, wzldluz której brykiet latwo peka, chociaz w ininych miejscach jesit bardzo mocny. Zjawisko to znika zupelnie w razie dodiainna 10% mialu koksowego. Do wegla mozna dbdac db 50% mialu koksowego, przy czym i wtedly brykiet jest jeszcze mocny.Wstzystkie brykiety mialy dlugóisc 30 — 4 —mmi nurt i mialy " ksztalt cy- linjdiryiciztniy lub czworokatny. Odpowiada to dokladlnie najbardziej pozadanemu gatuh- kiowi wegla „orzech IV\ Chcac, oftirizymac wieksze brykiety o wymiarach okolo 50 X 50 mm, jako odpowiednik wegla „orzech la", nalezy przy tym saimym cisnieniu na 1 cm2 i przedle wsizystkim w tej samej tem¬ peraturze zastosowac wieksze cisnienie o- gólnle. PL